<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>59 &#8211; Çağlayan Dergisi</title>
	<atom:link href="https://caglayandergisi.com/sayi/59/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://caglayandergisi.com</link>
	<description>Aylık İlim ve Kültür Dergisi</description>
	<lastBuildDate>Thu, 12 Oct 2023 22:55:10 +0000</lastBuildDate>
	<language>tr</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>

<image>
	<url>https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2017/03/16x16Mavi-1.png</url>
	<title>59 &#8211; Çağlayan Dergisi</title>
	<link>https://caglayandergisi.com</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Bizim Kahraman</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2022/02/20/bizim-kahraman/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 20 Feb 2022 09:44:32 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Şiir - Yazı Platformu]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=219400</guid>

					<description><![CDATA[Yayla gibi yüreğiyle Bükülmeyen bileğiyle Lebaleb dolu sevgiyle Beklediğimiz kahraman Fani olmuş sevdasında Yatar kalkar hep aklında Yer almış hakkın safında Özlediğimiz kahraman Mütevazı, başı yerde Ruhuyla gezer göklerde Yaşar temiz gönüllerde Beklediğimiz kahraman Hakka itimadı tamdır Küfre karşı pek yamandır Coşkun akan çağlayandır Özlediğimiz kahraman Herkese açık sinesi Dertlere derman nefesi İnsanların en gözdesi [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Yayla gibi yüreğiyle<br />
Bükülmeyen bileğiyle<br />
Lebaleb dolu sevgiyle<br />
Beklediğimiz kahraman</p>
<p>Fani olmuş sevdasında<br />
Yatar kalkar hep aklında<br />
Yer almış hakkın safında<br />
Özlediğimiz kahraman</p>
<p>Mütevazı, başı yerde<br />
Ruhuyla gezer göklerde<br />
Yaşar temiz gönüllerde<br />
Beklediğimiz kahraman</p>
<p>Hakka itimadı tamdır<br />
Küfre karşı pek yamandır<br />
Coşkun akan çağlayandır<br />
Özlediğimiz kahraman</p>
<p>Herkese açık sinesi<br />
Dertlere derman nefesi<br />
İnsanların en gözdesi<br />
Beklediğimiz kahraman</p>
<p>Yaşatmaya adanmıştır<br />
Ocaklar gibi yanmıştır<br />
Darılmamış, dayanmıştır<br />
Özlediğimiz kahraman</p>
<p>Dedikodu, gıybet bilmez<br />
İnsanları çekiştirmez<br />
Ayrı-gayrı, sen-ben demez<br />
Beklediğimiz kahraman</p>
<p>Sevgiyle kanatlanmıştır<br />
Muhabbetle şahlanmıştır<br />
Yollarda takılmamıştır<br />
Özlediğimiz kahraman</p>
<p>Vefa bahçesinde güldür<br />
Dem tutup öten bülbüldür<br />
Günahlara sürgülüdür<br />
Beklediğimiz kahraman</p>
<p>Hizmet eder karşılıksız<br />
Gösterişsiz, iddiasız<br />
Koşar durur aralıksız<br />
Özlediğimiz kahraman</p>
<p>Pişer acıyla, çileyle<br />
Yaşar kavrulmuş sineyle<br />
Kavga etmez hiç kimseyle<br />
Beklediğimiz kahraman</p>
<p>Baharları getirecek<br />
Çöllerde gül bitirecek<br />
Yüzümüzü güldürecek<br />
Özlediğimiz kahraman</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Huzur Ufku</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2022/02/03/huzur-ufku/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 03 Feb 2022 05:26:05 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Başyazı]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=218839</guid>

					<description><![CDATA[İnsanoğlu, yeryüzüne ayak bastığı günden beri hep huzur rüyaları görmüş, huzur sayıklamış, huzur arkasından koşmuş ve huzur uğrunda ne kavgalar ne kavgalar vermiştir. Bazen onu, çok çalışıp çok kazanmada ve maddî refahta; bazen gönlünce yaşamakta ve sınırsız hürriyette; bazen geniş teknolojik imkânlara sahip olmada ve konforda; bazen de yeme-içme ve cinsî arzularını tatminde görmüş ve hayatını [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>İnsanoğlu, yeryüzüne ayak bastığı günden beri hep huzur rüyaları görmüş, huzur sayıklamış, huzur arkasından koşmuş ve huzur uğrunda ne kavgalar ne kavgalar vermiştir. Bazen onu, çok çalışıp çok kazanmada ve maddî refahta; bazen gönlünce yaşamakta ve sınırsız hürriyette; bazen geniş teknolojik imkânlara sahip olmada ve konforda; bazen de yeme-içme ve cinsî arzularını tatminde görmüş ve hayatını bunları elde etmeye ve bunlara sahip olmaya bağlamış.. böyle sisli, dumanlı yolda yer yer ümitlenmiş, zaman zaman da hayal kırıklığı yaşamış ve yeisle kıvranıp durmuş, ama hiçbir zaman o mahbub-u muntazara ulaşamamıştır; ulaşamazdı da, zira onun arkasından koşup durduğu huzur, imanlı faziletin bir meyvesiydi ve ancak mükemmel bir imanla elde edilebilirdi. Bu aynı zamanda peygamberlerin çağrısının da esasıydı.</p>
<p>İşte bu huzur çağrısının özünü, ferdin bütün benliği ile Allah’a yönelip O’na teslim olması teşkil etmektedir ki, bu ölçüde teslimiyete muvaffak olmuş bir mü’minin, ne sürekli nefsanî arzularına esir olup kalması, ne de Allah’tan başka herhangi bir şeyden korkup endişe duyması söz konusudur. Çünkü artık o, sevip gönül bağlayacağı maksud ve mahbubunu bulduğu gibi, her zaman ululuğu karşısında mehabet ve saygı duyacağı bir Kudreti Nâmütenâhî’nin himayesine de girdiğinden huzur içindedir; huzur içindedir, zira o bilmektedir ki, o Sonsuz Kudret ve İnayet, kim olursa olsun kendisine yönelenleri hiçbir zaman yüzüstü bırakmaz ve perişan etmez.</p>
<p>Bundan dolayı mü’min, hep üfül üfül huzur içindedir ve emindir. Her şeyi O’na bağlayıp yürüdüğü takdirde hedefe ulaşacağından, yol boyu güven içinde bulunacağından ve ötelerde de iç içe “şeb-i arûs”lar yaşayacağından, o, gönlünde imanın vaad ettiği güven, his ve şuurunda teslimiyet esintileri, iradesinde ilâhî meşîetin yönlendirmeleri ile aşar nefsanîliğin bütün gayyalarını, hevâ ve heveslerin azgın iştihalarını ve yürür Kur’ân’ın rehberliğinde varlığın gayesine doğru. Evet, Kur’ân’ın atmosferine girip O’nun rehberliğine sığınanlar, her zaman ruhlarında derin bir itminan ve sarsılmayan bir güven duyar ve sürekli emniyet soluklarlar. Vicdanlarını dinlerken, varlık ve eşyayı temaşa ederken, uzak-yakın yarınları, yani sonsuza kadar bütün bir istikbali düşünürken, hatta Berzah’ı, Mahşer’i, Sırat’ı, Cehennem’i, Cennet’i mülâhazaya alırken, fevkalâde bir vazife şuuru ve sorumluluk duygusu taşımalarının yanında, derin bir recâ hissiyle de dopdoludurlar ve recâ duyguları da gönüllerindeki imanın derinliği ile mebsûten mütenasip (doğru orantılı)’tir. Onlar, inançlarının enginliği ölçüsünde her şeyi öyle farklı bir rahmet aralığından temaşa ederler ki, eğer perde açılıverse, ötede görüp yaşayacakları şeyleri, burada duyup hissettikleri bütün müteşâbihi bulacak veya dünyevî darlığın gereği icmalen duyduklarının tafsilleriyle karşılaşacak ve tâli’lerine tebessümler yağdıracaklardır.</p>
<p>Evet iman, dünyevî-uhrevî mutluluğun bir sihirli anahtarıdır ve ömrünü onun gölgesinde geçiren herkese hayırla çene kapama vaad eder.. apaydın bir berzah hayatı sözü verir.. yumuşak ve ılık bir mahşer muştusunda bulunur.. ruhlarımıza sevindiren bir Mizan serencâmesi fısıldar.. ümit ve temkin derinlikli Sırat maceramızı gönüllerimize duyurur.. Cennet, rıdvan ve rü’yet unvanlarıyla tasavvurları aşkın değişik sürprizlere kapılar aralar ve en sıkıntılı, en ızdıraplı anlarımızı bile unutturacak ölçüde Tûbâ-i Cennet’ten neler ve neler sunar bize.!</p>
<p>Aslında mü’min, bütün benliğiyle Allah’a yönelince, O’ndan gayrı her şey gözünden silinir gider. Bütün yalancı güçler kudretler, havası alınmış balonlar gibi söner. Zaman zaman sahte ziyalarıyla gözlerimizi kamaştıran bütün fâni ışıklar, gelip gönüllerimize vuran O’nun nuru karşısında birer birer kararır ve her tarafta: <em>“Bugün mülk ve milk, O mutlak ve galip olan Allah’ındır.”</em> (Mü’min sûresi, 40/16) sözü duyulmaya başlar ki; böyle bir noktaya ulaşmış gönül, bütün sahte güçlerin, kuvvetlerin, rahmetlerin, inayetlerin aldatıcı vaadlerinden kurtulur, sadece ve sadece O’na teveccüh eder ve imdadı da O’ndan bekler.. zorda kaldığında veya musibetlerle sarsıldığında O’na güvenir, O’na dayanır.. her çeşit tehdit karşısında, bütün varlığı kuşatan O’nun inayet, rahmet ve nusretinin serasına sığınır.. zayıf düştüğünde, O’nun o aşkın kuvvetinin vesayetine girer.. ezkaza günahlarla kirlenince, hemen O’nun mağfiret kurnaları altında arınmaya koşar.. zaman zaman ufkunu saran sis ve dumanı O’na iman, itimat ve teslimiyetle darmadağın eder. Dolayısıyla da hiçbir hâdise karşısında dize gelmeden yürür istikbale.. ferdî, ailevî, içtimaî her bir problemini, vicdanında O’nunla irtibata geçerek çözer ve hiçbir zaman ruhunda aşılmayacak bir vahşet, bir yalnızlıkla karşılaşmaz.. yer yer halk içinde muvakkat bir kısım gurbetlere maruz kalsa da, iman ve teslimiyeti sayesinde her zaman kendini “üns esintileri” içinde hisseder; başına gelenleri kaderden atılan ikaz taşları şeklinde değerlendirir.. ve böyle bir alışverişi de hep rıza ve sabırla karşılar.</p>
