<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>12 &#8211; Çağlayan Dergisi</title>
	<atom:link href="https://caglayandergisi.com/sayi/12/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://caglayandergisi.com</link>
	<description>Aylık İlim ve Kültür Dergisi</description>
	<lastBuildDate>Thu, 18 May 2023 17:59:27 +0000</lastBuildDate>
	<language>tr</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>

<image>
	<url>https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2017/03/16x16Mavi-1.png</url>
	<title>12 &#8211; Çağlayan Dergisi</title>
	<link>https://caglayandergisi.com</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Kendiyle Yüzleşmede Peygamber Ufku-2</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/03/01/kendiyle-yuzlesmede-peygamber-ufku-2/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Mar 2018 19:38:10 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Başyazı]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=24686</guid>

					<description><![CDATA[Hazreti Safiyyullah’ın sergüzeştisi de zaman ve varoluş hususiyetleri mahfuz, iç murakabe ve Hak’la münasebette birbirini çağrıştırır mahiyettedir: Hakk’a müteveccih yaşama, en küçük kaymaları sukût etme olarak değerlendirme, hiç dinmeyen âh u vâh, basar ve basiretin sürekli O&#8217;na açılan kapı aralığında bulunması ve dilde hep Hû&#8230; İnsanlık ruhunun rahm-ı mâderi صَلْصَالٍ كَالْفَخَّارِ– “Pişmiş çamur ve balçık”tan [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Hazreti Safiyyullah’ın sergüzeştisi de zaman ve varoluş hususiyetleri mahfuz, iç murakabe ve Hak’la münasebette birbirini çağrıştırır mahiyettedir: Hakk’a müteveccih yaşama, en küçük kaymaları sukût etme olarak değerlendirme, hiç dinmeyen âh u vâh, basar ve basiretin sürekli O&#8217;na açılan kapı aralığında bulunması ve dilde hep Hû&#8230;</p>
<p>İnsanlık ruhunun rahm-ı mâderi صَلْصَالٍ كَالْفَخَّارِ– “Pişmiş çamur ve balçık”tan kainat kitabının cami bir fihristi olarak yaratılan, melâike-i kiramın kıblenüması olarak tebcil edilen, bu zîşuur kanun-i emrî ile madde birleşiminden var edilen Âdem Nebi, Hazreti Safiyyullah, bütün insanlık âleminin mükerrem ve muazzez babası.. nübüvvet silsilesinin neşv ü nemaya açık mümtaz çekirdeği.. semeredâr olmaya açık bir fidesi ve “ahsen-i takvîm”e mazhar tam bir mir’ât-ı mücellâ-i ilâhîydi. Farklı bir buuddaki bu ayine-i câmia, iç ve dış donanımıyla Hazreti İlm-i muhît, Kudret-i kâhire ve İrade-i bâhire’ye mücellâ bir ayine olmanın yanında kenz-i mahfinin de bir anahtarı konumundaydı. O’nun maddî ve manevî anatomisinin doğru okunup doğru tahlillere tabi tutulmasıyla açılacaktı erbâb-ı basirete ef’âl, âsâr, esmâ, sıfât, şuûn ve Zât-ı Baht kapıları. O’nu böyle okuyup böyle değerlendiren hüşyâr vicdanlar Hakk’a doğru uzayıp giden şehrâhta hiçbir yorgunluk hissetmeden hep yürüyeceklerdi, marifet, muhabbet ve zevk-i ruhânî diyerek o Mevcûd-u bîmisâl maiyyetine. Bu arada kalb menfezleri şeytânî sinyallere açık bir kısım tali’sizler de takılıp yollarda kalacaklardı ve öyle de oldu.</p>
<p>Bütün benî Âdem, mahiyetlerinde birer çekirdek olarak var edilen melekî ve şeytânî nüvelerle -irâde şart-ı âdî- bazen melekleri imrendirecek şekilde âlâ-i illiyyîn istikametinde kanat çırpacak, bazen de esfel-i sâfilînde ârâm edeceklerdi. Bu, büyüklerde bir sürçme ve zelle mahiyetinde; kalb kapıları kısmen de olsa şeytana açık ve onun güdümündekilerde ise ciddi sukûtlar şeklinde meydana gelecekti ve geldi. Büyük-küçük bu inhiraflar şimdiye kadar hep olagelmiştir; bundan sonra da bir kısım kalbzedelerde olmaya devam edecektir.</p>
<p>Âkif ifadesiyle, <em>“Onun mahiyeti meleklerden de ulvîydi; avâlim onda pinhandı, cihanlar onda matvîydi” </em>ama küçük bir sürçme diyeceğimiz zelle onun için de mukadderdi ki saffetini bulandırmayacak ölçüde ona çelmesi de söz konusu oldu. Ondaki bu muvakkat tekleme içtihadî olduğu için onun sevabı ikiden bire inmişti. Aslında o memnu meyveye el uzatmanın sebebi, iftar vakti sayılan bir i’lâmı tam belirleyememeydi; ama bundan dolayı Rabbi ona, bir mukarrabe edilecek şekliyle itap edecekti. Bir diğer yandan ise, fark edemediği iç ihtisaslarıyla, o çok mübarek meyveler verme zeminine itilmişti. Evet, Alvar İmamı’nın ifadesiyle: <em>“Hakiki şecerenin hikmeti, dünyaya gele Muhammed Hazreti!”</em>Fakat bunları Safiyyullah’a anlatmak çok kolay değildi. Bu itibarla da o ömür boyu bu zelleyi gözünde büyüttü de büyüttü ve Rabbine muhalefet etmiş olma hissiyle sürekli inleyip durdu.</p>
<p>Evet, bu mukarrab sima, yıllar ve yıllar boyu öyle bir mehâfet ve mehabet ruh haletiyle sızlanıp durdu ki, ona asla yürek dayanmazdı. O, senelerce başı önünde yaşadı; hiss-i hicapla, başını semaya kaldırmadı ve kalbinin sesi olarak sürekli <em>“Rabbimiz! Biz kendimize zulmettik; şayet bizi yarlıgayıp afv u keremine mazhar kılmazsan haybet ve hüsrana uğrayanlardan oluruz.” </em>(Araf, 7/23) dedi inledi. Bu ne engin nefisle yüzleşme ve Hak’la münasebet hassasiyeti! Bu ne derin bir temkin ve teyakkuz ruh haleti!..</p>
<p>Onun bu yürek sızlamalarını dindiren, bir kısım zayıf kaynakların naklettiği şöyle bir husus da söz konusudur: O, günlerden bir gün ellerini kaldırıp <em>“Allahım beni Habîb-i Edîb’in Hazreti Muhammed’e (aleyhissalâtü vesselam) bağışla!”</em>diye niyaz etmişti. Buna karşılık mele-i a’lâdan gelen inşirah bahş nida: <em>“Sen O’nu nereden biliyorsun?”</em>Hazreti Safiyyullah’ın cevabı şöyle olmuştu: <em>“Ben Cennet’ten uzaklaştırıldığımda dönüp içinden geçtiğim kapıya baktım; üzerinde ‘Lâilâhe illallah Muhammedun rasûlullah’ olduğunu gördüm; iki ismin yan yana olmasından O&#8217;nun, Sizin nezdinizdeki yerine hükmettim ve O’nun şefaatini vesile yaparak beni/bizi bağışlamanızı diledim.” </em>Süleyman Çelebi, “Kâb-ı kavseyn” muhaveresinde bu hususu şöyle seslendirir: <em>“Zatıma mir’ât edindim zâtını / Bile yazdım adım ile adını.” </em>Zaten bağışlanma konumundaydı; bu son sızlanışla da onu elde etmiş oluyordu.</p>
<p>Ebu’l-beşer küçük bir zelle karşısında kendiyle böyle yüzleşmiş ve hep رَبَّنَا ظَلَمْنَا deyip inlemişti. Bilmem ki bu tavır, bu temkin, bu teyakkuz bize bir şey ifade ediyor mu?!. Etmiyorsa, cismaniyetimizin altında kalıp ezilmiş birer vicdanzede olduğumuz aşikâr demektir&#8230;</p>
<p>Peygamberler silsile-i zebercedinin mümtaz simalarından biri de Nûh Neciyyullah (aleyhisselam) idi. Bu yüce kamet seneler ve seneler boyu soluk soluğa koştu ve kavmini hep O’na çağırdı ve O&#8217;na iman etmelerini istedi. Bu uğurda hakaretlere uğradı, tehditler aldı ama o yılmadan, sürekli “Allah” dedi durdu. Buna karşılık küfür yobazları da boş durmuyorlardı; hem onu hem de çevresindeki bir avuç insanı alay mevzuu ediyor, ondan koparmaya çalışıyorlardı. Ne var ki bütün bu olumsuzluklar onu asla yıldıramıyor ve sindiremiyordu; aksine o daha bir metafizik gerilimle peygamberlik sorumluluğunu farklı versiyonlarla daha bir kararlılık içinde anlatmaya devam ediyor ve rapor veriyor gibi umumi durumu da Cenâb-ı Hakk’a arz ediyordu. Kur’an’ın değişik sûrelerinde bu hususlar üzerinde durulduğu gibi, Nûh sûre-i celilesi de icmâlen bu kutsal sergüzeştiyi gayet net olarak ortaya koymaktadır.</p>
<p>O her zaman sızlanan bir sesti.. sorumluluğunu yerine getirme hususunda bir beklentisizlik ve adanmışlık fedakarlığı içindeydi. O bu hissini de Kur’an ifadesiyle şöyle dillendirirdi: وَمَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ– “<em>Ben bu hizmetimden ötürü sizden hiçbir ücret istemiyorum, benim ücretim Rabbü’l-âlemîn’e aittir.” </em>(Şuara, 26/109). Böyle der, bir samimiyet ve istiğna tavrı sergilerdi ki, bu husus peygamberler yolunda olanların da olmazsa olmaz temel kuralıdır.</p>
<p>Evet, Hazreti Neciyyullah, o yüksek donanımını, engin ferasetini ve her nebinin hâssa-i gayr-ı müfârıkı olan fetânetini insanları Hakk’a çağrıda bir argüman olarak kullandı ve Allah teveccühünün dışında da hiçbir beklentiye girmedi; girmedi ve akla hayale gelmedik hakaretleri göğüsledi; yakışıksız tavırlar karşısında asla sarsılmadı. Aklı, dili, dudağı çevresine bir şeyler anlatmakla meşgul olduğu aynı anda kalbi de sürekli mehâfet ve mehâbet hissiyle tir tir idi. Dert yanmaların, hal arz etmelerin bir türlü kâr etmediğini görünce de onları Allah’a havale etti, “Bulacaklarını O’ndan bulsunlar!” dedi ve Hakk’ın emriyle sefine inşa etmeye koyuldu. Ardı-arkası kesilmeyen alaylar, hafife almalar bu dönemde de hep devam edip durdu.</p>
<p>Nihayet, gelmesi mukadder felaket gelip çattı.. her taraf gökten gelen ve yerden fışkıran sulara gark oldu.. boğulan boğulana, onun oğlu da bu boğulanlar arasındaydı. Bu durumda o, bir baba yüreğiyle <em>“Ya Rab! O da benim ehlimdendi ve vaadin vardı!” </em>(Hûd, 11/45) diyerek arz-ı halde bulundu; ama Cenâb-ı Hak <em>“Ey Nûh, o senin âlinden değildi, çünkü o dürüstlük içinde bulunan biri olmamıştı; öyleyse hakkında kesin bilgin olmayan bir şeyi Benden isteme; bilmeyenlerden olmayasın diye sana nasihat ediyorum.” </em>(Hûd, 11/46) buyurdu. Hazreti Neciyyullah kendine yakışır şekilde bir mukarrab tavrıyla <em>“Ya Rab! Hakkında kesin bilgim olmayan bir şeyi Senden istemekten Sana sığınırım; eğer beni affedip merhamette bulunmazsan kaybeden ehl-i hüsrandan olurum.” </em>(Hûd, 11/47) dedi ve bir kere daha engin bir iç murakabesiyle Cenâb-ı Hakk’a niyaz ve teveccühte bulundu.</p>
<p>Hak kapısının sadık bendeleri ve emre itaatte teslimiyeti içtenleştirmiş âbide şahsiyetler hep böyle davranmış, içtihat hatası duygu, düşünce ve ifadelerinde tefviz soluklamış ve kendi ufukları açısından uygun düşmediğine inandıkları hareket ve davranışlardan ötürü de iki büklüm yaşamışlardır. Keşke, o yüksek mülahaza ve kendiyle yüzleşmenin onda biri de bizde bulunsaydı!..</p>
<p>Zannediyorum Cenâb-ı Hak basiretimizi açsa, bize kendimizle yüzleşme duygusunu lütfetse, deyip ettiklerimizin ne kadar gerisinde olduğumuzu görecek ve iki büklüm olacağız. Ama heyhat! Kapalı kalbimizin kapıları o şuur ve idrake; kapalı da kendimizi gördüğümüz kadar görülecekleri görmüyoruz. Gel gör ki, bu arada kendimizi bir şeyler biliyor sanıyoruz. Hele öyle sananlar var ki, bilmiyorlar bilinecekleri ve biliyormuşçasına çalım çakıyor, âleme yukarıdan bakıyor, batıyor ve batırıyorlar şuursuz kitleleri. Allah, cehl-i mük’ab darlığında bocalayan bu insan bozmalarına hayvaniyetten çıkma, cismaniyetin güdümünden sıyrılma ve kalbî-ruhî hayata yönelme basireti lütfeylesin. Amin!..</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Sosyal Travmalarla Baş Etme Yolları</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/03/01/sosyal-travmalarla-bas-etme-yollari/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Mar 2018 19:33:14 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel Kültür]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=24684</guid>

					<description><![CDATA[İnsanın ruhî, zihnî ve nefsî veçhesiyle alakalı rahatsızlıklar, bütün dünyada kalıcı komplikasyonlara en çok sebep olan hastalıklardandır. Dünya Sağlık Örgütü&#8217;nün 2004 yılı verilerine göre depresyon, insan sağlığını olumsuz etkileyen en önemli unsurlar arasında tespit edilmiştir. Başka bir ifadeyle, insanların günlük hayatlarını aksatacak şekilde problemler yaşamalarının önemli bir sebebi depresyondur. Kaldı ki anksiyete (kaygı), psikoz ve [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>İnsanın ruhî, zihnî ve nefsî veçhesiyle alakalı rahatsızlıklar, bütün dünyada kalıcı komplikasyonlara en çok sebep olan hastalıklardandır. Dünya Sağlık Örgütü&#8217;nün 2004 yılı verilerine göre depresyon, insan sağlığını olumsuz etkileyen en önemli unsurlar arasında tespit edilmiştir. Başka bir ifadeyle, insanların günlük hayatlarını aksatacak şekilde problemler yaşamalarının önemli bir sebebi depresyondur. Kaldı ki anksiyete (kaygı), psikoz ve travma sonrası stres bozukluğu gibi rahatsızlıklar da oldukça yaygındır.</p>
<p>Tıp bilimi uzmanları; sağlığı, sadece hastalık ve sakatlık durumunun olmayışı değil; bedenen, ruhen ve sosyal yönden tam bir iyilik hali olarak tarif eder. Yani sağlığın beden, ruh ve sosyal ilişkiler şeklinde üç saç ayağı vardır. Ruh ve nefis sağlığı çalışanlarının topluma anlatmakta en çok zorlandığı kısım tam da budur. En gelişmiş toplumlarda bile ruh ve nefis sağlığı ile ilgili konular, kötü etiketlerden kurtulamamıştır. Bu durum, muhafazakâr kesimlerde ise had safhadadır.</p>
<p>“Manevi hayatıma dikkat etmediğim için böyle oluyor.” “Psikiyatriste gittiğimi duyarlarsa, bana deli derler.” “Üç harfliler musallat oldu” gibi düşünceler, insanların uygun tedavi almalarını engelliyor veya geciktiriyor.</p>
<p>Her insan biyolojik yapısı ve yaşadığı hayat açısından eşsizdir. Ferdin herhangi bir zihnîveya ruhîrahatsızlık ile mustarip olması, beynindeki nöronların yapıları, karakteri, sağlık durumu, hayatta karşılaştığı stres, ailesinin sağlık durumu, genetik faktörler, yetiştiği çevre gibi birçok sebebe bağlıdır. İnsanın manevi durumu elbette önemli bir dinamik olmakla birlikte, ruh ve nefis sağlığının korunmasında tavsiye edilen metotların tatbik edilmesi de esbaba riayet bakımından ehemmiyet arz eder.</p>
<p>İnsanın ruhu, kalbi, aklı ve nefsi; hayatta yaşadıklarıyla doğrudan ilişkilidir. Günlük hayatta karşılaşılan iyilikler ya da kötülükler ruha tesir eder. Bazen bu tesir o kadar büyük olur ki kötülük çoktan geçmiş olsa bile etkisi bir hayat boyu sürebilir. Ağır ve olumsuz hadiselerden sonra dünya genelinde yüzbinlerce insan ciddi psikolojik travmalara maruz kalmaktadır. İnsanların kardeşlik hukukuyla ellerinden geldiğince başkalarına yardım etmeleri takdire şayandır. Bu şekilde insanların maddi ve görünen yaraları sarılabilir. Peki ya görünmeyen yaraları? Toplu travmalar, soykırımlar, Hiroşima ve Nagasaki’ye atılan atom bombaları, siyahların köleliği üzerine daha önce yapılmış çalışmalar gösteriyor ki böyle toplumlarda irtidat, deizm, ateizm ve nihilizm yelpazesinde savrulmalar olabiliyor. Bu örselenmelerin psikolojik tesirlerinden sıyrılmak, nesiller sürebiliyor. Hatta travmayı hiç yaşamamış olsalar bile, sonradan gelen nesillerde zihnîve ruhîproblemler görülebiliyor.</p>
<p>Yüz binlerce insanın bedenîbir rahatsızlığı olmasa bile ruhî ve zihnîproblemler, önemli bir kesimde, kalıcı rahatsızlıklara sebep olabilir. Kalıcı komplikasyonlarla ilgili önemli bir husus şudur: Çoğu zaman bu tür rahatsızlığı olan bir hastanın bütün ailesi bu durumdan etkilenir. Aile fertleri, hastanın bakımını üstlenmek zorunda kalır. Bazen de hasta, aile fertlerine zarar verebilir.</p>
<p>İnsanlara maddi yardım çok önemlidir, ancak asıl büyük tehlike, insanların manevi dünyalarında oluşan yaralardan dolayı kaynaklanabilir ve bu konuda acil tedbirler alınması gereklidir.</p>
