<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>47 &#8211; Çağlayan Dergisi</title>
	<atom:link href="https://caglayandergisi.com/sayi/47/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://caglayandergisi.com</link>
	<description>Aylık İlim ve Kültür Dergisi</description>
	<lastBuildDate>Wed, 17 May 2023 17:15:42 +0000</lastBuildDate>
	<language>tr</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>

<image>
	<url>https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2017/03/16x16Mavi-1.png</url>
	<title>47 &#8211; Çağlayan Dergisi</title>
	<link>https://caglayandergisi.com</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Bizim Dünyamıza Has Altın Sesler ve Sözler</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2021/02/01/bizim-dunyamiza-has-altin-sesler-ve-sozler/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Feb 2021 14:42:46 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Başyazı]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=176222</guid>

					<description><![CDATA[Bizim dünyamıza has bir kısım büyülü ses ve soluklar vardır ki, onlara başka coğrafyalarda rastlamak mümkün değildir. İnançlarımızın, düşüncelerimizin ve Hak karşısındaki konumumuzun dillendirilmesi de diyebileceğimiz bu sesler ve sözler ferdî, ailevî, içtimaî hayatımızla o denli iç içedir ki, biz, mabetten sokağa, sokaktan yatak odalarımıza kadar hemen her yerde sürekli onları mırıldanır ve onlarla nefes [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Bizim dünyamıza has bir kısım büyülü ses ve soluklar vardır ki, onlara başka coğrafyalarda rastlamak mümkün değildir. İnançlarımızın, düşüncelerimizin ve Hak karşısındaki konumumuzun dillendirilmesi de diyebileceğimiz bu sesler ve sözler ferdî, ailevî, içtimaî hayatımızla o denli iç içedir ki, biz, mabetten sokağa, sokaktan yatak odalarımıza kadar hemen her yerde sürekli onları mırıldanır ve onlarla nefes alır veririz. Bilhassa –nuraniyeti kendinden– bazı gün ve gecelerde çevremiz bu ses ve soluklarla öyle ledünnî bir hâl alır, her şey öyle fevkalâdeleşir ve hayat öyle füsunlu bir renge bürünür ki, gözlere her yandan değişik dalga boyunda ışıklar akmaya başlar, kulaklar bu hususî sesleri Cennet ırmaklarının çağıltıları gibi bir zevk zemzemesi içinde dinlemeye durur ve bu tılsımlı hâl, büyülü hava ruhlarımızı öylesine açar ve derinleştirir, öylesine inceltir ve uhrevîleştirir ki, geçmesini istemeyiz içinde bulunduğumuz o sihirli saat, dakika ve saniyelerin. Geçmesini istemek bir yana, çok defa temâşâsıyla kendimizden geçtiğimiz ve müşahedesiyle büyülendiğimiz o füsunlu söz, beyan ve görüntülerle, yaşadığımız şevk ü tarâb arasında bir münasebet, tenasüb-ü illiyet prensibine göre bir uygunluk bulunmamasına rağmen, bizi ve düşüncelerimizi aşan fâik ve gizli bir güçle, yüksek debili bir sevinç ve neş’e çağlayanı içine sürüklendiğimizi hisseder gibi olur, iç içe hayret ve hayranlıklar yaşarız.</p>
<p>Bazen hayatın gerçek renk, şive ve tadının duyulup zevk edildiği ve bir mânâda her günün eşref saati sayılan öyle büyülü anlar vardır ki, o esnada görüp müşahede ettiğimiz her şey, gelip kulaklarımıza çarpan her mübarek kelime ve Hakk’a kurbet yolunda attığımız her adım bize fevkalâde büyüleyici gelir; gördüğümüz sıradan nesneler ve her zaman duyup dinlediğimiz tabiî sesler-soluklar, kendi çerçevelerinin çok çok üstünde birer mahiyet alır ve harikulâdeden şeylermiş gibi duyulup hissedilmeye başlar. Her tarafta âdeta sihirli bir havanın hissedildiği ve dört bir yanda ötelerden esintilerin duyulduğu bu gibi durumlarda, bizler ilâhî teveccühün her şeyi yumuşatan rikkatini, en katı gönülleri bile büyüleyen havasını derinden derine duyar ve kendimizi başkalaşmış hatta tamamen rûhanîleşmiş hissederiz. Kendini ve çevresini doğru okuyanların öyle hissettiklerinde şüphe yok, biz bu konuyu biraz da kendi ihsaslarımız açısından değerlendiriyoruz.</p>
<p>Bütün bunlara, sebepli sebepsiz içimize sızan, sızıp uyuyan duygularımızı uyaran ve bize neş’enin, sevincin en duyulmazlarını duyuran eşref saatlerin şiirleri, besteleri de diyebiliriz; ruhlarımızın kendi atmosferlerinden emip değerlendirdikleri mazmunların, mefhumların şiir ve besteleri&#8230; Bu duyuş ve sezişler, bizim mübarek coğrafyamızda daha farklı bir büyü ve tesire sahiptir. İşte bu farklılıkları itibarıyla, dünyanın hiçbir yerinde duyulması mümkün olmayan bu sesler ve sözler ne zaman yükselip ufkumuzu sarsa, ne zaman gelip kulaklarımıza çarpsa ve çarpıp gönüllerimize aksa, anında kendimizi bir heyecan tufanı içinde hisseder ve hemen kendimizi onların o büyülü atmosferine salıveririz.</p>
<p>Evet biz, günde birkaç kez, minarelerden yükselen ezan sesleriyle ve mabet içinde yankılanan onların devamlarıyla bu heyecanı paylaşır, evlerimizde, yatak odalarımızda kim bilir kaç defa bu seslerle ürperir ve râşeler yaşar, kaç defa Allah’ın huzuruna çağrılıyor olma iltifatıyla çocuklar gibi seviniriz; sevinir ve ses katarız vicdanlarımıza hitap eden bu ilâhî nağmelere: Allah’ın yüceliğini haykıran her ses, söz ve görüntü karşısında “Allah büyüktür.” der, O’nun ululuğunu ilan eder; O Rahmeti Sonsuz’un sağanak sağanak başımızdan aşağıya boşalan nimetleri sayılıp seslendirildiğinde “Hamd ü minnet O’na” sözleriyle mukabelede bulunur; O’nun eşi ve menendi olmadığını hatırlatan her beyan, her ima ve her işaret karşısında da “Seni tesbih ve takdis ederiz” mülâhazalarıyla gürleriz.. her vesileyle hep O’nu düşünür, O’nu yâd eder, O’nunla olan münasebetlerimizi gözden geçirir, fikren ve hayalen her gün kim bilir kaç kez canlara can O’nun maiyeti hülyalarına dalarız.</p>
<p>Mabet içinde, mabet dışında her zaman vird-i zebanımız olan “kelimât-ı tayyibe” de diyeceğimiz bir kısım nurlu sözler, bizim hayatımızla o kadar bütünleşmiştir ki, farkına varalım varmayalım, her gün onları yüz defa tekrar eder dururuz tekrar ettiği gibi göklerde meleklerin, hâl ve keyfiyet diliyle canlı-cansız bütün nesnelerin.. hele bazılarımız itibarıyla, ne zaman bu sesler çevremizde yankılanmaya dursa, gönüllerimizde köpüren takdir, tasvip ve heyecan hislerimizi, sanki sadece kendi namımıza değil de, umum yer-gök sakinleri ve canlı-cansız bütün bir varlık adına meb’usmuşuz gibi, beynimizin bütün fakülteleri ve kalbimizin farklı derinlikleriyle duymaya çalışırız. Hatta bazen duyma ve hissetmemiz öyle derince olur ve heyecanlarımızın debisi öylesine yükselir ki, o esnada ruhlarımızda beliren aşkın mülâhazaları ve gönüllerimizden taşan yüksek hisleri bir kısım iç çekmelere, hıçkırıklara emanet eder ve gözyaşlarının engin ifadelerine bırakırız.</p>
<p>İnanan gönüllerin böylesine her şeyi derince duyuş, seziş ve seslendirişi sırlı bir anahtar gibi onların gönül kapılarını açmanın yanında, değişik bir büyü ile başkalarının sinelerine de korlar saçar. Evet, onları ön yargısız dinleyenler, bilinmedik bir sırla vicdanlarının harekete geçtiğini duyar, farklı şekilde duygularının haritasını bir kere daha temaşa etmiş olur ve tâli’lerine tebessümler yağdırırlar.</p>
<p>Bazen alan ve veren arasında öyle canlı bir his ve heyecan teatisi yaşanır ve öyle büyülü bir havaya girilir ki, herkes birbirinin tesirinde kalır ve birinin ağzından çıkan nûrefşan bir söz veya dışa vuran bir gönül heyecanı hemen aynı iman ve aynı marifeti paylaşanları harekete geçirir ve herkese aynı şeyleri söylettirir; söylettirir ve onları aynı duygularla şahlandırır. Sanki bu insanlar o âna kadar söylemek isteyip de bir türlü söyleyemedikleri, düşünüp de her nasılsa ifade edemedikleri, hissedip de bir türlü dillendiremedikleri hususları başkaları tarafından hazırlanmış ve kendilerine armağan edilmiş gibi bulur ve zevkle onlara iştirak ederler. Öyle ki, bu büyülü sözler duyulunca hemen herkesin gönlünde bir inşirah belirir, bütün dillerin bağı çözülür, topyekûn ruhlar tek bir ruh haline gelir ve umum aşklar, alâkalar bir muhabbet ve iştiyak çağlayanına dönüşür; böylece herkes kendi içinden doğan sesleri, sözleri duyup dile getirdiği aynı anda yüzlercenin, binlercenin his, duygu ve düşüncesine de iştirak ederek meseleyi ferdîlikten çıkarır, bilumum yerlerin ve göklerin solukları haline getirir.</p>
<p>Bu sesler ve sözler Hakk’ı tazim, takdis edalı ise, onları duyan hemen herkes bir temkin sinyali almış gibi toparlanır; lütuf ve ihsan televvünlü olduğu takdirde minnet ve şükran hisleriyle gürler; şayet ümit ve iştiyakları hatırlatıyorsa neş’e ile şahlanır; muhasebe imalı türden şeyler ise bu defa da tahassür ve melâl hecelemeye durur. Aslında bu sesler ve sözler  muhteva itibarıyla ne ifade ederlerse etsinler, hemen hepsi de inançlarımızı seslendirdikleri ve Allah karşısında duruşumuzu dile getirdikleri için, tesirleri belli bir zaman ve mekâna münhasır da değildir; aksine bunlar benliğimize mal olmuş mutlak hakikati ifade adına bir kısım nefesler olmaları açısından mekânın her yerinde, zamanın her parçasında ve hayatın her faslında en küçük tedailerle hemen ortaya çıkar, bütün heyecanlarımızı tetikler, uyuyan duygularımızı uyarır, gönüllerimizi kızıştırır, ruhlarımızı tutuşturur ve hassasiyetini yitirmemiş umum vicdanlarda tasavvurları aşkın feyezanlar meydana getirirler; getirir ve bizi sırlar yumağı öyle bir noktaya çeker ve öyle bir seviyeye yükseltirler ki, kalbî ve ruhî hayatın kollarında âdeta bir aşkınlığa ulaşır ve damla iken derya, zerre iken güneş, hiç ender hiç olduğumuz hâlde her şey olma pâyesiyle şereflendiriliriz.</p>
<p>Hiçbir zaman hakikî mü’minlerin dilinden düşmeyen, bizim de sık sık başvurduğumuz bu nurlu sözler ve gönüllerimize inşirah veren soluklar, hayatımızın her faslına girmiş öyle büyülü nefeslerdir ki, onları, içinde bulunduğumuz bu âlemin en renkli sesi-sözü olarak can kulağıyla dinler ve değerlendirir, tahakkukunu beklediğimiz bir tatlı rüyanın da sihirli anahtarları kabul ederiz.</p>
<p>Takdislerimizi ifade sadedinde “sübhânallah” der, O’nun adına söylenmesi gerekli olan bir şey söylemenin yanında, öbür âlem itibarıyla böyle bir kutsamaya terettüp edecek olan sürpriz nimetleri düşünürüz.. herhangi bir lütuf sağanağı karşısında gürleyip “elhamdülillâh”la  nefes aldığımızda hem Hakk’a şükranlarımızı ifade etmiş hem de dahasına talebimizi seslendirmiş olur ve öbür âlemin göz görmemiş, kulak işitmemiş, insan tasavvurlarını aşkın sürpriz hediye ve behiyelerinin tahayyüllerine dalarız.. azamet ve kibriya atmosferinden değişik görüntüler karşısında “Allahu Ekber”lerle gürler, müteâl bir ululuğun müşahitleri olduğumuzu haykırır ve değişik dalga boyundaki mehabet hisleriyle ürpeririz; hemen her gün bu ses ve bu sözlerin gölgesinde dünya-ukbâ mülâhazalarımızı bir kez daha gözden geçirir, Allah’la münasebetlerimizi kontrol eder ve kendimize çeki düzen veririz.</p>
<p>Namazlara “Allah büyüktür” sözleriyle girer, diğer “kelime-i tayyibe”lerle mülâhazalarımızı daha da açar, O’na güvenip dayandığımızı tekrar tekrar ilân eder ve O’ndan, güvenilir kimselerden olmamızı diler ve dileniriz. “Allahım, esenlik kaynağı Sensin, selâmet de Sendendir.” sözleriyle hem O’ndan beklentilerimizi seslendirir hem de O’nun karşısındaki gerçek konumumuza vurguda bulunuruz. Her şeyin O’nun tasarrufunda olduğunu bıkıp usanmadan sürekli tekrarlar.. sabah-akşam gürül gürül ve gayet net ifadelerle tevhid telâkkilerimizi dile getirir; Hak rızasının hedefimiz olduğunu, cemâlini görme arzumuzla, bilmem her gün kaç kere yeniler ve Kendisine mülâkî olma isteğimizi seslendiririz.. eder-eyler ve döner-dolaşır O’nun rahmetine, şefkatine ve inayetine sığınırız. Farkına varalım-varmayalım, her gün defaatle “Allah hepimizi affetsin”, “Allah günahlarımızı bağışlasın”, “Cenâb-ı Hak bizi ihlâsa muvaffak kılsın”, “Allah sabır versin”, “Rabbim kalblerimizi nurlandırsın” der, bu sözlerle oturur-kalkar ve O’nunla münasebetlerimiz açısından farklılığımızı ortaya koyarız.</p>
<p>İnanç ve temel düşüncelerimizden kaynaklanan mülâ­haza, söz ve soluklanmalarımız bunlara da münhasır değildir; bu tür ifade, beyan ve nefes almalar, deyimlerimizden manzum, mensur atasözlerimize, şiirimizden mûsıkîmize hayatımızın hissî, fikrî, ruhî, bediî hemen her alanında kendini hissettirir -örnekleriyle göstermek isterdim- ve bize oturmuş zengin bir kültürden neler ve neler ifade ederler..!</p>
<p>Bu zenginlik, bütün bir millet fertlerince asırlardan beri üzerinde durulan, yaşanan, şuuraltı müktesebat hâline gelen, herkesçe benimsenmiş bir inanç ve anlayıştan kaynaklanmaktadır. Hemen herkes, aynı şeylere inandığı, aynı düşünceleri paylaştığı için de, ortaya atılan mülâhazaların, söylenen sözlerin garabet arz etmesi ve havada kalması kat’iyen söz konusu değildir. Anlar herkes birbirini. Fevkalâde bir tabiîlik içinde cereyan eder bütün muhavere ve müzâkereler. Ve düşünceler, sözler aynı letafet çerçevesinde mukabelelerle sürer gider&#8230;</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Ayaklar Baş, Başlar Ayak Oldu</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2021/02/01/ayaklar-bas-baslar-ayak-oldu/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Feb 2021 14:40:06 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tarih]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=176219</guid>

					<description><![CDATA[Tarih; kendine has metot, gözlem ve sistemi ile geçmişteki gerçekleri araştıran bir sosyal bilimdir. Tarihçi ise anılan bu hususlara bağlı kalarak geçmişteki gerçeği arayan ve anlamlandırandır. Tarihçi zihnindeki gerçekleri, geçmişteki gerçeklerin yerine ikame edemez. Tarihçinin kaleme aldığı metin ve vaka kayıtlarından isteyen herkes ibret alabilir. &#160; 1299 yılında Söğüt’te kurulduğu kabul edilen Beylik, bir dünya [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><em>Tarih; kendine has metot, gözlem ve sistemi ile geçmişteki gerçekleri araştıran bir sosyal bilimdir. Tarihçi ise anılan bu hususlara bağlı kalarak geçmişteki gerçeği arayan ve anlamlandırandır. Tarihçi zihnindeki gerçekleri, geçmişteki gerçeklerin yerine ikame edemez. Tarihçinin kaleme aldığı metin ve vaka kayıtlarından isteyen herkes ibret alabilir.</em></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>1299 yılında Söğüt’te kurulduğu kabul edilen Beylik, bir dünya devleti olan Osmanlı’nın çekirdeğidir (Halil İnalcık, son saha araştırmalarında Beylik’in 1302 yılında Yalova’da kurulduğunu belirtir). Osmanlı Beyliği’nin, önce devlet sonra da imparatorluk olması <em>Adalet Dairesi Teorisi</em> ile açıklanabilir. Daire-i Adalet, Osmanlı Devleti’nin temel siyaset anlayışını oluşturmaktadır. Osmanlı’daki bu işleyiş, Kınalızade Ali Efendi’nin (1511–1571) ilk Türkçe ahlak kitabı olan <em>Ahlak-i Alâi</em> isimli eserinde bulunmaktadır.<a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_edn1" name="_ednref1">[1]</a></p>