<p>Allah’a imanı ve imanda marifeti ona, her şeyle muarefe ufkunu açar.. ve bu sayede o, canlı cansız bütün varlığı âdeta kardeşleri gibi görür.. onlarla münasebete geçer.. eşyaya müdahale eder ve vicdanında kendine bahşedilmiş bulunan hilâfet payesini bütün enginliğiyle duyar.. her şeyin kendisi için yaratılmış olduğunu idrak ederek minnetle iki büklüm olur.. meleklerin şuuru ve kâinatların ruhuyla el ele olduğunun farkına varır.. ayağını bastığı zemini, içinde dolaşıp durduğu ovayı-obayı ata ocağı gibi sımsıcak bulur ve annesinin kucağındaymışçasına kendini rahat hisseder.. varlığı maddeci ve natüralist mülâhazaların resmettiği gibi değil, her şeyi Allah’a nispet eden bir mü’min gözüyle değerlendirir ve herkesten, her nesneden bir muarefe karşılığı görür.. münasebete geçtiği her şeyden emniyet mesajları alır ve emniyet ifade eden tavırlarla karşılık verir.. kimseden ürkmez, kimseyi ürkütmez; herkesi kardeşi gibi kucaklar.. bütün eşyaya tebessümler yağdırır; suyu, havayı ve daha değişik nimetleri Hak’tan gelmiş birer armağan gibi yudumlar.. toprağı ve onun yetiştirdiklerini misk ü amber gibi koklar.. bağı-bahçeyi, dağı-taşı, otu-ağacı, gülü-çiçeği âdeta canlı varlıklarmışçasına gönül diliyle selâmlar.. rast geldiği canlıları, bu misafirhanede refakatine tahsis edilmiş arkadaşları gibi okşar.. ve her hâliyle yeryüzüne, bir uzlaşma ve uzlaştırma çağrısı ile geldiğini ortaya koyar.</p>
<p>İşte herkesi ve her şeyi o engin imanıyla bu çerçevede gören bir mü’min, her zaman kendini bütün insanları kıskandıracak ölçüde çok buudlu bir huzur atmosferi içinde hisseder ve imanlı yaşamanın tariflere sığmayan zevkleriyle kendinden geçer.. evet, ne kavga ne nizâ; bütün enerjisini duyup zevk ettiklerini başkalarına da duyurma ve o derûnî hislerini herkesle paylaşma, gücü yettiği nispette ufukların körlüğünü açarak bütün insanları bu zevk zemzemesine ulaştırma istikametinde çırpınır durur.. ve yaşatma gayretiyle her zaman birkaç adım yaşamanın gerisinde bulunur. O, oturur kalkar Cenâb-ı Hakk’a sonsuz bir güven duyar ama, halkı da karşısına almaz. Evet o, bir yandan kendi izafî gücünü Allah’ın kudretiyle beslerken; diğer yandan da mü’minlerin himmetlerini yanına almayı ihmal etmez.. ve kendisine karşı çıkması muhtemel bütün güçleri kendi iktidarının birer derinliğine dönüştürerek, hiçbir şeye takılmadan yürür uçuyormuşçasına hedefine.. imanla huzura erme, inandırıp Hakk’ın hoşnutluğunu kazanma hedefine.</p>
<p>Doğrusu, fertleri bu ölçüde doygunluğa ulaşmış, birbirini seven-sayan ve birbirine gönülden bağlı bulunan böyle bir toplum, huzura namzet bir toplumdur. Huzura namzettir, zira artık onun fertleri arasında insanları huzursuzluğa ve ayrılıklara sürükleyecek faktörler silinip gitmiştir. Zaten onların arasında asalet, soy sop, bölge, muhit farklılıkları ve imtiyazları gibi hususlar kat’iyen söz konusu değildir. Herkesi ve her şeyi mutlak bir menşein vesayetinde gören, kabul eden bu insanlar tam mânâsı ile birer kardeştirler. Kur’ân, <em>“Mü’minler, başka değil, birbirlerinin kardeşidirler.”</em>(Hucurât sûresi, 49/10)<em> </em>derken, işte bu derin gerçeği hatırlatır. Aynı zamanda bu, sûrî bir kardeşlik de değildir; Nebi ifadesiyle, birbirlerine karşı sevgide, merhamette, gönülden davranmada bir vücudun uzuvları ölçüsünde kavi bir irtibat içindedirler ve her zaman birbirlerinin acılarını ruhlarında duyar, müteellim olur, sevinçlerini de paylaşır ve onlarla aynı mutluluğu beraber yaşarlar. (Bkz. Buhârî, edeb 27; Müslim, birr 65-67)</p>
<p>Evet onlar, birbirlerinin gözü-kulağı, dili-dudağı, eli-ayağı gibidirler. Bu toplumda her fert, hayatını diğerini yaşatmaya bağlamış, onun mutluluğu adına oturup kalkmaktadır. Dolayısıyla da onların arasında yalnızlığa düşme ve perişan olma kat’iyen söz konusu değildir. Birinin canı yansa hepsinin ciğeri “cız” eder. Birinin sevinç şölenine herkes neş’eyle katılır. Yine bu toplum içinde anneler-babalar, azizler gibi ihtiram görür; çocuklarsa, saksılardaki çiçekler gibi ihtimamla büyütülür. Eşler, ötedeki ebedî beraberlik mülâhazasıyla, en ileri yaşlarda bile birbirlerine karşı hep ilk günün neşvesiyle davranırlar. Ve hayatlarını hissî münasebetlerin çok çok ötesinde, kalbî ve mantıkî bir çizgide devam ettirmeye çalışırlar. Bunlar, gözlerinin içine yabancı bir hayal girmeyecek kadar da birbirlerine karşı vefalıdırlar.</p>
<p>Aile içindeki bu ahenk, geniş bir aile sayılan millet için de aynen geçerlidir; böyle ailelerden müteşekkil bir millette herkes birbirini sever-sayar, birbirine şefkatle bakar.. herkes için iyilik düşünür ve elinden geldiğince kötülükleri savmaya koşar. Kimseye suizanda bulunmaz, kimseyi zan altında tutmaz.. kimsenin ırzıyla, namusuyla, şerefiyle uğraşmaz.. tahminlere, ihtimallere binaen insanları takibe almaz, tutuklamaz.. ve fertleri birbirlerine karşı casus olarak kullanmaz.. ve o toplumun bir kesimi, varlığını diğer kesimi yıkmaya bağlamaz.. hele hiç kimse, bir kısım aşağı insanların işi olan komploya, yalana, tezvire, iftiraya kat’iyen başvurmaz. Çünkü bu huzur toplumunda her fert, insanî değerleri korumaya ant içmişçesine bütün olumsuzluklara karşı savaş vaziyetindedir.. ve bu toplum, bir vicdan ve huzur toplumudur.</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Uyku ve Alzheimer</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2022/02/03/uyku-ve-alzheimer/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 03 Feb 2022 05:24:47 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tıp]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=218837</guid>

					<description><![CDATA[İnsan bünyesi ve metabolizmasının sağlıklı olma yönünde en önemli iki esasından birisi beslenme, diğeri de uykudur. Beslenme konusu daha müşahhas, elle tutulur durumdaki gıda maddeleri ve enzimler laboratuvar deneylerine açık olduğu için, bu sahada çok sayıda araştırma yapılmış, ciddi prensipler ve ölçüler elde edilmiştir. Uyku ise beyin, ruh ve beden arasındaki sırlı münasebetlerin bütün boyutuyla [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>İnsan bünyesi ve metabolizmasının sağlıklı olma yönünde en önemli iki esasından birisi beslenme, diğeri de uykudur. Beslenme konusu daha müşahhas, elle tutulur durumdaki gıda maddeleri ve enzimler laboratuvar deneylerine açık olduğu için, bu sahada çok sayıda araştırma yapılmış, ciddi prensipler ve ölçüler elde edilmiştir. Uyku ise beyin, ruh ve beden arasındaki sırlı münasebetlerin bütün boyutuyla tam bilinememiş olması ve ölçmedeki zorluklar sebebiyle, birçok yönüyle sırlı bir süreç olarak kalmıştır. Kur’ân-ı Kerim’de ölenlerin ruhunun alındığı gibi, ölmeyenlerin de ruhlarının uyku esnasında bedenle irtibatını koparmadan geçici olarak ayrıldığı ve sonra tekrar geri getirildiğinden bahsedilirken<a href="#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> Peygamber Efendimiz de (sallallâhu aleyhi ve sellem) “<em>Uyku ölümün kardeşidir.</em>”<a href="#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> hadis-i şerifiyle bu mânâya işaret etmektedir.</p>
<p>Furkan Sûresinin 47. ve Nebe Sûresinin 9. âyetlerinde ise uykunun dinlenme için yaratıldığı belirtilmektedir.<a href="#_edn3" name="_ednref3">[3]</a> Bu iki âyetin de açıkça belirttiği gibi uyku, başta beynimiz olmak üzere organlarımızın dinlenip tamir edilmeleri için verilmiş büyük bir nimettir. İyi bir gece uykusu, vücudumuzun kendini tamir etmesine ve gerektiği gibi çalışmasına yardımcı olduğu gibi, daha iyi zihin sağlığına, kalb hastalığı ve diyabet dâhil olmak üzere birçok hastalık riskini düşürmeye yardımcıdır. Yeterince uyumamanın <a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16493235/">zihnî gerileme</a> ve <a href="https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1087079217300114?via%3Dihub">Alzheimer hastalığı</a> gibi durumlarla bağlantılı olduğu da gösterilmiştir. Alzheimer, yaşlı nüfusta zihnî performansın düşmesinin veya bitmesinin ana sebebidir ve bunama vakalarının yaklaşık %70’ini teşkil eder.</p>