<p>Peki, bu tedbirler neler olabilir?</p>
<p>Bu konuda Dr. Frantz Omar Fanon şunları ifade etmektedir: “Tiranlar, psikolojik tekniklerini her zaman insanlarda kafa karışıklığı ve tahribat oluşturmak için kullanmış, onları korkutarak ve daha azına razı olmaya zorlayarak hipnotize etmişlerdir. Sonuç, nesiller boyu aktarılacak, kolektif bir travma olmuştur.</p>
<p>Kolektif travma; farkına varma, hatırlama, dayanışma, sosyal terapi ve yardımlaşma gibi kolektif gayretlerle hafifletilebilir.”</p>
<p>Kolektif travma, bir topluluğun maruz kaldığı herhangi bir travmadır. Bu travma; savaş, siyasi şiddet veya işkence gibi bir sebebe dayanabilir. Kolektif travmayı hafifletmek için Dr. Fanon şunları tavsiye ediyor:</p>
<p>Farkına varma: Travmaya uğramış kardeşlerimizin acılarının farkına varalım. Yaşadıklarını anlatmak isterlerse, dinleyelim. Bir daha anlatmak isterlerse, yine dinleyelim. Ağlamak isterlerse, rahat bir ortam sağlayalım. Konuşmak istemiyorlarsa, konuşmaya teşvik (zorlama değil) edelim. Fırsat oldukça onları takdir edelim. Gerekirse onlara yaptıkları fedakârlıkları unutmadığımızı gösteren ödüller, nişanlar verelim.</p>
<p>Hatırlama: Travmaya maruz kalmış insanları hatırlama, onlara yaşadıklarını boşuna yaşamadıkları hissi verir ve onları rahatlatır. Soykırımı anma günleri, şehitleri anma günleri gibi günler bu yüzden vardır. Mesela, Kore gazilerinin her yıl gaziler gününde ne kadar mutlu oldukları görülür. Bu günlerde kalpler birlikte atar. Neden mağdur olmuş insanlar için bir anma günü olmasın? Bu günde yapılacak faaliyetler,  bu mağdurların kendilerini daha iyi hissetmelerini temin edecektir.</p>
<p>Dayanışma: Farklılıklarımız olabilir, fakat yaşanan bu acı hadiseler karşısında herkesin kenetlenmesi, mağdurların acısını dindirici bir unsur olacaktır.</p>
<p>Bu süreçten kazanan olarak çıkmak, Asr suresinde ifade edildiği gibi, “Salih amel işleyip birbirine hakkı ve sabrı tavsiye edenler”den olmakla mümkündür.</p>
<p>Toplumsal terapi: Bu travmayla ilgili geniş kitlelere ulaşabilecek internet siteleri hazırlanabilir, sosyal medyadan istifade edilebilir. Günümüz travmaları için, “nasilbasederim.com” gibi İnternet siteleri olsa da mağdurlara ümit ve teselli veren, onların manevi yaralarına deva olan, ek çalışmalara ve girişimlere ihtiyaç var.</p>
<p>Yardımlaşma: Bu travmayı atlatmak için herkes elinden geleni yapmalı. Terapist sağlayacağı terapiyle, hukukçu hukukla,  bilim insanı yeni yollar araştırarak, ev hanımı misafirperverliğiyle, herkes elinden geldiğince, mağdurlara yardımcı olmalı.</p>
<p>Kolektif gayret: Allah’ın izni ve inayetiyle, bu badireleri atlatmada önemli bir unsur, dört tane 1’in yan yana gelerek1111 olması, kalplerin birlikte atması, kısacası ihlas ve uhuvvet olacaktır. Evlerine dönen gaziler üzerinde yapılan çalışmalar, sosyal desteği olan gazilerde travma sonrası stres bozukluğunun, desteği olmayanlara göre çok daha az görüldüğüne işaret etmektedir.</p>
<p><strong>Kaynak</strong></p>
<p>Briere, John N.; Catherine Scott, <em>Principles of Trauma Therapy: A Guide to Symptoms, Evaluation, and Treatment, </em>Thousand Oaks, CA:Sage, 2014.</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Muharrem Kalyoncu</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/03/01/muharrem-kalyoncu/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Mar 2018 19:27:54 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Biyografi]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=24682</guid>

					<description><![CDATA[Merhum Muharrem Kalyoncu Ağabey’le, Türkiye, Amerika ve Avrupa’da birlikte gezilerimiz oldu. Zaman zaman bahsettiği hatıralarını not almış ve daha sonra bir derleme yapmıştım. Anlattıklarından bazılarını aktarayım: “Dedem çok dindardı ve otoriterdi. Bize sahabeyi anlatırdı. Bilhassa bayramlarda bütün aile toplanırdı ve dedem İstanbul’un fethini ve Fatih Sultan Mehmed’in yaptıklarını gözyaşlarıyla anlatırdı; hepimiz de ağlardık. Kimse kendisine [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Merhum Muharrem Kalyoncu Ağabey’le, Türkiye, Amerika ve Avrupa’da birlikte gezilerimiz oldu. Zaman zaman bahsettiği hatıralarını not almış ve daha sonra bir derleme yapmıştım. Anlattıklarından bazılarını aktarayım:</p>
<p>“Dedem çok dindardı ve otoriterdi. Bize sahabeyi anlatırdı. Bilhassa bayramlarda bütün aile toplanırdı ve dedem İstanbul’un fethini ve Fatih Sultan Mehmed’in yaptıklarını gözyaşlarıyla anlatırdı; hepimiz de ağlardık. Kimse kendisine itiraz etmezdi. Eğer canını sıkan, kendisini kızdıran olursa, değneğini fırlatırdı. Babam (Hilmi Kalyoncu) çok dindardır ve Osmanlı hayranıydı.</p>
<p>Bizim aile yapımız anlattığım gibiydi, ama maalesef İzmir’in durumu da malum olduğu üzere bizi kendisine uydurdu. Askeriyede de kabadayıvârî bir dönem geçirdik. İnancımız vardı, hatta kavî idi, ama yaşayış yoktu. Tabiî evliliğimiz de ona göre oldu.</p>
<p>İzmir’e Yaşar Tunagür Hoca vâiz olarak gelince, onu dinlemeye başladık ve ondan çok istifade ettik. Onun cumhurbaşkanına kürsüden gönderdiği mesajlar çok hoşumuza gidiyordu. Babam da zaten pazardaki domatesin çürük olmasını bile baştakilerden ve daha öncekilerden bilirdi. 27 Mayıs ihtilalcilerine de çok kızardı.”</p>
<p>Aslında Muharrem Kalyoncu Bey’in de babasından aşağı kalır tarafı yoktu. Merhum Osman Kara hocamızdan duymuştum. 1962 yılında olsa gerek. Meşhur Tahir Büyükkörükçü Hocaefendi, Hisar Camii’nde vaaz ediyor. Tam heyecanlı bir noktada, bir genç kalkıyor ve bütün heyecanı ile yukarılara, darbecilere veryansın ediyor. Bir komiser kalkıp yanına geliyor ve kolundan tutup onu caminin dışına götürüyor. Osman Kara Hoca da yedek subay, resmi elbisesiyle vaaz dinlemekte. Bu durumu görünce, bu gence bir şeyler yaparlar diye hemen koşup komiserin elinden genci alıyor ve “Komiser Bey, sizi tebrik ederim, siz vazifenizi yaptınız. Bundan sonrasıyla ben ilgileneceğim’ diyerek, dışarıda bekleyen askerî araca bu genci bindirip gidiyor. Yolda biraz nasihat ettikten sonra bir sokakta salıveriyor. Seneler sonra bu gencin Muharrem Kalyoncu olduğunu öğreniyor.</p>
<p>Muharrem Ağabey’den dinlediğim diğer hatırlar ise şu şekilde:</p>
<p>“Yaşar Hoca, veda konuşması yaptı. Ankara’ya Diyanet İşleri Başkan Yardımcılığına gidiyordu. İzmir garajından uğurladık. Son olarak, ‘İnşallah beni aratmayacak, hatta benden daha iyi birisini göndereceğim’ dedi. Kim gelecek bilmiyorduk. O zaman Şevket Eygi’nin çıkardığı gazetede benim Yaşar Hoca’nın elini öperken çekilmiş fotoğrafım uğurlama töreni haberiyle beraber çıktı. O gazeteyi hâlâ saklarım. Artık o günden itibaren her Cuma, yeni gelecek hocayı beklemeye başladık. Bir gün, ‘Tamam, gelmiş, yarın vaaz edecekmiş’ dediler. O zaman iki kişinin taşıdığı büyük teypler vardı. Böyle bir teybi alıp camiye gittik. İmamların siyah cübbelerinin asıldığı yere bakıyoruz. Oradan her geçeni vaiz zannediyoruz. Artık boynumuz ağrıdı. Bir ara bir uğultu koptu. Kapıya baktım. Beyaz sarık, upuzun ve bembeyaz bir cübbe ile genç bir zât geliyor. Şaşkınlık içinde oraya bakarken arkadaşım, ‘Teybi açalım mı?’ diye soruyor. ‘Sus be!’ dedim. Neredeyse bir tane vuracaktım. Biz hayran hayran bakarken o da vaaz etmek için kürsüye çıktı.</p>
<p>Daha sonraki günlerde ilk vaazlarından birisiydi ve zekâtı anlatıyordu. Ben içimden ‘Hocam, zekâtı biz çok dinledik, sen bize başka şeyler anlatsan’ diyordum ki, Hocaefendi zekâtın üç çeşit olduğunu söyledi. Sonra şöyle dedi: ‘Birincisi cimrilerin zekâtı… Bu, paranın 40’ta birini, tarladan kalkanların 10’da birini vermektir. İkincisi orta hallilerin zekâtı… Bu, malın hepsini vermektir. Üçüncüsü esas zekâttır. Bu ise malını da canını da Allah yolunda harcamaktır.’ Şaşırıp kalmıştım. Çünkü o zamana kadar hiç böyle bir zekât vaazı dinlememiştim.</p>
<p>Bazen zevkle hatta gözyaşlarıyla verdiği vaazı dinliyor ama ne anladık diye birbirimize soruyorduk. Hatta bizim bu durumumuzun farkına varan Hocaefendi, bir seferinde, ‘Ne dediğimi anlamayan ve ben ağladığım için ağlamalarıma ağlayan cemaat!’ demişti.</p>
<p>Bir gün babama Hocaefendi’den bahsettim, ama o onu sıradan birisi zannetti. Bizim bulunduğumuz Bornova; Kestanepazarı ve Hisar camilerine uzaktı. Bir gün, Hocaefendi’nin bir sünnet düğünü yemeği için Bornova’ya geleceğini öğrendim. Babamı da götürdüm. Hocaefendi bir sofraya oturmuştu. Bir ara babam, Hocaefendi’ye işaret ederek ‘Kimdir?’ diye sordu. Ben de ‘Hocaefendi’ dedim. Babam ‘Yok be evladım sen ona hoca dersin, ama bu çok başka bir zattır’ dedi. Sanki bir görüşte mahiyetini anlamıştı. Hocaefendi’ye hep ‘Allah’ın aslanı’ derdi. Daha sonra babam kanser olup yatağa düştü. Ölüm döşeğinde olduğu belliydi, ama Hocaefendi her ziyaretine geldiğinde ayağa kalkardı. Bütün ısrarlara rağmen bu tavrını değiştirmeyerek, ‘Allah’ın aslanının yanında nasıl yatarım?’ derdi.”</p>
<p>Bu meseleyi Amerika’daki Hacı Necdet Bey’le konuşurken o da ‘Ben de rüyamda Hocaefendi’yi hep aslan olarak görüyorum’ dedi. 1985’te Konya’da bulunurken Hacı Raif Cilasun Amca, ziyaretime gelmişti. Yazdığı romanlar üzerinde görüşürken dedi ki: “Ben Bediüzzaman Hazretlerinin hayatını roman olarak yazmaya niyetlendim, fakat rüyamda bir aslan şeklinde karşıma çıktı. Bu yüzden yazmaya cesaret edemedim.”</p>
<p>Hatıralarına devam edelim:</p>
<p>“Bir gün beni iş yerimden polisler, <em>Kısas-ı Enbiya</em>gibi kitaplarımı alarak karakola götürdüler. Ayağıma öyle bir tekme vurdular ki ancak bir sopaya dayanarak yürüyebildim. Sonra beni savcıya çıkardılar. Savcı bağırarak, ‘Bu kitapları değil, kırmızı kitapları istiyorum’ dedi. Beni bıraktılar, ama anladım ki, Hocaefendi’nin yanına gittiğimde ve onunla katıldığımız toplantılarda okunan kırmızı kitaplar yüzünden başım derde girecek. Yeniyim, bütün işlerimizin altüst olacağından korkuyor ve işkenceden çekiniyorum. Kendi kendime, ‘En iyisi bir daha toplantılara gitmeyeyim; Kestanepazarı Yurdu’na da hiç uğramayayım’ diyorum. Arka sokaklardan Konak minibüs durağına doğru topallayarak gidiyorum. Kendimi Kestanepazarı Yurdu’nun arka sokağındaki çıkış kapısında buldum. Yukarıda da hocamız kollarını sıvamış, bir şeyler görüşüyor. Beni görünce, ‘Muharrem Efendi! Ne oldu sana?’ diyerek koşup yanıma geldi ve beni o küçük tahta kulübesine götürdü. Eğer karşılaşmasaydık, gidişim o gidişti. Allah karşılaştırdı işte… Orada Koca Yusuf (Öztanzan) da vardı. Ben olanları ağlayarak anlattım. Hocaefendi orada bana teselli edici güzel sözler söyledi. Beni kendi halime bırakmayarak o gece orada tuttu. Bu benim için çok büyük moral oldu. Artık bütün dünya bana topuyla tüfeğiyle de saldırsa önemi yoktu.</p>
<p>Bu arada biz şuurlandıkça ailemizin halinden rahatsız olmaya başladık. 17 arkadaş toplanıp Hocaefendi’ye gittik. Hanımlarımızın çoğunda namaz ve tesettür yoktu. ‘Kafamı kesseler, başımı örtmem’ diyenler vardı. Boşanmak bize göre en kolay yoldu. Hocaefendi hepimizi teker teker dinledi. Sonra ‘Bakalım, Asr-ı Saadette Peygamberimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) ve sahabiler ne yapmış?’ diyerek Kur’an ve Sünnetteki tedricilik yolunu, sabırlı tebliğ ve eğitim sistemlerini anlattı. Hanımlarımıza daha kibar davranmanın, ziynete meyyal oldukları hesaba katılarak alınacak hediyelerin tesirli olacağını, gönüllerini ala ala ibadet ve tesettüre alıştırmamız gerektiğini, Hz. Âdem’in eğe kemiğine işaret edilerek, hassas bir yapıya sahip bulunduklarını, hadis-i şeriflerin bildirdiğini bize izah etti. Sonra da ‘Gerekirse, önlükleri takıp mutfaklarına girin, kendilerine her hususta yardımcı olun’ tavsiyesinde bulundu. Duaların da mühim olduğunu ilave etti.</p>
<p>Önlükleri takıp mutfağa girdik. Fakat bu sefer hanımlar ‘Bu da nereden çıktı? Dur sen hele. Sen bilemezsin’ gibi sözlerle müdahalede bulunmaya başladılar. Zamanla belli bir yumuşama da meydana geldi. Bize kalsa, hemen her şeyin olup bitmesini istiyorduk. Yapmamız istenilen bazı şeyler de bilhassa benim gibi Arnavut aileden gelenlere çok zor geliyordu. Bir yanda bunlar da vardı, ama bizde hâlâ, ‘Niye uzatalım ki, boşanırız, olur biter!’ duygusu vardı. Öbür tarafta çok sevip saydığımız zâtın tavsiyeleri vardı. Biz onun söz ve tavsiyelerinin devamlı isabet kaydettiğini hakkalyakîn gördük.</p>
<p>Bir gün Hocaefendi, kahvehane hizmetlerinden bahsetti. Ben pek bir şey anlamadım. Hem de cami kenarlarında dindarların, câmiden çıkanların oturdukları kahveleri değil de gençlerin kahvelerini tercih etmemizi söylüyordu. İlk olarak da bizim o taraftaki kahvelerden başlayacaktık. Ben bir bizim ele avuca sığmaz kahve müdavimlerini ve saldırgan fikir ve davranışlara sahip gençleri düşünüyor bir de Hocaefendi konuşmaya başlayınca olacakları hayal ediyor, bir türlü bunu aklıma yatıramıyordum, ama itiraz da etmiyordum. Birkaç kere görüşüp bir kahveciyi ikna ettim. Akşam anlaştığımız saatte, Koca Yusuf’la beklemeye başladık. Hocaefendi bize, ‘Kimseyi çağırmayın’ dediği için başkalarını da çağırmamıştık. Randevu saatine baktım, gelen yoktu. Kendi kendime, ‘Gelmedi, olay çıkmayacak’ diye sevindim. Tam kahveyi terk edecektik ki, kahvecinin ‘Bir şeyler ister misiniz?” sorusuna karşılık, ‘Arkadaşlarımı bekliyorum’ diye cevap veren Hocaefendi’nin sesini duyduk. O çoktan gelmiş, bir yere oturmuştu. Kahvenin sahibine daha önce söylediğimiz üzere durumu anlattık. Hocaefendi tek başına bir masaya geçti ve bütün din görevlileri (hocalar, vaizler) adına, daha önce kendilerinin ziyaretlerine gelemedikleri için oradakilerden (kahvedeki gençlerden) özür dileyerek konuşmasına başladı. Kimileri ellerindeki domino taşlarını masaya çok daha hızlı vurarak ses çıkartıyor, kimisi, ‘Bu cami hocası 1400 sene öncesinden bahsediyor’ diyor, kimisi de yarım kulak dinliyordu. Hocaefendi, hiç istifini bozmadan konuşmasına devam ediyordu. Sonra, itirazcılar, şüpheli soru sahipleri seslerini yükseltmeye başladı. Hepsine de cevap vermeye çalışan Hocaefendi’yi biz sadece seyrediyorduk. Çünkü bize ‘Siz hiç müdahale etmeyin’ diye söylemişti. Kısa zamanda alâka çoğaldı. Nereden duydularsa, camiden çıkan meraklılar da geldiler. Demiryoluna taşan kalabalık, yolu tıkadı. Birden polis arabalarını gördük. Komiseri tanıyordum. Meseleyi izah ettim. Polisler gittiler. Sohbet iki buçuk saat daha devam etti. Toplam üç buçuk saatlik bir deneme oldu. Takdir konuşmalarını, en ummadığım kişilerin ağzından duyabiliyordum ve çok seviniyordum.</p>
<p>Orta Asya’ya gruplar halinde gitmiştik. Arabamız uzun bir tünelde kaldı. Karşıdan da gelenler var. Mecburen arabayı itekleyerek tünelin dışına çıkardık. Bitik vaziyetteydik. Araba bir türlü çalışmıyordu. ‘Haydi, bir dua edelim’ dedik. ‘Herkesin abdesti var mı?’ diye sorduk. ‘Tamam, var’ dediler. Duayı kim yapacak diye düşünürken Hacı Muammer Türk, ellerini kaldırdı: ‘Ya Rabbi! Bu dava Senin değil mi? Biz Senin için gelmedik mi? Bizi buralarda kendi başımıza koyma, bizleri perişan etme!’ diye dua etti. Biz de ‘Âmin!’ dedik. ‘Bismillah’ deyip marşa bastı, araba hemen çalışmaya başladı.</p>