<ol start="17">
<li>yüzyıl Osmanlı entelektüellerinden Koçi Bey ise bu mekanizmayı şöyle formüle etmiştir: “Vel hâsıl saltanat-ı âliyyenin şevket ve kuvveti asker ile askerin ayakta durması hazine ile hazinenin toplanması reaya ile reayanın ayakta durması adalet ve doğruluk iledir.” Bu sistem, iyi çalıştığı dönemlerde Osmanlı Devleti’ni küresel bir güç haline getirmiştir. Koçi Bey, bu mekanizmadaki ana unsurlardan birinin de <em>asker</em> olduğunu belirtmiştir.<a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> Devletin Anadolu’da ve Doğu Avrupa’daki ilk fetihleri, ağırlıklı olarak Müslüman Türklerden oluşan süvari birliği Tımarlı Sipahi Ordusu ile gerçekleşmiştir. Yeni fetihler ve savaş stratejilerinin değişmesi ile ateşli silahlar kullanan ve daima savaşa hazır olan piyade birliklerinden oluşan Yeniçeri Ordusu kurulmuştur.</li>
</ol>
<p><strong>Devşirme Sistemi</strong></p>
<p>Yeniçeri Ordusu, Osmanlı Devleti’nin fetihleri sonucunda köle olarak toplanan Hristiyan çocukların yetiştirilmesi (devşirme sistemi) ile meydana gelmiştir. Ordunun kuruluş ve müesseseleşmesi Edirne’nin fethinden (1361) sonra gerçekleşmiştir.<a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_edn3" name="_ednref3">[3]</a> Ordu komutanına Yeniçeri Ağası (günümüzdeki karşılığıyla “general”) denilmiştir. Yeniçeri Ağası, Ağa Kapısı diye anılan Ordunun komuta merkezinde ikamet ederdi. Burası, komutanın hem resmî dairesi hem de yaşadığı yer olup bir mirî saraydır. Bu mekân günümüzde İstanbul Müftülüğünün bulunduğu yerdir. Yeniçeri ağaları 1451 yılına kadar rütbelerine dikkat edilerek Ocak içinden seçilirken 1451–1515 arasında sekbanbaşılardan tayin edilmişlerdir. 1515 yılından itibaren padişaha karşı itaatsizliklerinden dolayı Yeniçeri ağaları sarayda yetişmiş padişahlık müessesesine bağlı Enderun’dan ya da yüksek rütbeli kişiler arasından atanmıştır. Yeniçeri ağası, her salı günü gerçekleştirilen ve günümüzdeki karşılığı Bakanlar Kurulu olan Divan-ı Hümayuna katılırdı. Ağa veya paşa rütbeli ise söz ve oy hakkı vardı.<a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p>Yeniçeri adayı olacak Hristiyan çocukların toplanması, belirlenmiş kanunlara göre yapılırdı.<a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_edn5" name="_ednref5">[5]</a> Fethedilen bölgelerden toplanan, 12–20 yaş arasındaki Hristiyan çocuklar ve gençler, önce Türk çiftçi ailelerine verilirdi. Burada üç ile beş sene süresince ailenin hizmetinde bulunur ve Türkçeyi, Türk ve Müslüman âdetlerini öğrenirlerdi. Daha sonra Ocak’a ve ardından da Saray’a gönderilerek özel bir eğitim ve öğretime tâbi tutululardı. “Acemi oğlanı” denilen bu yeniçeri adayları, I. Murad döneminde çıkarılan <em>Devşirme Kanunu</em> ile Arnavutluk, Yunanistan, Adalar, Bulgaristan, Sırbistan, Bosna-Hersek ve Macaristan’daki Osmanlı coğrafyasından toplanırdı. 16. yüzyılın başından itibaren bu kanun, Anadolu’daki Hristiyan tebaasına, 17. yüzyılda ise bütün Osmanlı coğrafyasına uygulandı.<a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_edn6" name="_ednref6">[6]</a> Kanuna göre çocukların en mümtaz ve istidatlı olanı seçilirdi. Ailenin birden fazla erkek çocuğu varsa bir çocuğu alınırdı. Çocukların dış görünüşlerine dikkat edilirdi. Yetim ve öksüz çocuklar devşirilmezdi. Kel, köse ve doğuştan sünnetli olanlar da kapsam dışı idi. Türkçe bilen, Hristiyan iken evlenen, sanat sahibi ve İstanbul’u görmüş çocuklar da devşirilmeye tâbi tutulmazlardı. Yahudiler ticaretle uğraştıklarından çocukları devşirme uygulamasından muaftı. Devşirme sisteminde yetişen bu insanlar sadece asker olmazlardı. Topkapı Sarayının içinde bulunan <em>Enderun Mektebinde</em> yetiştirilip sivil ve askerî alanda en üst mertebelere kadar yükselebilirlerdi. Mimar Sinan, devşirme sistemiyle yetiştirilmiş önemli bir isimdi. Bununla beraber padişahtan sonra en yetkili makam olan vezir-i azamlar da devşirme sistemi ile yetiştiriliyorlardı.Bunlardan Gedik Ahmet (Sırp kökenli), Makbul İbrahim (Parga), Sokullu Mehmet (Bosna) ve Köprülü (Arnavutluk) Paşalar bilinen örneklerdir.<a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_edn7" name="_ednref7">[7]</a></p>
<p>Devşirme sisteminin bu pozitif yönlerinden dolayı bazı batılı Osmanlı tarihçileri, Hristiyan ailelerin, çocuklarını gönüllü olarak devşirme sistemine verdiklerini savunmaktadırlar. Osmanlı Arşivinde bu tezi destekleyen belgeler çok nadir bulunmaktadır. Öte yandan ailelerin, çocuklarının devşirilmelerine mâni olmak için bu uygulamaya direnme, piskopos doğum kayıtlarında değişiklikler yaptırma, çocuklarını saklama, erken evlendirme, rüşvet verme gibi belirgin tepkileri olmuştur.<a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_edn8" name="_ednref8">[8]</a></p>
<p>Yeniçeri Ordusunun; kıyafeti, mehteri, organizasyonu, eğitimi, disiplini ve savaş teknikleri bakımından kendine has özellikleri bulunmaktadır. Savaşta ve barışta padişahın koruyuculuğu, İstanbul’un asayiş ve emniyetinin sağlanması, zabıta çalışmaları, yangın ve diğer âfet hizmetleri, taşra ve sınırlarda bulunan kalelerin güvenliği; Yeniçerilerin görevleri arasında yer alır. Ocak’a ait<em> İmam-ı Azam Bayrağı, </em>beyaz iplikten yapılmış olup üzerine altın sırmayla “<em>İnna fetahna leke fethan mubina ve yensurekâllahu nasren azîza</em>” (Biz Sana aşikâr bir fetih ve zafer ihsan ettik) (Fetih, 48/1) ayeti işlenmiştir. Yeniçeriler görevlerinden dolayı halkın içinde idiler ve devletten maaş alan kişilerin yer aldığı yegâne müesseseyi teşkil etmekteydiler. Sayıları yer yer değişmekle birlikte Fatih Sultan Mehmet ve Kanuni Sultan Süleyman dönemlerinde 12–14 bin arasında Yeniçeri olduğu bilinmektedir.<a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_edn9" name="_ednref9">[9]</a></p>
<p><strong>İsyanlar</strong></p>
<p>Yeniçeri Ordusundaki ilk disiplinsizlik, II. Murat zamanında başlamıştır. Hükümdar, tahtını 14 yaşındaki oğlu II. Mehmet’e devredip Manisa’ya gittiğinde, Vezir Halil Paşa bu devir teslimi uygun görmediği için cülus bahşişinin az olduğu gerekçesi ile Yeniçerileri isyana teşvik etmiştir. Yeniçeriler, Edirne yakınındaki Buçuktepe mevkiinde toplanarak bir isyan havası oluşturmuştur. Bunun üzerine II. Murat, tekrar Edirne’ye gelip tahta oturarak isyanı bastırmıştır. Fakat Yeniçerinin ruhuna ekilen isyan tohumu, meçhul bir sefere çıkan Fatih Sultan Mehmet’in 3 Mayıs 1481 Perşembe günü Gebze yakınlarında Sultançayırında vefat etmesiyle çimlenmiştir. II. Bayezid ile Cem Sultan’ın hükümdarlık mücadelesini şekillendiren paşalar kavgasında, İshak Paşa’nın kışkırtmaları üzerine isyan eden Yeniçeriler, Karamanî Mehmet Paşa’yı ve taraftarlarını öldürerek siyasetin bir aracı haline gelmişlerdir.<a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_edn10" name="_ednref10">[10]</a> Böylece saltanat değişikliklerinde Yeniçerilerin etkisi açıkça ortaya çıkmıştır.<a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_edn11" name="_ednref11">[11]</a> Bu isyan girişimlerinin yanında III. Murat’ın kendi eliyle ordu disiplinini bozması, Yeniçerileri iflah olmaz bir yola sürüklemiştir.</p>
<p>1582 yılında oğlu Şehzade Mehmet’e yapmış olduğu sünnet düğününe katılan cambaz, hokkabaz, pehlivan gibi türlü hüner sahiplerinin padişahtan istedikleri Yeniçerilik talebi yerine getirilmiştir. Bunun sonucunda ordudaki askerlik ruhu, disiplin ve sistem bozulmuştur. Kadrolar gereksiz yere artırılıp ocak, kışla ve koğuşlarda yer kalmadığından Yeniçeriler bekâr odalarında, hanlarda, kahvehane ve hamamlarda yatmaya başlamışlardır. Yeniçeri sayısı III. Mehmet zamanında 45.000, III. Selim zamanında 110.000, II. Mahmut zamanında ise 140.000 civarında idi. Öte yandan İstanbul ve Edirne esnafının çoğu Ocak’a kaydolmuştur. Böylece Yeniçeriler iktisadî piyasanın bir parçası olmuşlardır. Asker sıfatı taşıdıklarından dolayı piyasayı etkiliyorlardı. Nihayet iktidar hırsı ile gözü dönmüş kimi paşalar; hukuk ve nizam yerine ihsan, inam ve makam derdine düşmüş ulema yardımıyla bozulan askerlik sistemindeki bir grup sergerdeye ilk defa bir hükümdarı (II. Osman), 1622 yılında, 18 yaşında iken öldürtmüşlerdir. Bürokrat, asker ve ulemanın aslî görevleri yerine siyasî oyunların bir parçası olmayı seçerek adalet dairesinden ayrılmaları, Osmanlı Devleti’nin, diğer devletlerin gerisinde kalmasının önemli bir sebebini oluşturmuştur.</p>
<ol start="18">
<li>yüzyılda Yeniçeri Ordusundaki disiplinsizlik hat safhaya gelmiş, ordu tarafından devlet işlerine doğrudan müdahale edilmeye başlanılmıştır. Ocak mensuplarına maaşlarını almaları için verilen “esami” denilen maaş defterleri, başta İstanbul olmak üzere farklı şehirlerdeki esnafının elinde çek ve senet gibi bir araç haline gelmiştir. Bu durum, Yeniçerilere piyasaya doğrudan müdahale etme imkânı vermiştir. Devlet bu problemin önüne geçmek için, esnafın ve Ocak’a kayıtlı olmayan sözde Yeniçerilerin ellerindeki esamileri iptal etmiştir. Bu girişim, 1730 yılında yine bir Yeniçeri isyanı olan Patrona Olayı ile sonuçlanmıştır. Artık devlet yöneticileri, bu ordunun ya ıslahı ya da tamamen ortadan kaldırılması için planlar yapmaya başlamıştır. Nitekim <em>Nizam-ı Cedid </em>ismi ile yeni bir ordu kurulmuştur. Yeniçeriler, etkinlikleri azalacağından dolayı yeni orduya girmeyi kabul etmeyerek topyekûn muhalefete geçip III. Selimi katletmişlerdir. 1807 yılında, Ocak’ın ileri gelenleri ile devlet erkânı arasında, isyancıların ve III. Selimin katillerinin cezalandırılmayacağına dair bir “hüccet-i şeriyye” imzalanmıştır. Çıkarlarına en küçük bir zarar gelince isyana alışmış sergerdeler, II. Mahmut’u tehdit etmeye başlamışlardır. Nihayet devletin ortak aklı bir araya gelmiş ve şeyhülislamın fetvası ile <em>sancak-ı şerif</em> çekilerek 1826 yılında Ocak’ın bütün birlikleri top ateşine tutulup yaklaşık 450 yıllık bir müessese ortadan kaldırılmıştır.<a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_edn12" name="_ednref12">[12]</a></li>
</ol>
<p>Avrupalı yazarlar, Yeniçeri Ocağının devşirme kökenine vurgu yaparak bozulmayı özellikle devşirme usulünün terk edilmesiyle açıklamayı tercih etmişlerdir. Hatta önemli muharebelerin kazanılmasındaki başlıca unsur olarak Yeniçerileri öne çıkarmışlardır. Bu tür abartılı karşılaştırmalar, Yeniçeri Ocağının kaynağına yapılan asabiyet güzellemeleridir. Oysa Osmanlı Devleti’nin savaş meydanlarındaki zaferlerinin aslî unsuru Tımarlı Sipahilerdir. Hem orduya verilen emir hem de Osmanlı gaza anlayışının serlevhası olan “Attan inmeyesuz” (Attan inmeyin) ifadesi Tımarlı sipahilerle anılagelmiştir.</p>
<p>Sonuç olarak Yeniçeriler, Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan 17. yüzyılın sonuna kadar kazanılan zaferlerde çok önemli rol oynamışlardır. İbn-i Haldun’un da vurguladığı gibi, insan fıtratından saptığında her türlü melaneti yapabiliyorsa, kurumlar da öyledir. Yeniçeriler, savaş meydanlarındaki zaferleri kendilerine mal edip kurumsal çıkarlarını devletin ve milletin menfaatlerinin önüne geçirmişlerdir. Zamanla devletin ve askerî kurumların yeniden yapılandırılmasını gerektiren devirlerde, bu yenilenmenin karşısında duran bir engel haline gelmişlerdir. Çeşitli isyanların, padişahları tahta çıkarma ve tahttan indirme girişimlerinin fâili olmuşlardır. Nihayet 14 Haziran 1826 tarihinde, geciken reformların, çeşitli yenilgilerin ve kaybedilen toprakların sorumlusu sıfatıyla, kanlı bir devlet müdahalesi neticesinde tarihten silinmişlerdir.</p>
<p>Tarihin sürekliliği teorisi nazarından bakıldığında, Cumhuriyet tarihindeki askerî müdahale planları ve teşebbüslerinde, 27 Mayıs (1960) ile 12 Eylül (1980) Darbesinde, devletin demokratik ve hukuk yapısını ve ilerleyişini bozup Yeniçeriler gibi kurumsal çıkarlarını, devletin ve milletin menfaatinin önüne geçirme niyetinde olan, güç ve nüfuz sahibi yapıların mevcudiyeti görülmektedir. Özellikle 1980’li yıllardan itibaren Türkiye’nin hemen her konuda sıçrama rampasına girdiği bir devirde, Ergenekon ve benzeri yapılar, ikballerini devam ettirmek maksadıyla, “vatan sevgisi” adı altında, milletin evrensel demokratik ve hukuk kazanımlarını hiçe sayarak gayrinizamî bir güç elde etmişlerdir. Son olarak 15 Temmuz 2016 tarihinde, demokrasi ve hukukun üstünlüğü ilkesini hazmedemeyen aynı zihniyet, bu sefer siyasî iktidarla örtüşen çıkarları doğrultusunda mecburen oluşturdukları çirkin ittifakın altını çizerken milletin üstünü çizmiştir.</p>
<p>Yaz tarihçi, yaz:</p>
<p><strong><em>“Ayaklar olmuş baş, başlar ayak.”</em></strong></p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Kınalızade Ali Efendi, <em>Devlet ve Aile Ahlakı</em>, İstanbul: İlgi Kültür Sanat, 2010, s. 225–226.</p>
<p><a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Koçi Bey, <em>Koçi Bey Risalesi</em>, (sadeleştiren Zuhuri Danışman), Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1985, s. 64; Halil İnalcık, <em>Osmanlıda Devlet, Hukuk, Adalet</em>, İstanbul: Eren Yayınları, 2005; İnalcık, <em>Devlet-i ‘Aliyye – Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar</em>, 1. ve 2. cilt, Ankara: Türkiye İş Bankası Yayınları, 2016. İnalcık, bu eserlerinde adalet dairesi teorisini ayrıntılı bir şekilde açıklamıştır.</p>
<p><a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> İsmail Hakkı Uzunçarşılı, <em>Kapıkulu Ocakları I</em>, Ankara: TTK Yayınları, 1988, s. 9, 144.</p>
<p><a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Mücteba İlgurel, Yeniçeri Maddesi, <em>İslam Ansiklopedisi</em>, İstanbul: MEB Yayınları, 1986.</p>
<p><a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> Yavuz Ercan, “Devşirme Sorunu, Devşirmenin Anadolu ve Balkanlardaki Türkleşme ve İslamlaşmaya Etkisi”, <em>Belleten</em>, Ankara: TTK Yayınları L/198 (1986), s. 679–722.</p>
<p><a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> Uzunçarşılı, a.g.e., s. 14.</p>