<p>Uykusuzluk pek çok insanın zaman zaman yaşadığı, gerçekten beyin-sinir sistemini, zihin fonksiyonlarını ve duyu organlarının işleyişini bozan, reddedilmeyen bir vakıadır. Peşpeşe birkaç gün uykusuz kaldığımızda zihnî işleyişlerde bir gerileme, sinirlilik ve yetmezlik duygularıyla sanki bir işkenceye mârûz kalmış gibi oluruz. Uzun süren uykusuzlukların zihin-beyin sisteminde sebep olduğu bozukluğun, yaşlanmayla birlikte Alzheimer riskini ne kadar artırdığı sorusu henüz tartışılmaktadır.</p>
<p><strong>Tartışılan Uyku Süresi</strong></p>
<p>Sağlık ve Tıbb-ı Nebevî konusundaki merakını ve bu konudaki tavsiyelerini bildiğimiz muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, seneler önce sağlık durumunu sorduğu bazı insanların Alzheimer hastası olduklarından bahsedildiğinde, “<em>Fazla uyku uyumanın Alzheimer’a sebep olabileceğini düşünüyorum, bu konuda dinlediğim ve müşahede ettiğim bazı şeyler var, ama saham olmadığı için sadece doktor arkadaşların dikkatini çekmek isterim</em>.” demişti. Bu ikazı hiç unutmadım; uyku ile ilgili araştırmaları gördükçe okumaya çalıştım. Fakat tam aksine uyku çalışmalarında, hep uykusuzluğun veya az uykunun Alzheimer’a veya diğer bunama çeşitlerine tesiri olduğundan bahsedilmekte, sekiz saat uyumanın çok önemli olduğu vurgulanmaktaydı.</p>
<p>Sonunda yeni yayınlanan üç ayrı çalışmadaki bilgiler, bir anda Hocaefendi’nin yıllar önce söylediği fazla uykunun Alzheimer’ı tetiklediği konusunu gündeme getirdi. Newcastle’deki North Umbria Üniversitesiden uyku araştırmacısı Greg Elder’in “<em>Araştırmaya göre, bir gecede 6,5 saatten fazla uyumak, zihnî gerilemeyle irtibatlandırılıyor; bu aslında ne anlama geliyor?</em>” başlıklı makalesinde,<a href="#_edn4" name="_ednref4">[4]</a> Washington Üniversitesi Tıp Fakültesinden araştırmacıların yaptığı bir çalışmadaki, tıpkı çok az uyumak gibi, çok fazla uyumanın da zihnî gerileme ile bağlantılı olabileceğini gösteren iddialarını<a href="#_edn5" name="_ednref5">[5]</a> merkeze alarak bir tartışma açtı.</p>
<p>Araştırma ekibinin maksadı hangi süredeki bir uykunun zihnî bozulmayla bağlantılı olduğunu anlamaktı. Bunun için, yetmişli yaşların ortalarından sonlarına kadar yaklaşık 100 kişiyi 4–5 yıl boyunca takip ettiler. Çalışmaları sırasında 88 kişi herhangi bir demans (bunama) belirtisi göstermezken, 12 kişi zihnî kabiliyetler açısından bozulma belirtileri (birisi hafif bunama, on biri demans öncesi kısmî zihin bozulması) gösterdi.</p>
<p>Çalışma boyunca katılımcılar, zihnî gerileme veya bunama belirtilerinin fark edilmesi için zihin faaliyetlerini ölçen bir dizi nöropsikolojik teste tâbi tutuldu. Bu testlerden elde ettikleri puanlar daha sonra Preklinik Alzheimer Zihnî Test (PACC) puanı olarak adlandırılan tek bir puanda birleştirildi. Bu puan ne kadar yüksek olursa, kişilerin zihin fonksiyonları zaman içinde o kadar iyi durumdaydı.</p>
<p>Katılımcılar uyurken, alınlarına takılan tek elektrotlu ensefalografi (EEG) cihazı kullanılarak, dört ile altı gece sürecince beyin ve zihin faaliyetleri ölçüldü. Aynı testler üç yıl sonra tekrar yapıldı. Bu özel EEG cihazı, kişinin beyin aktivitesini, ne kadar süreyle uykuda bulunduğunu ve uykunun ne kadar dinlendirici olduğunu doğru bir şekilde ölçüp ifade ediyordu. Ayrıca yaş, genetik özellikler ve bunama ile bağlantılı olan <em>beta-amiloid</em> veya <em>tau</em> proteinleri* taşınıp taşınmadığı gibi, zihnî gerilemeyi tetikleyebilecek diğer faktörler de hesaba katılmıştır. Bütün bu ölçüm ve değerlendirmeler sonrasında araştırmacılar, düşük kaliteli uykunun yanı sıra, bir gecede 4,5 saatten az ve 6,5 saatten fazla uyumanın zaman içinde zihnî gerileme ile irtibatlı olduğunu buldular. Şu sonuç da ilgi çekiciydi: Uyku süresinin zihin fonksiyonları üzerindeki tesiri, en büyük risk faktörü olan yaşın tesiri ile aynı derecedeydi.</p>
<p><strong>            Beyin Hücreleri ve Bunama</strong></p>
<p>Alzheimer ve Parkinson gibi diğer birçok nörodejeneratif hastalıkta, normalde sağlıklı beyin hücrelerinin parçası olan proteinler, mikroskobik kümeler halinde birbirine yapışmaya başlar. <em>Agrega</em> adı verilen bu protein kümeleri, hastaların beyin hücrelerini öldürür ve hafıza kaybı gibi arızalara yol açar. Agrega sayısı arttıkça hastalık kötüleşir ve <a href="https://academic.oup.com/jnen/article/70/11/960/2917408">genellikle</a> ilk hafif semptomlardan yıllar sonra ölüme sebep olur. Çeşitli süreçlerin agrega oluşumuna katkıda bulunması muhtemel olduğu için, bunlardan en önemli olanın da uyku süresi olduğu, giderek kabul görmektedir. Beynin bu agregalardan temizlenmesinde uykunun önemi ve agregaların nasıl ve ne kadar hızlı ortaya çıktıkları konusunda çalışmalar devam etmektedir.</p>
<p>Önceki araştırmalardan uyku eksikliğinin zihnî bakımdan gerileme ile bağlantılı olduğu bilinmektedir. Bir çalışmada, uykusuzluk veya gündüz aşırı uykulu olma gibi uyku bozuklukları bildiren kişilerin, bunamaya mârûz kalma risklerinin daha yüksek olduğu gösterilmiştir. Alzheimer hastalığı olan kişilerin beyinlerinde daha yüksek miktarda <em>beta-amiloid</em> bulunduğu zaten çok öncelerden tespit edilmişken, uyku süreleri 4,5 saatten az olan kişilerde de <em>beta amiloid </em>seviyesinin yüksek çıkması bir anda dikkatleri uyku süresi üzerine çekmiştir.</p>
<p>Ancak araştırmacılar henüz, uyku eksikliğinin neden zihnî gerileme ile bağlantılı olduğunu kesin olarak bilemiyorlar. Bu konudaki tahminlerden birisi, uykunun gün boyunca beynimizde biriken zararlı proteinlerin temizlemesine yardımcı olduğudur. <em>Beta-amiloid</em> ve <em>tau</em> gibi bu proteinlerin bazılarının bunamaya sebep olduğu düşünülmektedir. Bu yüzden uykuya müdahale etmek, beynimizin bunlardan kurtulma kabiliyetini bozabilir. Deneylerden elde edilen deliller de bunu desteklemektedir. Sadece bir gecelik uykusuzluğun bile sağlıklı insanların beynindeki beta-amiloid seviyelerini geçici olarak artırdığı gösterilmiştir.</p>
<p><strong>            Fazla Uykunun Zararı</strong></p>
<p>Peki, aşırı uykunun zihnî gerileme ile nasıl bir münasebeti olabilir? Bu konudaki işleyiş ve mekanizma henüz çok açık olarak netleşmemiştir. Önceki çalışmalarda aşırı uyku ile zihin performansı arasında bir bağlantı bulunmuş, fakat bu bilgiler, katılımcıların gece ne kadar uyuduklarını bildirmelerine dayandığı için pek güvenilmiyordu. Bu yeni çalışmada ise uyku süresini ve kalitesini net ölçen EEG cihazı önemli bir eksikliği gidermiştir.</p>
<p>Bu çalışmanın sonunda, şaşırtıcı olarak optimal uyku süresinin, önceki çalışmalarda söylenilenin aksine, sekiz saatten çok kısa olduğu, bünyeye ve kiloya göre 4,5–6,5 saatlik bir uykunun yeterli olduğu söylenmektedir. En önemlisi, 6,5 saatten fazla uyumanın zamanla zihin fonksiyonlarında gerilemeye sebep olabileceği gündeme gelmiştir.</p>
<p><strong>Uyku Kalitesi</strong></p>
<p>Bunama gelişmesi riski söz konusu olduğunda, önemli olan uykunun uzunluğu değil, kalitesi olabilir. Çalışmaya göre, EEG grafiğinde yavaş sinyallerin göründüğü, uykunun en “derin” hâli olarak bilinen, aynı zamanda beyni tamir edici olan, uyanmanın en zor olduğu <strong>yavaş dalga</strong> safhası (bu dönemde uyandırılan kişi uyku sersemi olur) yaşanmamışsa zihnî bozulma tetiklenmektedir. Kısacası uzun uyku değil, yavaş dalga safhasının yaşandığı, beynin ve hücrelerin tamir edildiği kısa uyku faydalıdır.</p>
<p>Bu çalışmadaki zorluk, uyku süreleri sadece belli birkaç yıl takip edilen ve 6,5 saatten fazla uyuyan kişilerin zihnî gerilikler gösterdiklerinde, acaba bunlar önceden mârûz kaldıkları başka şartlar sebebiyle (kötü beslenme, uyuşturucu, sigara kullanma, fizikî aktivite eksikliği vs.) bunamaya daha önceden başlamış olabilirler mi sorusunun cevabıdır. Bütün bu faktörler birlikte değerlendirildiğinde, daha uzun uykunun neden zihnî gerileme ile bağlantılı olduğu açıklanabilir.</p>