<p>Orta Asya yolculuklarının birindeyiz. Namaz kılacağız. Bir ezan okuyalım dedik, heyecandan üç kişi sonunu getiremedik. Sesimiz boğazımıza düğümleniyordu. Biz dalmış gidiyoruz, arabanın benzini tükenmek üzere, haberimiz yok. Namaz kılarken etrafımıza insanlar toplandı. Namazdan sonra sarılanlar, öpenler… Bir delikanlı dedi ki: ‘Çoktandır sizi takip ediyorum. Benzininiz bitmek üzere. Nereden bulacaksınız? Burada insanlar benzin için sıraya girer. Sizin buna vaktiniz yok. Benim eşimin babasının benzinliği var, oradan doldurtayım.’ Biz hiçbir şeyin farkında değiliz. Kız, Hıristiyan Gürcülerden. Delikanlı bizi götürdü. Sıra beklemeden benzinimizi aldık.</p>
<p>Kalb ameliyatı olacaktım. Daha önce beyin ameliyatı olmuştum. Beni ameliyat eden doktorlardan biri beyin tümöründen ölmüştü. Endişeliydim. Rüyamda Hz. Ömer’i gördüm. Hocaefendi’ye anlattım. Hocaefendi, Ömer isminden hareketle, ‘Ömür ve hayata işarettir. İnşallah iyi olacak, yaşayacaksın, korkma’ dedi. Gerçekten de güzel bir ameliyat oldu.”</p>
<p>Muharrem Ağabey’in rahatsız olduğunu duymuştuk. Ziyaretine gitmeden önce, hediye olarak şeftali almak istedik. Satıcı hep sert şeftaliler seçiyordu. Muhasebeci Bekir Bey dedi ki: “Kardeşim, biz hasta ziyaretine gidiyoruz. Bu hasta bildiğimiz hastalardan değildir. Eğer beğenmezse, hepsini başımıza çarpar. Yumuşak seç ki, kafamızı kırmasın.”</p>
<p>Bir seferinde Muharrem Ağabey, bir grup arkadaşı ile Karadeniz Bölgesinde seyahat ediyormuş. Bir câmide vakit namazını eda edeceklermiş, fakat camide hiç cemaat yokmuş. Namaza gelmemiş, karşıdaki kahvede oturuyorlarmış. Muharrem Ağabey, arkadaşları camiden çıktıktan sonra kürsüye çıkıp yüksek sesle vaaz vermeye başlamış. Sesini duyanlar merakla caminin pencerelerinden onu seyretmeye başlamış. Nihayet konuşmasını bitirdikten sonra ayak parmaklarının ucuna basa basa camiden dışarıya çıkmış. Karadenizlilerden birisi ona şöyle demiş: “Sen bize lâf çarpıyorsun. Niçin parmaklarının ucuna bastığını anlıyoruz. Sen demek istiyorsun ki: ‘Siz câmiye gelmiyorsunuz, ama siz görmeseniz de caminin içi Allah’ın melekleriyle ve ruhanîlerle dolu. Sizin yerinize onlar dinliyor.’” Birden kahvedekilerle kaynaşıyor ve sohbete başlıyorlar: “Biz mutlaka sizleri misafir etmek istiyoruz” diyor ve güzel bir misafirperverlik gösteriyorlar.</p>
<p>Son bir hatıramı anlatmak istiyorum: Avrupa’da annesi ve babası Arnavut bir ailenin, erkek evlatları için bir isim istediklerini söylediler. Ben de lâtife olarak, “Türkiye’nin ve Balkanların hatta dünyanın en meşhur Arnavut’u Muharrem Kalyoncu Ağabey’dir. Onun ismini verelim” dedim. Sonra Türkiye’de Muharrem Ağabey’le karşılaşınca bir aferin alayım diye kendisine anlattım. Bana, ‘Nasıl verirsin!’ diye haykırdı. “Ağabey, hata mı ettik?” diye sordum. “Yarın bu çocuk namaz kılmazsa, ismime zarar vermiş olmaz mı?” dedi. Gülüştük. Lâtifelerini bile çok ciddi bir tavırla yapardı. Cenabı-ı Hak rahmet eylesin.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Senin Bakışın</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/03/01/senin-bakisin/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Mar 2018 19:24:51 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Şiir]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=24680</guid>

					<description><![CDATA[Anlayana bir şimşek Senin bakışın, Gözlerinin içinde öteden bir nur; Bir ışık olup sinelere akışın, Oluyor üfül üfül esen bir huzur. &#160; Büyülüyor Efendim Senin sözlerin, Ruh şahlanıyor sözündeki sihirle; Ötelerdendir Senin söylediklerin, Mühürlüdür o sözler lâhût mührü ile… &#160; Anlamadı bu büyüyü akl-ı beşer, Görmedi görmeyen kendi gözlüğünden; Beyanın letafeti tıpkı bir kevser, Mahmurdu [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Anlayana bir şimşek Senin bakışın,</p>
<p>Gözlerinin içinde öteden bir nur;</p>
<p>Bir ışık olup sinelere akışın,</p>
<p>Oluyor üfül üfül esen bir huzur.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Büyülüyor Efendim Senin sözlerin,</p>
<p>Ruh şahlanıyor sözündeki sihirle;</p>
<p>Ötelerdendir Senin söylediklerin,</p>
<p>Mühürlüdür o sözler lâhût mührü ile…</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Anlamadı bu büyüyü akl-ı beşer,</p>
<p>Görmedi görmeyen kendi gözlüğünden;</p>
<p>Beyanın letafeti tıpkı bir kevser,</p>
<p>Mahmurdu içenler onun lezzetinden.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Nûş eden mest olmuştu ışık çağında,</p>
<p>Mey meşk ediyorlardı hep bir ağızdan;</p>
<p>Nağmeler vardı bahçesinde bağında,</p>
<p>Duyulmadık seslerle kemandan, sazdan…</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Yanabilsek bizler de külsüz-dumansız,</p>
<p>Karışsa âhlar bülbül nağmelerine;</p>
<p>Oluveririz mekânsız ve zamansız,</p>
<p>Döner âhlar Ashâb inlemelerine…</p>
<p>***</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>İslam Bütün Kâinatın Dinidir</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/03/01/islam-butun-kainatin-dinidir/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Mar 2018 19:18:47 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[İnanç]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=24676</guid>

					<description><![CDATA[Gözlerimizle gördüğümüz kâinatı yaratan, insan nev’i değildir. Bu varlık nizamını devam ettiren de insanlar değildir. İnsanlık, sadece orada yer alan on binlerce türden biridir. Şu kadar var ki emanet olarak ona bir takım yararlanma ve kullanma imkânları verilmiştir. İnsanlığın, varlık gayesini ifa etmesi, kâinat sistemiyle bütünleşip onunla uyum içinde yaşamasına bağlanmıştır. Aksi halde neticesiz kalacak, [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Gözlerimizle gördüğümüz kâinatı yaratan, insan nev’i değildir. Bu varlık nizamını devam ettiren de insanlar değildir. İnsanlık, sadece orada yer alan on binlerce türden biridir. Şu kadar var ki emanet olarak ona bir takım yararlanma ve kullanma imkânları verilmiştir. İnsanlığın, varlık gayesini ifa etmesi, kâinat sistemiyle bütünleşip onunla uyum içinde yaşamasına bağlanmıştır. Aksi halde neticesiz kalacak, semere veremeyecek, o büyük emanete sahip çıkmadığından sorumlu olacaktır.</p>
<p>İnsanlığın başta gelen vazifesi, bu nizamı kuran Yüce Yaratıcıyı tanıyıp topyekûn kâinatın boyun eğdiği gibi O’na teslim olmasıdır. Tutulacak yolun, ancak O’nun gösterdiği yol olduğunu kabul etmesidir. Şu ayet-i kerime tüm evrenin, Allah’a bu teslimiyet içinde olduğunu bildirmektedir: “Onlar, Allah’ın dininden başka bir din mi arıyorlar? Hâlbuki göklerde ve yerde bulunan kim varsa, ister istemez O’na teslim olmuştur ve ancak O’na döneceklerdir.”<a name="_ednref1"></a>[1]Bu ayet-i kerimede insanlar, cinler, melekler gibi şuur sahibi varlıklar söz konusu ise de, daha başka ayetler, canlı-cansız bütün varlıkların Yüce Yaradan’a inkıyat ettiklerini bildirir. ”Doğrusu göklerde ve yerde ne varsa, hepsini yaratan O’dur ve hepsi O’nun emrine boyun eğmiştir.”<a name="_ednref2"></a>[2]“Gök yarıldığı zaman… Ve hep yapageldiği gibi Rabbinin buyruğunu dinlediği zaman… Yer dümdüz edildiği, İçindekileri dışarı attığı ve hep yapageldiği gibi Rabbinin buyruğunu dinlediği zaman… Seyredin siz neler olacak o zaman!”<a name="_ednref3"></a>[3]</p>
<p>Evet, yer, gök, toprak, su, hava, ışık, ısı, elektrik velhasıl atomdan güneş sistemine kadar bütün kâinat aynı Yaratıcının hükmüne boyun eğerek hayata hizmet ediyor. Hayatın merkezinde ise insan hayatı bulunuyor.<a name="_ednref4"></a>[4]Kâinattaki on binlerce türün rakamlara sığmayacak çoklukta bütün fertlerini, hikmet çerçevesinde insanın etrafına toplayıp tam bir intizam ve ihtimam ile onun ihtiyaçlarına cevap verecek tarzda hizmete koşturmak, aşikârdır ki şu iki şekilden biri ile olabilir:</p>
<p>1- Kâinatın her bir türü kendi kendine insanı tanımakta, ona itaat edip yardımına koşmaktadır. Aklı olan hiç kimse bunu iddia edemez. Fazla bir incelemeye gerek kalmadan bu iddianın tutarsızlığı anlaşılabilir ve sonuçta yüzlerce yönden imkânsız olduğu görülür. Bu faraziye, insan gibi aciz bir varlıkta, sonsuz kudret sahibi Yaratıcının iktidarının bulunmasını gerektirir.</p>
<p>2- Kâinatta sebepler perdesi altında, her şeyi yaratan ve her şeye kadir olan Allah Teâlâ’nın ilmi ve kudreti ile bu yardım cereyan etmektedir. Demek kâinattaki şuursuz ve insan tarafından boyun eğdirilmesi imkânsız unsurlar insanı tanıyor değil; aksine, bu sistem, insanı bilen ve tanıyan, onu şefkatle yetiştirip hayatını devam ettiren Rabbimizin onu tanıyıp bilmesinin, görüp gözetmesinin delillerindendir.</p>
<p>Atomdan güneşe kadar, mutlak itaat sergileyen bütün bu türler içinde yalnız insana cüz’i irade emanet edilip itaat ve isyan imkânı verilmiştir: “Biz emaneti göklere, yere, dağlara teklif ettik de onlar bunu yüklenmekten kaçındılar. Zira sorumluluğundan korktular. Ama onu insan yüklendi. Gerçekten insan (bu emanetin hakkını gözetmediğinden) çok zalim, çok cahildir.”<a name="_ednref5"></a>[5]Allah insanlığa bu emaneti yüklerken onu buna ehil kılacak muazzam ilim kabiliyeti, irade ve diğer imkânlarla donatmıştır. Onu meleklere üstün kılan vekillik ve tüm isimlerin öğretilmesi, dünyadaki tüm varlıkları tanıma ve yönetme makamı verilmiştir.<a name="_ednref6"></a>[6]Bu yönetme imkânı, iyiyi veya kötüyü, imanı veya inkârı tercih hürriyeti, insanın kapsamlı yapısını teşkil eden unsurlardan sadece biri olan irade özelliğine mahsustur. Yoksa kâfir bir insanın bile vücudundaki bütün zerrelerden beslenme, sindirim, solunum, kan dolaşımı, sinir vb. sistemlerine kadar bütün maddi varlığı, yüce Yaratıcının koyduğu nizama tam manasıyla boyun eğmektedir. Yani bu taraflarıyla, ister istemez Allah’ın buyruklarına itaat etmektedir. Nitekim o nizamın bir askeri olan ve insan gözüyle görülemeyecek kadar küçük bir mikrop, emir alınca, insanın vücut sarayını imha edebilmektedir. O saraya ufak bir müdahale olması halinde Allah dilemedikçe insan, çare bulmaktan aciz kalmaktadır. Kör olan gözünü gördürememekte, felce uğrayan sinir sistemini, duran kalbini bir süre sonra çalıştıramamaktadır. Bütün bu hallerde Allah Teâlâ, kâinatta yalnız kendisinin hükmünün yürüdüğünü göstermektedir.</p>
<p>Fakat hakîm ve rahîm olan Allah, insana mezkûr serbestiyi vermekle beraber onu başıboş bırakmamış, uyması halinde, büyük kâinat sistemi ile uyumunu sağlayacak esasları, bir katalog, bir kullanma kılavuzu halinde önüne koymuş, ona muallim (peygamber) ve rehber (kitap) göndermiştir. Demin zikrettiğimiz ayetler, bütün varlıkların Allah’a teslim olup boyun eğdiklerini bildirmişti. Aynı teslimiyeti, yani insan dışındaki bütün şuursuz kâinatın uyguladığı teslimiyeti, Cenab-ı Allah, insanın iradî olarak da göstermesini murat etmekte, yani fiilen, ister istemez zaten bulunan teslimiyetini ikrar etmesini istemektedir. Böylece “Allah katında din, ancak İslam’dır”<a name="_ednref7"></a>[7]ayetinde “teslimiyet, inkıyat, boyun eğme” manalarını ifade eden İslam kelimesinin anlamı daha da genişleyerek “Allah Teâlâ’nın vazettiği (koyduğu) en şümullü olan ilahî nizamın alemi, özel adı olmuştur. Bir diğer tarifiyle din: “Zevi’l-ukülü (akıllı varlıkları) hüsn-i ihtiyarlariyle (iradî seçimleriyle) bizzat hayr-ü nimete saik olan (götüren) bir vaz-ı ilahî, beşerin ihtiyarî fiillerinin hayr ve saadet gayesine doğru cereyanını tanzim eden bir yol, bir kanundur.” “Allah’tan başka ilah tanıyan veya hakkı bildiği halde dini, tabiiyeti haktan başka bir şey telakki eden din ile ilim, Hak Teâlâ ile hayr-ı a’la (yüce Hak ile yüce hayr) arasında niza’ (ihtilaf) tasavvur eyleyen veyahut hayr-ü şerr nizamının hall-ü faslına Allah Teâlâ’nın hâkim olmadığını, hükm-i ilahînin haricinde herhangi bir şey kalabileceğini farz eden, velhasıl mebdei Hak’tan gelmeyen ve âyat-ı Hak’tan istinbat edilmeyen dinlerin, tabiiyetlerin hiçbiri insanlara saadet ve selamet bahşedecek din-i hak değildir. Allah Teâlâ’ya şerik tasavvuru muhal ve batıl olduğu gibi İslam’dan başka bir dîn-i hak tasavvur etmek de batıldır.”<a name="_ednref8"></a>[8]Ayetteki ifade, hasr siğasıdır. Dinolan müsnedün ileyhin, müsnede yani burada İslam’a hasredilmesini gerektirir. Bu, şu demektir: “İslam’dan başka din yoktur.” Nitekim te’kîd edatı olan “inne” de bunu pekiştirmektedir. Ayetteki “indellahi” kısmı, “din”in vasfıdır. Buradaki indiyyet, i’tibar ve i’tina indiyyeti olup, ilim indiyyeti değildir. Yani “İslam dışında din diye bilinen başka inançlar mevcut ise de sahih, (muteber) din sadece İslam’dır” manasını ifade eder.</p>
<p>Allah Teâlâ tarafından vaktiyle gönderilmiş İslam’dan başka dinler (şeriatlar) da bulunduğunu göz önüne alınca buradaki hasrı şöyle anlarız:</p>
<p>1- Bu durum bildirildiği sırada sahih din yalnız İslam idi. Zira ihbarda, haberin verildiği vakte itibar edilir. Filhakika İslam’ın zuhurundan önce hak dinler tahrif edilip büyük nispette bozulmuş idi. İktibas ettiğimiz Âl-i İmran/83 ayetinde İslam hakkında “dinillah” buyurulmakta, “Allah’ın dini” denilerek teşrif gayesiyle Allah’a izafe edilmektedir. Bu izafet, Allah’ın dininin zuhur etmesiyle diğerlerini neshetmiş olduğunu da ifade eder.<a name="_ednref9"></a>[9]</p>
<p>2- Yahut hasrdan “kemal” manası kastedilmiştir. Bu takdirde, Efendimiz aleyhi’s-salat-ü ve’s-selamın bi’set zamanı söz konusu olmaksızın, bu hüküm bütün zamanlar hakkında da geçerli olur. Yani “ekmel manada dîn, İslam’dır” demek olur. Zira ekmel manasıyla din, bu İslam dinidir, bundan mükemmeli yoktur. Daha önceki şeriatlar, bütün beşeriyet için geçerli ahkâmı ihtiva etmemekteydi. Aksine muayyen bir zaman ve mekânda yaşayan ümmetlerin ihtiyaçlarına cevap veriyordu. Nübüvvet silsilesinin başından beri var olsa da kemal haliyle henüz zuhur etmemiş İslam dinini, diğer dinlere nazaran, daha şümullü anlatması ve lafzın umumiyetini koruması bakımından, bu ikinci tefsir daha münasip sayılabilir.</p>
<p>Allah Teâlâ; şeriatları, muhatapların ihtiyaç ve kabiliyetlerine, anlayış kapasitelerine göre göndermiştir ki matlup olan tatbik işini ona göre yapabilsinler. Sosyal gruplaşmalar küçük, ihtiyaçlar az, hayat sade iken, onları idare edecek hükümler de sade olmuştu. Fütuhat, istila ve hicretler sebebiyle genişleme oldukça şeriatlar da genişlemiştir. Yerinde bir adlandırma ile “ilahi pedagoji” bu tomurcuk tarzındaki açılımı ifade etmektedir. Bu itibarla onlardan hiç biri mutlak olmamış, Hz. Musa ve Hz. İsa (aleyhimüsselam) şeriatları bile İsrail oğullarına mahsus bırakılmıştır. Sonra daha teşkilatlı medeniyetler ortaya çıkınca, toplumların ilişkileri gelişip insanlık bir tek Rehberin eğitimine girecek hale gelince; son, mükemmel ve evrensel “minhac”ın<a name="_ednref10"></a>[10]gelmesi için şartlar hazır olmuştur.</p>