<p><a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> Abdulkadir Özcan, Devşirme Maddesi, <em>TDV İslam Ansiklopedisi</em>, İstanbul: TDV Yayınları, 2007.</p>
<p><a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> Reşad Ekrem Koçu, <em>Yeniçeriler</em>, İstanbul: Koçu Yayınları, 1964, s. 23–24; Kemal Beydilli, Yeniçeri Maddesi, <em>TDV İslam Ansiklopedisi</em>, İstanbul: TDV Yayınları, 2007.</p>
<p><a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_ednref9" name="_edn9">[9]</a> Koçu, <em>a.g.e.</em>, s. 50.</p>
<p><a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_ednref10" name="_edn10">[10]</a> Koçu, <em>a.g.e.,</em> s. 115; Mustafa Akdağ, <em>Türkiye’nin İktisadi ve İçtimai Tarihi I</em>, Ankara: Barış Kitabevi, 1999. Akdağ, eserinde Osmanlı siyaset kurumuma Yeniçerinin müdahalesini ayrıntılı bir şekilde anlatmaktadır.</p>
<p><a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_ednref11" name="_edn11">[11]</a> Ahmet Mumcu, <em>Osmanlı Devletinde Siyaseten Katl,</em> Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınları, 1963, s. 194.</p>
<p><a href="applewebdata://EE4E24FA-4C46-42E8-B33F-567C0DEA254B#_ednref12" name="_edn12">[12]</a> Mücteba İlgürel, a.g.e.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Plüton’un Ötesindeki Gezegen: X Gezegeni</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2021/02/01/plutonun-otesindeki-gezegen-x-gezegeni/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Feb 2021 14:37:17 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Astronomi]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=176217</guid>

					<description><![CDATA[Son yıllarda yapılan astronomi araştırmaları, Güneş Sistemi içinde yeni bir gezegenin olduğuna işaret ediyor. Neptün’le benzer büyüklükte fakat henüz görülmemiş olan bir gezegenin, Güneş etrafındaki devrini 15.000 yılda gerçekleştirdiğini gösteren yeni deliller bulundu. Bu deliller aynı zamanda, Güneş Sisteminin 4,5 milyar yıl önceki bebeklik döneminde, bu dev gezegenin büyük bir çarpışmayla yavaşlamaya başladığını ve daha [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Son yıllarda yapılan astronomi araştırmaları, Güneş Sistemi içinde yeni bir gezegenin olduğuna işaret ediyor. Neptün’le benzer büyüklükte fakat henüz görülmemiş olan bir gezegenin, Güneş etrafındaki devrini 15.000 yılda gerçekleştirdiğini gösteren yeni deliller bulundu. Bu deliller aynı zamanda, Güneş Sisteminin 4,5 milyar yıl önceki bebeklik döneminde, bu dev gezegenin büyük bir çarpışmayla yavaşlamaya başladığını ve daha uzak bir eliptik yörüngeye yerleştiğini ortaya koydu. Yüzyıllar boyunca Neptün’ün ötesinde bir “X Gezegeni” (veya “Dokuzuncu Gezegen”) olduğuna dair birçok iddia ortaya atılmış, fakat bugünkü kadar sağlam deliller elde edilememişti. Bu yeni deliller, Kaliforniya Teknoloji Enstitüsünden astronom Konstantin Batygin ve Mike Brown’un, uzak gök cisimlerinin yörüngelerini aylarca süren bilgisayar simülasyonları yardımıyla incelemesiyle elde edildi.<a href="applewebdata://7F4EEB0A-5B2F-47F7-9BBE-6B7C94358199#_edn1" name="_ednref1">[1]</a></p>
<p>Batygin ve Brown, yeni gezegenin varlığını, Neptün’ün ötesindeki yörüngelerde bulunan ve önceden bilinen altı nesnenin tuhaf kümelenmesinden yola çıkarak tespit ettiler. Bu kümelenmenin gerçekleşme ihtimalinin %0,007 veya 15.000’de bir olduğunu, yani tesadüfün söz konusu olmadığını ifade ettiler.<a href="applewebdata://7F4EEB0A-5B2F-47F7-9BBE-6B7C94358199#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> Yaklaşık olarak 10 Dünya kütlesine sahip bu gezegenin, altı cismin Güneş Sisteminin düzleminde, garip eliptik yörüngelere yerleşmelerine sebep olduğunu düşündüler.</p>
<p>X Gezegen’inin yörüngesi de benzer şekilde eğimlidir ve Güneş Sisteminin çok daha uzak mesafelere kadar uzandığını göstermesi bakımından mühimdir. Güneş’e en yakın olduğu yer, 200 astronomik birimden (AU) yedi kat daha fazladır (Bir AU, Dünya ile Güneş arasındaki mesafedir ve yaklaşık 150 milyon kilometredir). X Gezegeninin, 600 ila 1200 AU kadar uzakta, Neptün’ün hemen sınırında (yaklaşık 30 AU) başlayan küçük buzlu cisimler bölgesi olan Kuiper Kuşağından daha uzaktaki bir yörüngede döndüğü düşünülmektedir.</p>
<p>X Gezegeni Neptün’den daha uzaktaysa, gök bilimciler bu gizli dev gezegenin çekim gücü altında olan daha fazla gök cisminin olması gerektiğini söylüyorlar. Fransa’daki Nice Gözlemevinde gezegen dinamikleri üzerinde çalışan Alessandro Morbidelli, Batygin ve Brown’un çok güçlü deliller ortaya koyduklarını ve uzak bir gezegenin varlığı konusunda ikna olduklarını belirtiyor.</p>
<p>1906’da Amerikalı girişimci ve astronom Percival Lowell, Arizona’daki gözlemevinde, “X Gezegeni” adını verdiği cismi aramaya başladı. Vefatından sonra, 1930 yılında, Plüton keşfedildi. Plüton ile neredeyse aynı büyüklükteki, uzak ve buzlu bir gök cismi olan Eris’in 2005 senesindeki keşfi, Kuiper Kuşağında daha çok gök cismi olabileceği fikrini doğurdu. Gök bilimciler bu sebeple Plüton’u cüce bir gezegen olarak yeniden sınıflandırdı.</p>
<p>Voyager uzay aracı tarafından yapılan ölçümlere dayanan yeni hesaplamalar, Uranüs ve Neptün’ün yörüngelerinin normal olduğuna ve bu sebeple X Gezegenine ihtiyaç olmadığına işaret etti, ancak X Gezegeninin varlığına inanılmaya devam edildi. Brown, 2000’li yıllarda hem Eris hem de Plüton’dan biraz daha küçük bir cisim olan Sedna’yı keşfeden bir ekibe liderlik etti. Sedna’nın garip ve çok uzaklara uzanan yörüngesi, onu o zamanlarda Güneş Sisteminde bilinen en uzak gök cismi hâline getirdi. Güneş’e en yakın noktası, 76 AU kadardı ve Kuiper Kuşağının ötesinde ve Neptün’ün kütle çekim tesirinin çok uzağındaydı. Bunun anlamı açıktı: Neptün’ün çok ötesinde olan devasa bir cisim, Sedna’yı uzak bir yörüngeye doğru çekiyor olmalıydı. Bu cismin bir gezegen olması gerekmiyordu. Sedna’nın maruz kaldığı kütle çekimi, geçmekte olan bir yıldızdan veya Güneş Sistemini çevreleyen bir yıldız kümesinden kaynaklanıyor olabilirdi. O zamandan beri, birkaç buzlu cismin benzer yörüngelerde döndüğü ortaya çıktı. Brown, bu garip yörüngeleri izah etmek için, X Gezegenin varlığını kabul etmemiz gerektiğini düşündü.</p>
<p>Sedna, yıllarca Neptün’ün ötesindeki sapmalarla ilgili tek ipucuydu. Sedna, Güneş’e 76 AU’dan daha fazla yaklaşmamıştı. Daha sonra, 2014’te Scott Sheppard ve Chad Trujillo (Brown’un eski bir yüksek lisans öğrencisi), Güneş’e yaklaşmayan başka bir cisim olan VP113’ün keşfine dair bir makale neşrettiler. İki nesnenin ve diğer 10 tuhaf cismin yörüngelerini incelemeye başladılar ve bunların, Dünya’nın da üzerinde olduğu Güneş Sistemi düzlemine çok yakın olduğunu fark ettiler. Batygin ve Brown bu sonuçları incelemeye başladı. Uzak nesnelerin yörüngelerini çizen Batygin; Sheppard ve Trujillo’nun keşiflerinin, hikâyenin sadece bir kısmı olduğu kanaatine vardı. Batygin, gök cisimlerinin yörüngelerini açıklayabilmek için, Güneş Sistemi modellerini ve X Gezegenini çeşitli boyutlarda ve yörüngelerde varsayarak kullanmaya başladı. Bilgisayarlar desteğiyle aylarca süren hesaplamalardan sonra, X Gezegeninin boyutunun, Dünya’nın kütlesinden beş ile on beş kat daha büyük olması gerektiği neticesine ulaştı ve yörüngesinin Güneş’ten en uzak noktada olması gerektiğini buldu.</p>
<p>Batygin ve Brown, diğer gök bilimcileri X Gezegeninin varlığı konusunda ikna edebilse bile, başka bir zorlukla karşı karşıya kaldılar. Bu gezegenin Güneş’ten ne kadar uzakta olduğunu da hesaplamaları gerekiyordu. Bu gibi mesafelerde, toz ve gaz diskinin yetersiz olması muhtemeldi. X Gezegeninin bir gezegen olduğuna yönelik deliller olsa bile, kütlece çok büyük olabilmesi için yeterli malzemeyi uzayda “süpürebilmesi” gerekiyordu; bu da ancak uzayda çok yavaş hareket etmesiyle mümkün olabilirdi. Bunun yerine, Batygin ve Brown, X Gezegeninin Güneş’e düşünülenden daha yakın olduğu şeklinde bir tahminde bulundular.<a href="applewebdata://7F4EEB0A-5B2F-47F7-9BBE-6B7C94358199#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<p><strong>Yusuf Sûresindeki İşaret</strong></p>
<p>“<b>Bir zaman Yusuf babasına, ‘Babacığım!’ dedi. ‘Ben rüyamda on bir yıldızın, güneş ve ayın bana secde ettiklerini gördüm.’” (Yusuf, 12/4).</b></p>
<p><b>“Yâkub ailesi Mısır’a gelip Yusuf’un yanına girdiklerinde Yusuf annesi ile babasını kucakladı ve ‘Allah’ın dilemesiyle Mısır’a emin olarak girin’ dedi. Annesi ile babasını tahtına oturttu. Hepsi onun önünde saygı ile eğildiler. Yusuf, ‘Babacığım!’ dedi, ‘İşte küçükken gördüğüm rüyanın tabiri! Rabbim o rüyayı gerçekleştirdi.</b><em>’”</em><b>(Yusuf, 12/99–100).</b></p>
<p><b>Hazreti Yusuf (aleyhisselâm) ile 11 kardeşi, 12 gezegenin mevcut olduğuna işaret ediyor olabilir. </b>Kur’ân-ı Kerim’in feyziyle telif edilen Risale-i Nur’da da şu ifadeler vardır: “<em>Evet, manzume-i şemsiye denilen, küremizle beraber on iki seyyare, cirmleri küçüklük-büyüklük itibarıyla pek çok muhtelif ve mevkileri uzaklık-yakınlık noktasında pek çok mütefavit ve sür’at-i hareketleri çok mütenevvi olduğu halde, kemâl-i intizam ve hikmetle ve kemâl-i mizanla ve bir saniye kadar şaşırmayarak hareketleri ve deveranları ve Güneş ile cazibe kanunu tabir edilen bir kanun-u İlâhî ile bağlanmaları, yani onlar imamlarına iktidâları, büyük bir mikyasta bir azamet-i kudret-i İlâhiyeyi ve vahdâniyet-i Rabbâniyeyi gösterir.”</em><a href="applewebdata://7F4EEB0A-5B2F-47F7-9BBE-6B7C94358199#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p>Yukarıda zikredilen araştırmacıların, elde ettikleri sonuçlara göre, Güneş Sisteminde X Gezegeni dışında başka gezegenlerin de olabileceğine dair yorumlarda bulunması, bu düşünceyi desteklemektedir.</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://7F4EEB0A-5B2F-47F7-9BBE-6B7C94358199#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Batygin, Konstantin; Brown, Michael E. (2016), “Evidence for a Distant Giant Planet in the Solar System”, <em>The Astronomical Journal</em>, 151/2.</p>
<p><a href="applewebdata://7F4EEB0A-5B2F-47F7-9BBE-6B7C94358199#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Eric Hand, “Astronomers say a Neptune-sized planet lurks beyond Pluto”, www.sciencemag.org, 2016, (doi:10.1126/science.aae0237).</p>
<p><a href="applewebdata://7F4EEB0A-5B2F-47F7-9BBE-6B7C94358199#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> Michael D. Lemonick, “The Search for Planet X”, <em>Scientific American</em>, 314/ 2, Şubat 2016.</p>
<p><a href="applewebdata://7F4EEB0A-5B2F-47F7-9BBE-6B7C94358199#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Bediüzzaman Said Nursî, <em>Sözler</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 732.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Kitab-ı Mübîn ve Higgs Parçacığı</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2021/02/01/kitab-i-mubin-ve-higgs-parcacigi/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Feb 2021 14:33:58 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=176215</guid>

					<description><![CDATA[Rabbimizin sonsuz ilmiyle tespit ettiği İmam-ı Mübîn, mevcudatın menşeine, kanunlara, plan ve programlara, yani kadere işaret ederken “Kudret Kalemi”nin yazdığı Kitab-ı Mübîn ise yaratılmışların maddî olarak tezahürüne, yani kaderin kazasına işarette bulunur.[1] Materyalist felsefe, Kitab-ı Mübîn’e “tabiat” ismini vermiş ve Yaradan’ın ilim, kudret ve iradesini görmezden gelmiştir. Kitab-ı Mübîn’de Kudret Kalemi ile yazılan zerrelerle yaratılan [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Rabbimizin sonsuz ilmiyle tespit ettiği İmam-ı Mübîn, mevcudatın menşeine, kanunlara, plan ve programlara, yani kadere işaret ederken “Kudret Kalemi”nin yazdığı Kitab-ı Mübîn ise yaratılmışların maddî olarak tezahürüne, yani kaderin kazasına işarette bulunur.<a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> Materyalist felsefe, Kitab-ı Mübîn’e “tabiat” ismini vermiş ve Yaradan’ın ilim, kudret ve iradesini görmezden gelmiştir.</p>
<p>Kitab-ı Mübîn’de Kudret Kalemi ile yazılan zerrelerle yaratılan canlı ve cansız her şey, Allah’ın (celle celâluhu) isimlerinin cilvesi, cemali ve nakşıdır. Eşya ve hadiseler, kendilerine has lisanlarla hüküm ve hikmet Sahibini gösterir.</p>
<p>Bediüzzaman Hazretleri, Otuzuncu Söz’de İmam-ı Mübîn ile Kitab-ı Mübîn arasındaki farka dikkat çeker.<a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> Bir imla kılavuzuna benzeyen İmam-ı Mübîn’in apaçık kurallarına ve hükmüne göre zerreler, canlı ve cansızların vücutlarında görecekleri hizmete sevk edilirler, yani kaderin kaidelerine göre, yine apaçık bir şekilde, Kitab-ı Mübîn’de yazı gibi tezahür ederler.</p>
<p>Kâinatta en dikkat çekici hususlardan birisi, her şeyde bir dönüşümün ve döngünün olmasıdır. Matematik formülleriyle ispat edilen bu husus, bilim insanlarının farklı sahalardaki problemleri çözmesine yardımcı olur. Dairevî seyreden dönüşümler, döngünün bir noktasında problemlerin çözümünü verir. Mesela yeryüzündeki su, her zaman bir döngü çemberinde dolaşır; farklı yerlerde birikir, buharlaşır ve yağış olarak tekrar yeryüzüne iner. Canlıların imdadına yaklaşık 4,5 milyar yıldır aynı su kütlesi gönderilir.<a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<p>Tabiata bırakılan değişik tür ve boyutta her şey, kısa veya uzun vadede, tekrar dönüştürülerek kullanılır. Yer kabuğu bu şekilde her dem tazelenir. Yeryüzü parçaları, demirin eritildiği ocaklara girer gibi magma içerisinde erir. Magma homojen bir çorba gibidir. Volkanların püskürmesi ile kara parçaları tekrar inşa edilir.</p>
<p>Karbon elementi bazen bir gıdada, bazen havada gaz formunda, bazen de kömür olarak yer altında bulunur. Azot, proteinlerin yapı taşıdır. Önce gaz molekülü olarak havada, sonra bir bitki dokusunda, daha sonra protein olarak hayvan dokusunda bulunur. En sonunda insanın beslenmesi için vücuduna girip boşaltımla tekrar döngüye dâhil olur.</p>
<p>Toprakta bulunan diğer elementler, iyon ve moleküller; canlıların yapısına katılıp vazifelerini bitirince tekrar toprağa karışır. Dünya üzerinde yaşayan milyonlarca canlı türü bu şekilde topraktan ve sudan yaratılır ve Kuddüs’ün cilvesi olarak cesetleri çürütülür ve yeni nesiller için zemin hazırlanır.</p>