<p>Genetik yatkınlık gibi bazı faktörler önlenebilir olmasa da bunamaya mârûz kalmamak için iyi bir gece uykusu almanın yanı sıra, egzersiz yapmak ve sağlıklı beslenmek gibi yapabileceğimiz birçok şey vardır. Ancak bu çalışmaya göre, sekiz saatlik uyku süresinden vazgeçmek ve her gece 4,5 ila 6,5 ​​saat arasında bir uyku süresinin yeterli olduğunu söylemek mümkün görünmektedir. Nöroloji profesörü David Holtzman da “<em>Sadece toplam uykunun aksine, uyku kalitesinin anahtar rol olabileceğini</em>” söylemektedir.</p>
<p><strong>Fıtrî Uyku veya “Tatlı Nokta”</strong></p>
<p>Hayattaki diğer pek çok güzel şey gibi, uykuda da ölçülü olmak en iyisidir. Makalenin birinci yazarı Brendan Lucey’e göre, “<em>Kısa ve uzun uyku süreleri, belki de yetersiz uyku veya kötü uyku kalitesi, zihnî performansın kötüleşmesine sebep olmaktadır, elde ettiğimiz bilgilere göre, istikrarlı ve iyi bir zihnî performans için gerekli toplam uyku süresi için, ne az ne de çok olmayan, ortada bir aralık veya ‘tatlı nokta’ bulunmaktadır ve uykuda bu noktayı yakalamak önemlidir</em>.”<a href="#_edn6" name="_ednref6">[6]</a> Bütün bu bilgilerden sonra Lucey, her kişinin uyku ihtiyacının kendisine has olduğunu, kısa veya uzun uyusa bile beyninin dinlenmiş olduğunu hissederek uyanan kişilerin, alışkanlıklarını değiştirmeye mecbur hissetmemeleri gerektiğini, ancak iyi uyuyamayanların, uyku problemlerinin büyük çoğunlukla tedavi edilebileceğinin farkında olmalarını söylemektedir. Ancak oldukça sırlı bir süreç olan uyku konusunda, Kur’ân ve Sünnet rehberliğinde, daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğu da anlaşılmaktadır.</p>
<p>*<strong>Tau proteini</strong>, hücre iskeletini teşkil eden minik tüpçüklerin düzenlenmesinde rol oynayan bir protein olup yapısına fosfor eklendiğinde iş görür. Beyin hücrelerinde, diğer hücrelere nispetle daha fazla bulunduğu için beynin işleyişinde önemli bir protein olduğu düşünülmektedir. Bilhassa yaşlılıkta yapısına gereğinden fazla fosfor eklenince fonksiyonu bozulur ve beyinde birikmeye başlar. Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıklarda tau protein liflerinin nöronlar arasında bir yumak meydana getirerek işleyişi bozduğu bilinmektedir.</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Zümer, 39/42.</p>
<p><a href="#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Beyhakî, Şuabü’l-İman, 4/183.</p>
<p><a href="#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> “Size geceyi örtü, uykuyu bir istirahat, gündüzü de dağılıp çalışma vakti kılan O’dur.” (Furkan, 25/47). “Uykunuzu dinlenme yaptık.” (Nebe, 78/9).</p>
<p><a href="#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Greg Elder, “Sleeping longer than 6.5 hours a night associated with cognitive decline according to research – what’s really going on here?” <em>The Conversation</em>, 5-11-2021.</p>
<p><a href="#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> B.P. Lucey ve ark. “Sleep and longitudinal cognitive performance in preclinical and early symptomatic Alzheimer&#8217;s disease”, <em>Brain</em>, 20-10-2021;144(9): 2852–2862.</p>
<p><a href="#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> T. Bhandari, “Hit the sleep ‘sweet spot’ to keep brain sharp. Too little and too much sleep linked to cognitive decline”, Washington University School of Medicine, St. Louis, 20-10-2021.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Hak Mağlup Olur mu?</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2022/02/03/hak-maglup-olur-mu/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 03 Feb 2022 05:23:16 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[İnanç]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=218835</guid>

					<description><![CDATA[Yaklaşık bir asır önce Bediüzzaman Hazretlerine şu mealde bir soru sorulur: Madem “Hak daima üstündür ve ona galip gelinemez.”[1] doğru bir sözdür, niçin Müslümanlar mağlup hâldedir? Niçin kuvvetli olanlar, haklı olanlara galiptir? Üstad Hazretleri cevap olarak dört noktaya dikkat çeker:[2] Birinci noktada, hak ve bâtıl hedef ve vesileler üzerinde durur. Hak; doğruluk, gerçeklik, kesin bilgi, [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Yaklaşık bir asır önce Bediüzzaman Hazretlerine şu mealde bir soru sorulur: Madem “Hak daima üstündür ve ona galip gelinemez.”<a href="#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> doğru bir sözdür, niçin Müslümanlar mağlup hâldedir? Niçin kuvvetli olanlar, haklı olanlara galiptir?</p>
<p>Üstad Hazretleri cevap olarak dört noktaya dikkat çeker:<a href="#_edn2" name="_ednref2">[2]</a></p>
<p>Birinci noktada, hak ve bâtıl hedef ve vesileler üzerinde durur. Hak; doğruluk, gerçeklik, kesin bilgi, yaratılış kanunlarına uygunluk, adalet ve liyakat gibi anlamlara gelirken bâtıl da bunun zıddı olarak, yalan, fıtrata aykırılık, safsata, abes ve hurafe anlamlarına tekabül eder.</p>
<p>Her faaliyetin hedef ve vesileleri vardır. Hedef, ulaşılmak istenilen sonuç, vesileler de bu sonuca götüren vasıta, süreç ve protokollerdir.</p>
<p>Bu durumda dört ihtimal akla gelir:</p>
<ol>
<li>Hedef haktır, vesileler de haktır.</li>
<li>Hedef bâtıldır, vesileler de bâtıldır.</li>
<li>Hedef haktır, ancak vesileler bâtıl olabilir.</li>
<li>Hedef bâtıldır, ancak vesileler hak olabilir.</li>
</ol>
<p>Hedef ve vesilenin hak olması ideal bir keyfiyettir. Hedef ve vesilenin bâtıl olması ise fazla söz gerektirmeyen bir melanettir.</p>
<p>Şimdi diğer iki ihtimal üzerinde duralım:</p>
<p>Bir hedef hak olunca, vesileler de otomatik olarak hak olmaz. Hedefin hak olması yeterli değildir. Akleden kalb yardımıyla tercih gücünü kullanarak hak vesilelere riayet de gereklidir. Mesela insanlara faydalı olacak bir yardım kuruluşu kurmak; hak ve lüzumlu bir hedeftir, salih ve hayırlı bir maksattır. Ancak böyle bir vakfın kurulması ve faaliyetlerine istikrarlı bir şekilde devam etmesi için çok sayıda hak vesilenin yerine getirilmesine ihtiyaç vardır. Projelerin kapsamına göre kalite, zaman ve maliyet optimizasyonun yapılması, bilgi ve nakit akışının yönetimi, entelektüel sermayenin yerinde kullanımı, mizaca ve yetkinliğe uygun istihdam, hukukî şartlara riayet, müşterek vizyon için adanmışlık ruhunun beslenmesi ve güven sermayesinin artırılması bunlardan bir kısmıdır.</p>
<p>Öte yandan, bir hedefin bâtıl olması, vesilelerinin de bâtıl olmasını gerektirmez. Bâtıl bir hedefe, hak vesilelerle ulaşılabilir. Sözgelimi, kamu yararını umursamadan acımasız bir rekabetle kâr maksimizasyonunu hedefleyen bir kuruluş, profesyonel vesileler kullanabilir, piyasa şartları ve müşteri memnuniyetine göre gerekli sebepleri yerine getirebilir ve böylelikle bâtıl da olsa hedefine ulaşabilir. Bu arada vesileler genellikle hak olsa bile, hedef bâtıl olduğu için yetkiyi kötüye kullanma, istismar ve yolsuzluk da kaçınılmazdır. Bu tür bir aldatıcı başarı veya “galibiyet” sürdürülebilir değildir. Ancak bu durumda bile hak vesileler, bâtıl vesilelere galip gelmiş olur. Vesilesiz hedefler, temenniden öteye geçemez. Gayret ve himmet olmadan, boş umutlarla yol alınmaz.</p>
<p>Peki, vesileleri ihmal etmemek için ne gereklidir? Vesileler, belirli hedefler için vasıta olarak takdir edilen belirli sebeplerdir. Vesilelere vâkıf olmak, “iktiran”a vakıf olmaktır. Yani hangi sebeplerin hangi sonuçlarla birlikte yaratıldıklarını keşfetmektir. Vesileleri bilmek, Sünnetullah’ı bilmektir. Bu da ilim, tecrübe, meleke, uzmanlık ve hikmet gibi vasıfları gerektirir. İlim dairesi genişledikçe riayet edilecek sebeplerin dairesi de genişler. İnsan bilmediği vesileyi yerine getiremez. Vesilelerde uzmanlaşmak zor, hedeflerde temennide bulunmak kolaydır. Becerikli olmak, iyi niyetli olmaktan daha fazla himmet gerektirir. Neticede becerikli kötü niyetliler, beceriksiz iyi niyetlilere galip gelir. Aslında galip gelen, bâtıl bir vasıf olan kötü niyet değil, hak bir keyfiyet olan maharettir.</p>
<p>Üstad Bediüzzaman, ikinci noktada “isimler” ve “sıfatlar” üzerinde durur. Bir kişinin isminin Müslüman olması, otomatik olarak bütün sıfatlarının da Müslüman olmasını gerektirmez. Dürüstlük; İslamî bir sıfattır, Allah ahlakını yansıtır, haktır, doğrudur, vicdanîdir ve insan olmanın gereğidir. Ancak şeytan, nefis ve benliğin, insanı dürüstlükten ve diğer hak sıfatlardan mahrum etmesi her zaman muhtemeldir.</p>