<p>Cenab-ı Allah bu dini, emperyalist (istilacı), yabancı bir hâkimiyet altında olmayan, medenî toplumları çürüten bazı olumsuz durumlardan masun kalmış bir millet içinde izhar etmiştir. Keza onu, insanlardan ilim tahsil etmemiş bir Nebiyy-i ümmî (aleyhi’s-salat ü ve’s-selam) vasıtasıyla tebliğ buyurmuştur. Böylece, hakkaniyetinin daha kolaylıkla anlaşılıp kabule mazhar olma imkânını artırmıştır. İslam’ın başta gelen hususiyeti fıtrat (tabiat) ile bütünleşmesidir. Bundan normal bir şey de olamaz. Zira tabiat kanunlarını koyan da İslam ahkâmını gönderen de Yüce Yaradan’ın ta kendisidir. Şu mealdeki ayet, mezkûr hakikati ifade eder: “O halde sen, Allah’ı tek mabud tanıyarak hak dine yönel! Yani Allah’ın insanları yaratmasında esas kıldığı o fıtrata uygun hareket et! Allah’ın bu hilkatini kimse değiştiremez. İşte dosdoğru din budur, fakat insanların çoğu bunu bilmezler.”<a name="_ednref11"></a>[11]Fıtrat, insanın, doğuştan getirdiği, aslî, tabiî hal üzere bulunmasıdır.</p>
<p>İnsanın yaratılışına uygun olması esası İslam’ı, bütün zamanlarda dünyanın her yeri için geçerli ve yeterli bir din kılmıştır. Bu aslın dokuz yönü olup bunlar birbirine kuvvet vererek insanlığı, onu kabule sevk etmektedir.<a name="_ednref12"></a>[12]</p>
<p>Birinci özellik: İslam, insanın fikrini şüphe ve tereddüt, vehim ve hurafe bulaşmayan bir inanç ve itikada sevk ederek akideyi ıslah eder. İnsanı tek olan ve kemal sıfatlarıyla muttasıf bulunan Yüce Yaratıcıyı ikrar etmeye götürür. Fikirdeki istikamet, düşünceyi düzeltmek bütün ıslahların basında gelir. Sapık akidelerle zihni paslanmış olan bir toplum felah bulamaz. Bunlar, bir türlü ölçüyü tutturamazlar: Fıtrata yanlış müdahale, tabiî dengeyi bozma, ifrat-tefrit arasında gidip gelme (ruhbanlık veya ibahiyye zihniyeti, ruhban siyaseti veya laisizm, liberalizm veya kolektivizm, rasyonalizm veya spiritüalizm) değer ölçülerini tersine çevirip mühim meselelere önem vermeme veya zıddı durumlar, hep bu zihniyetin tezahürlerindendir. Fikre tevhid hâkim olunca, geri kalan hususları düzeltmek kolaylaşır. Bu itikattan şahsiyet, basiret, istikamet ve bütün insanları (fazilet sebebiyle olan derecelenme dışında) müsavi görme gibi esaslar gelişir.</p>
<p>İkinci özellik:Zıt gibi görünen iki durumu İslam, tevhidin gereği olarak bir arada gerçekleştirir, öteki düzenlerin düştüğü ifrat ve tefritlerden insanları kurtarır: Hem nefisleri arındırır, hem de hayat nizamını ıslah eder, ferdi eğiterek toplumu düzeltir. Ferdiyetçilik veya sosyalizmin aşırılıklarından cemiyeti korur. Hâlbuki dinlerin çoğu, hayat nizamını düzeltme işine girmez, girse de layıkı veçhile ele almaz, öğüt ve mev’izalarla yetinir, İslam ise birçok ayette iman ile amel-i salihi (yararlı işleri), ferdî kemal ile içtimaî kemali birleştirir.</p>
<p>Üçüncü özellik: İslam akla hitap edip vicdanın şehadetine başvurur, körü körüne taklidi yırtıp atar. Bildirdiği hükümlerin sebeplerini veya hikmetlerini ekseriya zikreder. Muhatapların durumuna göre terğib ve terhibde bulunur, teşvik eder veya sakındırır. Hüccet isteyenlere delil serdeder. İnatçı mağrurlara karşı etkili şekilde hitap etme yolunu tutar. Bu özelliği ifade eden çok ayetten sadece şu örneklerle yetinelim: “De ki: “İşte benim yolum: Ben, insanları Allah’ın yoluna (taklit yoluyla değil) delile dayanarak, idraklerine hitap ederek davet ediyorum. Ben de, bana tabi olanlar da böyleyiz.”<a name="_ednref13"></a>[13]“Hakkında bilgin olmayan şeyin peşinden gitme! Çünkü insanlar kulak, göz, kalb gibi azaları nasıl kullandıklarına dair sorguya çekileceklerdir.”<a name="_ednref14"></a>[14]İbn Kayyim el-Cevziyye (ö.751/1350), Kur’an’ın her hükmünün gerekçesini, farklı üsluplarla bildirmeye ihtimam gösterdiğini ve bunun bin kadar örneğini tespit ettiğini bildirir. Ahiret saadetini gözeten kimselere, nizama uyanları bekleyen mükâfatları bildirir.</p>
<p>Dördüncü özellik: İslam’dan önceki şeriatların hepsi mahdut iken İslam risaleti mutlak olmuştur. “Biz seni bütün insanlığa rahmetimizin müjdecisi ve cezamızın habercisi olarak gönderdik. Fakat insanların ekserisi bunu bilmezler”<a name="_ednref15"></a>[15]ayeti ile şu hadis-i şerif bunu tasrih eden naslardandır: “Benden başka hiç bir peygambere verilmemiş olan beş şey bana verildi. (Dört şeyi saydıktan sonra Efendimiz aleyhis-salat u ve’s-selam beşinci olarak şöyle buyurur): Eskiden peygamber, yalnız kendi halkına gönderilirdi, ben ise bütün insanlara gönderildim.”<a name="_ednref16"></a>[16]</p>
<p>Beşinci özellik: İslam, ahkâmında aslî hükümleri bildirip teferruatı müçtehidlerin istinbatlarına, hüküm çıkarımlarına bırakır. Böylece ahkâmın, bütün asırlar için geçerli olmasını sağlar. Çok örnekten “şûra”yı zikr edelim.<a name="_ednref17"></a>[17]Bu farzın aslı konulmuş, uygulanması zamana ve şartlara bırakılmıştır.</p>
<p>Altıncı özellik: İslam bozuk düzeni (fesadı), hem doğrudan doğruya hem de dolaylı yollardan önler, yani yanlışa götüren sebepleri de önlemek suretiyle ferdi ve toplumu kötü hallerden kurtarır. Şer’î hükümlerin çoğu “sedd-i zerai” denilen bu kabildendir. “Helaller bellidir, haramlar da bellidir. Bunların arasında ise, insanların çoğunun bilmediği şüpheli şeyler vardır. Şüpheli şeylerden her kim sakınırsa ırzını da(haysiyetini) , dinini de kurtarmış olur. Her kim şüpheli şeylere dalarsa (içine girmek yasak olan beylik) koru etrafında davarlarını otlatan bir çoban gibi, çok sürmez, içeriye dalabilir. Gözünüzü açın, her hükümdarın kendine mahsus bir korusu olur. Haberiniz olsun, Allah’ın yeryüzündeki korusu da haram ettiği şeylerdir.”<a name="_ednref18"></a>[18] Bu hadis-i şerif, şüpheli şeylerden uzak durulması gerektiğini açıkça bildirmektedir.</p>
<p>Yedinci özellik: İslam’da şefkat ve kolaylık, insanların faydasını sağlamak esastır. “Allah size kolaylık diler, güçlük dilemez”<a name="_ednref19"></a>[19]ve benzeri ayetler bunu gösterdiği gibi birçok hadis de aynı gerçeği bildirir. Bazıları şunlardır:</p>
<p>“Müsamahakâr (kolay), tevhid dini ile gönderildim.”<a name="_ednref20"></a>[20]“Bu din kolaydır, kim dini zorlaştırmaya giderse, bilsin ki din mutlaka ona galip gelir.”<a name="_ednref21"></a>[21](Yani, dinin ihtiva ettiği her şeyi tam manasıyla yerine getiremez).</p>
<p>Sekizinci özellik: İslam ahkâmının hususiyetlerinden biri de dinî emirleri dünyevî yaptırımla birlikte ele almasıdır. Zira teşrîden maksat, nizam tesis etmektir, kuvvetin desteklemediği kanunun ise değeri ve yaptırım gücü olmaz. Ama ikisi bir arada ahenk içinde yürürse, toplum nizamında birlik sağlanır.</p>
<p>Dokuzuncu özellik: İslam’da din esasları sarihtir. Kur’an-ı Kerim din esaslarını açıkça ve tekrarla bildirir. Böylece şeriat batıl tevillerden korunur. Mevcut dinler içinde, din esasları bizzat mukaddes kitabından ve peygamberinden gelen tek din İslam’dır. Mesela Bakara 2/177. ve 285. ayetleri iman, ibadet ve başlıca güzel ahlak esaslarını özetlemektedir. Diğer dinler, din esaslarını, kurucudan değil, sonraki heyet ve konsillerden alırlar.</p>
<p>Kişinin nefsini Allah’a teslim etmesinin (İslam olmasının) manası ise şu on esasta hülasa edilebilir:</p>
<p>1- Yalnız Allah’a kul olma.</p>
<p>2- Yalnız Allah rızası için amel edip işleme.</p>
<p>3- Yalnız O’nun razı olacağı şeyleri söyleme.</p>
<p>4- Allah’ın murat ettiği hükümleri arayıp tatbik etme.</p>
<p>5- O’nun emirlerini yapıp yasakladıklarından sakınma.</p>
<p>6- Allah Teâlâ’nın hükmünün yanında kendi nefsine veya başka bir mahlûka mutlak hüküm yetkisi tanımama.</p>
<p>7- Allah’ın razı olacağı hükmü bulmak için, gerektiğinde içtihat ve gayret sarf etme.</p>
<p>8- Heva ve hevesten yüz çevirme.</p>
<p>9- Fertler ve topluluklar arası bütün münasebetlerde muamelelerini Allah’ın ahkâmına göre yapma.</p>
<p>10- Allah Teâlâ’nın bizim için gayb olan sıfatlarını, keza kaderini tasdik etme.</p>
<p>İşte bu mezkûr özellikleriyle İslam fikre tevhid, hayata istikamet verir.<a name="_ednref22"></a>[22]İnsanları kullara kulluktan Allah’a kulluğa, batıl veya bozulmuş ideolojilerin ve dinlerin zulmünden İslam’ın adaletine, dünyanın darlığından ahiretin genişliğine çıkarır.<a name="_ednref23"></a>[23]</p>
<p>Dünyanın en ünlü hukuk abidesi kabul edilen Harvard Üniversitesi Hukuk Fakültesi, hak ve adaleti en güzel özetleyen hukuk vecizelerinden biri olarak Kur’an-ı Hakim’in şu ayetini duvarının cephesine 26 Ocak 2013 tarihinde yerleştirme kadirşinaslığını göstermiştir: “Ey iman edenler! Haktan yana olup var gücünüzle ve bütün işlerinizde adaleti gerçekleştirin! Bu hükmünüz ve şahitliğiniz isterse bizzat kendiniz, anneniz, babanız ve yakın akrabalarınız aleyhinde olsun. İsterse onlar zengin veya fakir bulunsun.”<a name="_ednref24"></a>[24]Müslümanların dünyada İslam’ı iyi temsil edemedikleri bir zaman diliminde, ilgililerin bu davranışı, bir taraftan onların objektif tutumlarını, öbür yandan Kur’an’ın mucize olduğunu bizatihi, tek başına göstermesi olarak değerlendirilmelidir.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a name="_edn1"></a>[1]Âl-i İmran 3/83.</p>
<p><a name="_edn2"></a>[2]Bakara 2/116.</p>
<p><a name="_edn3"></a>[3]İnşikak 84/ 1-5.</p>
<p><a name="_edn4"></a>[4]B. Said Nursi, <em>Sözler</em>, İstanbul, 1958, s. 10.</p>
<p><a name="_edn5"></a>[5]Ahzab 33/72.</p>
<p><a name="_edn6"></a>[6]Bakara 2/30 ve 34.</p>
<p><a name="_edn7"></a>[7]Âl-i İmran 3/19.</p>
<p><a name="_edn8"></a>[8]Elmalılı M. Hamdi Yazır, <em>Hak Dini Kur’an Dili</em>, İstanbul, 1935, 1/1063.</p>
<p><a name="_edn9"></a>[9]Tahir İbn Âşur, <em>Tefsiru’t-Tahrir ve’t-Tenvir</em>, Tunus, 1984, 3/193 vd.</p>
<p><a name="_edn10"></a>[10]Maide 5/48.</p>
<p><a name="_edn11"></a>[11]Rum suresi 30/30</p>
<p><a name="_edn12"></a>[12]Krş. a.g.e. 3/194-195.</p>
<p><a name="_edn13"></a>[13]Yusuf 12/108.</p>
<p><a name="_edn14"></a>[14]İsra 17/36.</p>
<p><a name="_edn15"></a>[15]Sebe’ 34/28</p>
<p><a name="_edn16"></a>[16]<em>Sahihu’l-Buhari</em>, Teyemmüm, 1.</p>
<p><a name="_edn17"></a>[17]Şura 42/38.</p>
<p><a name="_edn18"></a>[18]A.g.e., İman/48.</p>
<p><a name="_edn19"></a>[19]Bakara 2/185.</p>
<p><a name="_edn20"></a>[20]Ahmed İbn Hanbel, <em>Müsned</em>, 6/116.</p>
<p><a name="_edn21"></a>[21]<em>Sahihu’l-Buhari</em>, İman, 29.</p>
<p><a name="_edn22"></a>[22]B. Said Nursi, <em>Sözler</em>, s.793.</p>
<p><a name="_edn23"></a>[23]M.Y. Kandehlevî, <em>Hayatu’s-Sahabe</em>, trc. Ahmed Meylani, İstanbul, Divan Yay., 1980, 1/273. Ashab’dan Rib’î ibn Âmir (radiyallahü anh), Kadisiye savaşı öncesinde, Müslümanların delegesi olarak Sasani baş kumandanı Rüstem’le görüşürken İslamiyet’i böyle özetlemişti.</p>
<p><a name="_edn24"></a>[24]Nisa 4/135.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Âbid, Zâhid, Âşık-2</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/03/01/abid-zahid-asik-2/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Mar 2018 19:15:03 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[İnanç]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=24674</guid>

					<description><![CDATA[Hak erlerince, Allah’a kulluğunu dünyevîliğe bağlayan, nifaka açık bir âbid ve Cennet mahrumu; Cennet dâhil uhrevî nimetlere dilbeste olan kimse, kurbet ve vuslat mahrumu bir sıradan; dünya ve mâfîhâyı kalbinden çıkarıp atan, oturup kalkıp öteleri ve ötelerin ötesini heceleyip duran ve bütün benliğiyle hayatını ötelere göre dizayn eden de bir zâhiddir. Böyle biri çok mubah [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Hak erlerince, Allah’a kulluğunu dünyevîliğe bağlayan, nifaka açık bir âbid ve Cennet mahrumu; Cennet dâhil uhrevî nimetlere dilbeste olan kimse, kurbet ve vuslat mahrumu bir sıradan; dünya ve mâfîhâyı kalbinden çıkarıp atan, oturup kalkıp öteleri ve ötelerin ötesini heceleyip duran ve bütün benliğiyle hayatını ötelere göre dizayn eden de bir zâhiddir. Böyle biri çok mubah şeylere dahi mesafeli durmaya çalışır ki buna “zühd-ü şer’î” denegelmiştir. Bu seviyedeki bir zâhid, sahip olduğu şeylerin varlığını-yokluğunu bir bilir; ne dünya ve mâfîhâ adına elde ettiği şeylere gönül kaptırır, ne de onların yok olup gitmeleri karşısında teessür duyar; <em>“O verdi, O aldı!”</em>mülahazasıyla kalb balansını hep bu ayarda tutma ihtisaslarıyla oturur kalkar. Bu zâhidlerin dünyevîliklere karşı duruşları böyledir ama onlar Cennet ve hûri-gılmânla da alakalıdırlar.</p>
<p>Bu mevzuda nihai hududa im’ân-ı nazar ve konsantrasyon, âşıklara Hakk’ın hususi atiyyesidir. Âşık,</p>
<p><em>“Cennet Cennet dedikleri</em></p>
<p><em>Birkaç köşkle birkaç hûri,</em></p>
<p><em>İsteyene ver ânları,</em></p>
<p><em>Bana Seni gerek Seni.”</em>(Yunus Emre)</p>
<p>der, duygularını böyle dillendirir ve görülmeyi görüyor olma rasathanesine çevirme heyecanıyla çırpınır durur. Kadîmden beri O’nunla irtibatlarını aşk yörüngesinde sürdürenler hep böyle bir âh u zârla nefes alıp vermişlerdir. Bir küçük örnek hiç ana olmamış analar anası Râbia Adeviye’den:</p>
<p><em>“Ben dünyada başka değil hep Seni yâd etmeyi, ahirette de yalnız rü’yet-i cemalini diliyor ve dileniyorum. Senden istediğim ne kudret helvası ne de bıldırcın piryânı; benim biricik muradım yalnız Sensin, Sen!.. Bana dünyayı da versen ukbâyı da versen, gönlüm yalnız ve yalnız rü’yetinle mutlu olacaktır.” </em></p>
<p>Bir Hak dostu bu sevgi sermestîsini zâhid ile âşık farklılığına bağlı şöyle seslendirir:</p>
<p><em>“Zâhidin gönlündeki Cennet’tir temennâ ettiği,</em></p>
<p><em>Âşık-ı dilhastenin gönlündeki Dildârıdır.”</em></p>
<p>Bu açıdan ubûdiyetin ubûdete açık önemli bir buudu olan zühd, aşk karşısında bir kaç adım geride kabul edilmiş ve meselenin tamamiyeti aşk u iştiyak-ı likâullaha bağlanmıştır. Buna göre zâhid, dünya ve mâfîhâyı kalben ve fikren terk etmenin yanında, hayatını ihlas yörüngeli sürdüren, her davranışında Hak hoşnutluğunu gözeten, ömrünü ukbâ güzergâhında tüketen, “sermaye ve azık” denince de ibadet ve ubûdiyetle kalbi atan ama Cennet ve ötesi şeylere de kalben açık bulunan bir âbid-i kâmildir.</p>
<p>Âşık ise birkaç kadem önde, dünya ve mâfîhâ yok kalbinde ve düşünce dünyasında; sermayesi dua, tazarru ve gönül iniltileri; yolu terk-i dünya, terk-i ukbâ, terk-i hestî ve terk-i terk; iç ihsasları ve ihtisaslarıyla bütün beklentisi rü’yet ü rıdvân ve maiyyet-i Sübhân, bir âbide-i bîmisâldir. O, cismaniyet, duygu ve düşünce itibarıyla kendini hatırlatınca min vechin hatırlayan öyle bir hayret ve heymân kahramanıdır ki, özünü ilahî tecelli ve vâridler çağlayanına salmış, dünyaya da ukbâya da bütün bütün kapılarını kapamış bir merd-i bîmisâldir. Zâhidin, bütünüyle dünya ve onun güzelliklerine kapı kapama ahd ü peymânında bulunmasına karşılık; âşık,</p>