<p>Cansız ve basit maddelerden canlılar için lezzetli gıdaların yaratılması, Risale-i Nur’da şu temsille anlatılır: “Mesela görsen: Harika-pişe bir zat, bir dirhem pamuktan yüz top çuha ve ipek veya patiska gibi mütenevvi (çeşitli) sair kumaşları o tek dirhem pamuktan nescetmekle (dokumakla) beraber; helva, baklava gibi çok taamları (yiyecekleri) ondan yapıyor.”<a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p>Nükleer reaksiyonlarda büyük atomlar küçük atomlara dönüşebilir (fizyon). Atom çekirdekleri kaynaşıp (füzyon) yeni atom çekirdekleri ve elementler inşa edilebilir. Güneşte yaratılan ısı enerjisi küremize ulaşır ve bitkilere bahşedilen fotosentez mekanizması yoluyla kimyevî enerjiye çevrilerek depolanır. Harfler suretinde var edilen bu şuursuz zerreler, çok farklı dizilim tarzlarıyla bir araya getirilir, sonrasında tekrar bozularak farklı yapı ve şekillerde nesneler ve canlılar yaratılır. Kâinatta hiçbir şey kararında kalmaz. Her şey fani ömrüyle Baki’ye ayna olup gider.</p>
<p><strong>Higgs Parçacığı         </strong></p>
<p>Yakın tarihte, maddenin anti madde ile var olduğu, Büyük Patlama teorisiyle kabul edildi. Her geçen gün bu teoriyi destekleyen deliller tespit edilmektedir. Varlıkların maddî olarak vücut bulmasında rolü olduğu düşünülen ve1964’ten beri deneylerle keşfedilmeye çalışılan bir kozmik parçacığa, 2012 senesinde, İsviçre’deki CERN laboratuvarlarında yapılan Atlas Deneyi ile ulaşıldı. Bu atom altı parçacığın keşfiyle var oluş ve sürekli yaratılma konusunda önemli bilgiler elde edildi. İngiliz teorik fizikçi Peter Ware Higgs, atom altı parçacıklar konusunda yaptığı çalışmalar vesilesiyle 2013 senesinde Nobel Fizik Ödülünü aldı. Keşfedilen parçacığa da “Higgs parçacığı” denildi.<a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_edn5" name="_ednref5">[5]</a></p>
<p>Higgs parçacığının keşfi, bilim dünyasında taşları yerinden oynattı, çünkü bu zamana kadar keşfedilen her parçacık, bu parçacığın keşfi ile yeni bir mânâ kazanmaya başladı. Deneyden önceki öngörülere göre, Büyük Patlama sırasında yaratılan parçacıkların ikiye ayrılması gerekiyordu. Parçacıkların bir kısmıyla yaşadığımız kâinat inşa ediliyordu. Fakat bunun algılanması ve ölçülmesi için bunların zıddı da olmalıydı.</p>
<p>Kâinatta kütle, hız ve “spin” (bir nesnenin kendi etrafında dönme miktarını ifade eden bir büyüklük) özelliği olan parçacıklar; atom, molekül ve iyonların yaratılmasında istihdam edilirken Higgs parçacığının “spin” değeri sıfırdır ve momentumu (bir nesnenin kütlesi ve hızının çarpımı) olmayan bölgelerin yaratılmasında rol alırlar. Bu gerçeği Planck ve diğer bilim insanları seneler önce teorik olarak tespit etmiştir. Büyük Patlamadan sonra kâinatın her yerinde, hareketli alanlar inşa edilirken hareketsiz alanlar da meydana getirilmiştir. Hareket eden ve spin enerjisine sahip, algıladığımız maddî evren; hareketsiz kısımla etkileşime girerek varlık âleminde görevini icra etmeye başlamıştır. Zerrelerin Kitab-ı Mübîn’deki hareketleri ve hâlden hâle dönüşmeleri, bu deneylerde keşfedilen parçacıklar sayesinde daha iyi anlaşılmaktadır.</p>
<p>Higgs parçacıklarının nasıl bir ilim ve hikmetle var edildiğini anlamaya çalışalım: Higgs alanı, bozonlardan oluşmaktadır. Bozon denilince aklımıza ilk olarak ışık gelir. Işık, ister Güneş’ten isterse başka bir kaynaktan gelsin, bir elektromanyetik dalgadır ve fotonlardan oluşur. Fotonlar bozondur ve temas ettikleri her şeyde bir elektromanyetik kuvvetin doğmasına aracılık ederek kâinatta işlerlik kazanırlar. Yine bir bozon olan Gluon parçacıkları; atom çekirdeğindeki nötron ve protonun içinde yer alan kuarkların (proton ve nötronda üçer adet bulunur) birbiriyle bağını sağlayan, çok güçlü nükleer kuvvetlerin (atom çekirdeğindeki bağ kuvveti) yaratılmasında bir sebep olarak kullanılan parçacıklardır. Higgs bozonu genel bir ad olup kuarkların yaratılmasında taneciklere eşlik ederek atomun temel yapısını oluşturur.<a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_edn6" name="_ednref6">[6]</a></p>
<p>Her zerre “spin” adı verilen birimlerde dönüşler yapmaktadır. Atom altı parçacıklar, elektronlar, atom çekirdekleri, moleküller… Bu dönüş, gök cisimlerinin dönmesi gibidir. Bir parçacık, spin sayısına göre algılanır ve ölçülür. Mesela ışığın spini 1’dir. Işığı tam bir dönüş (devir) yaptığında algılarız. Elektronlar gibi bazı partiküller yarım devirde algılanıp gözlenir, bu yüzden spinleri ½’dir. Işık tam devirlerde, elektron yarım devirlerde yaratılmaktadır.</p>
<p>Elektronlar, maddenin bir arada tutulmasında görev yapar. Elektrik akımı, elektronların vazife görmesiyle yaratılır. Hücrelerin faaliyetinde elektronlar önemli görevler üstlenir. Röntgen filmi, elektron akışıyla elde edilir.</p>
<p>Higgs bozonunun spini 0’dır. Bu şekilde Cenab-ı Hak, maddî âlemin yaratılışında zıtları kullanarak (âdeta kontrast oluşturarak) mevcudatı beş duyumuzla algılayabileceğimiz bir şekilde Kitab-ı Mübîn’e yazar. Akıl, kalp, vicdan ve latifeler de kendi mahiyetlerine uygun bir şekilde, manevî feyz ve varidattan hisselerini alır.</p>
<p>Higgs bozonu, her şey zerreleriyle yaratılırken istihdam edilen partiküllerdendir. Her mevcut, Cenab-ı Hakk’ın sonsuz ilim, emir, kudret ve iradesiyle varlığa erer. Vacibu’l-Vücuda nispeten miskin bir gölgenin gölgesi mesabesinde olan mümkün mevcudatın kendi kendine veya başka bir mümkün mevcut tarafından yaratılması imkansızdır.</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Ali Ünal, <em>Allah Kelâmı Kur’ân-ı Kerîm ve Açıklamalı Meali</em>, İstanbul: Define Yayınları, 2008, s. 548.</p>
<p><a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Bediüzzaman Said Nursî, <em>Sözler</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 597.</p>
<p><a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> www.bbc.com/turkce/haberler/2015/06/150618_vert_ear_okyanuslarin_olusumu</p>
<p><a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Bediüzzaman Said Nursî, <em>Sözler</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 313.</p>
<p><a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> ATLAS Collaboration. <em>Phys. Lett. B</em> 716, 1-29 (2012).</p>
<p><a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> atlas.physicsmasterclasses.org/tr/zpath_hboson.htm</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Ezanlar</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2021/02/01/ezanlar/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Feb 2021 14:27:57 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Şiir]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=176211</guid>

					<description><![CDATA[“İhtilâf-ı metâli’ sebebiyle küre üzerinde ezansız zaman yoktur.” Zaman geçmez ki yüz binlerce kalbin vecd-i sekrânı, Zeminden yükselip göklerde vahdetzâr-ı Yezdân’ı, Ararken, dehşet-âkîn etmesin bir sayha vicdânı. Ne lâhûtî sadâ “Allâhu ekber!” sarsıyor cânı&#8230; Bu bir gülbank-i Hak’tır, çok mudur inletse ekvânı? Bu lâhûtî sadâ çıktıkça cûşa-cûş olup yerden, İner esrâr-ı kudret kibriyâ tavrıyle göklerden. [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>“İhtilâf-ı metâli’ sebebiyle küre üzerinde ezansız zaman yoktur.”</p>
<p>Zaman geçmez ki yüz binlerce kalbin vecd-i sekrânı,<br />
Zeminden yükselip göklerde vahdetzâr-ı Yezdân’ı,<br />
Ararken, dehşet-âkîn etmesin bir sayha vicdânı.<br />
Ne lâhûtî sadâ “Allâhu ekber!” sarsıyor cânı&#8230;<br />
Bu bir gülbank-i Hak’tır, çok mudur inletse ekvânı?</p>
<p>Bu lâhûtî sadâ çıktıkça cûşa-cûş olup yerden,<br />
İner esrâr-ı kudret kibriyâ tavrıyle göklerden.<br />
Bütün âheng-i hilkat yâd ederken Hakk’ı ezberden,<br />
Vicâhî feyz alır artık o nûru’n-nûr-i ezherden:<br />
Hüveydâ şimdi cânandır seherden, şâm-ı esmerden!</p>
<p>Seher vaktinde mevcûdât, nûşîn hâb içindeyken,<br />
Bu rûhânî nevâ âfâkı mevcâ-mevc edip birden;<br />
Muhîtin kalb-i hâmûşunda başlar bir hazin şîven.<br />
Bakarsın her taraf zulmet, fakat bir zulmet-i rûşen!<br />
Semâ bîdâr, her yıldız Cemâlu’llâh’a bir revzen.</p>
<p>&#8212;&#8211;<br />
ihtilâf-ı metâli’: Güneşin doğuş vaktindeki farklılıklar.<br />
vecd: Kendinden geçme.<br />
sekrân: Sarhoş.<br />
vahdetzâr: Birlik bahçesi.<br />
Yezdân: Allah.<br />
dehşet-âkîn: Dehşet dolu.<br />
gülbank: Bir tertibe göre yüksek sesle okunan dua ve ilâhîler.<br />
ekvân: Âlemler.<br />
cûşa-cûş: Taşkın.<br />
kibriyâ: Ululuk.<br />
vicâhî: Yüz yüze olan.<br />
ezher: Parlak.<br />
hüveydâ: Apaçık.<br />
şâm: Akşam.<br />
nûşîn: Tatlı.<br />
hâb: Uyku.<br />
nevâ: Nağme.<br />
âfâk: Ufuklar.<br />
mevcâ-mevc: Devamlı dalgalanan.<br />
hâmûş: Sessiz.<br />
şîven: Yas, feryat.<br />
rûşen: Parlak, âşikâr.<br />
bîdâr: Uyanık.<br />
revzen: Pencere.</p>
<p>Safahat, İstanbul: Sütun Yayınları, 2007, s. 89.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Kamuflaj Ustası Ahtapot</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2021/02/01/kamuflaj-ustasi-ahtapot/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Feb 2021 14:24:29 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=176209</guid>

					<description><![CDATA[Hayvanlar âleminin her şubesi, yaratılışları bakımından ayrı sanat harikaları sergileseler de bazıları diğerlerinden daha fazla dikkat çeker. Bunlardan birisi de ahtapottur. Yumşakçalar (Mollusca) şubesine dahil olan hayvanların bazısının bacakları kafalarından (Cephalopoda), bazılarının karınlarından çıkmış (Gastropoda), bazılarının bacakları ise iki kabuk arasına yerleştirilmiş (Bivalvia) gibi acaip şekillere sahiptir. Kafadanbacaklıların bir kısmı on (decapoda), bir kısmı da [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Hayvanlar âleminin her şubesi, yaratılışları bakımından ayrı sanat harikaları sergileseler de bazıları diğerlerinden daha fazla dikkat çeker. Bunlardan birisi de ahtapottur. Yumşakçalar (<em>Mollusca</em>) şubesine dahil olan hayvanların bazısının bacakları kafalarından (<em>Cephalopoda</em>), bazılarının karınlarından çıkmış (<em>Gastropoda</em>), bazılarının bacakları ise iki kabuk arasına yerleştirilmiş (<em>Bivalvia</em>) gibi acaip şekillere sahiptir. Kafadanbacaklıların bir kısmı on (<em>decapoda),</em> bir kısmı da sekiz bacaklıdır (<em>octopoda</em>)<em>.</em> Ahtapot (<em>Octopus,</em> <em>octo</em>=sekiz, <em>poda</em>, <em>pus</em>= bacak) torba şeklindeki iskeletsiz gövdesi ve buradan çıkan çok sayıda vantuzla kaplanmış sekiz koluyla bir yaratılış harikasıdır.</p>
<p>Bir çemberin düzgün şekilde sekize bölünmesiyle ortaya çıkacak köşelerinden sekiz bacağın simetrik bir şekilde yerleştirilmesi, herkesin bileceği gibi, çok iyi bir geometri ilmini gerektirir. Musavvir bir kudret olmadan, akılsız tabiatın veya bir hayvanın kendi anatomisini kusursuz sekizgen olarak ayarlaması mümkün müdür?</p>
<p><strong>En Zeki Hayvanlar Arasında</strong></p>
<p>Ahtapotun vücudunda bir köpeğin beynindeki kadar, yani yaklaşık 500 milyon nöron vardır. Bilim Tarihi ve Felsefesi profesörü Peter Godfrey-Smith, ahtapotun birkaç yıllık ömrü göz önüne alındığında, evrimci bakış açısıyla hayvanın sahip olduğu zekâ seviyesini, evrimin bir paradoksu olarak nitelendirmekte, ilahî isimlere dayanan “hikmet” ve “gaye” gibi kavramları bilemeyince “<em>İki senelik bir hayat için bu kadar sinir hücresine ne gerek var.</em>” gibi yanlış bir kanaate sahip olmakta ve “<em>Doktora yapmak için çok para, zaman ve emek harcayıp sonra da sadece iki sene yaşamak gibi çok tuhaf bir durum.</em>” diye yanlış bir saplantıyı dillendirmektedir.<a href="applewebdata://2D2A6898-00F4-447C-8226-7758DBB393B0#_edn1" name="_ednref1">[1]</a></p>
<p>En akıllı hayvanlar listesindeki diğer türler omurgalı olduğu hâlde altıncı veya yedinci sıralarda sayılan ahtapot, omurgasızlar arasında en büyük beyne sahip olup loblu yapısı ve üretilen elektrik modeli, memeli hayvanlardakine benzer. Bir akvaryumdan kaçmak için su fışkırtarak tepedeki ışıklara kısa devre yaptırıp söndüren, taşlar fırlatarak cam kırabilen, Hindistan cevizi kabuklarından korunma kalkanı yapan, aletler kullanan bir hayvan olarak insanı hayrette bırakır. İçinde hapsedildiği bir kavanozun kapağını açarak kaçabilmesi veya içinde yiyecek bulunan bir kavanozun kapağını dışarıdan açabilmesi, kemik iskeletleri olmadığından laboratuvarlardaki sadece gözünün sığabileceği bir delikten bütün vücudunu sıkıştırıp kaçabilmesi ve karışık labirentlerde yolunu bulabilmesi gibi hususlar, ahtapotun sinir sisteminin ihtişamını nazara verir. İnsan beyni vücutta merkezî bir kontrolör olarak görülebilirken, ahtapot zekâsının işleyişinin insandan farklı olarak, bir nöron ağı üzerinden dağıtıldığını göstermiştir. Bu görüş doğrulanırsa, ahtapotların sergilediği zeki davranışlar, gelişmiş zihnî çözümler ve kaçış kabiliyetlerinin çok ötesinde fikirlere ilham verebilir.</p>
<p><strong>Kopan Kol Yenileniyor</strong></p>
<p>Ahtapota ihsan edilen çok sayıdaki sinir hücresinin üçte ikisi, faaliyetlerinin çoğunun yürütülmesinde iş gören uzun kolları üzerindedir. Torba biçimindeki ana gövdede yer alan ve beyin vazifesi gören yoğun bir nöron kümesinden çıkan direktifler, her bir kola yayılmış sinir ağı üzerinden geçerek hangi kolun hangi hareketi yapacağı koordine edilir. Bu yüzden ahtapotun bir kolunu keserseniz, bu kesik kol sanki hiçbir şey olmamış ve beyinden emir gelmeye devam ediyor gibi suyun dibinde yiyecek aramaya devam eder. Herhangi bir yiyecek bulursa, sanki gövdeye bağlıymış gibi, onu merkezî konumdaki ağız kısmına götürmeye çalışır. Ahtapotun kaslardan yapılmış, üzerinde çok sayıda emici vantuz bulunan, koku, tat ve kimyevî alıcıların yer aldığı, renk maddesi taşıyan kromatoforlar ile irtibatlı sinir hücreleriyle donatılmış kollarından birisi koparsa, üzerindeki bütün doku ve hücreleriyle beraber bu kol, aynı uzunluğa ulaşacak şekilde bütünüyle yenilenir.<a href="applewebdata://2D2A6898-00F4-447C-8226-7758DBB393B0#_edn2" name="_ednref2">[2]</a></p>