<p>Müslüman olmayan bir insanın da bütün sıfatlarının bâtıl olması gerekmez. Bir gayrimüslim, pekâlâ dürüst olabilir. Demek ki ortada bir mağlubiyet söz konusuysa, bunun sebeplerinden biri, isimleri Müslüman olanların bâtıl sıfatlarıdır. Zaten sıfatsız isim, sahte isimdir.</p>
<p>Hedefi ve niyeti hak olan, ahlaklı ve faziletli kişiler salih, vesileleri hak olan, meleke ve uzmanlık sahibi kişiler ise mâhirdir. Dünyevî işlerde, maharet (ustalık) veya salahate (erdemli ve ahlaklı olma) öncelik vermek gerektiğinde, maharet tercih edilir. Aracımız arızalandığında, mahareti olmayan salih bir çırağa değil, salih olmasa da mâhir bir ustaya müracaat ederiz. Elbette hem salih hem de mâhir olan bir usta, tercih edilmeye daha layıktır.</p>
<p>Bu arada Üstad hayat hakikatine dikkat çeker. Rabbimiz hayatı ihsan eder ve canlıların hayatının devam etmesi için gerekli sebepleri yaratır. Hayatın Rahman nezdinde sırlı bir kıymeti olduğu için, sonsuz merhameti ve şefkatiyle, hayat sahibi her yaratılmışa aynı kanunlarını uygular. Havasından, suyundan, türlü türlü nimetlerinden her canlıyı istifade ettirir. Dünyevî hayatta, bir insanın sırf ismi gayrimüslim olduğu için hayatı sekteye uğramaz veya son bulmaz. Rabbimizin sonsuz rahmeti, adaleti ve hikmeti buna müsaade etmez.</p>
<p>Üçüncü noktada, iki türlü ilahî kanuna dikkat çekilir. Birinci tür kanunlar, Allah’ın kudret ve irade sıfatlarından kaynaklanan yaratılış kanunlarıdır. Allah (celle celâluhu), kâinatta belli sınırlar, ölçüler ve münasebetler takdir eder. Sonsuz ilmiyle belirlediği kader kalıplarına göre zerreleri yaratıp sevk ederek maddî âlemi, zaman sayfasına, kudret kalemiyle silsile hâlinde yazar. Her nesne ve vakıayı, bütün keyfiyeti ve etkileşimleriyle vücuda getirir. Mesela yerçekimi, O’nun iradesi ve emriyle bir kanun olarak tezahür eder. Nükleer kuvvet, elektromanyetik kuvvet ve zayıf kuvvet de yine Rabbimiz tarafından sınırları ve ölçüleri tayin edilmiş kanunlardır. “Bilimsel kanun” veya “tabiat kanunları” denilen şeyler, aslında Sünnetullah’tır, mahiyetlerini tam olarak kavramamız mümkün olmayan İlahî emirler ve kanunlardır. O emrettiği için taş serttir, ateş yakar. Yoksa taş kendi başına sert olamaz, ateş tesadüfen yakamaz. “Sert ol!” emrine itaat eden taşlar, köklerin karşısında aldıkları ikinci bir İlahî emirle mukavemetlerini yitirir. Yeşil ve ince yapraklar, “Yak!” emrine itaat eden güneş ışınlarından, farklı bir emirle muhafaza edilir. Yaratılış kanunları doğrudan O’nun emrine bağlıdır. Zaten emirsiz kanun olmaz. Ruh da yerçekimi gibi bir kanun-u emrîdir.</p>
<p>İkinci tür kanunlar, kelam sıfatından neşet eden ve dinin ruhunu ikame eden vahyî ve kitabî kanunlardır. Semavî Suhuf ve Kitaplardaki emir ve yasaklar, insanların ebedî saadeti için rehberlik yapan ve Allah ahlakını yansıtan düsturlardır.</p>
<p>Demek ki kanunlar sadece Kur’ân-ı Kerim’de yer almaz, kâinatta da uyulması gereken kanunlar mevcuttur. Kitabullah ve Sünnet’teki emirlere uyan veya uymayanlar genellikle âhirette mükâfat veya ceza görürken Sünnetullah’a veya Âdetullah’a, yani yaratılış kanunlarına uyanlar veya isyan edenler de umumiyetle bu dünyada hak ettikleri karşılığı alırlar. Takva, bu iki farklı kanuna da saygılı olmaktır.<a href="#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<p>Fıtrat kanunları ve küllî kaideler evrenseldir. Her zaman, her yerde ve herkes için geçerlidir ve vicdana hitap ettikleri için lüzumları âşikârdır. Sabreden, zafere ulaşır. Atâlete düşen de sefaleti hak eder. Sabredenin gayrimüslim olması, atâlete düşenin de Müslüman olması, kaçınılmaz sonucu değiştirmez.</p>
<p>Bazen bir meselede, kelam ve kudretten gelen iki farklı kanuna bir arada riayet edilir. Kıble tayininde cep telefonundaki bir uygulamayı kullanmak buna bir misaldir.</p>
<p>Maddî sebepler söz konusu olduğunda insan, diliyle “bismillah” diyerek uçamaz. Yaratılış kanunlarını keşfedip Allah’ın muradına ve takdirine hürmet ederek, Sünnetullah’a uygun hareket ederek ve fiili dua yaparak, yani malzeme, aerodinamik, elektronik ve yazılım gibi alanlarda uzmanlaşarak uçmak mümkündür. Allah insanı sınayabilir, ancak insan Allah’ı imtihan edemez. Yaratılış kanunlarına uymayıp Allah’tan sonuç beklemek, O’na karşı saygısızlıktır. Ayrıca sebeplere riayet ettikten sonra, sonuçları “garantilemek” de mümkün değildir. Basit bir kesb anlamında gayret bizdendir, ama muvaffakiyet değil. Allah, sonsuz hikmetiyle dileği gibi yaratır. Hikmetine hürmet eden ve süflî beklentilere girmeyenlere semereler ihsan etmek de O’na (celle celâluhu) yakışır.</p>
<p>Üstad Bediüzzaman’ın üstünde durduğu dördüncü nokta ise şudur: Bir hak, potansiyel olarak kalmış olabilir; güçsüz ve layık olduğu mertebeden uzak bir hâlde bulunabilir. Posalar yüzünden saflığı fark edilmeyebilir. İşte böyle bir durumda kader, hakkı yeniden intizamlı, parlak ve saf kılmak için bâtılı ona musallat eder. Böylelikle hakkın kıymeti fark edilir, âdeta hakkın şahs-ı manevîsi silkinir, tortularından kurtulur ve durulaşır.</p>
<p>Maddî âlemde hedefleri yanında vesileleri hak olan, enfüste isimler yanında hakikî sıfatlar taşıyan, afakî ve enfüsî sistem ve süreçleri takdir ve tespit eden tekvinî ve kelamî kanunlara ehemmiyet veren ve riayet edenler, hakikatlerin tespit ve icrasında istikrarlı olanlar ve aktif sabır ve tevekkülle kadere hürmet edenler inayete mazhar olurlar.</p>
<p>Hakkı sönük göstermeye, hakikatleri gölgelemeye, insanları dünya ve âhiret saadetinden mahrum etmeye kimin hakkı olabilir? Şu anda bütün dünyada kudret ve kelam sıfatından gelen iki kitaptaki kanunlara uymak için ciddi gayret eden adanmışlar, hakları cilalamakla meşgul. Nanoteknolojiden uzay bilimlerine, veri biliminden dil bilimine, hukuktan siyer felsefesine, tasarımdan sanata kadar her alanda hakikatleri keşfeden, uygulayan, billurlaştıran ve dalga dalga yayan bu Sünnetullah mütehassıslarına, salih mâhirlere ne kadar çok ihtiyacımız var! Bu ihtiyacın karşılanması ve bunun kuru bir temenni olarak kalmaması için himmet ve gayret eden herkes muhabbete, iltifata ve teşvike layıktır.</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Buhârî, Cenâiz, 79; Et-Taberânî, <em>El-Mu’cemü’l-Evsat</em>, 6/128.</p>
<p><a href="#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Bediüzzaman Said Nursî, <em>Sözler</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 792–793. (<em>Lemaât</em>’ın telif tarihi: 1921).</p>
<p><a href="#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> M. Fethullah Gülen, <em>Gurbet Ufukları (Kırık Testi-3)</em>, “Takvanın İki Buudu”, İstanbul: Nil Yayınları, 2011, s. 152.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Tolstoy ve İtirafları</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2022/02/03/tolstoy-ve-itiraflari/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 03 Feb 2022 05:20:14 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel Kültür]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=218833</guid>

					<description><![CDATA[Tolstoy, İtiraflarım adlı eserinde nakleder: “Çölde bir yolcuya vahşi bir hayvan saldırır. Seyyah, vahşi hayvandan kurtulmak için koşmaya başlar. Korkudan kendisini susuz bir kuyuya atar. Kuyunun kenarında taşlar arasından fışkıran dallara can havli ile tutunur. Tam o esnada kuyunun dibinde ağzını açmış, kendisini bekleyen dev bir ejderha görür. Kolları vücudunu taşıyamaz, yorulmaya başlar, daha fazla [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Tolstoy, <em>İtiraflarım</em> adlı eserinde nakleder:</p>
<p>“Çölde bir yolcuya vahşi bir hayvan saldırır. Seyyah, vahşi hayvandan kurtulmak için koşmaya başlar. Korkudan kendisini susuz bir kuyuya atar. Kuyunun kenarında taşlar arasından fışkıran dallara can havli ile tutunur. Tam o esnada kuyunun dibinde ağzını açmış, kendisini bekleyen dev bir ejderha görür. Kolları vücudunu taşıyamaz, yorulmaya başlar, daha fazla dayanamayıp aşağı düşeceğini anlar. O sırada siyah ve beyaz iki farenin asılı kaldığı dalı biteviye kemirdiğini fark eder. Dalın bir süre sonra kopacağını düşünür. Çaresizlik içerisinde sağa sola bakarken dalın yapraklarından damlayan bal dikkatini çeker. Dilini uzatır ve balı yalamaya başlar.”</p>
<p>Tolstoy’un hikâyeye yaklaşımı ve çıkardığı ders manidardır:</p>