<p><em>“Cânân dileyen dağdağa-ı câna düşer mi?</em></p>
<p><em>Cân isteyen endişe-i cânâna düşer mi?!.” </em>(Nigârî)</p>
<p>mülahazasıyla şahlanmış, bütün iç ve dış sistemleriyle teveccüh, nefehât, üns, kurb his ve heyecanıyla yalnız O’nun için yanıp tutuşmaktadır.</p>
<p>Bazı zühd üstü zâhidler de, âşıkların bir kaç adım gerisinde bulunsalar da, bütün bütün cismânî arzulardan sarf-ı nazar ederek varı yokla becâyiş etmek suretiyle âşıklar ufkunu temaşa zirvesine ulaşmış sayılırlar. Niyazi Mısrî bu payeyi dillendirme adına ne hoş söyler:</p>
<p><em>“Ben sanırdım âlem içre bana hiç yâr kalmadı,</em></p>
<p><em>Ben beni terk eyledim, gördüm ki ağyâr kalmadı.”</em></p>
<p>Âşığa nispeten, zâhid için dünyada cismânî ve bedenî rahatlık söz konusu olmasa da uhrevî hayata ait lezâiz, Cennet ve niam-ı cinân çok zaman vârid-i hâtırdır. O, yer yer dünyevî huzûzâta karşı kapanır, dünyaya ve dünyevîliklere karşı -iftar ötelerde- oruçlu gibi yaşar ve Allah’tan gafil olmamaya çalışır ama göz ucuyla da olsa uhrevî lezâizi bütün bütün gönlünden çıkarıp atamaz. Ruh-i insana dünyanın dar geldiğinin farkındadır. Kalbinin atışlarında çok defa,</p>
<p><em>“Gel yakînle kanatlan, süzül enginlere, </em></p>
<p><em>Ruhuna dar gelen eb’âda takılma!..”</em></p>
<p>his ve heyecanı duyulur ama onun aşkla hemhudut hale gelmesi için birkaç adım daha atması iktiza etmektedir. Bu, dünya ile alakasını kestiği gibi ahiretteki cismânî ve bedenî zevklere de bütün bütün kapanmasına ve en sonunda topyekün ağyârdan uzaklaşarak ruhunun soluklarında,</p>
<p><em>“Âfitâb-ı hüsn-i hûbân âkıbet eyler üfûl</em></p>
<p><em>Ben muhibb-i Lâyezâl’im, lâ uhibbu’l-âfilîn.”</em></p>
<p>mülâhazasının duyulmasına vâbestedir. Bunları kalbinin diliyle dillendirip, dünyevî-uhrevî O’ndan başka her şeye karşı bütün kapı ve pencerelerini kapayarak, Molla Câmi gibi: يَكِي خَواهْ، يَكِي خَوانْ، يَكِي جُويْ، يَكِي بِينْ، يَكِي دَانْ، يَكِي گُويْ <em>“Yalnız Bir’i iste, yalnız Bir’i çağır, yalnız Bir’i talep et, yalnız Bir’i bil, yalnız Bir’i söyle.” </em>teveccüh-i tâmmı içinde sürekli O’nunla nefes alıp vermeye durunca ötelere kapılar aralanmaya başlar.</p>
<p>Buna göre, zâhidleri şu üç sınıfta mütalaa etmek mümkündür:</p>
<p>Birinci derecedekiler mübtedî zâhidlerdir ki, ellerini her türlü dünyevîliklerden çekerek ve el-etek çektikleri şeyleri dahi bütün bütün unutarak Hakk’a tahsis-i nazar peşinde koşarlar. İkincisi, tahkik erbâbı zâhidlerdir ki, bunlar, dünyevî niam-ı ilâhiye adına <em>“Tatmaya izin var, doymaya yok!” </em>mülahazasıyla bütün huzûzât-ı nefsâniyeden el-etek çekerek, <em>“Dû cihandan el yudum, pes hânümânım kalmadı!”</em>(Abdiyâ) çizgisinde hareketle birkaç kadem daha aşk ufkuna yaklaşmış olurlar. Üçüncüler ise, bilseler ki bütün dünya ve bütün dünyevîlikler onların olacak ve ahirette de bunun hesabı asla sorulmayacak, yine de dünyanın onlar nazarında sinek kanadı kadar kıymeti yoktur. Bu iz’ân u irfanla, nefis ve hevâya bakan yanı itibarıyla dünyaya sırtlarını dönüp erâciften uzaklaşıyor gibi ondan kaçacak ve وَلَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَّكَ مِنَ الْأُولَى “<em>Şüphesiz ahiret ve öteler Senin için bu ilk ve âcilden daha hayırlıdır.” </em>(Duhâ sûresi, 4) veya بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ وَأَبْقَى “<em>Siz her şeye rağmen âcil olan dünya hayat ve mutluluğunu tercih ediyorsunuz; hâlbuki ahiret saadeti daha yüce ve ebedîdir.” </em>(A’lâ sûresi, 16-17) beyanları adesesiyle farklı mülâhazalara girerek konumlarının hakkını verme yarışına gireceklerdir.</p>
<p>Enbiya-i izâm bu konuda en önde, Hazreti Ruh-u Seyyidi’l-Enâm öndekilerin de önünde, evliya, asfiya derecelerine göre birkaç basamak aşağıda, hepsinin müşterek yanı, nefislerine bakan ciheti itibarıyla bunu öteleyerek sürekli öteler ötesi düşüncesiyle oturup kalkmaları; dünyaperestlerin “dünya, dünya!” mırıldanmalarına mukabil, “öteler, öteler!” nağmeleriyle iç döküp inlemeleridir. Hep ötelere müteveccih olan bu hakikatbîn ruhlar, hemen her hâllerinde fâniyat u zâilatı gönüllerinden silip atarak bâkiyât-ı dâime ile nefes alır-verir, yeni yeni adımlar atmak suretiyle kendilerini nefs-i mutmainne, râdıyye, mardıyye zirvelerinde bulur ve sâfiye, zâkiye ufuklarını temaşaya koyulurlar; koyulur ve kalblerini, ruhlarını sürekli sır ve ahfa ufkuna müteveccih tutma gayreti içinde çırpınır dururlar. Zühd üstü zühd veya aşk u iştiyak meltemlerini belli ölçüde duyup hissedince de nazarlarında varlık-yokluk aynı rengi alır ve onlar, ekstradan gelenleri كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللهِ diyerek tahdîs-i nimet şuuruyla değerlendirir; gidenleri de sırtlarından bir yükü atmışçasına “Ohh!..”larla karşılarlar.</p>
<p>اَللّٰهُمَّ اجْعَلْنَا مِنْ عِبَادِكَ الزَّاهِدِينَالْمُخْلِصِينَ الْمُخْلَصِينَ الْمُتَّقِينَالْوَرِعِينَ الْمُقَرَّبيِنَ الرَّاضِينَ الْمَرْضِيِّينَ</p>
<p>وَصَلِّ وَسَلِّمْ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ إِمَامِ الْمُتَّقِينَ وَأَصْحَابِه ذَوِي الْيَقِينِ</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Kalmadı Dizde Takatim</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/03/01/kalmadi-dizde-takatim/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Mar 2018 19:10:49 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Şiir]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=24672</guid>

					<description><![CDATA[Her yana ya Rab, beklenmedik bir hüzün indi, İnanan kederlendi, münafıklar sevindi; Tasalanmama zordu, zira yara derindi, Şeytanlar dört bir yanda cirit atıp gezindi… &#160; Şakıyan bülbüllerin ağzına gem vuruldu, Toplum içinde fitne ocakları kuruldu; İslam nam-ı celili nifak ile yoğruldu, Şeytan aradıklarını tam bu çağda buldu… &#160; Çıkar, menfaat düşüncesi gırtlakta bugün, Olup bitenlere [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Her yana ya Rab, beklenmedik bir hüzün indi,</p>
<p>İnanan kederlendi, münafıklar sevindi;</p>
<p>Tasalanmama zordu, zira yara derindi,</p>
<p>Şeytanlar dört bir yanda cirit atıp gezindi…</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Şakıyan bülbüllerin ağzına gem vuruldu,</p>
<p>Toplum içinde fitne ocakları kuruldu;</p>
<p>İslam nam-ı celili nifak ile yoğruldu,</p>
<p>Şeytan aradıklarını tam bu çağda buldu…</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Çıkar, menfaat düşüncesi gırtlakta bugün,</p>
<p>Olup bitenlere can üzgün ve canan üzgün;</p>
<p>Hakiki mü’minleriyse kahreden bir hüzün,</p>
<p>Olanlar bunlar, kızarmıyor yüzüm ve yüzün!..</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Ey Rab, bir hiss-i vefa ver sinelerimize,</p>
<p>Ağlayıp sızlayalım müzmin dertlerimize;</p>
<p>Lütfen merhamet buyur inlemelerimize</p>
<p>Ve bakıver bakılmayan şu yüzlerimize!..</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Bir “Leylî” diye dünyayı hep sevdirdi felek,</p>
<p>Uzayıp gitti bu macera mahşerlere dek..</p>
<p>Tapmışız şu dünyaya bilerek-bilmeyerek,</p>
<p>Bir sınırsız sevgiyle ki, ilahî aşka denk…</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Arayıp sormamışız, ne güldür ne dikendir,</p>
<p>Neler dil mırıltısı ve neler gönüldendir,</p>
<p>Neler bir varidât, neler şeytanî emeldir,</p>
<p>Neler Hak rızası ve neler gevelemedir…</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Ey Rab, vur sineme, inlemez kalbimi inlet,</p>
<p>O murad-ı sübhânîni benliğime dinlet!..</p>
<p>Sürüm sürüm yol yorgunu mücrime medet et!..</p>
<p>O meşîet dalgalarını ruhuma dinlet!..</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Kalmadı gurbetle yanan sinede takatim,</p>
<p>Bu cürümle belki yok niyaza benim hakkım,</p>
<p>Kabul buyur her an inlemeyle geçti vaktim,</p>
<p>Şimdi şu derbeder halimi Sana bıraktım…</p>
<p>***</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Okyanus Karanlıklarında Saklı Cennet: Dev Tüp Solucanı</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/03/01/okyanus-karanliklarinda-sakli-cennet-dev-tup-solucani/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Mar 2018 18:55:08 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=24670</guid>

					<description><![CDATA[1977 yılında, okyanus karanlıklarına uzanan önemli bir araştırma yapıldı. Karşılaşılan hayret verici manzaralar, insanların o âna kadarki düşüncelerini alt üst etti. Araştırma denizaltısı Alvin’deki bilim insanları, Galapagos Adaları’nın 320 km doğusunda, yüzeyden 2.600 metre derinlikte, çok zengin hayvan çeşitliliğinin sergilendiği bir vaha ile karşılaştı. Bu keşif, bilim dünyasında şok etkisi yaptı. Çünkü daha önce hiç [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>1977 yılında, okyanus karanlıklarına uzanan önemli bir araştırma yapıldı. Karşılaşılan hayret verici manzaralar, insanların o âna kadarki düşüncelerini alt üst etti. Araştırma denizaltısı Alvin’deki bilim insanları, Galapagos Adaları’nın 320 km doğusunda, yüzeyden 2.600 metre derinlikte, çok zengin hayvan çeşitliliğinin sergilendiği bir vaha ile karşılaştı. Bu keşif, bilim dünyasında şok etkisi yaptı. Çünkü daha önce hiç karşılaşılmamış çok sayıda tür keşfedildi. Bu aşırı soğuk ve karanlık dünyada, sanki saklı bir cennet vardı. Böyle bir biyolojik yoğunluk ve çeşitlilik, araştırmacılar için tam bir sürpriz oldu. Özellikle boyu 1,5 metreye ulaşan ve çok geniş bir alanda hayat süren dev tüp solucanları, ilgi odağı hâline geldi.</p>
<p>Fotosenteze imkân sağlayan ışık, okyanus sathından sadece 200–300 metreye kadar ulaşabilir. Bu yüzden bu seviyeye kadar canlılık görülürken, ışık kuşağı olarak adlandırılan bu seviyenin altında, canlı sayısı birden düşer. Organik maddeler de, ışık kuşağında sentezlenir ve büyük oranda burada tüketilir. Sadece çok az bir kısmı derinlere doğru iner. Bu durum da, sebepler planında, derinlerde yiyecek bulmayı neredeyse imkânsız hale getirir.</p>
<p>Bu yüzden araştırmada keşfedilen, 2.600 metre derinlikte yaşayan canlılar, zihinleri çok karıştırdı. Canlılarla karşılaşılan bu bölge, hidrotermal bacalar bölgesiydi. Ortamdaki sıcak su kaynaklarının varlığı, sıcaklıkla ilgili soruna bir çözümdü. Çünkü böyle bir derinlikteki ortam çok soğuk olmasına rağmen, volkanik bacaların çevresindeki sıcaklık, 10–20 °Carasındaydı. Bu da canlılar için uygun bir sıcaklık seviyesiydi. Fakat hidrotermal bacalarda yapılan araştırmalar; buraların, karadaki sıcak su kaynaklarındaki gibi, hidrojen sülfür açısından zengin olduğunu gösteriyordu. Bu çok zehirli bileşiğin, tabandaki çatlaklardan akan sularda yüksek konsantrasyonlarda olduğu keşfedildi. Yani bölge, aynı zamanda çok zehirliydi. Canlılar, bu kadar zehirli bir ortamda hayatlarını nasıl sürdürebiliyordu? Su altının derinliklerinde besin kıtlığının yanında, bir de zehir problemi ile karşılaşılmıştı. Bu şartlar ortaya çıktıkça, araştırmacılar canlılığın mümkün olamayacağını düşünmeye başladı. Artan soru işaretleri, merceklerin bölgeye odaklanmasına sebep oldu.</p>
<p>Öncelikle bölgedeki dev tüp solucanı <em>Riftia pachyptila</em>’nın, hayatta kalabilme sırrı keşfedilmeye çalışıldı. Karşılaşılan hakikatler, bilim insanlarının hayretini daha da arttırdı. Kükürt açısından zengin ortamların, bol bakteri barındırdığı biliniyordu. Bu bakteriler, kendi besinini üretebilecek donanımda yaratılmıştır, yani rızıkları ihsan edilirken, bu akıl almaz icraatta bizzat istihdam edilirler. Söz konusu bakteriler, karbondioksiti organik moleküllere dönüştürmek için gereken enerjiyi, güneş yerine hidrojen sülfürün oksitlenmesinden temin ediyordu. Bu yüzden kükürt bakterileri de, yeşil bitkiler gibiydi. Yeşil bitkiler besin üretimi için ışık kullanırken, bu bakteriler kimyevi madde (hidrojen sülfür) kullanıyor; yâni fotosentez yerine kemosentez yapıyordu. Böylece, hidrotermal bacaların yeşil bitkileri görevini icra ederek rızkın ihsanında istihdam ediliyordu.</p>
<p>Bölge canlılarının beslenmesinde kükürt bakterilerinin önemi anlaşılmışken, tüp solucanları ile ilgili yeni bir soru gündeme geldi. Tüp solucanı <em>Riftia pachyptila</em>, tıpkı kapalı bir kese gibi yaratılmıştı. Ne bir ağzı, ne sindirim sistemi, ne de besini yutabilecek her hangi bir mekanizması vardı. Bu canlının sadece, üst ucunda kırmızı bir sorguç yer alıyor ve burada oksijen, karbondioksit ve hidrojen sülfürün değişimi sağlanıyordu. Sorgucun altında da, tutunmayı sağlayan bir kas halkası vardı. Geri kalan kısmı, iç organları içeren bir keseydi. Canlının en büyük organı ise, beslenmede görevli olan “trofozom”du. Fakat tüp solucanının dış dünyadan besini vücudunun içine alabileceği hiçbir bir kanal yoktu. Öyleyse, solucan besini nasıl alabiliyordu?</p>
<p>Harvard Üniversitesi’nden Colleen M. Cavanaugh ve ekibinin de katılımı ile trofozomlar üzerindeki çalışmalar yoğunlaştı. Araştırmalar sonucunda, bu organın içinde besin üreten milyarlarca kükürt bakterisi bulunduğu ortaya çıktı. Bakteriler ile solucan arasında bir dayanışmanın var olduğu anlaşıldı. Tüp solucanı; bakterilerden, indirgenmiş karbon molekülleri alıp beslenirken, bakterilere de kemosentez için yakıt olan CO₂, O₂ ve H₂S hammaddelerini veriyordu. Bu maddeler sorguçta emilip dolaşım sistemi vasıtasıyla trofozomdaki bakterilere ulaştırılıyordu. Dev tüp solucanının trofozomu, aktif bir kemosentez fabrikası gibi çalışmaktaydı. Bu tespitler, beslenme ile ilgili önemli bir soruyu cevaplamış oldu.</p>
<p>Peki, hiçbir ağız açıklığı olmayan tüp solucanının trofozomuna bakteriler nasıl girmişti? Bu sorunun cevabı da aydınlatılmalıydı. Tüp solucanının larva safhasından yetişkinlik safhasına kadarki dört dönem üzerinde incelemeler yapıldı. Larva halindeki hayvanın vücudunda ağız ve anüs boşluğunun var olduğu, fakat bu dönemde trofozomun olmadığı tespit edildi. Bu durum bakterilerin, canlının gövdesine larva döneminde girdiğine işaret ediyordu. Genç evrelerinde ise, ağız ve anüs boşluğu küçülmüş, trofozom yapısı gittikçe gelişmişti. Yetişkin döneminde de, canlının tamamen kapalı bir kese hâlini almış olduğu tespit edildi. Hatta larva mikrografileri çekildiğinde, ilk bakterilerin ağızdan vücuda girişi ve aynı zamanda trofozom organının yaratılışı gözlendi.</p>
<p>Geriye zehirle ilgili soru kalmıştı. Hidrojen sülfür, hayvanlarda siyanür gibi, solunumu engelleyen, son derece zehirli bir bileşikti. Sülfür, hemoglobin molekülündeki bağlanma bölgelerini kapatarak ve solunum enzimi olan “sitokrom c oksidaz”ı olumsuz etkileyerek solunumu engeller. Fakat araştırmalarda harikulade bir şekilde, tüp solucanının solunum hızının gayet yüksek olduğu tespit edildi. Hayvanın bu kadar yüksek sülfür konsantrasyonlarında, nasıl oksijenli solunum yapabildiği merak konusu oldu. Bunun sırrına ulaşabilmek için de birçok üniversiteden araştırmacıların katıldığı ekipler, uzun süreli incelemelerde bulundu. Yapılan deneylerde hayvanın kanındaki bir madde vasıtasıyla; sitokrom c oksidazın, sülfürün zehirleyici etkisinden korunduğu ortaya çıktı. Bu koruma görevlisi ne olabilirdi?</p>