<p>Kaybolan bir organın bütün dokularıyla beraber yeniden inşa edilmesi araştırmacıların çok ilgisini çekmiştir, çünkü buradan istifade ederek “Acaba bir insanın da kopan kolu veya parmağı, orijinal hâliyle yenilenebilir mi?” arayışlarına belki bir ümit olabilir. Bir organın aynen yenilenmesinin biyokimyasının çoğu, hâlâ muamma olsa da şimdilik bilinen şekliyle, birden fazla “hususî kimyevî sinyaller silsilesinin” şaşırmadan işlemesiyle bir düzenleme yapıldığı görülmektedir. Önce çok potansiyelli kök hücreler, gaybî bir emir almışçasına yaralanma bölgesine gelerek çoğalır. Bunların bazısı kan damarlarının teşkil edilmesinde kullanılır; bazısı kas, bazısı da sinir hücresine dönüştürülmeye başlanılır. Restorasyon ilerledikçe ortaya çıkan her moleküler faktör, bir sonraki adımın tetikleyicisi olur. Hareketlenen bazı hücrelere, gidecekleri yerler öğretilmiş gibi kontrollü bir gelişme ile her doku yerli yerine oturtulur. Bu biyokimyevî süreçte, her bir kademedeki her bir adım, bir öncekine bağlı olduğundan evrime inananlar için bu durum, çok ciddi bir problem teşkil etmektedir, zira herhangi bir adım eksik veya hatalı olsa, rejenerasyon (yenilenme veya tamir) sistemi çalışmaz. Akılsız ve şuursuz tabiî seleksiyonun, her ara kademede, hangi işlemin yapılacağını bilmesi ve hayvanın lehine olacak bu süreci sonuna kadar, aksatmadan takip edip neticelendirmesi mümkün müdür? “Bu durumda ileride başına gelebilecek kol kopması gibi bir duruma göre, böyle bir tamir ve yenilenme sistemi, Yeni Darwinci evrimle nasıl ortaya çıkabilir?” sorusunun makul bir cevabı yoktur. Önde gelen bütün evrimcilerin vurguladığı gibi, evrim süreci; planları, gaye ve hedefleri olmayan, kör bir faaliyettir. “<em>İndirgenemez komplekslik</em>” olarak ifade edilen bütün sanatlı yapılar ve işleyişler, evrim teorisi için büyük bir zorluktur.</p>
<p>Benzer şekilde bir problem de omurgasız olmasına rağmen omurgalı gibi, kamera sisteminde bir göze sahip olmalarıdır. Ayrıca monoküler görüşe sahip olarak her bir gözle görmeyi ayrı ayrı tercih edebilirler. Bu özellik, genellikle beynin iki yarısının farklı uzmanlıklara sahip kılındığı türlerde ortaya çıkmaktadır. Ahtapotların bilgiyi hafızaya almaları da insana benzer şekilde, beyin hücreleri arasındaki bağların güçlendirilmesiyle işleyen bir süreçle yürütülür.</p>
<p><strong>Kamuflaj Tekniği</strong></p>
<p>Ahtapotların stratejik savunma davranışı; “anında” denilecek kadar hızlı bir şekilde, renklerini değiştirerek, bulundukları zeminden ve arka fondan, en keskin gözlemcinin bile ayırt edemeyeceği bir renk ve desene bürünebilmeleridir. Mesela bir mercan resifinin rengarenk ortamında, aniden öyle bir renge bürünür ki görebilmek neredeyse imkânsız olur. Derisinde bulunan onbinlerce renk hücresinin her birini, bağımsız olarak pikselli bir video ekranındaki gibi yönlendirerek istenen renk ve deseni ortaya çıkaracak bir kabiliyet ihsan edilmiştir.</p>
<p>Evrimci anlayış, hayvanlar arasındaki rekabet sebebiyle bir silahlanma yarışından bahsederken, bu mükemmel silahların kendi kendine gelişeceğini vehmeder. Hâlbuki özellikle son 200 yıldır yapılan araştırmalarla sırlarını ancak keşfetmeye başladığımız bu mücadele stratejilerini; akıl, şuur ve iradeden yoksun bir hayvanın nasıl üretebileceğini söylemezler. Hayvanların düşmanlarını kandırmak için birçok aldatma tarzına sahip olmaları, kendi başlarına geliştirebileceği bir hususiyet olabilir mi? Hayvanın eğitim görmüş gibi kendi anatomisini ve biyokimyasını yönlendirerek, şuurlu şekilde kamuflaj taktiği geliştirmesi mümkün müdür? Avlanmaktan kurtulmak için ölü taklidi yapan ot yılanları, üreme ihtimalini artırmak için dişi gibi davranan erkek balıklar ve savunmasız yavrularını yırtıcılardan uzaklaştırmak için kanatları kırıkmış gibi taklit yapan kuşlar gibi ahtapot da düşmanına ve bulunduğu ortama göre bir taktik belirler. Mesela açık sularda hareket ederken, aslan balığını taklit ederek kum zeminde gezerken, kollarını vücuduna doğru düzleştirerek, kendisini bu zeminde yaşayan, üzeri bantlı ve zehirli bir balık türüne benzetir. Bu şekilde en az 15 farklı türün şeklini ve görüntüsünü taklit ederek kendini korur.</p>
<p>Bir ressam, gördüğü manzarayı fırçası ve tuvaliyle resmeder, fakat aynadaki görüntüsüne veya bir fotoğrafına bakmadan kendisini resmetmesi zordur. Ahtapot ise sanki bulunduğu çevrenin fotoğrafını çekmekte ve hafızasındaki görüntüyü düşmanın cinsine göre değerlendirip kendi rengini ve desenini belirleyebilmektedir. Ayrıca ahtapotun kamuflajı sabit değildir; derileri bir video ekranı gibi yanıp sönen renk dalgalanmaları gösterebilir. Bulutlar geçerken ortaya çıkan gölgeleri, güneş ışınlarını saçarken deniz tabanının benekli parıltısını, hatta şimşeklerin görüntüsünü problemsiz bir şekilde resmedebilir.</p>
<p><strong>Uzaydan mı Geldiler?</strong></p>
<p>Ahtapotların hayret verici renk değiştirme özellikleri ve zekâları karşısında bazı evrim teorisyenleri, 275 milyon sene önce ortaya çıkan, bu kadar kompleks bir omurgasız canlının evrimleşmesini izah edemeyecekleri için, onları “uzaylılar” şeklinde görmeye başladılar.<a href="applewebdata://2D2A6898-00F4-447C-8226-7758DBB393B0#_edn3" name="_ednref3">[3]</a> Otuzüç evrimci bilim adamının yaptığı bir çalışmada, ahtapotun biyolojisindeki mükemmellik evrimle izah edilemeyince, dünya dışı bir kaynaktan bir gen girdisine ihtiyaç duyulacağı ciddi bir şekilde savunuldu!<a href="applewebdata://2D2A6898-00F4-447C-8226-7758DBB393B0#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p>Çok kompleks bir sinir sistemi, “zekâ ürünü bir komplekslik”, sekiz kavrayıcı kol, bizimkine benzer, kamera benzeri gözler ve renk ve vücut şeklini değiştirebilme kabiliyetinin “evrim sahnesinde aniden ortaya çıktığını” söyleyenler; ayrıca mürekkep balığı, kalamar, <em>Nautilus</em> ve ahtapotun evrim ağacındaki çizimlerinin son derece tutarsız olduğunu belirtmişlerdir. Önceden var olan herhangi bir hayat formunda bulunamayacak “<em>dönüştürücü genlerin</em>” olması gerektiğini, bunun da belki uzaydan bir asteroit veya kuyruklu yıldız yoluyla dünyaya taşınan, dünya dışı virüslerin enfeksiyonundan gelebilecek genlerle ortaya çıkabileceğini öne sürenler; Allah’ı inkârda inat ettikleri için, “275 milyon yıl önce, dondurularak saklanmış ahtapot embriyolarının, uzaydan dünyaya yumuşak iniş yaptığını” söylemek gibi gülünç bir durum sergilemişlerdir.</p>
<p>Ahtapotun gen sayısının, insan gen sayısından 10.000 daha fazla olması, uzaydan geldiklerine inanmak isteyenler için bir işaret gibi gözükse de “<em>Bu hayvana ait genler, uzayda kendi kendine nasıl ortaya çıktı</em>” sorusu cevapsız bırakılmaktadır. Zaten daha kalabalık evrimci gruplar, kendi içlerinden çıkan bu aykırı evrimcilere itiraz ederek bu durumun kabul edilemeyeceğini söylemişlerdir.<a href="applewebdata://2D2A6898-00F4-447C-8226-7758DBB393B0#_edn5" name="_ednref5">[5]</a></p>
<p>Netice olarak, hiçbir hayvanı omurgalı veya omurgasız, tek veya çok hücreli, memeli veya balık olmasına göre, <strong>basit</strong> ve <strong>gelişmiş</strong> olarak nitelendirmek doğru değildir. Bu durumda sadece organ sistemlerinin <strong>kompleks</strong> veya daha <strong>sade</strong>olmasına, davranışlarındaki <strong>sevk-i ilâhî</strong> ve <strong>zekâ</strong> görüntülerine göre bir değerlendirme yapılabilir. Bu da akılsız, şuursuz ve tesadüfî evrim mekanizmalarının değil, Rabbimizin binden fazla isminin ve sıfatının, milyonlarca canlıda, sayısız mertebelerde, girift bir şekilde tezahür ve tecellisi olarak görülebilir. Bu değerlendirme bizi hiçbir zaman bilimin ve araştırmanın dışına itmez, tam aksine kâinat kitabını hallaç edip Rabbimizin sanatını temâşa etmeyi gerektiren bir faaliyetin içine çeker.</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://2D2A6898-00F4-447C-8226-7758DBB393B0#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Hunt, E. (2017): Alien intelligence: the extraordinary minds of octopuses and other cephalopods, theguardian.com, 29 Mart.</p>
<p><a href="applewebdata://2D2A6898-00F4-447C-8226-7758DBB393B0#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Harmon, K. (2013): How octopus arms regenerate with ease. blogs.scientificamerican.com, 28 Ağustos.</p>
<p><a href="applewebdata://2D2A6898-00F4-447C-8226-7758DBB393B0#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> You might not believe it but octopuses are ‘aliens’, reveals new DNA study, inquisitr.com, 13 Ağustos 2015.</p>
<p><a href="applewebdata://2D2A6898-00F4-447C-8226-7758DBB393B0#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Steele, E., and 32 others (2018): Cause of Cambrian Explosion—Terrestrial or cosmic? <em>Progress in Biophysics and Molecular Biology</em>, 136:3–23, 2018, doi:10.1016/j.pbiomolbio.2018.03.004.</p>
<p><a href="applewebdata://2D2A6898-00F4-447C-8226-7758DBB393B0#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> Specktor, B. (2018): No, octopuses don’t come from outer space, livescience.com, 17 Mayıs. www.livescience.com/62594-octopuses-are-not-aliens-panspermia.html</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Naziler Yargılanıyor</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2021/02/01/naziler-yargilaniyor/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Feb 2021 14:21:03 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Araştırma]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=176205</guid>

					<description><![CDATA[Nazilerin Almanya’yı yönettiği 1933–1945 yılları arasındaki dönem, insanlığa karşı birçok suçun işlendiği, ulusal ve uluslararası kitlesel kıyımların ve göçlerin yaşandığı bir devir olmuştur. Bu dönemde özellikle Hitler’in karar ve uygulamalarına, başta bürokrat ve subaylar olmak üzere, yetki ve güç sahibi şahısların niçin ses çıkarmadıklarına dair birçok değerlendirme yapılmıştır. Nazilerin çöküşünü anlatan Son: Hitler Almanya’sı 1944–45 [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Nazilerin Almanya’yı yönettiği 1933–1945 yılları arasındaki dönem, insanlığa karşı birçok suçun işlendiği, ulusal ve uluslararası kitlesel kıyımların ve göçlerin yaşandığı bir devir olmuştur. Bu dönemde özellikle Hitler’in karar ve uygulamalarına, başta bürokrat ve subaylar olmak üzere, yetki ve güç sahibi şahısların niçin ses çıkarmadıklarına dair birçok değerlendirme yapılmıştır.</p>
<p>Nazilerin çöküşünü anlatan <em>Son: Hitler Almanya’sı 1944–45</em> adlı kitabın yazarı, İngiliz tarihçi Ian Kershaw, <em>Deutsche Welle</em>’ye verdiği bir röportajda şunları söylemiştir: “<em>Almanya tek liderin söz sahibi olduğu bir devlet haline gelmiş, Hitler, iktidarını hiçbir kurumla paylaşmamış ve kimseye hesap vermek zorunda kalmamıştır. Hitler ülkeyi yok etme pahasına savaş başlatma ve savaşı sürdürmeye karar verdiğinde, Alman halkı ses çıkarmadan destek vermiştir</em>”<a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_edn1" name="_ednref1">[1]</a></p>
<p>Hitler ve adamları, ülkeyi yönetmek için halktan ciddi destek almışlar ve zamanla güç zehirlenmesine maruz kalarak büyük kitleleri bir felakete sürüklemişlerdi.</p>
<p>Naziler, yaklaşan felaketi gören ve uyarılarda bulunanları vatana ihanetle yargılamışlar, muhalif basını susturmuşlar, millî duyguları sürekli tahrik ederek halkın gerçekleri görmesine mâni olmuşlardır.</p>
<p>Nazi yöneticileri, savaş psikolojisi ile bütün hatalarını perdelemiş, komşu ülkelerle sürekli gerginlik üreterek “düşmanla mücadele” adı altında Alman halkını hep yanlarında tutmuşlardır.</p>
<p>Nazi yönetimi, “iç ve dış düşman” kavramını çok sık kullanarak aldıkları bütün kararlara millilik ve kutsallık boyası çalmıştır. Güttükleri bu politika sebebiyle Alman halkı gerçekleri görememiş ve felaket gelip kapılarını çalana kadar daldıkları üstün ırk rüyasından uyanamamıştır.</p>
<p>Naziler, iktidar oldukları dönemde sadece Almanya’yı değil işgal ettikleri devletleri de felakete sürüklemişlerdir. Başlattıkları yangının ülkelerini ve insanlığı felakete sürüklediğini ancak II. Dünya Savaşı bittiğinde anlamışlardır.</p>
<p>Savaş sona erdiğinde, geride yıkılmış bir Avrupa, milyonlarca ölü ve yaralı, psikolojik olarak çökmüş milletler kalmıştır. Bu yıkımın en büyük sorumlusu, şüphesiz Hitler ve şürekâsıdır.</p>
<p>Nazi yönetimi gerek Almanya içinde gerekse işgal ettikleri ülkelerde birçok suç işlemiştir.</p>
<p>Alman savaş suçlularının yakalanması ve Nazilerin işledikleri suçlardan dolayı yargılamaları için özel yetkili Uluslararası Ceza Mahkemesi kurulmuştur. Bu amaçla “Londra Uluslararası Askeri Ceza Sözleşmesi” yani “Nürnberg Şartı”, savaşın kazanan tarafları olan ABD, SSCB, Fransa ve İngiltere tarafından 8 Ağustos 1945 tarihinde Londra’da imzalandı. Daha sonra 19 ülke bu sözleşmeyi imzalayarak taraf haline geldi.<a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> Mahkemenin hukukî dayanağı bu anlaşma olmuştur.</p>
<p>Nürnberg Mahkemesi, galip devletlerin hukuku olmakla eleştirilse de dünya hukuk tarihinde kişilerin işledikleri uluslararası suçlardan dolayı yargılanıp ceza aldıkları ilk mahkeme olmuştur. Bu yargılamalar özellikle insanlığa karşı işlenen suçlar açısından bir içtihat haline gelmiş, sonraki yargılamalar için emsal teşkil etmiştir.</p>
<p>Nürnberg Uluslararası Askerî Ceza Mahkemesi, münhasıran II. Dünya Savaşı sırasında işlenen suçları kovuşturmak için kurulan, olağanüstü, jürisi olmayan ve yargılamaların toplu olarak yapıldığı bir askerî mahkeme statüsündeydi.</p>
<p>Mahkeme sanıkları şu suçlardan yargıladı:</p>
<p>Barışın ihlal edilmesine dair suçlar; saldırganlık ihtiva eden ve meşru olmayan savaşlarının planlanması, hazırlanması, başlatılması veya sürdürülmesi ya da uluslararası antlaşmaların ve güvencelerin ihlal edilmesi…<a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<p>Savaş suçları; sivil halkın öldürülmesi, kötü muameleye tâbi tutulması veya zorla çalıştırılması, savaş esirlerinin öldürülmesi ya da kötü muameleye tabi tutulması, rehinelerin öldürülmesi, kamu ve özel kişilerin mallarının yağmalanması, gereksiz yere şehirlerin yakılıp yıkılması…<a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p>İnsanlık suçları; kasten öldürme ve yaralama, işkence, eziyet veya köleleştirme, hürriyetten mahrum bırakma, ilmî deneylerde kullanma, cinsel istismar, sistematik ve planlı hak ihlali…<a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_edn5" name="_ednref5">[5]</a></p>
<p>Nürnberg Mahkemesinde Nazilerden 24 üst düzey bürokrat ve asker yargılandı. Sadece 21 davalı mahkeme huzuruna çıktı. Alman fabrikalarında silah üretmekle suçlanan sanayici Gustav Krupp, iddianamede yer almasına rağmen yaşlı ve sağlık durumunun iyi olmaması sebebiyle davanın dışında bırakıldı. Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi sözcüsü ve Hitler’in özel sekreteri Martin Bormann gıyapta yargılandı ve idama mahkûm edildi. Alman Emek Cephesi Başkanı Robert Ley ise duruşmadan hemen önce intihar etti.</p>