<p>“İşte benim hâlim de aynı bu yolcunun durumu gibidir. Ölüm ejderhası beni beklerken, ölümden kurtuluşumun olmadığını bildiğim hâlde ümitle hayatın dallarına sarılıyorum. Ama bu azaba niçin düştüğümü bir türlü anlayamıyorum. O güne kadar ağzımı tatlandıran balı yiyorum, fakat o leziz yiyecek artık bana hiç lezzet vermiyor. Yukarıda vahşi hayvan, aşağıda ejderha, sürekli tutunduğum dalı kemiren farelerden bir an olsun gözümü ayıramıyorum. Üstelik bu masal değil hayatın ta kendisi. Bu aksinin ispatlanamayacağı herkesin algılayabileceği bir gerçektir.”<a href="#_edn1" name="_ednref1">[1]</a></p>
<p>Dünya edebiyatına nadide eserler kazandıran Tolstoy (1828–1910), hâlet-i ruhiyesini, hikmetâmiz ve etkileyici bu güzel hikâye ile tasvir eder. Üstad Bediüzzaman’ın anlattığı, Suhuf-u İbrahim’de aslı bulunan<a href="#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> hikâyeyi<a href="#_edn3" name="_ednref3">[3]</a> Tolstoy, Arap kaynaklarından iktibas eder ve öykünün kahramanı ile kendisini aynîleştirir. Tolstoy’un anlattığı mesel, farkında olsak da olmasak da aslında can taşıyan her faninin dünya hâlinden başka bir şey değildir. Onun, dünyanın bir gölge misali fani olduğunu derinden idrak etmesi ve her an ölüme bir adım daha yaklaştığını hissetmesi, kim bilir, belki de ta küçük yaşlarından itibaren yaşadığı hadiselerdendir.</p>
<p>Tolstoy varlıklı ve kültürlü bir ailede dünyaya gelir; iki yaşındayken annesini kaybeder. Annesinin yüzünü hatırlayamayan Tolstoy, onu muhayyilesinde mitolojik bir varlığa dönüştürür. Üzüntülü hâllerini hayalinde canlandırdığı annesi ile paylaşır, içini ona döker. Her yerde annesinin hayaliyle gezer, teselli bulur.<a href="#_edn4" name="_ednref4">[4]</a> Dokuz yaşına geldiğinde de babası vefat eder, yakınları tarafından büyütülür.<a href="#_edn5" name="_ednref5">[5]</a></p>
<p>Eğitimini yakınları üzerine alır. 16 yaşında Kazan Üniversitesi, Şarkiyat Fakültesi Arap-Türk Edebiyatı Bölümüne kaydolur. Genç Tolstoy’u üniversiteye meşhur Türkolog Aleksandr Kazanbek hazırlar; ona Tatarca dersleri verir. Kazanbek, genç Tolstoy’un dil öğrenme kabiliyetine hayran kalır. Tolstoy, Almanca, İngilizce, Fransızcanın yanında Latince, Yunanca, Tatarca, İbranice ve Türkçe öğrenir.<a href="#_edn6" name="_ednref6">[6]</a> Fakat Üniversiteye bir türlü intibak sağlayamaz. Üniversitenin, bağımsız çalışmasına ket vurduğunu düşünür; bir türlü resmi eğitime adapte olamaz. Prosedürler onu üniversiteden soğutur ve eğitimini yarıda bırakır.<a href="#_edn7" name="_ednref7">[7]</a> Daha sonra Hukuk Fakültesinde de istikrar gösteremez ve oradan da ayrılır. Ağabeyinin tesiri ile orduya katılır, Kırım Savaşında subay rütbesiyle vazife alır. Orduda da uzun soluklu kalamayan Tolstoy, Petersburg’a döner.<a href="#_edn8" name="_ednref8">[8]</a> Bahsedilen dönemde Kırım ve Kafkaslarda bulunur, bu coğrafyadaki halkları yakından tanır, birçok eser kaleme alır.</p>
<p>Genç Tolstoy, üniversite eğitimini yarıda bıraktıktan sonra babasından miras kalan çiftliğin başına geçer, çiftliği başarı ile idare eder. Aynı zamanda kendisini edebiyata verir. Bahsedilen dönemde dünyanın en uzun romanlarından <em>Savaş ve Barış</em>’ı, yaklaşık yedi yılda tamamlar. Romanda soylu bir ailenin hikâyesi yanında, Rus içtimaî yapısını ve Napolyon’a karşı halkının verdiği mücadeleyi etkili bir dille anlatır. Eserde köylülerle birlikte soyluları, askerlerle beraber subayları, Çar ile Fransız imparatorunun mücadelesini, köy ve şehir hayatını geniş bir panorama içerisinde başarı ile sunar.<a href="#_edn9" name="_ednref9">[9]</a> Ailede kadın ve erkek arasındaki münasebetin doğru kurulmaması durumunda toplumda düzenin bozulacağının vurgulandığı eseri <em>Anna Karenina</em>’yı yazarken bunalıma girer, psikolojik sıkıntılar çeker. Yer yer intiharın eşiğine gelir.<a href="#_edn10" name="_ednref10">[10]</a></p>
<p>Tolstoy, bunalım döneminde İncil’e yönelir, Hazreti İsa (aleyhisselâm) öğretileri ile meşgul olur. Gençlik yıllarında bir türlü cevabını bulamadığı, “Ben kimim? Dünyaya niçin geldim?” soruları tekrar depreşir. Hristiyanlığı inceler, Kiliseyi ve bazı fikirlerini eleştirir. <em>Diriliş</em> romanı yayımlandıktan sonra eser dünyada büyük yankı uyandırır. Eserinde otokrasiyi eski ve köhne bir sistem olarak değerlendirir. Aynı zamanda Hazreti İsa’yı (aleyhisselâm) Tanrı olarak görmeyi ve ona tapmayı Hristiyan temel prensiplerine aykırı bir fikir olarak nitelendirir. Bunun üzerine 1900 yılında Kilise tarafından aforoz edilir. Aday gösterilmesine rağmen aforoz edilmesinden dolayı kendisine Nobel Edebiyat Ödülü verilmez.<a href="#_edn11" name="_ednref11">[11]</a></p>
<p>Avrupa’ya birçok defa seyahat eder. Yolculuklarını anlattığı eserleri eleştirilince edebiyattan ve yazmaktan soğusa da yazmaya devam eder. Bu dönemde kaleme aldığı eserlerde toplumdaki ahlakî problemlere temas eder, maddeci toplumların insanın ahlakı üzerindeki menfi tesirini ele aldığı eseri ile dikkatleri üzerine çeker. Memleketinde açtığı okulda köylü çocuklarını devrin şartlarına uygun modern eğitim metotları ile hayata hazırlar.<a href="#_edn12" name="_ednref12">[12]</a></p>
<p>Tolstoy hayatının farklı dönemlerinde Müslümanlarla temas hâlindedir. Orduda vazife yaptığı yıllarda Kafkas Müslümanlarını yakından tanır. Şeyh Şamil’in mücadelesini, naibi Hacı Murat’ın şahsında ele alır ve anlatır.</p>
<p>Tolstoy, 93 harbinde Ruslara esir düşen Türk askerlerinin Tula’ya getirildiğini öğrenir. Çocuklarına Türk askerlerini göstermek için askerlerin tutuklu bulunduğu kampı ziyaret eder. Esir askerlere sigara ve para verir, kendileriyle sohbet eder. Askerlerin çantalarında Kur’ân-ı Kerim görünce çok etkilenir. Ziyaret dönüşünde “Ne hoş, görkemli yiğitler!” deyince Türk askerlerini Rus askerlerinin katili olarak gören çocukları, babalarının bu tavrı karşısında şaşırırlar.<a href="#_edn13" name="_ednref13">[13]</a></p>
<p>Bu dönemde de Müslüman ve Hristiyanlar aynı coğrafyayı paylaşırlar ve iç içedirler. Azerbaycan kökenli General İbrahim Ağa ile evli olan Rus asıllı Yelena Velikova, Tolstoy ile mektuplaşır. Bir aydın olarak Tolstoy’dan kendisine yol göstermesini talep eder. Vekilova mektubunda kendisini tanıttıktan sonra çağdaşı ve aksakal olarak gördüğü Tolstoy’a üç çocuğunun olduğunu, kimliklerine hangi dini yazmalarını tavsiye edeceğini sorar. Diğer bir mektubunda da çocuklarına telkin edecekleri dinde karar kılamadıklarını, tereddüt içinde olduklarını bildirir ve kendisinden bu konuda yardım ister. Tolstoy, Vekilova’nın mektuplarına uzun uzun cevap verir. Mektubunda, “Hristiyan öğretisini her şeyden üstün tutan ve kabul eden birisi olarak, bunu söylemek garip de olsa, İslamiyet’in şüphe götürmez bir mükemmelliğe sahip olduğu aşikârdır. İslamiyet, Hristiyanlıktan altı yüz yıl sonra insanların ihtiyaçlarına cevap verecek donanımda gelmiştir.” der. Vekilova’nın oğlu Fariz, tarihî mektupların orijinallerini 1978 yılında Moskova’da Lev Tolstoy adına açılan müzeye verir.<a href="#_edn14" name="_ednref14">[14]</a></p>
<p>Tolstoy, 1860 yılında <em>Yasnaya Polyana</em> dergisinin ekim sayısında Efendimizin (aleyhissalâtü vesselâm) hadislerinin derlendiği <em>Muhammed</em> (aleyhissalâtü vesselâm) adlı bir kitapçık yayımlar; kitapçığa önsöz ve izah yazar. Eser, Tolstoy’un direktifleri doğrultusunda kız kardeşi tarafından derlenir. Kitabın amacı köy çocuklarına diğer milletlerin inançları ve kültürleri hakkında malumat vermektir. Kitapçıkta Efendimizin (aleyhissalâtü vesselâm) hayatı hakkında bilgiler verilir.<a href="#_edn15" name="_ednref15">[15]</a> Bahsedilen esere, Peygamberimizin (aleyhissalâtü vesselâm) yardımlaşma, kul hakkı, kardeşlik, toplum düzeni ve insan emeği gibi konularda irat buyurduğu hadisler seçilmiştir.</p>
<p>Tolstoy’un sanatı ve renkli kişiliği kadar onun sürekli arayış içerisinde olması ve yaratılış gayesini sorgulaması da dikkat çekicidir. Bir eserinde dünya yolculuğuna çıkan insanın hâlini kendisine has metaforlarla ve yazarlık refleksi ile tasvir eder. O, dünya denizinde yönünü kaybeden, hakikate gönlü bağlı olanların, çoğu zaman başkalarının da yolunu sapıtmasına sebep olabileceğini, hurafelerin, yanlış inanç ve geleneklerin insanı hakikatlerden uzaklaştırmasına vurgu yapar. Vasfettiği çetrefilli ve zorlu dünya yolculuğunda güzel olan ise dünya fikir denizinde, dev dalgaların arasından kurtulup sahil-i selamete ermesidir. <em>İtiraflarım</em> dediği ve eserinin son kısmında kendisine has anlatı ile ele aldığı ve tasvir ettiği hâl, aslında, tefekkür ve izan sahibi her insanın ulaşabileceği; akıl, vicdan ve hissin el ele vermesiyle saadetin kapılarını aralayacak mahiyette harikulade tespitlerdir:</p>