<p>1982’de Doğu Pasifik Yükseltisi hidrotermal bacaları bölgesi keşif gezisinde yapılan hemoglobin araştırmaları, hemoglobin ile ilgili harikulade yaratılış sırlarını ortaya çıkardı. Dev tüp solucanının sorgucunun kırmızılığının sebebi kanındaki yüksek hemoglobin seviyesiydi. Ayrıca hemoglobini büyüktü ve kırmızı kan hücrelerinde değil, serumda serbest dolaşır hâldeydi. Oksijene bağlanma ve oksijen taşıma kapasitesi de çok yüksek yaratılmıştı. Dev tüp solucanı hemoglobini ile diğerleri arasındaki en önemli fark ise, bu hemoglobinin hem oksijene, hem de hidrojen sülfüre aynı anda bağlanabilmesiydi. Sonuç olarak tüp solucanının hemoglobini iki hayati görev yapıyordu. Hem solunum zehirlenmesini engelliyor, hem de sülfürü koruyarak oksitlenmeden trofozoma taşınabilmesine sebep oluyordu. Kısacası bu hususi hemoglobin, volkanik bacalar bölgesi sakini olan dev tüp solucanının ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde yaratılmıştı.</p>
<p>İşte Kerim Rabbimizin, gözlerimizden ırakta, okyanus karanlıklarında bir solucanın kanında sergilediği göz kamaştırıcı, hayretengîz tefekkür sahneleri: “O, yaratan, var eden, varlıklara şekil veren Allah’tır (celle celaluhu). En güzel isimler O’nun’dur. Göklerde ve yerde olanlar, O’nu tesbih ederler. O, öyle üstündür, öyle hikmet sahibidir” (Haşir Sûresi, 59/24).</p>
<p><strong>Kaynaklar</strong></p>
<p>Childress, James ve ark., <em>Denizin Derinliklerinde Ortak Yaşam</em>, Olağandışı Yaşamlar, Derleyenler: James L. Gould, Carol Grant Gould, TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları-39, Korza Yayıncılık, Ekim 2011, ss. 61–74 .</p>
<p>eol.org/pages/393274/details</p>
<p>naturalhistory.si.edu/onehundredyears/featured_objects/riftia.html</p>
<p>Nussbaumer, Andrea D. ve ark., “Horizontal endosymbiont transmission in hydrothermal vent tubeworms”<em>,</em><em>Nature</em>, cilt 441, 18 Mayıs 2006.</p>
<p>Yazır, Elmalılı Muhammed Hamdi<strong>,</strong><em>Kur’ân-ı Kerîm, Türkçe Meâli</em></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Bitkilerin Ömürleri ve Kâinat Kitabını Okuma</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/03/01/bitkilerin-omurleri-ve-kainat-kitabini-okuma/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Mar 2018 18:51:30 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=24668</guid>

					<description><![CDATA[&#160; Canlıların hayat süreleriyle ilgili çalışmaların temel sebeplerinden birisi, elde edilebilecek bilgilerden istifade ederek, sebepler dâhilinde (kaderin hükmü mahfuz), insan ömrüne tesir eden faktörleri açığa çıkararak yaşlanmayı yavaşlatmaya ve ömrü uzatmaya dair ilâhî sırlardan bir kısmını öğrenmektir. Yaşlanma ve ömür süresinin biyolojik süreçlerine ait temel biyokimyevî ve metabolik işleyişlerin ana merkezinin, genomda şifrelenmiş programda olduğu, [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>Canlıların hayat süreleriyle ilgili çalışmaların temel sebeplerinden birisi, elde edilebilecek bilgilerden istifade ederek, sebepler dâhilinde (kaderin hükmü mahfuz), insan ömrüne tesir eden faktörleri açığa çıkararak yaşlanmayı yavaşlatmaya ve ömrü uzatmaya dair ilâhî sırlardan bir kısmını öğrenmektir.</p>
<p>Yaşlanma ve ömür süresinin biyolojik süreçlerine ait temel biyokimyevî ve metabolik işleyişlerin ana merkezinin, genomda şifrelenmiş programda olduğu, genel olarak kabul edilmektedir. Ancak kalori alımı azaltıldığında, yani az yenildiğinde ömrün uzadığı, ot yiyenlerin et yiyenlerden daha fazla yaşadığı, hücrelerin kromozom uçlarındaki telomerlerin kısalmasıyla yaşlanmanın paralel ilerlemesi gibi biyolojik tespitlerin her birinin belli bir ağırlığı olsa da ömür süresi konusunda henüz çok sayıda bilinmezin olduğu unutulmamalıdır.</p>
<p>Bitkilerin ömürleri hayvanlara göre çok daha uzundur. Bir veya iki yıllık otsu bitkiler anatomik yapılarının yumuşaklığından, yani odunsu dokularının olmamasından anlaşılacağı gibi, zaten kısa bir hayat sürmek için yaratılmışlardır. Fakat otsu bitkilerin de bazı türlerinin ömrü tartışmalıdır. Sonbaharda kuruyup öldü dediğimiz bitkilerin aslında yer altındaki köklerinden her bahar ayında tekrar başak vermesi ve çiçek açmaları yeni bir bitkinin yaratılması mıdır, yoksa kökü eski olan, yer altında saklanmış bitkinin tekrar görünür hâle gelmesi midir?</p>
<p>Kökleri derinlere inen çalı tarzı bitkilerin de aslında hayat sürelerine bu açıdan bakıldığında her baharda açılan çiçekler, hayvanlardaki gibi yeni bir ferdin yaratılması değil, kış sürecinde bir kısım organları kurumuş ve geri çekilmiş bitkinin yeniden kendini göstermesidir. Yaz çiçekleri veya sebzeler sadece yıllık bitkilerdir, ilkbahardan sonbahara kadar yaşarlar. Şalgam, salep gibi yumru köklü bitkiler, iki ya da daha fazla yıl yaşayabilir. Kökleri birkaç sene yer altında kalsa da görünen çiçekli gövdeleri sadece bir yaz süresince canlı kalır.</p>
<p>Ağaçlar ise çok sağlam yaratılmış odun dokusunun desteklediği gövdeleri ve geniş alana yayılabilme kabiliyetindeki kök sistemleriyle zaten anatomik ve fizyolojik olarak uzun süre yaşamaya programlanmışlardır. Ancak ağaçlar için de ömür süreleri bakımından ciddi farklılıklar söz konusudur. Burada genetik donanımın koyduğu sınırlara bağlı olarak takdir edilen ömür süresi söz konusudur.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Uzun Yaşayan Bazı Bitkiler</strong></p>
<p>Bilinen en eski ağaç bir Ladin türüne ait olup 2004 yılında İsveç’te Leif Kullmann tarafından keşfedilmiş ve radyoaktif karbon izotopu testiyle de 9550 yaşında olduğu tespit edilmiştir. Kaliforniya’da halen yaşayan ve tabiat şartlarına karşı bozulmadan ayakta kalan bir çam türü olan <em>Pinus aristata var. Longaeva</em>, 5066 yaşındadır. Cezayir’de 4000-5000 yaşında olduğu düşünülen Tamrit Selvi ağaçları ile Yakushima adasında yaşayan ve 7000 yaşında olduğu tahmin edilen Japon Sedir ağacının yaşları ise henüz kesinleştirilememiştir.</p>
<p>Fasulye gibi bitkilerin, tohumunun hayatı da dâhil, ömrü 5-8 yılı geçmediği halde, nasıl oluyor da Kayın<em>(Fagus)</em>500-1000, Porsuk <em>(Taxus baccata)</em>100-3000, Meşe <em>(Quercus)</em>500-1300, Ladin <em>(Picea)</em>300-500, Likenler 1-1000, Bristlecone çamı <em>(Pinus aristata)</em>4900 yaşına kadar; bazı çam türleri <em>(Pinus sp.)</em>300-600, Ihlamur <em>(Tilia)</em>600-1000, Dev Sekoya <em>(Sequoiadendron giganteum)</em>4000, Sahil Mamut ağacı <em>(Sequoia sempervirens)</em>2100, bazı Kavak türleri <em>(Populus sp.)</em>400-600, Köknar <em>(Abies)</em>300-500, Karaağaç <em>(Ulmus)</em>300-600, Sedir <em>(Cedrus)</em>1000 yaşına kadar, Selvi <em>(Cupressus)</em>2000 yaşına kadar yaşamaktadır?</p>
<p>Tasmanya adasının kuzeybatısında bir dağda, genetik açıdan aynı kökten gelen, yerli adıyla Huon denilen çam ağaçlarının meydana getirdiği bir alanda yapılan ilmî araştırmalara dayanarak, bu toplu ağaçların tek bir fertten çıktığına inanılmaktadır. Birbirinden türeyerek gelişen bu ağaçların en yaşlısının yaklaşık 2000 yaşında olduğu tahmin edilmektedir. Birbirinden klonlanmış halde gelişmiş <em>Lagarostrobos franklinii</em>türüne ait topluluğun kendisinin ise yaklaşık 10.500 yaşında olduğu düşünülmektedir. Antik çağlardan beri sahip olduğu kök sistemi devamlı gelişip yenilenerek artarken, 2000 yaşını bulanlar ölmekte, fakat aynı genetik yapıdaki arkadan gelen gençler tarafından ağaçların mevcudiyeti sürmektedir.</p>
<p>Bu arada bütün ölçüleri alt-üst eden enteresan bir keşif ortaya çıktı. Kaliforniya Üniversitesinden Jeffrey Ross-Ibarra liderliğindeki bir araştırma ekibi, 2009 yılında 13.000 yıl boyunca aynı kökten klonlanarak gelişen çalı formunda, <em>Quercus palmeri</em>isimli, meşe türü bir çalı buldu. Araştırmacıların iddiasına göre, son buzul çağından beri hayatını sürdüren bu bitki şimdi kuraklık ve sıcağa alışmış durumdadır.</p>
<p>Bitkinin kökleşmiş gövdelerinden son derece yavaş büyüyen yeni filizler, 20 metreyi aşabilecek kadar büyüyebilir. Devam eden çalışmalar mevcut yaş tahminini doğrularsa, bu meşe en eski Kalifornia <em>Sequoia</em>(Mamut) ağacından bile 10.000 yıl daha yaşlı bir ağaç olarak kayıtlara girmiş olacak. Almanya&#8217;daki en eski ağaçlar yaklaşık 1000 yaşlarındaki meşe ve porsuk ağaçlarıdır.</p>
<p><strong> </strong></p>
<p><strong>Genetik ve Ömür</strong></p>
<p>İnsanların yaratılış planında mavi gözlü mü, kahverengi gözlü mü, iri kulaklı mı, küçük kulaklı mı, kemerli burunlu mu, düz veya yassı burunlu mu olacağının belirlenmesinin, İlâhî kader programına perde olan biyolojik lisanının ismi olan genom haritası, bitkilerde de geçerlidir. Dolayısıyla hayat süresinde bitkinin karşılaşacağı soğuk, kuraklık, aşırı sıcaklar, hastalıklar gibi faktörlerin her birine karşı koyabilecek bir genetik donanıma sahip bitkinin, uzun yaşama ihtimali artmaktadır.</p>
<p>Uzun ömürlü ve dayanıklı bitkiler yaşamak için yalnızca su, mineraller ve havaya ihtiyaç duyar. En zor iklim şartlarına karşı koyabilecek korunma ve dayanıklılık stratejilerine kaynaklık eden genetik kodların aktif edilmesiyle işleyen fizyolojik süreçler çok komplekstir. Akılsız ve şuursuz bitkilerin çevre şartlarını hesap ederek hayatta kalmak üzere kendi kendilerine taktikler geliştirdiğini hiç kimse iddia edemez. Bitkileri böceklere karşı koruyan, soğukta çatlayıp patlamalarına engel olan, kompleks bileşiklerin tesadüfen oluştuğunu söylemek de aklı inkâr etmek değil midir? Bir bitki su alamadığında, yavaşça kıvrılır, solar, çöker ve yaprakları düşer. Fakat bu hiçbir zaman bütün bitkiler için hemen ölüm demek değildir. Allah’ın ihsan ettiği özel donanım sâyesinde ortaya çıkan birçok metabolik değişikliklerle bir bitkinin çok uzun müddet hayatını devam ettirmesi mümkündür ve suyunu tekrar bulduğunda yeniden hayata döner.</p>
<p>Yeryüzündeki hayatın temeline bitkiler konulmuştur. Havadaki karbondioksiti güneş ışığını kullanarak önce şeker gibi bir temel gıdaya, sonra da yağa, proteine veya nişastaya çevirebilecek bu muhteşem kimya laboratuvarları, bir taraftan da havaya oksijen vererek hayvanların ve insanların hayatını sürdürebilmelerine vesile olurlar.</p>
<p><strong>Kâinat Kitabını Okuma</strong></p>
<p>İnsan yeryüzüne halife olarak gönderilmiştir. İnsanoğlu, Allah’ın verdiği akılla birlikte ilham ve vahiy gibi manevî bilgi kaynaklarından istifade ederek eşyada tasarruf hakkını kullanabilir. Diğer bir tabirle; eşyanın yaratılışındaki fıtrî meyelânı anlayabilirse, insanlık için faydalı üretimlerde bulunabilir. Hayvan ve bitkilerin orijinal genomuna şuursuzca, hırsla ve kibirle müdahale etmeden, yani mahiyetlerini bozup tür değişikliğine zorlamadan, aynı tür içinde melezleme çerçevesinde genom müdahaleleri yaparak daha fazla süt veren, daha fazla yumurtlayan, daha uzun yün üreten türleri geliştirmekte hiçbir mahzur yoktur. Aynı şekilde bitkilerde de yine dışarıdan herhangi bir yabancı gen yerleştirmeden, meyve ve sebzelerin farklı kalitelerde ırklarını üretmek de insanın, Allah’ın verdiği ilmi ve aklı kullanarak canlılar üzerindeki halifelik imtiyazını göstermesidir.</p>
<p>Batının gelişmiş ülkeleri Allah’ın yarattığı kâinat kitabını hallaç edip araştırılmadık tarafını bırakmazken, İslâm dünyası maalesef bu konulara çok yabancı kalmıştır. Müslüman akademisyen yetiştirip kâinatı araştırmaları için teşvik eden Hizmet Hareketi’nin üniversiteleri bu hususta atılım yapma gayreti içindeyken maalesef korkunç bir ihanetle bütün bu gayretler berhava edilmiştir.</p>
<p>Kapatılan okullardaki fen laboratuvarlarının güçlü olması, öğrencilerin araştırmaya yönlendirilmesi, ileride Efendimizin (sallallahu aleyhi ve sellem) müjdesi olan, “Allah çaresiz hastalık yaratmamıştır, tedaviye devam edeniz ve çare arayınız” mealindeki hadis-i şerifin tahakkuk etmesi için hep teşvik mahiyetinde olmuştur. Nitekim muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi yıllar önce yaptığı bir sohbetinde, enteresan biyolojik noktalara temas ederek, zeytin, çınar ve sekoya gibi uzun yaşayan bitkilerin genlerinden istifade ederek insan ömrünün uzatılabileceğine, yaprağını dökmeyen ağaçların genlerinden istifade ederek saçların dökülmesinin önlenebileceğine dair ufuk açıcı bilgilerle akademisyenleri bu konularda çalışmaya teşvik etmişti. Arı ve karınca gibi bazı hayvanların belli kısımlarından istifade edilerek bazı hastalıklara karşı ilaç hazırlanması konusunda da çok sayıda müspet netice alınmıştır.</p>
<p>Bediüzzaman Hazretlerinin <em>Risâle-i Nur</em>’daki, “Elbette nevî beşer âhir vakitte ulûm ve fünuna dökülecektir, bütün kuvvetini ilimden alacaktır. Hüküm ve kuvvet ise ilmin eline geçecektir”<sup>1 </sup>şeklinde belirttiği bu husus üzerinde önemle durulması gerekir. Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, akademisyenlerle yaptığı sohbetlerde devamlı olarak müspet ilimlerin önünü açacak hedeflerle teşvikte bulunurken kanser ve Alzheimer gibi hastalıkların şifasının bulunacağına dair ümitlerini belirtmiştir.</p>
<p>Bediüzzaman Hazretlerinin, “Öyleyse, ey insan ve ey musibetzede benî Âdem! Meyus olmayınız. Her dert, ne olursa olsun, dermanı mümkündür. Arayınız, bulunuz. Hattâ ölüme de muvakkat bir hayat rengi vermek mümkündür”<sup>2</sup>ifadelerindeki, “ölüme muvakkat (geçici) bir hayat rengi vermek” tabirinden, genetikteki ilerlemelerle, ileride organ nakli gerektiren yetmezliklerde kişinin kendi orijinal genomundaki şifreye göre programlanmış, muafiyet sisteminin karşı koymayacağı kendi organlarının üretilmesi ve böylece hayatın uzatılması anlaşılabilir.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p>&nbsp;</p>
<ol>
<li><em>Sözler</em>, Yirminci Söz, İkinci Makam.</li>
<li>a.g.e.</li>
</ol>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Tıp ve Sosyal Bilimler Arasındaki Benzerlikler</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/03/01/tip-ve-sosyal-bilimler-arasindaki-benzerlikler/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Mar 2018 18:47:35 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel Kültür]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=24666</guid>