<p>Yargılamalardan sonra sanıklardan 12’sine idam cezası verildi. Dört sanık 10 ile 20 yıl arası, üç sanık ise müebbet hapis cezasına çarptırıldı.</p>
<p>Karl Dönitz, Alman Donanma Komutanıydı. Hitler’in ölümünden sonra Almanya’nın devlet başkanı oldu. 10 yıl hapis cezası verildi.</p>
<p>Hans Frank, Nazi Almanyası’nın önde gelen hukukçusuydu. 1939–1945 yılları arasında işgal edilen <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Polonya">Polonya</a>’da valilik yaptı. Yaptıklarından pişmanlık duyduğunu belirtti, ama idama mahkûm edildi.</p>
<p>Wilhelm Frick, Nazi Almanyası’nın İçişleri Bakanıydı. İdama mahkûm edildi.</p>
<p>Hans Fritzsche, Propaganda Bakanlığı’nın haber bölümü başkanıydı. Beraat etti.</p>
<p>Walther Funk, Hitler’in Ekonomi Bakanıydı. Müebbet hapse mahkûm edildi, ancak 16 Mayıs 1957’de bozulan sağlığı sebebiyle serbest bırakıldı.</p>
<p>Hermann Göring, Nazi Almanyası’nın Hava Kuvvetleri Komutanıydı. İdama mahkûm edildi. İnfazdan önce zehir içerek intihar etti.</p>
<p>Rudolf Hess, Hitler’in vekiliydi. Müebbet hapse mahkûm edildi. 1987 yılında ölene kadar Berlin’deki Spandau Hapishanesinde tutuklu kaldı.</p>
<p>Alfred Jodl, kıdemli orgeneraldi. İdama mahkûm edildi.</p>
<p>Ernst Kaltenbrunner, Nazi Almanyası’nda önde gelen bir SS subayıydı. Toplama kamplarındaki birçok ölüm emrini verdi. İdama mahkûm edildi.</p>
<p>Wilhelm Keitel, 1938–1945 arasında, Alman ordusunun Genelkurmay Başkanı’ydı. Hitler’in en sadık yardımcılarından biriydi. İdama mahkûm edildi.</p>
<p>Konstantin von Neurath, 1932–1938 yılları arasında, Dışişleri Bakanı olarak görev yaptı. 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı.</p>
<p>Franz von Papen, 1932’deki Almanya Şansölyesiydi. Nürnberg Mahkemesinde görülen davalarda beraat etti.</p>
<p>Joachim von Ribbentrop, 1938–1945 arasında, Dışişleri Bakanı olarak görev yaptı. İdama mahkûm edildi.</p>
<p>Alfred Rosenberg, Nazi Partisi’nin ideoloğuydu. İdama mahkûm edildi.</p>
<p>Fritz Sauckel, 1942–1945 yılları arasında, Nazi köle işçiliği programının tam yetkilisiydi. İdama mahkûm edildi.</p>
<p>Hjalmar Schacht, 1934–1937 yılları arasında, Ekonomi Bakanı olarak görev yaptı. Davalardan beraat etti.</p>
<p>Baldur von Schirach, 1933–1940 yılları arası <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Hitler_Gen%C3%A7li%C4%9Fi">Hitler Gençliği</a> lideriydi. 20 yıl hapis cezası aldı.</p>
<p>Arthur Seyss-Inquart, 1938’deki Avusturya Şansölyesiydi. İdama mahkûm edildi.</p>
<p>Albert Speer, Hitler’in yakın arkadaşıydı. 1942’den itibaren Silahlanma Bakanı olarak görev yaptı. 20 yıl hapis cezasına mahkûm edildi.</p>
<p>Julius Streicher, Nazi propagandasının önemli unsurlarından haftalık gazete <em>Der Stürmer</em>’in (Saldırgan) kurucusu ve yayıncısıydı. İdama mahkûm edildi.<a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_edn6" name="_ednref6">[6]</a></p>
<p>Hitler, savaş bittiğinde işlediği suçlardan dolayı yargılanacağını anladı ve intihar etti. Hitlerin yakın arkadaşı ve yandaşı olan Propaganda Bakanı Goebbels de eşiyle birlikte intihar etti. Birçok Nazi subayı ve yöneticisi ise uzak ülkelere kaçarak izlerini kaybettirmeye çalıştı.</p>
<p>Naziler, sadece Nürnberg Mahkemelerinde değil 1945’ten günümüze kadar birçok ülkede açılan davalarda yargılandılar. İnsanlığa karşı işlenen suçlarda zaman aşımı yoktur. Hayatta kalan ve kimliği tespit edilen onlarca Nazi daha sonra yargılanmıştır.</p>
<p>Konuya ışık tutması açısından şu iki dava kayda değerdir:</p>
<p>Johann Rehbogen Davası: 1923 yılında doğan ve 18 yaşında SS birliklerine katılan Johann Rehbogen, 1942–1944 yılları arasında Stutthof Toplama Kampı’nda işlenen binlerce cinayete yardım etmekten 2018 yılında yargılandı.</p>
<p>Rehbogen, suçu işlediği öne sürülen tarihte 21 yaşından küçük olduğundan Münster şehrindeki Eyalet Gençlik Mahkemesinde yargılandı. Mahkeme, ilk celsede Rehbogen’in yaşlılık ve sağlık sorunları sebebiyle davanın günde iki saat sürmesine karar verdi. Hayatta kalan ve çoğu İsrail, ABD ve Kanada’da yaşayan 17 mağdur ve yakınları, müşteki olarak duruşmalara katıldı. Rehbogen’in davası, sağlık sorunları sebebiyle henüz karara bağlanamadı.<a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_edn7" name="_ednref7">[7]</a></p>
<p>Diğer bir örnek ise Oskar Gröning davasıdır. Auschwitz temerküz kampının muhasebecisi olan Grönning 2015 yılında, 94 yaşındayken yargılandı. Herhangi bir cinayetle doğrudan bağlantısı olduğuna dair delil olmasa da 300 bin Yahudi’nin öldürülmesinde müteselsil sorumluluktan dört yıl hapis cezasına çarptırıldı. 2018 yılında Gröning, cezaevine gitmeden kaldırıldığı hastanede öldü.<a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_edn8" name="_ednref8">[8]</a></p>
<p>Rehbogen ve Gröning’in yargılandığı davalar, hukuktan kaçışın olmadığı, suç işleyenlerin yakasına tarafsız ve âdil mahkemelerin mutlaka yapışacağına dair mesajlar içermesi açısından son derece önemlidir.</p>
<p>Bugün Türkiye’de hukukta karşılığı olmayan; bir bankaya para yatırmak, gazeteye abone olmak, çocuğunu cemaatle iltisaklı bir okula göndermek, böyle bir kurumda çalışmak gibi ithamlarla 500 bine yakın insan soruşturma geçirdi. 100 bine yakın insan hüküm giydi. On binlerce insan göçe zorlandı ve yüzlerce insan bu zulüm ortamında can verdi. Bugün Türkiye zindanlarında bine yakın çocuk kalıyor… Zindanlardan cenazesi çıkan onlarca masum var…</p>
<p>Hukuk bugün siyasetin elinde bir zulüm aracına dönüşse de ayaklarına takılan siyaset prangalarından kurtulacak, hukukun üstünlüğüne inanan devletlerin duyarlı yaklaşımlarıyla insanlık suçu işleyenler, bir gün bağımsız mahkemelerde yargılanacaktır.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> www.dw.com/tr/nazi-almanyasının-çöküşü/a-15665730</p>
<p><a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> aykiriakademi.com/dusunce-balonu/dusunce-balonu-gorus-analiz/nurnberg-mahkemeleri</p>
<p><a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> mimirbook.com/tr/1772ebc2ae6</p>
<p><a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> tr.wikipedia.org/wiki/Savaş_suçu</p>
<p><a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> tr.wikipedia.org/wiki/İnsanlığa_karşı_suçlar</p>
<p><a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> www.lpb-bw.de/nuernberger-prozesse</p>
<p><a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> www.welt.de/politik/deutschland/article183193774/NS-Prozess-Der-SS-Mann-den-sie-Bubi-nannten.html</p>
<p><a href="applewebdata://3B6D3B44-6468-4925-B03F-B31BD0657689#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> www.sueddeutsche.de/politik/urteil-gegen-frueheren-ss-mann-oskar-groening-das-letzte-gericht-1.2567514</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Mikro Sanat Eserleri Bakteriler</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2021/02/01/mikro-sanat-eserleri-bakteriler/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Feb 2021 14:06:49 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=176202</guid>

					<description><![CDATA[Yeryüzünde bakterilerin olmadığı bir ortam hemen hemen yoktur. Vücudumuzda, soluduğumuz havada ve içtiğimiz suda bakteriler mevcuttur. Bağırsaklarımızda ve derimizde hücrelerimizin sayısından yaklaşık iki kat daha fazla bakteri vardır. Bu mikroskobik canlılar çoğunlukla dosttur ve tabiatta istihdam edildikleri yerleri düşünürsek, ekosistem dengelerinde çok önemli vazifeler görürler. Muhsin (minnet etmeden veren) Rabbimizin lütfettiği birçok hususiyete sahip oldukları [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Yeryüzünde bakterilerin olmadığı bir ortam hemen hemen yoktur. Vücudumuzda, soluduğumuz havada ve içtiğimiz suda bakteriler mevcuttur. Bağırsaklarımızda ve derimizde hücrelerimizin sayısından yaklaşık iki kat daha fazla bakteri vardır. Bu mikroskobik canlılar çoğunlukla dosttur ve tabiatta istihdam edildikleri yerleri düşünürsek, ekosistem dengelerinde çok önemli vazifeler görürler. Muhsin (minnet etmeden veren) Rabbimizin lütfettiği birçok hususiyete sahip oldukları için farklı alanlarda ciddi görevleri yerine getirirler.<br />
Yoğurdun mayalanmasında, peynir ve sirke yapımında, yediğimiz gıdaların bağırsaklarda işlem görmesinde, dökülen yaprakların ve ölen her türlü canlının çürümesinde, organik atıkların, hatta plastiklerin geri dönüşümünde, atık suların arıtılmasında, madenlerin saflaştırılmasında, kirli havanın temizlenmesinde, enerji üretiminde ve daha birçok alanda istihdam edilirler.<br />
Başta temizlik olmak üzere sağlık kurallarına uyulmadığı takdirde ortaya çıkan zatürre, tüberküloz ve kolera gibi çok sayıda hastalığın sebebi de bakterilerdir. İmtihan gereği hastalıklara sebep olma vazifelerine karşılık sabreder ve şükredersek “menfi ibadetlerden” sayılan hastalıklar, bir açıdan da manevî terakkimize vesile olurlar.<br />
“Eğer hastalık olmazsa, sıhhat ve âfiyet gaflet verir, dünyayı hoş gösterir, âhireti unutturur. Kabri ve ölümü hatırına getirmek istemiyor. Sermaye-i ömrünü bâd-ı heva boş yere sarf ettiriyor. Hastalık ise, birden gözünü açtırır. Vücuduna ve cesedine der ki: “Lâyemut değilsin, başıboş değilsin, bir vazifen var. Gururu bırak, seni Yaratanı düşün, kabre gideceğini bil, öyle hazırlan.”<br />
Gözle göremediğimiz tek hücreli, basit zannedilen bu mikroskobik varlıkların hikmetini; bilim ilerledikçe, teknolojik aletler geliştikçe daha iyi anlamaktayız. Buradaki “basit” tabirinden, bir bakterinin tesadüfen gelişebilecek bir molekül kümesi olduğu akla gelmesin. Tam aksine bu minicik canlılar, yeri geldiğinde koca bir insanı veya fili bile yere serebilir. Taşıdığı moleküler makineler, DNA ve RNA şifreleri, yaşaması için gerekli “organel” isimli kompleks moleküler cihazların faaliyetleri tefekkür edilerek bu mikro âlem sakinlerinin ne kadar müthiş canlılar olduğu daha yakından incelenebilir. Âlemlerin Rabbinin bu mikro canlılara verdiği özelliklere yakından bakalım.<br />
Kanser İlaçlarının Taşıyıcısı<br />
Columbia Üniversitesinden araştırmacıların neşrettiği bir makaleye göre, sağlığa faydalı (probiyotik) bazı E. coli bakterileri, kanserli tümörleri bulup içinde yaşayabiliyor. Bu türler, kanser ilaçlarını tam hedefe göndermek için taşıyıcı olarak kullanılabilir. Diğer bir tabirle, kanserli hücrelerin içine bir nevi Truva atı olarak gönderilebilir. Bu konuda yapılan bir araştırmada, E. coli bakterilerine eklenen DNA’larla bakteri içinde kanserle savaşan moleküllerin üretilmesi sağlanmakta, sonra da bu bakteriler, tümör içine yerleşip çoğaldıktan sonra parçalandığından, tümörün içi savaşçı antikor moleküllerle dolmaktadır. Neticede kanser ilacı olarak kullanılabilecek, yutulabilen bir E. coli üretilmektedir. Bilim insanları, bu konuda fareler üzerinde yapılan bir çalışmanın başarılı olduğunu kaydetmiştir.<br />
Yenilenebilir Biyoyakıt<br />
Manchester Üniversitesinden Prof. Nigel Scrutton ve meslektaşları, birçok bakteride bulunan FAP enziminde değişiklik yaparak bakterilerin fermantasyonla (mayalanma ile) organik atıkları parçalayıp propan gazı üretmelerini gerçekleştirdi. Propan gazı ocaklarda, kaloriferlerde ve taşımacılıkta kullanılan, ticarî değeri yüksek bir yakıttır. Araştırma grubu, daha önceden bilinen bu metotta Halomonas bakterilerini kullanarak maliyeti çok düşürdü. Normalde çelikten imal edilen ve pahalı olan sistem, tuzlu suda hayatta kalabilen bu bakterilerle basit plastik kaplarda bile yapılabilmektedir.<br />
Bu konuda başka bir araştırma ise Massachusetts Üniversitesinde yapıldı. Araştırmacılar Sporomusa bakterisi ile yaptıkları deneyde, ortama elektrik verirken gıdaları olan hidrojeni çekerek onları aç bıraktılar. Bir süre sonra bakteriler elektronları yakalamaya başlayarak ortamdaki karbondioksiti asetata dönüştürmeye başladı. Asetat, endüstride biyoyakıt ve plastiğe çevrilebilen çok önemli bir kimyevî maddedir.<br />
Su Arıtma ve Elektrik Üretimi<br />
Atık suların geri dönüşüm maliyeti yüksektir. Atık sular pompalarla sürekli havalandırılmak zorundadır. Cambrian Innovation firmasının geliştirdiği bir teknik sayesinde atık suların temizlenmesinde harcanan enerjiden daha fazlası üretilebilmektedir. Bol miktarda karbonhidrat ve protein ihtiva eden atık sular, enerji üretmek için büyük bir potansiyele sahiptir. Firmanın geliştirdiği teknikte, oksijensiz ortamda üreyebilen bakterilerden istifade edilmektedir. Bu bakteriler sayesinde pompalara ihtiyaç duyulmamakta, gerekli olan oksijen bakteriler tarafından üretilmektedir. “Geobacter” ve “Shewanella” adını verdikleri bakteriler vesilesiyle de ısı ve elektrik üretiminde kullanılan metan gazı elde edilmektedir.<br />
Havadan Besin Üretimi<br />
Finlandiya merkezli Solar Food firması, hidrojenle beslenen bakterileri kullanarak karbondioksiti proteine dönüştürme konusunda bir proje yaptı. Araştırmacılar, bu yolla bakterilerin bütün dünyayı besleyebileceğini düşünüyor. Ticarî sebeplerden dolayı hangi tür bakteriler kullandığını açıklamayan firmanın bir yetkilisi, güneş panellerini kullanarak su moleküllerinden bakterilerin gıdası olan hidrojeni elde ettiklerini söylüyor. Bakteriler bu hidrojeni kullanarak karbondioksiti yüksek kalitede proteine çeviriyor.<br />
Madenlerde Saf Altın Elde Etme<br />
Bir grup Alman ve Avusturyalı bilim insanının araştırmasına göre, ağır metal ihtiva eden toprakta yaşayan ve genelde bakır elementi ile beslenen C. metallidurans adlı bakteri, saf altın elde etmek için de kullanılabilir. İnsanoğlu için zehirli olan ağır metaller, bu bakteri için gıda olarak ihsan edilmiştir. Bilim insanları, bakır minerallerinin yanına altın ihtiva eden cevherler koyarak bakterinin tepkisini incelediler. Hücre içindeki bir takım kimyevî reaksiyonlar neticesinde bakteriler, nanometre boyutlarında bakır ve altın parçaları ürettiler. Normalde bakır için “CupA” adlı bir çeşit enzim salgılayan bakteriler, bu sefer “CopA” isimli başka bir enzim üreterek bu değerli elementleri saf halde dışarı attılar.<br />
Plastik Geri Dönüşümü<br />