<p>“Ne zamandı bilmiyorum, beni bir sahilde kayığa oturttular ve karşı sahile yönelttiler, kürekleri elime verip tek başıma bıraktılar. Şiddetli akıntıda meçhule doğru sürükleniyordum. Gemilerdeki yolculara bakarken yönümü kaybettim. Yolcular bana başka çıkış yolu yok, diye sesleniyorlardı. Akıntıya kapıldım, sürüklendim. Parçalanmış kayıklar gördüm, dehşetle irkildim. Kurtuluş yolu göremiyordum. Geri döndüm, akıntıya karşı kürek çektim. Sonunda hakikate erdim: Sahil Allah, yön gelenek, kürekler ise bana bahşedilen özgürlük ve irade idi. Aslında bütün bunlar bana, sahil-i selamete ereyim, Allah’a kavuşayım, halas bulayım diye verilmişti. Ne yazık ki geç fark ettim.”<a href="#_edn16" name="_ednref16">[16]</a></p>
<p>Yazar, hayatının son döneminde ailesi ile fikir ayrılığına düşer. Ailedeki geçimsizliğin sebebi, topraklarının tamamını fakir halka dağıtmak istemesindendir. Bu konuda ailesini ikna edemez. Onların ısrarı karşısında topraklarını yasal mirasçılara bırakır. Ölmeden öce bütün kitaplarının kamuya bağışlanmasını, şatafatlı cenaze merasimi yapılmamasını, basit bir tahta tabutla, sade bir mezara defnedilmesini vasiyet eder.<a href="#_edn17" name="_ednref17">[17]</a> Yakın bir dostuna, “Ben bu evde ölmeyeceğim.” diyen Tolstoy, 1910 yılında doktoru ile birlikte gizlice, yayımladığı dergiyle aynı ismi taşıyan evi Yasnaya Polyana’yı terk eder. Seyahati sırasında daha sonra Lev Tolstoy adı verilen Astopova istasyonunda zatürreden vefat eder. Ölümü sevenlerini yasa boğar.<a href="#_edn18" name="_ednref18">[18]</a></p>
<p><strong>Netice</strong></p>
<p>Tolstoy bir ömür boyu birbirinden güzel edebî eserler kaleme alır. Babasından büyük bir miras kalmasına ve güzide eserleriyle edebiyat dünyasında göz kamaştırıcı prestij kazanmasına rağmen, ne yazık ki aradığı huzuru bir türlü bulamaz. İtiraflarını kaleme aldığı eserinde Hristiyanların ve farklı inançtaki insanların hayatlarının kendi hayatından farklı olmadığına, onların davranışlarının kendisini cezbedecek temsilden mahrum olmasına vurgu yapar. Diğer taraftan yazar fen bilimlerinin insanın yaratılış gayesini çözemeyeceğini, ancak kendi alanı ile ilgili bazı meselelere aydınlık getirebileceğini ve bu minvalde kaideler ortaya koyabileceğini belirtirken felsefenin de insanı buhranların anaforundan kurtaramayacağını söyler. Bahsedilen alanlarda suallerine cevap bulamayan Tolstoy, Kiliseyi eleştirmesine ve din adamlarının birçok fikrine katılmamasına rağmen, kurtuluşun ve huzurun adresini Hazreti İsa’nın (aleyhisselâm) tebliğ ettiği vahyin gölgesinde bulur ve oraya sığınır.</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Lev Tolstoy, <em>İtiraflarım</em>, çev. İpek Söylemez, İstanbul: Karbon Kitaplar, 2017, s. 10.</p>
<p><a href="#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Mücahit Bilici, “Kuyudaki Adam: Tolstoy, Bediüzzaman ve Buda”, www.risalehaber.com/kuyudaki-adam-tolstoy-bediuzzaman-ve-buda-16108yy.htm</p>
<p><a href="#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> Bediüzzaman Said Nursî, <em>Sözler</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 35 ve 845.</p>
<p><a href="#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Henri Troyat, <em>Lev Tolstoy</em>, çev. Z. Canan Özatalay, Işık Ergüden, İstanbul: İletişim, 2010, s. 27.</p>
<p><a href="#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> www.culture.ru/persons/8211/lev-tolstoy</p>
<p><a href="#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> <em>Russkiye pisateli XIX veka biobibliografiçeskiy slovar</em>, 1996, s. 304.</p>
<p><a href="#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> licey.net/ biografiya_pisatelya_ln_tolstogo.html</p>
<p><a href="#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> “Lev Tolstoy”, tr.wikipedia.org/wiki/Lev_Tolstoy#Hayat%C4%B1</p>
<p><a href="#_ednref9" name="_edn9">[9]</a> Ludmila Smanbekova, “Tolstoy’un Ahlak Anlayışı”, Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü</p>
<p>Felsefe Anabilim Dalı, 2002, s. 2.</p>
<p><a href="#_ednref10" name="_edn10">[10]</a> Ayla Kaşoğlu, “L. N. Tolstoy’un ‘Diriliş’ ve R. N. Güntekin’in ‘Dudaktan Kalbe’ Romanlarının Karşılaştırılması”, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı, Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı, 1996, s. 23–24.</p>
<p><a href="#_ednref11" name="_edn11">[11]</a> Gülcan İnalcık, “Tolstoy’un Romanlarında Kadın Karakterler ve Kadın Sorunsalı”, Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, 2012, s. 22–23.</p>
<p><a href="#_ednref12" name="_edn12">[12]</a> Ludmila Smanbekova, a.g.e., s. 2.</p>
<p><a href="#_ednref13" name="_edn13">[13]</a> “Tolstoy Müslüman oldu mu? Neden Türkiye&#8217;ye gelmek istedi? Kaynak: Tolstoy Müslüman oldu mu? Neden Türkiye&#8217;ye gelmek istedi?”, www.risalehaber.com/tolstoy-musluman-oldu-mu-neden-turkiyeye-gelmek-istedi-351729h.htm</p>
<p><a href="#_ednref14" name="_edn14">[14]</a> Lev Nikolayevic Tolstoy, <em>Hz. Muhammed</em>, çev. Arif Aslan, İstanbul: Karakutu Yayıncılık, 2005, s. 50–54.</p>
<p><a href="#_ednref15" name="_edn15">[15]</a> A. İ. Şifman, “Lev Nikolayeviç Tolstoy ve Türkiye: Türk Edebiyatına Etkisi”, Rusçadan Çev.: İlyas Üstünyer, Karadeniz Araştırmaları, 2021, XVIII/69: 221.</p>
<p><a href="#_ednref16" name="_edn16">[16]</a> Leo Tolstoy, <em>Confession</em>, çev. David Patterson, New York: W. W. Norton &amp; Company, 1983, s. 75–76.</p>
<p><a href="#_ednref17" name="_edn17">[17]</a> Henri Troyat, a.g.e., s. 833.</p>
<p><a href="#_ednref18" name="_edn18">[18]</a> Gülcan İnalcık, a.g.e., s. 25–26.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Hizmet Nedir?</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2022/02/03/hizmet-nedir/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 03 Feb 2022 05:18:02 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[İnanç]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=218831</guid>

					<description><![CDATA[Hizmet, ilhamını inançtan alan, evrensel insanî değerler çerçevesinde, renk, dil, din ve ırk farklı olsa da insan olarak birlikte yaşama kültürü oluşturmayı hedefleyen ve gönüllülerden oluşan bir sivil toplum hareketidir. Bu hareket, başta eğitim olmak üzere, insanlığın ortak menfaati ve bahusus dünya barışı adına projeler geliştirmeyi hedef edinmiştir. Hizmet eğitimle, insanlığın en büyük düşmanı olan [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Hizmet, ilhamını inançtan alan, evrensel insanî değerler çerçevesinde, renk, dil, din ve ırk farklı olsa da insan olarak birlikte yaşama kültürü oluşturmayı hedefleyen ve gönüllülerden oluşan bir sivil toplum hareketidir. Bu hareket, başta eğitim olmak üzere, insanlığın ortak menfaati ve bahusus dünya barışı adına projeler geliştirmeyi hedef edinmiştir.</p>
<p>Hizmet eğitimle, insanlığın en büyük düşmanı olan cehaleti, kalkınma ile ataleti, meskeneti ve fakirliği, sosyal uzlaşma ile de gayz, kin, nefret ve çatışmayı ortadan kaldırarak huzur ve güven ortamını temin etmeyi hedeflemiştir.</p>
<p>Kaderini Hizmet’e adayan, meşru yolda yaşamanın dışında hiçbir beklentisi bulunmayan Gönüllüler Hareketi mensuplarının, Allah’ın rızasına ulaşmaktan ve O’nu hoşnut etmekten, insanlara Allah’ı tanıtıp O’nu sevdirmeden, dünyaya niçin geldiğinin farkında olmasını sağlamadan başka bir idealleri yoktur.</p>
<p>Hizmet Hareketi’nin en önemli faaliyet alanı eğitimdir. Toprağın bağrına atılan bir tohum gibi, ülkemizde küçük kurumlarla başlayan bu eğitim hareketi artık bütün dünyaya yayılmıştır. Hizmet okulları, insanî değerlerin canlı tutulmasına önemli katkılarda bulunmuş, İslam hakkında insanları ürküten yanlış uygulamaları düzeltmeye gayret etmiş, yüce dinimizin güzelliklerini dünyaya taşımıştır.</p>
<p>Hizmet Hareketi, dünyanın mutlu geleceğini sağlayacak, birbiriyle anlaşıp uzlaşacak, hayru’l-halef nesillerin ve gençliğin yetiştirilmesini esas almıştır. Kendi ülkemizde bile ciğerpare evladı hakkında güven duygusunu kaybetmiş nice ailelere ümit olmuştur.</p>