					<description><![CDATA[&#160; Sosyal hadiselerin analizi ve bunun sonucunda alınması gereken tedbirler, toplum için büyük bir önem arz eder. Benzer şekilde, insan sağlığının muhafazası da büyük önem taşır. Dolayısıyla sosyal bilimler ve tıp bilimleri; ferdi ve toplumu ele alan konularla uğraştığından dolayı, yapı ve fonksiyon bakımından büyük benzerlikler gösterir. İnsan vücudunda normal veya anormal olarak cereyan eden [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>Sosyal hadiselerin analizi ve bunun sonucunda alınması gereken tedbirler, toplum için büyük bir önem arz eder. Benzer şekilde, insan sağlığının muhafazası da büyük önem taşır. Dolayısıyla sosyal bilimler ve tıp bilimleri; ferdi ve toplumu ele alan konularla uğraştığından dolayı, yapı ve fonksiyon bakımından büyük benzerlikler gösterir. İnsan vücudunda normal veya anormal olarak cereyan eden hemen hemen her hadise, sosyal hadiselerde de benzer şekilde cereyan eder. Neredeyse her iki tarafta da hemen her hadisenin bir karşılığı vardır.</p>
<p>Tıp; insan vücudunu, yapısını, işleyişini, rahatsızlıklarını ve tedavilerini ele alırken, sosyoloji de insanların oluşturduğu toplumu, sosyal hadiseleri, problemleri ve çözümleri inceler.</p>
<p>Tıpta “hıfzıssıhha” denilen, sağlıklı yaşamak için gerekli bütün tedbirlerin alınması prensibi mevcuttur. Bu prensibe uyulmazsa, hastalıklar meydana gelir. Bunların da önce doğru teşhis edilmesi, sonra da en uygun şekilde tedavi edilmesi gerekir.</p>
<p>Sosyal hadiselerde de, toplum hayatının sağlıklı bir şekilde devam edebilmesi için herkesin uyması gereken prensipler vardır. Bunlara uyulmadığı zaman meydana gelecek rahatsızlıkların da aynı şekilde, önce çok iyi tahlilinin yapılması, sonra da uygun çözümlerin bulunması zaruridir.</p>
<p>Aslında, sadece insanın değil her türlü canlı organizmanın anatomi ve fizyolojisi de toplum hayatına ve işleyişine büyük benzerlikler gösterir. Araştırmacılar, organizmaların anatomi ve fizyolojilerini incelerken buldukları mükemmellikleri, insanların ve diğer canlıların faydasına olabilecek metotlar ve cihazları geliştirmede kullanmaktadır. Kuşlar uçaklara, balıklar da deniz vasıtalarına ilham olabilmektedir.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>İnsan Anatomisi, Fizyolojisi ve Sağlığın Korunması</strong></p>
<p>İnsan vücudunun anatomisiyle toplum yapısı birbirine benzer. Vücutta, en küçük yapı taşı hücredir; sonra dokular, organlar, sistemler ve nihayet bütün vücut gelir. Toplumda da en küçük yapı insandır; sonra aile, akrabalar, birlikte olunan komşular ve nihayet toplum meydana gelir.</p>
<p>Fizyolojik olarak da her hücre, organ ve sistemin kendine has bir işleyiş tarzı vardır. Nihai hedef organizmanın yani bütün vücudun maksada uygun, en verimli şekilde ve koordineli olarak çalışmasıdır. Her alt birim, yapması gereken fonksiyonu tam olarak yerine getirme mecburiyetindedir. Dünya Sağlık Teşkilatı’nın sağlık tarifinde bütün bu şartlar göz önüne alınır; beden, ruh ve sosyal ilişkiler bakımından tam bir iyilik haline “sağlık” denir.</p>
<p><strong> </strong></p>
<p><strong>Hastalıkların Oluşumu, Teşhisleri, Tedavileri ve Rehabilitasyon</strong></p>
<p>Vücudun mükemmel yapı ve işleyişinin doğru kurallar çerçevesinde iyi muhafaza edilmesi lazımdır. Bu şekilde sağlığın korunmasına “hıfzıssıhha” denir. En doğru, en kolay ve en ucuz yol budur. Eğer bu kurallara dikkat edilmezse, alkol, sigara, uyuşturucu gibi zararlı alışkanlıklara girilirse, gerek yapı, gerekse işleyişlerde aksaklıklar, yani hastalıklar meydana gelir. Bunlar, kanserin metastaz yaptığı gibi diğer insanlara da bulaşabilir. Toplu ölümler meydana gelebilir. Günümüzdeki nakil vasıtaları ile dünyanın her yerine kolayca gidildiğinden, bu hastalıklar çok kısa süre içinde bütün dünyaya yayılabilir. Organik yönden yani somatik denilen organ hastalıklarının bu şekilde kolayca yayılmasında görüldüğü gibi, İnternet yoluyla da çeşitli psikolojik rahatsızlıklar, artık sınır tanımadan ve çok hızlı bir şekilde dünyanın her yerine yayılabilmektedir.</p>
<p>Bu durumda öncelikle yapılması gereken, bunların sebeplerinin tespiti yani teşhistir. Doğru bir teşhis için de hastanın çok iyi dinlenilmesi ve laboratuvar tetkikleri gereklidir. Doğru teşhis konulduktan sonra, geçmiş tecrübelerden istifade ve ilgili diğer branş doktorlarıyla istişare edilerek (konsültasyon) en uygun tedavi usulüne karar verilir. Daha sonra hasta izlemeye yani rehabilitasyona alınır ki normal hayatına dönebilsin.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Toplum Yapısı, İşleyişi ve İyi Bir Toplum İnşası</strong></p>
<p>Benzer şekilde, toplum yapı ve işleyişinin de iyi muhafaza edilmesi gerekir. Zararlı alışkanlıkların sebep olduğu yapı taşındaki bir arıza, toplumda kendisini farklı şekillerde hissettirir. Tek bir ferdin rahatsızlığı, sırasıyla ailesini, akrabalarını, komşularını, sonra da içinde bulunduğu şehri ve nihayet ülkeyi ve küreselleşen bir dünyada bütün bir insanlığı derecesine göre etkileyebilir.</p>
<p>Problem oluşturulmaması; en kolay, en doğru ve en ucuz metottur. Bu yüzden öncelikle yapılması gereken, mümkün olduğunca, problemlerinin ortaya çıkmasına fırsat vermeyen bir sistemin inşa edilmesidir.</p>
<p><strong> </strong></p>
<p><strong>Sosyal Problemlerin Tespiti, Düzeltilmeleri ve Rehabilitasyon</strong></p>
<p>Fertler bir problem yaşarsa, bunlar ilgili ekiplerce acilen teşhis edilmeli ve sonra da yine bir ekip çalışması ile en uygun çözüm yolları bulunmaya çalışılmalıdır. Bir daha böyle problemin olmaması için de gerekli tedbirler alınmalıdır.</p>
<p>Zaman, konjonktür, insan fıtratı ve toplum davranışları dikkate alınarak bu problemler çözülemeyecek olursa, sırasıyla bütün yapılar, yani aile, akrabalar, komşular, ülke ve bütün insanlık bu rahatsızlıklardan derecesine göre etkilenecek, bir toplumun çöküşü, toplumların çöküşünü netice verecektir. Tarih, bunların misalleriyle doludur.</p>
<p>İyi eğitimli ve mesuliyetini bilen bir doktor, bir ferdi önce hastalıktan korumaya gayret eder, hastalanınca da en doğru teşhis ve tedaviyi uygulamaya çalışır. Bir ailede baba ve anne, okulda müdür, toplumda idareci de aynı şekilde, gözlerini dört açarak, önce bir problemin ortaya çıkmaması için gerekli tedbirleri almalı, her şeye rağmen bir problem görürse, en uygun metotlarla bunu çözmelidir.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Bazı Örnekler</strong></p>
<p>Kalb, vücudu beslemeden önce kendini besler. Koronerlerdeki bir tıkanıklık sebebiyle kendini besleyemediği zaman, kalb krizi (enfarktüs) görülür. Sosyal hayatta da insanlara faydalı olabilecek bazı güzellikleri paylaşmak isteyen bir insanın, önce kendisinin bu güzellikleri yaşaması gerekir. Benliğe mal edilmeyen bir güzellik, anlatılsa da tesir etmez.</p>
<p>İnsanın zekâsı, bir yönden, beyin hücreleri arasındaki bağlantıların çokluğu ile ilgilidir. Bu da okumayla, dinlemeyle, konuşmayla ve kafa yormayla doğrudan ilgili bir durumdur. Böyle bir insanın bunaklık ve Alzheimer hastalığına yakalanma riski daha azdır. Aynı şekilde, bir insanın sosyal olması da insanlarla kurduğu ilişiklerle ilgilidir. Bir insanın diyalogda bulunduğu insan sayısı ne kadar fazlaysa, o insanın tecrübeleri, hayata bakışı, öğrendiği metotlarla problem çözme kabiliyeti o kadar fazladır. Her şeye ve herkese daha toleranslı davranır.</p>
<p>Bir iltihabın belirtileri; ağrı, ateş, kızarıklık ve şişkinlik olduğu gibi, toplumdaki bazı rahatsızlıkların da bunlara benzer belirtileri vardır. Uygun antibiyotikle bu iltihap hemen tedavi edilebilir. Toplumda da bu tür rahatsızlıklar, uygun metotlarla çözülebilir. İltihap yeterince tedavi edilmezse, apseleşir. Apsenin mutlaka boşaltılması gerekir, yoksa hem şiddetli ağrı olur, hem de etraftaki dokuları enfekte eder. Sosyal hadiselerde de apseyi boşaltmak, yani gerekli müdahalelerde bulunmak gerekir. Sonra her iki kesimde de uygun tedavi ve çözüme devam edilir.</p>
<p>Kanser, bulunduğu organı iş göremez hale getirir, farklı bir şekle dönüştürür. Erken tespit edilirse, tedavisi kolaydır. Gecikilirse, metastaz yapar, yani diğer organlara atlar, onları da iş yapamaz duruma getirir. Kanser, anarşik bir duruma benzer. Toplumsal hadiselerde de anarşi erken tespit edilirse, çözümü kolaydır. Gecikilirse, her tarafa yayılır, bir toplumu yok bile edebilir.</p>
<p>Bazı ameliyatlar çok hassastır. Yeteri kadar bilgisi ve tecrübesi olmayan doktorlar bu ameliyatları yaparsa, o organların fonksiyonları, hatta bütün vücut olumsuz etkilenebilir. Toplumun her seviyesinde idareci pozisyonunda olan insanlar da, bulundukları konum ve durumun hassasiyetine göre, bilgi, tecrübe ve ahlak seviyelerine bağlı olarak, kendilerine düşenleri yapmazlarsa, toplumun ilgili ünitesini veya bütün bir toplumu uçuruma sürükleyebilir.</p>
<p>Harvard Tıp Fakültesinde, 75 yıl önce yapılmaya başlanan bir araştırma halen devam etmektedir. Şu andaki yürütücü Prof. Dr. Robert Waldinger, yaptığı bir TED konuşmasında, bu çalışmayı anlatmıştır. Çalışmada, üniversitenin etrafında yaşayan her kesimden insanlar belli aralıklarla hastaneye çağrılmışlar ve değişik testler ve anketler yapılmıştır. Alışkanlıkları, hayat tarzları ve başka faktörlerin onların zaman içindeki sağlıklarını nasıl etkilediği araştırılmıştır. Çok tanıdığı olan, farklı insanlarla diyaloglarını geliştiren, ihtiyacı olan insanlara yardım eden, hayata müspet bakan insanların, bunları yapmayanlara göre daha az hastalandıkları, daha sağlıklı ve mutlu oldukları tespit edilmiştir. Burada da sosyal hayat ve tıbbın korelasyonu görülmektedir.</p>
<p>Vücuttaki bir tümör çıkarılırken, uygun metotlar kullanılır. Tümörün, kapsül denilen bir cidarı vardır. Önce buna giriş yolu bulunur ve zedelenmeden ve tümörün içine girilmeden tümör kolayca çıkarılabilir. Buna dikkat edilmeden, tümörün direk içine girilirse, tümörün içindeki zararlı yapılar kana karışır, çok kanama olur ve ameliyat çok zorlaşır. Sosyal hadiselerde de bir problem varsa, usul ve üsluba çok dikkat etmek gerekir. Bunlara dikkat edilmezse, problemi çözeyim derken problem çözülemez hale gelebilir.</p>
<p>İşitme testinde de kullanılan aynı frekanstaki iki diyapazondan birisi titreştirilip ötekinin yanına getirildiğinde, öteki de titreşmeye başlar. Buna rezonans olayı denir. İnsanlar arası münasebetlerde de aynı kanun geçerlidir. İki kişi aynı frekansta konuşuyorsa, yani rezonans halindeyse, birbirlerini anlamaları çok kolay olur. Rezonans, manevi âlemle ilişkilerde de geçerlidir. Manevi rezonans sayesinde belli ilhamlar ve feyizler alınabilir.</p>
<p>Sağlıklı kalabilmek için nasıl hareketli olmak gerekiyorsa, sosyal hayatta başarılı olmak için de yine aktif olmak gerekmektedir. Tıpta doktorun kendini iyi yetiştirmesi, sürekli tıp eğitimi, dünyayı takip etmesi nasıl olmazsa olmaz bir şartsa, toplumdaki her seviyedeki yönetici ve lider tarafından, yeni şartlara uygun modellerin geliştirilmesi, ancak sürekli eğitimle mümkün olabilir.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Sonuç</strong></p>
<p>Vücut ve toplum arasındaki bu benzerliklerin tespiti, çok yönlü eğitimin ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Anaokulundan üniversiteye kadar, hatta üniversite sonrası bütün bir hayat boyunca eğitim ve öğretimin devamı esnasında, insanları çok yönlü ve diyaloğa açık yetiştirme, büyük bir önem arz etmektedir.</p>
<p>Unutulmaması gereken önemli bir nokta da insan olarak yapılması gereken görevleri sadece içinde yaşanılan toplumla sınırlı olarak görmeyip dini, dili, ırkı ne olursa olsun, insan olma ortak paydasından hareketle, dünyanın neresinde bir sosyal problem varsa, imkânlar ölçüsünde oraya ulaşmaya çalışmak olmalıdır.</p>
<p>Sağlam fertlerden sağlam toplumlar, sağlam toplumlardan da yaşanılabilir bir dünya oluşur. Bu yönde yapılacak her türlü gayret, gelecek nesillere en iyi miraslardan birini bırakmak demektir.</p>
<p>Allah’ın (celle celaluhu) insana ihsan ettiği kabiliyetleri en verimli şekilde kullanma durumunda insanın, gerek kendi sıhhatini muhafaza etmesi, gerekse toplumla ilgili problemleri en uygun metotlarla çözmesi çok kolaydır ve bu da insan olmanın bir gereğidir.</p>
<p>İnsanı, diğer canlıları ve bütün kâinatı yaratan Yüce Yaratıcı, insan sağlığı ve sosyal ilişkilerde uyulması gereken prensipleri, Peygamberler (aleyhimüsselam) vasıtasıyla gönderilen mukaddes kitaplarda, çok mükemmel bir şekilde, bütün insanlığa bildirmiştir. İnsana düşen, kendisine ihsan edilen bu kabiliyetler ve kutsi rehberlikle, hem kendini hem kâinatı bu prensipler ışığında okuyarak, şahsi ve sosyal sağlığı muhafaza etmek olmalıdır.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Hacamat Hangi Hastalıklarda Tavsiye Edilir?</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/03/01/hacamat-hangi-hastaliklarda-tavsiye-edilir/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Mar 2018 18:43:18 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tıp]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=24664</guid>

					<description><![CDATA[&#160; Hacamat tedavisi, tamamlayıcı bir tedavidir. Tamamlayıcı tedaviler, doğrudan hastalığa yönelik olmadığından, vücutta bozulan dengeyi tekrar sağlama açısından faydalı olmaktadır. Bu açıdan pek çok hastalıkta hacamatın faydalı olduğu görülmektedir. Hacamat, modern tedavi tarzları uygulandıktan sonra başvurulabilecek yardımcı bir metottur. Aslında hacamat yaptırmak, Efendimiz aleyhissalatü vesselamın bir sünnettir. Hacamat mutlaka bir hastalık olduğunda değil, hastalık gelmeden, [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>Hacamat tedavisi, tamamlayıcı bir tedavidir. Tamamlayıcı tedaviler, doğrudan hastalığa yönelik olmadığından, vücutta bozulan dengeyi tekrar sağlama açısından faydalı olmaktadır. Bu açıdan pek çok hastalıkta hacamatın faydalı olduğu görülmektedir. Hacamat, modern tedavi tarzları uygulandıktan sonra başvurulabilecek yardımcı bir metottur. Aslında hacamat yaptırmak, Efendimiz aleyhissalatü vesselamın bir sünnettir. Hacamat mutlaka bir hastalık olduğunda değil, hastalık gelmeden, önleyici hekimlik maksadıyla da yaptırılır.</p>
<p>Şu rahatsızlıklarda hacamat tavsiye edilmektedir:<sup>1</sup></p>
<ol>
<li>Kas-iskelet sistemini etkileyen ağrı durumları: Bel ve sırt ağrısı (lumbago), bel ve boyun fıtığı ağrıları, fibromiyalji ve fibrosit, diz osteoartrit ağrısı, omuz ve boyun ağrısı, travma veya kırık sonrası ağrılar.</li>
<li>Kalp ve damar hastalıkları: Ödem, hipertansiyon, kalp ritm bozuklukları (aritmi), kalp ağrısı (anjina pektoris), bacakta damarda pıhtı (vasküler tromboz).</li>
<li>Çeşitli kan hastalıkları (hematolojik bozukluklar): Talesemi (Akdeniz anemisi), Orak hücre anemisi, sideroblastik anemi, hemosiderozis, hemokromatozis.</li>
<li>Bazı deri hastalıkları: Akne vulgaris (ergenlik sivilcesi), atopik dermatit (alerjik deri hasarı), kronik sebebi belli olmayan ürtiker (deride aşırı kırmızılık).</li>
<li>Bazı genetik çocuk hastalıkları: Alkaptonuri, amonyum zehirlenmesi, pentozüri, fruktozemi, galaktozemi, gangliozidozis, Gaucher hastalığı, glikojen depo hastalığı, homosistinemi, mukopolisakkaridozlar, Neimann-Pick hastalığı, fenilketonüri.</li>