İngiltere’deki Hull Üniversitesinde yapılan bir araştırmada, PET plastiğini çözebilen, yani onunla beslenen bir bakteri türü keşfedildi. Buradaki asıl başarı; PET’i yapı taşlarına ayrıştıran bakteri enzimlerinin tespitidir. Gerekli enzimler olmadan vücut belirli besin kaynaklarına ulaşamaz. Mesela bazı bakteriler selülozu sindirebilirken bağırsağında selülaz enzimi olmadığı için insan bunu yapamaz. Araştırmacılar bakterinin DNA’sında PET sindiren enzimden sorumlu olan geni tanımlandı. Ardından bu enzimden daha fazla üretmeyi başardılar ve bu enzim ile PET’in parçalanarak zararsız organik maddeler olarak tabiata kazandırılabileceğini gösterdiler.<br />
Gördüğümüz gibi, bakterilerle ilgili çalışmalar artarak devam etmektedir. Özelliklerini ve yaratılış hikmetlerini anladıkça onlardan daha çok istifade edeceğiz.<br />
İçimizdeki Evcil Hayvanlar<br />
Bakteriler, bulunduğu ortamın sağlıklı veya hastalıklı olmasına hizmet edebilir. Bağırsaklarımızın sağlığı çok önemlidir. Çünkü bağışıklık sistemi hücrelerimizin yaklaşık %70’inin üretilmesinde bağırsaklarımızın payı vardır. Bağırsaklarımızın sağlığı da içindeki bakteri florasının kalitesine bağlıdır. Bir insan bağırsağında yaklaşık 200 gr bakteri vardır.<br />
Bağırsaktaki bakterileri “içimizdeki evcil hayvanlar” olarak tanımlayan Dr. Megan Rossi; onların beslenmesi ve bakılması gerektiğini, sürekli aynı şeylerin yenilmesi durumunda, bakteri florasının kalitesinin düşeceğini dile getirmektedir. Derimizde yaşayan bakteriler neredeyse bütün vücudumuza dağılmış olup bazı bölgelerde mantarlarla mücadele halinde olabilirler. Kafa derimizde kepek üreten, ter ve yağ salgılarını parçalayıp kir ve koku oluşturan, dişlerimizden midemize kadar (Helicobacter pylori gibi) farklı yerlerde hastalık yapabilen bu canlıların; kendilerine göre ekosistemleri ve görevleri vardır.<br />
Dil floramızdaki bakterilerin görevi, midedeki zararlı bazı mikropları öldürmektir. Bu bakterilerin çalışma sistemini şöyle özetleyebiliriz: Yediğimiz yeşil yapraklı gıdaların içinde bulunan nitrat, dilin arka kısmında, oksijen erişemeyen yarıklarda bulunan bakteriler tarafından nitrite dönüştürülür. Üretilen nitrit, tükürükteki asitle bir araya geldiğinde tekrar form değiştirir ve mikrop öldürücü etkisi olan nitrik oksit yaratılır. Araştırmacılar bu bakterilerin varlığını yakın bir zamanda keşfetmiştir. Ancak insanoğlu var edildiğinden beri nitrit üreterek mikroplardan koruyan bu bakteriler vardır. Yemek yerken hiç aklımıza getirmediğimiz bu sistemde olduğu gibi, Rabbimiz insanı bildiği ve bilmediği pek çok şeyden korumaktadır.<br />
Tabiatta da bakterilerin hayatî vazifeleri vardır. Mesela çok önemli bir hadise olan azot devr-i daiminde büyük rol oynarlar. Tabiattaki canlılığın sürdürülebilmesinde toprağın azotu tutması, canlılar için vazgeçilmez bir unsurdur. Azot, bakteriler tarafından havadan doğrudan indirgenir. Ayrıca atmosferdeki azot, başta yıldırımlar olmak üzere yağmur gibi çeşitli vesilelerle toprağa iner. Topraktaki bakteriler, azotu bitkilerin kullanabileceği bir hâle getirmede istihdam edilir. Yüksek yapılı bitkilerin en fazla ihtiyaç duyduğu besin elementi azottur. Bitkiler azotu doğrudan havadan alarak kullanamaz, bunun için topraktaki azot bakterisi yoğunluğu çok önemlidir. Bu bakteriler, bünyelerine aldıkları azotla beraber bitkilerin köklerinde açılan özel kapılardan içeri girer. Böylelikle azot, canlı vücuduna geçer ve hayat bulur. Bitkilerin proteinleri olarak insan ve hayvan bünyesine geçen azot, canlıların ölmesiyle tekrar toprağa döner. Azotu toprağa inorganik gübre olarak verdiğimizde, iki ay içinde bitkide kullanılmayan miktar ya gaz şeklinde çıkar ya da yıkanarak kaybolur. Fakat bakteriler yoluyla elde edilen organik azot kalıcıdır; daha sonraki dönemlerde bitkinin istifadesine hazır hâlde toprakta bekler.<br />
Mâhir bir kimyager, harika bir dönüşüm makinesi veya usta bir sarraf gibi istihdam edilen bakteriler, gelecek yıllara damgasını vuracak potansiyeldedir. Bu alandaki araştırmalar devam ettikçe bakterilerin varoluş hikmeti daha çok anlaşılacaktır.<br />
Dipnotlar</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>İnbisat</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2021/02/01/inbisat/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Feb 2021 14:02:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[İnanç]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=176199</guid>

					<description><![CDATA[Genişleme, yayılma, içte derinleşme ve kendi tabiatını aşma mânâlarına gelen inbisat; erbabınca, şer’î hudutlar çerçevesinde, gönlün herkese açılması, tatlı dil ve güler yüzle hoşnut edilebilecek herkesin hoşnut edilmesi.. ve Allah’la münasebet açısından da havf ü reca halitası bir hâletin, insan benliğine hükmetmesinden ibarettir ki, bu seviyeye ulaşan kalbler, huzurda bulunmanın heybetiyle soluklarını yutar, huzur esintilerinin neş’e ve sevinciyle de dışarıya çıkarırlar. Nefes alırken ürperir, verirken [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Genişleme, yayılma, içte derinleşme ve kendi tabiatını aşma mânâlarına gelen inbisat; erbabınca, şer’î hudutlar çerçevesinde, gönlün herkese açılması, tatlı dil ve güler yüzle hoşnut edilebilecek herkesin hoşnut edilmesi.. ve Allah’la münasebet açısından da havf ü reca halitası bir hâletin, insan benliğine hükmetmesinden ibarettir ki, bu seviyeye ulaşan kalbler, huzurda bulunmanın heybetiyle soluklarını yutar, huzur esintilerinin neş’e ve sevinciyle de dışarıya çıkarırlar. Nefes alırken ürperir, verirken de inşirah duyarlar.</p>
<p>Bu itibarla inbisatı, halkla alâkalarımız ve Hak’la münasebetlerimiz içindeki inbisat olmak üzere ikiye ayırabiliriz:</p>
<ol>
<li><em>Halkla alâkalı münasebetlerimiz içinde inbisat</em>; Hak’la aramızdaki irtibatı koruyup-kollama kaydıyla, insanlar arasında insanlardan bir insan olarak herkesi kabul edip onlara kendi idrak ve anlayışları içinde muamelede bulunmaktan ibarettir. Hazreti Ruh-u Seyyidi’l-Enâm (sallallâhu aleyhi ve sellem), çevresiyle münasebetlerinde, yer yer işi latifeye vardıracak şekilde tekellüfsüz, yumuşak ve rahat davranır; hikmet dolu nükteleriyle onların havsala ve idrak seviyelerinde dolaşır ve o murakabe insanlarına tebessüm eder, tebessüm ettirir ve nefes aldırırdı. <em>“Kalb tıpkı bir ayna gibidir. Zaman zaman ciddîlik o aynayı buğulandırabilir.. o buğuları da latif latifelerden başka bir şeyle silip aynayı cilâlamak mümkün değildir.”</em>(Az bir tasarrufla Minhâc)</li>
<li><em>Hak’la irtibatımız içinde inbisat</em>; hâller üstü bir hâlle, korku ve ümidi birden ruhta yaşama ve “inbisat” halitasını soluklamadan ibarettir. Havf ü reca, nefsin hâllerinden olup, yolun başındakilerin Hak’la münasebetlerine bir unvan; tamamen ariflerin hâli olan inbisat ise, kalbî hayatın ayrı bir buudu ve gönül erlerine has bir hâlettir. İnbisat seviyesine ulaşamayanların inbisat gibi görünen hâlleri, çok defa kendilerinde hâsıl olan bir ülfet-i marifetle, temkini tahrip ve insanı Allah’a karşı suiedep sayılabilecek laubaliliklere sevk edebilir&#8230;</li>
</ol>
<p>İnbisat; insanın cismanî arzulardan sıyrılarak ve bedenî tutkuların tesirinden kurtularak Hakk’ın isim ve sıfatlarına mücellâ (pırıl pırıl) bir ayna olma makamında zuhur eder ki –bu makama ister “cem’” ister “mahv” mertebesi diyelim netice değişmez– şahsın, Hak’tan gelen esintilerle şekillendiği ve renkler üstü renklere büründüğü sırlı bir noktadır. Bu noktaya ulaşanların inbisatı ketmetmeleri imkânsız, ulaşamayan mübtedîlerin inbisattan dem vurmaları ise küstahlıktır.</p>
<p><em>“Eğer şâhın nedimi naz ve cilve yaparsa, sen de onu yapmaya kalkma! Çünkü sen, o senede malik değilsin! Ey bu fâni âlemin kayıtlarından kurtulamayan kimse, sen mahv u sekr ve inbisatı ne bilirsin!”</em></p>
<p>Ruhun şâd olsun Mevlâna! Beden ve cesedin kulları ruhu ne bilir! Bedenin mahpusu, ruhaniyât ve ledünniyâtı ne bilir! Hak ateşi ile elli defa yanıp püryân olmuş gönüllere sormalı şak şak sinelerin derdini ve verâların rengiyle tüllenen inkıbaz ve inbisatları..!</p>
<p>اَللّٰهُمَّ حَبِّبْ إِلَيْنَا الْإِيمَانَ وَزَيِّنْهُ فِي قُلُوبِنَا وَكَرِّهْ إِلَيْنَا الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ وَاجْعَلْنَا مِنَ الرَّاشِدِينَ</p>
<p>وَصَلَّى اللهُ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلٰى اٰلِه وَأَصْحَابِه أَجْمَعِينَ</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>O Füsunkâr Gözler</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2021/02/01/o-fusunkar-gozler/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Feb 2021 13:58:56 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Şiir]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=176197</guid>

					<description><![CDATA[İncelerden ince Senin o füsunkâr gözlerin, Melek nağmeleri tıpkı büyüleyen sözlerin; Tek yoldur Hakk’a ulaştıran nurefşân izlerin, Yanıltmayan rehberidir o yoldaki bizlerin, İncelerden ince Senin o füsunkâr gözlerin. Ne olur, bir kez daha gel seyredelim hep Seni, Sevindir bütün âlemle beraber bu bendeni; Duyur ruhlarımıza hakikî imanı-dini!.. Gösteriver o semâvî mesajınla kendini!.. Ne olur, bir [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>İncelerden ince Senin o füsunkâr gözlerin,<br />
Melek nağmeleri tıpkı büyüleyen sözlerin;<br />
Tek yoldur Hakk’a ulaştıran nurefşân izlerin,<br />
Yanıltmayan rehberidir o yoldaki bizlerin,<br />
İncelerden ince Senin o füsunkâr gözlerin.</p>
<p>Ne olur, bir kez daha gel seyredelim hep Seni,<br />
Sevindir bütün âlemle beraber bu bendeni;<br />
Duyur ruhlarımıza hakikî imanı-dini!..<br />
Gösteriver o semâvî mesajınla kendini!..<br />
Ne olur, bir kez daha gel seyredelim hep Seni&#8230;</p>
<p>Asırlar var ki hasretiz en derinden hep Sana,<br />
Sun dudağın şerbetini içelim kana kana;<br />
Susamış bendelerin olarak dine-imana,<br />
Kavuştur bir kez daha n’olur canları Canan’a!..<br />
Asırlar var ki hasretiz en derinden hep Sana&#8230;</p>
<p>Özlemi içinde gül kokunun kederli gönlüm,<br />
Kalb tellerinden yükselen ses: Hiç solmayan gülüm,<br />
Sana âşık sineler için Sensizlik bir ölüm,<br />
İnliyor sur sesiyle ey candan aziz bülbülüm!..<br />
Özlemi içinde o gül kokunun kederli gönlüm&#8230;</p>
<p>En tatlı rüyalarınla bırakıp bizi gittin,<br />
Hâlbuki olmuştuk bizler senin biricik derdin;<br />
Oturup kalkıp her an “Ümmetim, ümmetim!” derdin,<br />
Lâl ü güher sözlerinle hep ondan bahsederdin.<br />
En tatlı rüyalarınla bırakıp bizi gittin&#8230;</p>
<p>Gel, daha fazla bekletme, kalmadı hiç gücümüz!..<br />
Kapının eşiğinde başlar hep “Sen, Sen!” sözümüz&#8230;<br />
Sana yönelmeye kalmamış olsa da yüzümüz,<br />
Hep aralanacak o kutsal kapıda gözümüz,<br />
Gel, daha fazla bekletme, kalmadı hiç gücümüz!..</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Hüzünlü Şehir Kerbela</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2021/02/01/huzunlu-sehir-kerbela/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Feb 2021 13:55:49 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel Kültür]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=176195</guid>

					<description><![CDATA[Kasım ayı ile birlikte Almatı’ya kar yağmaya başlamıştı. Dört ay önce geldiğimiz, yeşilliğiyle bizi büyüleyen şehre beyaz da çok yakışmıştı. Şehrin sakinleri, son 20 yıldır böyle bir soğuk görmediklerini söylüyordu. En kalın paltolarımızı giyiyorduk üşümemek için. Böyle bir zamanda almıştık Kazakistan’dan Kerbela’ya gitme kararını ve yine karlı bir kasım sabahı ayrılmıştık elmaların şehrinden. Dubai’de aktarma [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Kasım ayı ile birlikte Almatı’ya kar yağmaya başlamıştı. Dört ay önce geldiğimiz, yeşilliğiyle bizi büyüleyen şehre beyaz da çok yakışmıştı. Şehrin sakinleri, son 20 yıldır böyle bir soğuk görmediklerini söylüyordu. En kalın paltolarımızı giyiyorduk üşümemek için. Böyle bir zamanda almıştık Kazakistan’dan Kerbela’ya gitme kararını ve yine karlı bir kasım sabahı ayrılmıştık elmaların şehrinden.</p>
<p>Dubai’de aktarma yapmış ve gece yarısı Necef’e inmiştik. Uçağın kapısından çıkarken yüzümüze vuran sıcaklık, hepimize çoktan unutturmuştu Kazakistan’ın soğuğunu. Erbain için gelen ziyaretçilerin dönüş zamanı olduğu için havalimanı çok kalabalıktı. Bütün dünyadan Ehlibeyt dostları, Hazreti Hüseyin’in vefatının 40. günü olan Erbain Gününde onun mezarını ziyaret edebilmek için buraya geliyorlardı. Milyonlarca insan, günler öncesinden yürüyüşe başlıyordu Kerbela’ya doğru… Bizim gelişimiz tam bu ziyaret döneminin bitimine denk gelmişti. Epey bekledikten sonra pasaport kontrolünden geçip bagajlarımızı aldık ve arabalara bindik. Yol ne kadar sürdü, yolculuk nasıldı, hiç hatırlamıyorum. Otele geldiğimizde öyle yorgunduk ki etrafımıza bakacak hâlimiz bile kalmamıştı. Ertesi sabah odamın penceresinden baktığımda; toprak renkli alçak evleri, tozlu yolları, griye çalan seması ve yeşilin tek temsilcisi hurma ağaçları ile mahzun bir şehir karşıladı beni. Kerbela; hüzünlerin şehri… İnsan kendisi de hüzünlü olunca, şehrin hazin öyküsünü daha bir derinden hissediyor olmalı.</p>
<p>Eşimle birlikte bu şehirdeki bir hastanede çalışmaya başlamıştık. İdareciler ve hastalarla iletişimimizi, kaderleri bize benzeyen Türkmen kardeşlerimiz sağlıyordu. Onlar da iki yıl önce IŞİD zulmünden kaçarak Kerbela’ya gelmişler ve burada kendilerine yeni bir hayat kurmaya çalışıyorlardı. Ağlamak, Kerbela günlerinin ayrılmaz bir parçasıydı; kimselere göstermeden, sadece Rabbimle konuşarak… “Boğazı düğümlenmek” deyiminin ne anlama geldiğini burada anlamıştım. İçimde bir şeylerin parçalandığını hissettiğimde, “Kalbim kırıldı.” sözüyle ne demek istenildiğini de…</p>
<p>Acılarımızı, sevinçlerimizi, sofralarımızı paylaştığımız güzel dostlarımız oldu burada. Bize sadece evlerinin değil gönüllerinin de kapısını açtılar. Bir akşam Hadi Ağabeylerdeyken gözyaşlarımın akmasına engel olamadım. Reznihan Abla bana sarıldı ve “Ben seni çok iyi anlıyorum, ne yaşadığını da çok iyi biliyorum. Sen geride neler bıraktıysan biz de bıraktık aynılarını. İmam Hüseyin’i ziyaret et. Allah’a yalvar orada. Göreceksin çok iyi gelecek, ferahlayacaksın.” dedi. Tegrit, güzel kardeşim, Kerbela’da tercümanım, elim ayağım, can dostum, “Evet abla, ben söylüyorum zaten sana çoktandır, haydi gidelim.” dedi.  Reznihan Ablanın abasını giydim ve düştük yola. Kerbela’da kadınlar aba giyiyorlar. Bizdeki siyah çarşafa benzeyen bu kıyafet, belli ki yüzyıllardır süren derin üzüntüyü temsil ediyor.</p>
<p>Vardığımızda ikindi vaktiydi ve ortalık ana baba günü gibiydi. Çoluk çocuk, kadın erkek, genç yaşlı binlerce insanı görünce, Eyüp Sultan geldi gözümün önüne. Hazreti Hüseyin’in türbesinin bulunduğu camiye girdik ve namazlarımızı eda ettik. Tegrit eline bir Mushaf alıp bir kenara çekildi. Türbenin etrafı çok kalabalıktı. Parmaklıklara dokunmak isteyenler, dua edenler, ağlayanlar… Yaklaşmak mümkün değil. Yakın bir köşeye oturdum ve gözlerimi kapattım. “Yâ Hüseyin, ben geldim!” dedim.</p>
<p>Kendimi sana nasıl anlatsam ki? Ben senin hikâyelerinle büyüdüm. Sizi düşününce, gözümün önüne hep âlemlerin Rabbinin huzurunda hakkıyla namazını eda eden sevgili Dedelerinin (sallallâhu aleyhi ve sellem) sırtına binmeye çalışan veya birbiriyle güreşen iki sevimli çocuk geliyordu.</p>
<p>Bir zalime karşı çıkmak için çıktığın seferde, yolun Kerbela’ya düşmüştü; benimse bir zalimden kaçarken… Aslında yolda öğrenmiştin gönderdiğin elçiye, amcanın oğlu Müslim b. Akîl’e, Kûfe halkının yaptığı vefasızlığı, ama geri dönmemiştin. Tarihler değişse de zulüm değişmiyor. O gün de “Size su yok.” demişlerdi, tıpkı bugünkü gibi…</p>
<p>Savaştan önce, saldırı emri bekleyen Kûfelilere bir konuşma yapmıştın. Kalpleri yumuşayıp yaptıkları yanlıştan dönerler belki diye… Ardından başlayan savaş, sevdiklerinin birer birer şehit edilmesi ve en sonunda senin şehadetin…</p>
<p>Aslında buraya seninle dertleşmeye gelmiştim. Senin yaşadıklarının yanında hükmü kalmadı benimkilerin. Dünyanın her yerinden binlerce insan geliyor ziyaretine. Sanki o gün yanında duramayanların yerine senden af dilemek için gözyaşı döküyorlar durmadan.</p>
<p>Bu satırları yazarken Kerbela’dan çok uzaklardayım ben. Aylardan Muharrem ve yine aklıma düştün sen…</p>
<p>Sevgili Peygamberimizden (sallallâhu aleyhi ve sellem) haber almıştık seninle ağabeyinin Cennet gençlerinin efendisi olduğunu. Vefatlarıyla ciğerimizi dağlayan yüzlerce kardeşimizin o gençler olması ümidini taşıyoruz.</p>
<p>O gün yaşanılan tarifsiz acıları içine gömüp bağrına taş basarak, Şam’a götürülürken yolda gördüğü her insana bu zulmü anlatan ve sarayında Yezid’in yüzüne karşı haykıran kardeşin Zeynep gibi, nice kardeş, eş, evlat var, gidenin ardından davasına sahip çıkan. Hapistekilerin yakınlarına, sevdiklerini bırakıp sürgüne gidenlerin emanetlerine, Ashâb-ı Kehf gibi saklanmak zorunda kalanlara ve daha bilemediğimiz nice kardeşimize yardım ulaştırmak için kendilerini tehlikeye atan ve bazen sadece mahzun bir kalbi sevindirmek için kilometrelerce yol giden asrın kahramanları var. Buldukları her fırsatı, yaşanan zulüm ve haksızlıkları anlatmak için değerlendiren ve kendisine “Tutuklanmaktan korkmuyor musunuz?” diye soranlara, “Evet korkuyorum, ama acım korkumdan daha büyük.” diyen melek gibi anneler var…</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Böceklerden Bir Yudum Tefekkür</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2021/02/01/boceklerden-bir-yudum-tefekkur/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Feb 2021 13:47:18 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=176192</guid>

					<description><![CDATA[Odama giren sinek ve böcekleri öldürmeden uzaklaştırmak için gayret ederim. Fakat bugün canım, misafir olarak gelen bir karasineğin uçuş gösterisini seyretmek istedi. Her zaman olduğu gibi, elimle yakalayıp pencereden dışarı bırakmayı planlamıştım, fakat canını yakmadan yakalamayı başaramayınca, pencereden çıkıp gitmesini bekledim. Lakin, ne mümkün! Adeta odamı mesken tuttu. Kim bilir belki de üzerime yaptığı bu [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Odama giren sinek ve böcekleri öldürmeden uzaklaştırmak için gayret ederim. Fakat bugün canım, misafir olarak gelen bir karasineğin uçuş gösterisini seyretmek istedi. Her zaman olduğu gibi, elimle yakalayıp pencereden dışarı bırakmayı planlamıştım, fakat canını yakmadan yakalamayı başaramayınca, pencereden çıkıp gitmesini bekledim. Lakin, ne mümkün! Adeta odamı mesken tuttu. Kim bilir belki de üzerime yaptığı bu saltolarla “Aç gözünü, aç da gör üzerimde sergilenen sanatları!” diyordu. Hayran olmamak elde değildi. Ben de onu, camın kenarında sakinleşip durduğunda, temaşa etmeye başladım.</p>
<p>Biyoloji öğretmeniydim. Dört yıl boyunca okuduklarım ve yıllar boyu öğrencilerime anlattıklarım zihnimde canlandı. Gözlerine, ayaklarına, karın bölgesindeki kitinden vücut örtüsüne göz gezdirdim. Karın bölgesine yerleştirilmiş ve her kanat çırpışıyla nefes almasını sağlayan stigma açıklığını, hücrelere kadar hava taşıyan incecik trake ve trakeid uzantılarını düşündüm. Ah bir görseydiniz o vücut bölmelerini, ne de hoş dizayn edilmişti!</p>
<p>Devâsa bir uçağın kanadındaki bir hasar sonucu yere ne feci bir şekilde çakıldığını filmlerde görmüştüm. Bu misafir karasineğin zar gibi ince kanatlarındaki göz kamaştırıcı nakışlar ve yapılar hem narin hem çok sağlam olmalıydı ki sineğin düşmanlarına yakalanmadan akıl almaz akrobasi hareketlerini yapmasını mümkün kılıyordu. Uçakların çoğu, havalanmak için en az birkaç km uzunlukta bir piste ihtiyaç duyarken sinek her ortamda havalanabiliyor, ters olarak tavana tutunabiliyordu.</p>
<p>Sakın abarttım sanmayın! Üzerindeki muhteşem sanat şaheserleriyle kendini sevdiren karasinekle empati kurdum. Artık ben o olmuştum hayal dünyamda. Yüzlerce gözcükten yapılmış petek gözü, kanatlarının altında, havada dengesini sağlayan, jiroskop gibi halter organları, uçuş ve bacak kasları, boşaltım organı olarak bağırsağına açılan kılcal malpighi borucukları, hormon ve üreme sistemi, nöronların toplanmasıyla yapılmış beyin gibi bütün özellikler, gözümün önünden geçmeye başladı. Bir santimetrelik bir böcekteki, teknolojimizle yapılamayacak bu minik ve harika sanat eserlerine bakmak, içimde tarifsiz bir huzura vesile oldu. Sineği yaratanın da beni yaratanın da Allah (celle celâluhu) olduğunu düşününce, Yüce Kitabımızdaki “Aklınızı kullanmaz mısınız?”, “Tefekkür etmez misiniz?”, “Düşünmez misiniz?” gibi ikaz edici âyet mealleri aklıma geldi.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Mikroskoptaki Kelebek Anteni</strong></p>
<p>Misafir karasinekle yaşadığım macera, maziye ait başka pencerelerin açılmasına vesile oldu. Yıllar önce Biyoloji Öğretmenliği Bölümü öğrencisiydim. Omurgasız Hayvanlar Sistematiği dersindeydik. Zor mu zor bir dersti doğrusu. Hocamız inançlı, başarılı ve hoş bir insandı. Omurgasız hayvanlardan böcekler konusunu şekiller çizerek işliyordu. Vücut bölümlerinden bahsederken bir ara antenlerin bahsi geçti. Uzun bir süredir merak ettiğim bir husus, o esnada zihnimde belirdi. Parmak kaldırdım. Hocamız “Sor bakalım.” deyince bütün sınıf sessizliğe büründü. Sınıfımızda namaz kılan iki öğrenciden biriydim. Hocamızla beraber arkadaşlar, sorumu dikkatle dinlemeye başladı:</p>
<p>“Hocam, ben sekizinci katta bir dairede oturuyorum. Karıncalar zeminden tırmanarak bizim mutfaktaki şekere geliyor. Bunun izini nasıl buluyorlar?”</p>
<p>Arkadaşlarımın maksadımı anladıklarını fark ettim. Başka derslerde de olduğu gibi düşünce dünyama ait bir kısım mesajları onlara duyurma peşindeydim. Hocamızın da inançlı olduğunu bildikleri için cevabı merak ediyorlardı. Hocamız gayet sakin bir şekilde, sınıf içi dengeleri de düşünerek şöyle dedi:</p>
<p>“Teneffüste odama gel. Hem anlatayım hem de mikroskopta bir şeyler göstereyim. Merakını giderirsin!”</p>
<p>Az sonra ders bitti. Hocamızı takip ederken arkadaşların da peşimden geldiğini görünce Rabbime hamdettim. Hocamızın odasına girdik. “Gel bakalım!” diyerek o zamanlar ilk kez gördüğüm, çift gözle bakılabilen binoküler mikroskoba bakmamı ve ne gördüğümü anlatmamı istedi. Biraz inceledikten sonra gördüğüm cismin şeklini tarif etmeye başladım. Hocamız boş kâğıda anlattıklarımı çizmeye başladı. Tam da gördüğümü çizmişti. Bu esnada iyice meraklanan arkadaşlar, izin isteyerek teker teker mikroskobu kullandılar. Hocamızın çizdiği şekil, çatılarımıza monte ettiğimiz eski tip bir televizyon antenini andırıyordu. Ana kolonu, yan kolları ve daha ince, tâli tüyümsü kolları olan bir böceğin başına ait bir antendi. Sonra hocamız şöyle dedi:</p>
<p>“Gençler, bu bir kelebek antenidir. Bu antenin benzeri karıncalarda da vardır. Bu omurgasız hayvanlar hedeflerini, salgı sistemleri ve bu antenleri yardımıyla bulurlar.”</p>
<p>Bu zor görülen antenin koku ve haberleşme ile ilgili marifetleri, hocamızın ağzından mesaj dolu cümlelerle dökülüyordu. Sıradan bir organ, artık mesaj veren, ilâhî bir sanat eseri olarak görülüyordu. Kaldığım evi ziyaret eden öğrencilere ve arkadaşlara da bunları anlatacak, onların da tefekkürüne vesile olabilecektim.</p>
<p>Biyolojinin, araştırmacı ruha sahip insanlarda, ufuk açıcı keşiflere yönelmelerini sağlayacak nitelikte bir bilim olduğunu çok açık görmüş oldum. Sınıf arkadaşlarım inançlı bir eğitimcinin ağzından, düşünmeye değer şeyler duymuşlardı. Meğer o gün hocamız, derse hazırlanırken, ölmüş bir kelebeğin vücut kısımlarını teker teker mikroskop altında incelemiş. Tevafuk bu ya, derse girmeden az önce de mikroskopta kelebek antenini inceliyormuş. O da çok mutlu olmuştu. Her mevsimde milyonlarca hayvan türünün, milyarca ferdinin var edildiğini göremeyen insanların gözlerini bir antencikle bile olsa açmaya çalışmıştı.</p>
<p>Madem <em>Lepidoptera</em>’nın (kelebek) bu kadar güzel antenleri var, biraz daha yakından tanışalım onunla. Kim bilir bize anlatacağı daha neleri vardır! Yaklaşık 150 bin türü olan kelebekler, böceklerin pul kanatlı fertleri olarak bilinir. Tefekküre meraklı ruhlar için bu durum, 150 bin farklı kelebek anteninin varlığı demektir. Şu an sistematiğe kayıtlı yaklaşık iki milyon hayvan türünün sadece bir çeşidindeki, tek bir organının farklılığından bahsedildiğini hatırlatmak isterim. Şöyle düşünebilirsiniz: Bir santimetre boyunda, şekil olarak birbirinin aynı olmayan 150 bin antenin anatomik ve morfolojik farklılığıyla beraber, fizyolojisi aşağı yukarı aynı olan bir duyu organındaki sanatları, her şeye gücü yeten Allah’ın (celle celâluhu) yaratması hakikatinden başka ne ile izah edebiliriz?</p>
<p>Pul kanatlı bu hayvancıkların rengarenk görüntüyü alıncaya kadar geçirdiği, “metamorfoz” denilen, hâlden hâle geçme devrelerinin (yumurta, tırtıl, pupa); akıllara durgunluk verecek mahiyette olduğu hepimizin malumudur. Bütün vücut kısımları, altı bacak, iki çift kanat, baş, hortum biçimli ağız aletleri gibi her şey, belli bir statik ve dinamik denge içindeyken; havada uçarken kanatlarının hangi matematik denklemlerine göre hareket ettiği hakkında tezler yazılırken bizler bunun farkında olamıyoruz. Organları belirli bir fiziki dengeye, dokuları da biyokimyevî içerik uyumuna sahiptir. Kısacık bir hayat döngüsünde (istisnalar hariç, iki ile dört hafta) beslenme ekolojisine katkıları tarifsizdir. Yarasalar başta olmak üzere çoğu kuş, kurbağa, tatlı su balıkları ve sürüngen gibi omurgalı hayvan sınıflarının besin kaynağı olan kelebekler, ilkbaharda bitkilerin tozlaşmasında da önemli bir görev yaparlar.</p>
<p>Başta böcekler olmak üzere birçok omurgasız türünde antenler, en önemli organlardan biri olup hayatî bir fonksiyona sahiptir. Çok hassas ve dengeli bir ölçümle baş kısımlarına monte edilen bu çubuklar hem kimyevî alıcı olarak kokuları hem de mekanik mahiyetteki ses dalgalarını algılayabilir. Bir çift sanat harikası olan petek gözlerin işleyişi, gece ve gündüz kelebeklerinde farklıdır. Gece kelebeklerinin beş km uzaktan hemcinsiyle iletişime geçtiği tespit edilmiştir. Hortumları sayesinde hem su hem de en sevdiği yemekleri olan bal özünü emerken nektarın tadını ayaklarıyla algılarlar.</p>
<p><strong>Karıncaların Tokalaşması (Antenleşme)</strong></p>
<p>Söz antenlerden açılınca isterseniz biraz da karıncalardan bahsedelim. Karıncalar inanılmaz bir iletişim ağına sahip varlıklardır. Kuş dilini çok duymuşsunuzdur. Peki, karınca dilini hiç duydunuz mu?</p>
<p>Koyunlar kuzularını kimyevî bir salgı olan kokularından tanır. Aynı özellik karınca milletinde de vardır. Aynı yuvanın elemanları birbirini “antenleşme” ile tanır. Yolunu şaşıran bir karınca, başka bir yuvada yaşayamaz ve oradan kovulur. “Anten tokalaşması” her karınca topluluğunun parmak izi gibidir. Karıncaların antenlerinin birbirine dokunmasıyla iletişim başlamış olur. Kimyevî sinyaller birbirlerine aktarılır. Sinir sisteminde yer alan iki sinir hücresi (nöron) arasında kurulan <em>sinaps </em>boşluğuna salgılanan kimyevî maddelerin <em>(nörotransmitter)</em> tek yönlü impuls (uyarım) aktarımı gibi, karıncaların antenleri arasında da benzer bir iletişim, çift yönlü olarak gerçekleşir. Anten aracılığı ile kimyevî bilgi aktarımını elde eden bir karınca, arkadaşlarının kimyevî izlerini takip ederek yuvasına ulaşır.</p>
<p>Ayaklarımızın altında dolaşıp duran karıncalar, gıda zincirinin olmazsa olmaz birer elemanıdır ve ekolojik dengede önemli bir yere sahiptir. Görme duyuları olmayan termitler ise karıncalara benzemekle beraber, çok farklı hayvanlardır. Bütün sosyal ve fizikî iletişimlerini antenleriyle yaparlar. Gözleri olmadığı için kimyevî salgı kabiliyetleri çok daha hassas yaratılmıştır. Vücutlarını koruyan kitin örtü tabakasından salgılanan, hidrokarbon temelli özel bir maddeyi, termitler doğrudan antenleriyle algılayabilirler. Sosyal böceklerden olan termitler, kraliçelerinden talimat alıp uygulamayı, eş bulmayı, yuva yapma ve yuvanın yerini bulmayı, antenleri aracılığıyla gerçekleştirirler.</p>
<p>Karıncanın, arının veya sineğin de hayat sahibi ve yaşama hakkına sahip olduğunu bilen, bu yüzden de tarihe “karınca ezmez efendiler” kazandıran kutlu bir İslâm medeniyetinin ferdi olmak için, her varlığa ibret nazarıyla bakmaya ve sergilenen sanattaki Yüce Rabbimizin isim ve sıfatlarını okumak üzere mevcudatı temaşa etmeye değmez mi? Yaratan güzel olunca, yaratılan da münezzeh bir hüsne ayna olur. Güzel görünce, güzel düşünme ufku kazanmak ve hayatından lezzet almak da böyle bir şey olsa gerek. Hangi bilimle meşgul olursak olalım, gözlerimizin hakkını vererek, akıl-kalb izdivacından doğan marifetullah meyvesini elde etmek için, insan olmanın alameti olan tefekkür ibadetini yapmak çok zor bir iş midir?</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