</ol>
<p>6.Ruh-sinir (nöropsikiyatrik) hastalıkları:Uykuda kol felci, karpal tünel sendromu, erken beyin enfarktüsü, epilepsi, baş ağrısı ve migren, inme (felç), trigeminal nevralji (ani yüz ağrısı) , bazı psikiyatrik durumlar.</p>
<ol start="7">
<li>Kötü huylu urlar: Kanser, lösemi, lenfoma ve çoklu miyeloma (Kahler hastalığı).</li>
<li>Metabolik hastalıklar: Gut hastalığı, tiroit hastalıkları (hipertiroidi, guatr), hormonel dengesizlik durumları (kadınlarda kıllanma gibi erkeklik belirtileri), kan yağlarında (LDL ve trigliserit) ve kolesterolde yükselme (hiperlipidemi ve hiperkolesterolemi).</li>
<li>Enfeksiyon hastalıkları: Sellülit, diyabetik ayak, bazı virüs enfeksiyonları (mesela, herpes zoster, grip, diğer bulaşıcı gripler, viral hepatit B ve C.</li>
<li>Solunum ve Kulak-Burun-Boğaz hastalıkları: Astım, kronik sinüzit, hareket hastalığı, orta kulak iltihabı (otitis media), kronik bademcik iltihabı.</li>
<li>Otoimmün hastalıklar:Bu hastalarda normalde yabancı mikrop ve organizmalarla mücadele eden antikorlar, kişinin kendi vücut dokularına karşı savaş verirler ve kendi hücre ve dokularını tahrip ederler. Belki de hekimlerin en çok çaresiz kalıp istemedikleri halde kortizon gibi ilaçları vermek zorunda kaldıkları hastalık grubudur. Ankilozan spondilit, sistemik lupus eritematozus, romatoid artrit, Graves hastalığı, Haşhimato hastalığı, akantozis nigrikans, Addison hastalığı, otoimmün anemi ve pernisiyöz anemi, soğuk aglutinin hastalığı, goodpasture hastalığı, insülin bağımlı şeker hastalığı, MS hastalığı (multipl skleroz), myastenia gravis, skleroderma (sistemik skleroz) ve vitiligo.</li>
<li>Mide-bağırsak hastalıkları: Gastrit, zehirlenme (zehir, gıda veya ilaç alımı sebebiyle), irritabl bağırsak sendromu, kron hastalığı, ülseratif kolit.</li>
<li>Ağır metal zehirlenmesi.</li>
<li>Kimyasallar, kanserojenler, böcek ilaçları ve organik fosfor bileşiklerinin yol açtığı zehirlenmeler.</li>
<li>Aşırı dozda ilaç alımı.</li>
<li>Böbrek hastalıkları<strong><em>:</em></strong>Böbrek hasarı, akut ve kronik böbrek yetmezliği, nefrotik sendrom ve glomerulonefrit.</li>
<li>Tütün ürünlerinin sebep olduğu rahatsızlıklar.</li>
</ol>
<p><strong>            Merak Edilen Bazı Hususlar</strong></p>
<p>Hacamat öncesi veya sonrası beslenme ile ilgili olarak ilmi bir makale veya araştırma olmamasına rağmen çok sıkı diyet takibi istenmektedir. Tedaviden bir gün önce protein (et, süt, peynir, yumurta vs.) yenmemesi tavsiye ediliyor. Böyle bir diyet aslında müspet bir tavsiye olmakla birlikte tedavinin sonucunu etkileyen bir durum olup olmadığıilmi bir çalışma ile ispatlanmış değildir. Tedaviden sonra diyet uygulanması tavsiye edilmez. Tedaviden önceki 4–5 saat içinde yemek yememiş olmak midenin boş olması gerektiği için önemlidir.</p>
<p>Tedavi esnasında genellikle erkeklerde geçici bayılmalar olabilmektedir. Burada ağrı, acıveya kanamaya karşı önceden şartlanmış olmanın veya kesik atarken ortaya çıkan ağrının etkisi vardır. Bayılma korkulacak, tehlikeli bir durum olmayıp hastanın uzanması ve ayaklarının yukarı kaldırılması, yani beyne kan akışının sağlanmasıyla kısa sürede geçmektedir.</p>
<p>Hacamat tedavisinde, maddi olmayan bazı hastalık yapıcı unsurların vücuttan temizlendiğine inanılır, ancak bunun da ilmi bir ispatı söz konusu değildir. Bazı hastalar buna inanarak tedavi olmak isterken bazıları buna inanmadığını belirtmektedir. Şahsen hacamat sonrasırahatlamada bu tür bir tesirin varlığına inanıyorum. Hacamat tedavisine başlamadan hekim ve hasta abdestli olmalı, tedavi esnasında sürekli olarak Ayet-el Kürsi veya başka ayet ve dualar her ikisi tarafından okunmalıdır.</p>
<p>Hacamat tedavisi için uygun aylar ve günlerden bahsedilir. Bu konuda da ilmi bir çalışmaya rastlamak neredeyse mümkün değildir. Mevsimlerin, ay ve günlerin bazı hastalıklar veya anormal durumlar ile ilgili olabileceği konusunda bazı makaleler vardır, ancak hacamatla ilgili henüz bir araştırma yoktur. Bu durumun makul olduğunu söylemekle birlikte farklı günlerin etkisi konusunda mutlaka çalışma yapılmalı ve tecrübeler paylaşılmalıdır.</p>
<p>Hacamat tedavisinde, vücuttan çıkan kanın miktarı ciltte uygulanan bölgeye göre, kişiden kişiye farklılık göstermektedir. Tedavide asla aşırı kan almak hedeflenmemelidir. Literatürde aşırı ve sık hacamata bağlı olarak anemi (kansızlık) ve onun yol açtığı kalp yetmezliği vakaları bildirilmiştir. Hacamat hem vücudu temizlemekte hem de sinir uçlarını uyararak bilhassa beyin ve kalp rahatsızlıklarına iyi gelmektedir. Sonuç olarak sadece kan alınarak veya derin dokunarak da tedavi yapılmaktadır.</p>
<p>Tedaviden bir hafta önce aspirin veya diğer kan sulandırıcı ilaçlar kullanılıyorsa kesilmelidir. Kişinin belirgin kansızlığı (anemi) varsa tedavi yapılmamalıdır. Tedavi edeceğiz derken zarar da verilebilir. Bazı hekim olmayan uygulayıcılar, hacamat tedavisinin çok kan alınsa da sık yapılsa da zarar vermeyeceği gibi yanlış bilgiler vermekte veya bunu uygulamaktadır. Bal, Kur’an’da şifa olarak tavsiye edilir ancak aşırı alındığında balın da zararlı olacağı kesindir.</p>
<p>Hacamat tedavisinde jilet gibi kesici aletler ve kupalar sadece bir kişide uygulanmalıdır. Kan ile bulaşan hastalıkları engellemek için hijyen kurallarına dikkat edilmelidir.</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Dikkat Radyasyon</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/03/01/dikkat-radyasyon/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Mar 2018 18:39:58 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=24662</guid>

					<description><![CDATA[&#160; Işın veya tanecik yayılımı ya da ışıması anlamına gelen radyasyon; bir çeşit enerji aktarımıdır. Her an çevremizde hatta vücudumuzda radyasyon meydana gelmektedir. Cep telefonları ve televizyon gibi radyo dalgalarıyla çalışan cihazlar, fırın ve ütü gibi ısı yayan aletler, ultrason gibi tıbbi makineler ve güneş ışınları, günlük hayatımızda maruz kaldığımız radyasyon kaynaklarıdır. Cep telefonları ve [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>Işın veya tanecik yayılımı ya da ışıması anlamına gelen radyasyon; bir çeşit enerji aktarımıdır. Her an çevremizde hatta vücudumuzda radyasyon meydana gelmektedir. Cep telefonları ve televizyon gibi radyo dalgalarıyla çalışan cihazlar, fırın ve ütü gibi ısı yayan aletler, ultrason gibi tıbbi makineler ve güneş ışınları, günlük hayatımızda maruz kaldığımız radyasyon kaynaklarıdır. Cep telefonları ve televizyon gibi cihaz ve makinelerden yayılan radyasyonun iyonlaştırıcı özelliği yoktur. Esas tehlikeli ve iyonlaştırıcı özelliği plan radyasyon; radyoaktif yani kararsız atomların bozunarak alfa (α), beta (β) ve gama (γ) gibi ışımalar yapmasıdır.</p>
<p><strong>Nasıl Korunabiliriz?</strong></p>
<p>Kullanmadığınız elektrikli aletleri fişten çekmek, elektrikle çalışan aletleri başınızdan mümkün olduğunca uzakta tutmak, saç kurutma makinesini sürekli kullanmak yerine aralıklarla kısa süreli kullanmak, cep telefonlarını sohbet amaçlı kullanmamak ve satın alırken SAR (Özgül Soğurma Oranı) değerine dikkat etmek (SAR&lt;1 W/kg olan cep telefonlarını tercih etmek), fotokopi makineleri çalışırken en az 50 cm uzakta durmak, elektrikli tıraş makinesini şarjlı kullanmak gibi uyarıları dikkate almak, sağlığımız açısından önemlidir.</p>
<p>Ayrıca 16 yaşın altındaki çocukların cep telefonu kullanmamaları, kullanmaları durumunda ise günde 10 dakikayı geçirmemeleri, Dünya Sağlık Teşkilatı tarafından tavsiye edilmektedir.</p>
<p>Bu arada mamografi, röntgen veya ultrason gibi radyasyon yayan görüntüleme cihazlarını kullanmadan önce bir daha düşünmelidir. 2010 yılında, İngiliz Sağlık Bakanlığı tarama maksadıyla tomografi çekilmesini yasaklamıştır. ABD’de yapılan bir araştırmaya göre, yapılan tıbbi tetkikler yoluyla 10 kişiden birisinin yüksek dozda radyasyona maruz kaldığı, bu dozun; nükleer santrallerde çalışanların bir senede almalarına izin verilen maksimum dozun bile üzerinde olduğu belirlenmiştir.</p>
<p>Bazı görüntüleme cihazlarının kullanımıyla maruz kalınan ortalama radyasyon değerleri (rem):</p>
<table>
<tbody>
<tr>
<td width="66">Tüm Vücut Tomografi</td>
<td width="66">Kolonoskopi</td>
<td width="64">Kafa</p>
<p>Tomografisi</td>
<td width="60">Mamografi</td>
<td width="58">Göğüs Ultrasonu</td>
<td width="58">Diş</p>
<p>Röntgeni</td>
<td width="58">Kol</p>
<p>Röntgeni</td>
</tr>
<tr>
<td width="66">1</td>
<td width="66">1</td>
<td width="64">0,2</td>
<td width="60">0,04</td>
<td width="58">0,01</td>
<td width="58">0,001</td>
<td width="58">0,0001</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Radyoaktif Maddeler Her Yerde</strong></p>
<p>Toprak, hava, su ve bütün canlılar az çok radyoaktiftir çünkü radyoaktif atomlar dünyanın her yerine dağılmış durumdadır. Maruz kaldığımız tabii radyasyon kaynakları; kozmik, toprak, hava, beslenme, solunum kaynaklıdır. TÜBİTAK verilerine<sup>1</sup>göre bu kaynaklardan dünya genelinde kişi başına ortalama soğurulan radyasyon doz değeri yıllık 0,26 – 1 rem aralığındadır ve bu çok korkulacak bir değer değildir. İş icabı radyasyona maruz kalan insanlara tavsiye edilen maksimum limit ise 10 rem’dir. Günde bir paket sigara içen kişinin akciğerlerinin maruz kaldığı yıllık radyasyon 10,6 rem’dir.</p>
<p><strong>Radona Dikkat</strong></p>
<p>Hayatımız boyunca en fazla maruz kaldığımız tabii radyasyon, radon gazıdır. Çünkü dünyanın var edilmesinden itibaren yerkürenin içinde bulunan uranyum ve toryum gibi bazı radyoaktif atomları içeren maddeler, radon gazı salınımı yapar. Bu gaz yer altından sızarak evlerin duvar ve tesisat boşluklarından odaların içine kadar ulaşır. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) Radyasyon Sağlığı ve Güvenliği Dairesi, bu gazdan korunmanın tek çaresi olarak, 24 saatte bir evleri en az 15 dakika havalandırmayı tavsiye etmektedir.</p>
<p><strong>Canlıların Dayanıklılığı</strong></p>
<p>Her canlıyı kendisine özgü ihtiyaçlara göre donatan Rabbimiz; canlıların radyasyona dirençlerini de farklı yaratmıştır. Mesela köpeklerin dayanıklılığı insanlarınkinden düşükken fare, tavşan, kaplumbağa ve meyve sineği birçok canlınınki yüksektir.<sup>2</sup>Mesela hamamböcekleri, radyasyon ışımasından insana oranla çok daha az etkilenir. Hatta hamamböcekleri nükleer saldırılardan sonra bile hayatta kalabilmektedir. Bu böcek türü için ölümcül radyasyon dozu 67 bin – 100 bin rem arasındayken insan için bu doz 600-800 rem aralığındadır.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Akrepler de insanlara göre radyasyona karşı çok daha fazla dayanıklıdır. Akrepler, insan organizmasının radyasyona direncinin 250 katı bir orana, yani 150.000 rem’e kadar dayanabilmektedir. Araştırmalar da, akreplerde bulunan zehrin kuvveti ile radyasyona dayanıklılıkları arasında bir ilişki de tespit edilmiştir. Zehir oranı arttıkça radyasyona karşı dirençleri de yükselmektedir. Zehirde, sinir sisteminde iletimi sağlayan serotonin maddesinin bulunması, bu görüşü desteklemektedir.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>İnsanlar da Radyoaktif midir?</strong></p>
<p>Vücudumuzda çok az miktarda uranyum (<sup>238</sup>U), potasyum (<sup>40</sup>K) ve karbon  (<sup>14</sup>C) gibi radyoaktif atomlar vardır. 80 kg olan bir insanda saniyede yaklaşık 8000 Bekerel’lik yani kilo başına 100Bq radyasyon meydana gelmektedir. Bu korkulacak büyüklükte bir oran değildir. İnsan vücudunda ortalama 100 trilyon hücre, her hücrede de yaklaşık 100 trilyon atom vardır. Ve vücudumuzdaki radyoaktif ışıma yapan atomların oranı yaklaşık 8000/10<sup>22</sup>dir.</p>
<p><strong>Hassas Koruma</strong></p>
<p>Vücudumuzdaki radyoaktif atomlardan kanserojen etki yapma ihtimali en fazla olan potasyum (<sup>40</sup>K) ve karbon  (<sup>14</sup>C) atomlarıdır. Hücrede kansere sebep olan bozulma, genlerdeki değişmeden kaynaklanır. Fakat genlerin yapıtaşı olan moleküllerde potasyum atomu yoktur. Hücrenin zarar görme ihtimali olması için; radyoaktif haldeki potasyum atomundan fırlayan parçacıklarının bir DNA molekülüne çarpması ve hasar vermesi gerekmektedir. Bunun ihtimali ise gözleri bağlı birisinin iğneden iplik geçirmesi kadar düşüktür. DNA, hücrenin ortasında yer alan çekirdekte hassas bir şekilde korunmaktadır. Bir hücrenin ortalama çapının 10 mikron (1 mikron, milimetrenin binde birine eşittir) olduğu düşünülecek olursa, DNA’nın ne kadar küçük bir yer teşkil ettiği daha iyi anlaşılır.</p>
<p>Radyoaktif karbon (<sup>14</sup>C) atomları ise DNA moleküllerinin yapısında bulunabilir ve potasyuma göre daha zayıf ışımalar meydana getirmesine rağmen yayılan parçacıkların hedefi bulma ihtimalleri yüksek olduğundan daha tehlikelidir. Radyoaktif haldeki bir karbon atomu bir azot atomuna (<sup>14</sup>N) dönüşür böylece DNA kimyevî bir değişikliğe uğrayabilir. Yani insanda beklenmedik şekilde meydana gelebilecek bir kanserin görünen sebeplerinden biri, muhtemelen karbon atomudur.</p>
<p>Zararlı radyoaktif parçacıkların çarpması ihtimalinin düşük olmasının yanı sıra DNA’ya verilen koruma sistemi de kanser olma ihtimalini düşürmektedir. DNA’nın eşleşmesi sırasında meydana getirilen yeni DNA molekülleri, denetleyici enzimler tarafından defalarca kontrol edilir. Bir hata varsa tespit edilir ve düzeltilir. Hatalı şifre kopartılıp yerine doğrusu getirilir ve monte edilir. Bir yandan da bütün bu basamaklar görevli enzimler tarafından kontrol edilir. Üretilen yeni DNA molekülünde, dış etkiler sonucunda normale göre daha fazla hata yapılabilir. Bu sefer hücredeki ribozomlar, DNA&#8217;dan gelen emir doğrultusunda DNA onarım enzimleri üretmeye başlar.</p>
<p>Vücudumuzda her saniye yaratılan 8.000 radyoaktif faaliyete rağmen canlılığımızın devam etmesi; ilmi, kudreti, hikmeti ve keremi sonsuz Rabbimizin koruması altında olduğumuzu göstermektedir.</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<ol>
<li>“Tütündeki Radyoaktivite, Sigara Tiryakilerinin Aldığı Radyasyon Dozu ve Kanser Riski?”, <em>Bilim Teknik</em>, TÜBİTAK, Nisan, 2006.</li>
<li>Choppin, G. ve ark., <em>Radiochemistry and Nuclear Chemistry</em>, Oxford: Elsevier Science &amp; Technology, 1995.</li>
</ol>
<p><strong>Kaynaklar</strong></p>
<p>Apillioğlu, Orhan, “Radyasyondan Etkilenmeyen Canlı,” <em>Kimya O’nu Anlatıyor</em>, Muştu Yayınları, 2013.</p>
<p>Balta, Nuri, “Hücredeki Radyasyon Tedbirleri,” <em>Sızıntı</em>, Nisan 2008.</p>
<p>www.taek.gov.tr/bilgi-kosesi/184-radyasyonla-birlikte-yasiyoruz/501-dogal-radyasyon-kaynaklari.html (Türkiye Atom Enerjisi Kurumu)</p>
<p>www.ahmetrasimkucukusta.com/2011/03/05/yazilar</p>
<p>www.webelements.com</p>
<p>www.physics.isu.edu/radinf/natural.htm</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