<p>Ülkede başlayan bu eğitim hareketi, dünyanın her tarafına dalga dalga yayılmış, kültürleri farklı milletlere ümit telkin ederek açmış olduğu kolejlerde insanlığın ortak değerlerini temsil etmiştir.</p>
<p>Hizmet’in en önemli özelliklerinden birisi bağımsız olmasıdır. Muvaffakiyetlerini kendi beyin sancısı ve dinamikleriyle ortaya koymuş, kimseye el açmamış, kendi insanının fedakârlıklarıyla ve Allah’ın yardımıyla başarılı çalışmalar sergilemiştir.</p>
<p>Hizmet Hareketi, kimsenin aleyhinde olmadan, manevî değerlerine kilitlenerek demokrasi ve hukuku öne çıkarıp yaptığı çalışmalar için bir beklenti içine girmemiştir.</p>
<p>Hizmet Hareketi, insanlığın, adaletin ve evrensel hukukun reddettiği her türlü zulme, kin ve nefrete karşı çıkmıştır. Demokratik bir ortamda, devletin kanun ve nizamlarına muhalefet etmeden, bulunduğu ülkedeki vatandaşların huzur, güven ve emniyetine destek vererek amme hizmeti yapan bir sivil toplum hareketi olarak istişare ile faaliyetlerini devam ettirmektedir. Bu hareketin dünyanın her tarafında itibar görmesi, eğitim yoluyla dünya barışına katkıda bulunacak nesillerin yetiştirilmesi maksat ve gayretinin bir sonucudur.</p>
<p>Yaratılan bütün varlıkların en mükemmeli bulunan insanın hislerine sınır konulmamıştır. Kabiliyetlerini müspet mânâda inkişaf ettirirse, insanın melekleri geride bırakacak bir donanıma sahip olduğu görülecektir. Aksi taktirde vahşî hayvanlardan daha çok tahripkâr olduğu da inkâr edilemez. Hizmet Hareketi içinde de bazı kişilerin, gönüllülük anlayışına uymayan tavır ve davranışları olabilmektedir. Bu tür şahsî hata ve kusurlar, Hizmet’e mal edilmemelidir.</p>
<p>Hizmet Hareketi, entelektüel faaliyetler yanında, halkın her kesimiyle, aileler, eğitim ve kültür kurumlarıyla köprüler kurmak suretiyle, dünya barışına katkıda bulunmaktadır. Bu faaliyetler, farklı ülkelerde, birlikte yaşama kültürüne ciddi katkılar sağlamıştır. Kültür Olimpiyatları, gönüllü sağlık hizmetleri ve Kimse Yok mu Derneğinin faaliyetleri buna örnektir.</p>
<p>Yürek hoplatıp göz yaşartan bütün bu faaliyetler, kahraman Anadolu insanının iman, ahlak, fazilet ve fedakârlık ruhundan fışkıran himmetlerinden ve kendilerini insanlık hizmetine adamış olmalarından kaynaklanmaktadır.</p>
<p>Maalesef ülkemizdeki idareciler, dünyanın taktir ettiği Hizmet’in kıymetini bilememiştir. Hukuku tahrip edip devlet gücünü arkalarına alarak düşmanların yapmadığı kötülükleri, bir kıskançlık uğruna, çocuk, kadın, hasta ve ihtiyar demeden acımasızca yapmış ve irtikap ettikleri bu zulüm ve tahribatla yüzbinlerce insanın zarar görmesine sebep olmuşlardır.</p>
<p>Hizmet’e gönül veren insanlar, samimiyet ve ihlaslarını bozmadan, birlik ruhu içinde, kardeşlik şuuruyla, engellere takılmadan, güzel ahlakı temsil eder ve devrin şartlarına göre, yumuşak bir üslup kullanarak hizmetlerini sürdürürlerse, Allah’ın izni ve inayetiyle, bu hizmetler kıyamete kadar devam edecektir.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Kâinattaki Muhteşem Temizlik</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2022/02/03/kainattaki-muhtesem-temizlik/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 03 Feb 2022 05:16:31 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=218829</guid>

					<description><![CDATA[“Bu kâinat ve yeryüzü, sürekli işleyen büyük bir fabrika ve her vakit dolup boşalan bir han, bir misafirhanedir. Böyle işlek fabrikalar, hanlar, misafirhaneler; pis atıklar, enkazlar ve süprüntülerle çok kirlenip bulaşık hale gelir ve her tarafta kötü kokulu maddeler birikir. Eğer çok dikkatle bakılmaz, kirlerden arındırılmaz ve süpürülüp temizlenmezlerse içlerinde durulamaz, insan oralarda boğulur. Halbuki [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>“<em>Bu kâinat ve yeryüzü, sürekli işleyen büyük bir fabrika ve her vakit dolup boşalan bir han, bir misafirhanedir. Böyle işlek fabrikalar, hanlar, misafirhaneler; pis atıklar, enkazlar ve süprüntülerle çok kirlenip bulaşık hale gelir ve her tarafta kötü kokulu maddeler birikir. Eğer çok dikkatle bakılmaz, kirlerden arındırılmaz ve süpürülüp temizlenmezlerse içlerinde durulamaz, insan oralarda boğulur. Halbuki bu kâinat fabrikası ve yeryüzü misafirhanesi o kadar pak, temiz ve kirsizdir, bulaşık şeylerden ve kötü kokulardan öyle arınmıştır ki içinde lüzumsuz tek bir şey, faydasız tek bir madde ve rastgele bir kir bulunmaz; görünüşte bulunsa da hemen onu dönüştürecek bir makineye atılır, temizlenir</em>.”<a href="#_edn1" name="_ednref1"><sup>[1]</sup></a></p>
<p>Mikro âlemden makro âleme bütün kâinatta daimî bir hareket ve baş döndürücü bir devr-i daim olmasına rağmen, çok sistematik bir temizlik ve <a href="https://www.recyclingcenters.org/" target="_blank" rel="noopener">geri dönüşüm</a> faaliyetinin görülmesi, düşünen insanlar için muhteşem bir tefekkür vesilesidir. Dev yıldızlardan, tek hücreli bakterilere, akbabalardan akyuvarlara kadar pek çok varlık âdeta bir temizlik görevlisi gibi çalıştırılmaktadır. Bütün bunlar, varlıkları her türlü kirden arındıran Cenab-ı Allah’ın (celle celâluhu) Kuddûs isminin yansımalarıdır.</p>
<p>Hem maddî hem de manevî temizliğin ne kadar önemli bir insanî ihtiyaç ve dinî bir mesuliyet olduğunu “<em>Temizlik imanın yarısıdır</em>.” hadis-i şerifinde görmekteyiz.<a href="#_edn2" name="_ednref2"><sup>[2]</sup></a> Ancak, 21. yüzyıl insanı; karaları, denizleri, havayı ve hatta uzayı bile kirletmiş, kendi ürettiği plastik atığın şimdiye kadar ancak %9’unu geri dönüştürebilmiştir.<a href="#_edn3" name="_ednref3"><sup>[3]</sup></a> Mevcut durum devam ederse, 2050 yılına kadar çöplüklerde Empire State Binasının 35 bin katı ağırlığında plastik atığın birikmiş olacağı tahmin edilmektedir.<a href="#_edn4" name="_ednref4"><sup>[4]</sup></a> Bütün bilgi, maharet ve teknolojisine rağmen insanoğlu, temizlik ve geri dönüşüm konusunda bu kadar âciz kalırken, insan elinin karışmadığı dönemlerde yeryüzü tertemiz bir düzen içindeydi.</p>
<p><strong>Kozmik Temizlik ve Jüpiter’in Önemi</strong></p>
<p>Yıldızların kendilerine takdir edilen bir hayat devresi içinde geçirdikleri safhalar, göktaşlarının gezegenler etrafında âdeta süpürülüp belli yerlerde toplanmaları, ışığın bile çekim etkisinden kaçamadığı kara deliklerin yaratılması gibi örneklerde görüldüğü gibi, bu temizlik ve düzen bütün kâinatta gerçekleşmektedir. 2016 yılında yayımlanan, 100 gökbilimcinin 7 yıl süren bir araştırmasının sonuçları, yıldızların kozmik tozu çekerek kâinatı temizlediğini göstermiştir.<a href="#_edn5" name="_ednref5"><sup>[5]</sup></a> Böylece yıldızlar bir elektrik süpürgesi gibi kozmik parçacıkları vakumlamakta ve kâinat zamanla daha temiz, galaksiler daha parlak hâle getirilmektedir.</p>
<p>Bilim insanlarına göre Dünya’dan hacimce 1321, kütlece 318 kez daha büyük olan Jüpiter’e, asteroitleri gezegenimizden uzak tutması için âdeta bir kalkan vazifesi verilmiştir.<a href="#_edn6" name="_ednref6"><sup>[6]</sup></a> Bu çekimden kurtulan ve çapı 10 metre kadar olan göktaşları ise sürtünme sebebiyle atmosferde eritilerek temizlenmektedir. NASA raporlarına göre, son bin yılda bu sebeple ölen bir insan kaydedilmemiş, önümüzdeki birkaç yüzyıl içinde büyük bir göktaşının Dünya’ya çarpması çok düşük bir ihtimal olarak hesaplanmıştır.<a href="#_edn7" name="_ednref7"><sup>[7]</sup></a> Sebepler planında, yeryüzünde hayat şartlarının olgunlaştırılması ile Jüpiter’in büyüklüğü ve konumu arasında önemli bir münasebet takdir edilmiştir.</p>
<p><strong>Atmosferin Kendini Temizlemesi ve Yağmurla Yıkanan Yeryüzü</strong></p>
<p>Hava kirliliği, insanın her şeye bulaşan eliyle kaynakları nasıl kötü kullandığına çok ibretlik bir misaldir. 2011 yılında yapılan bir araştırmaya göre, atmosferin temizlenme kapasitesinin önceden düşünülenden daha fazla olduğu anlaşılmıştır.<a href="#_edn8" name="_ednref8"><sup>[8]</sup></a> Hatta, COVID-19 salgını yüzünden pek çok kişinin evlerinde karantinada olması sebebiyle hava kirliliğinin azaldığı tespit edilmiştir. Nitrojen dioksit oranları ABD’de %30, Roma’da %49 azalmış, yıldızlar daha görünür hâle gelmiştir.<a href="#_edn9" name="_ednref9"><sup>[9]</sup></a></p>
<p>Yeryüzündeki su buharlaşarak içindeki tortulardan arınır, sonra tonlarca suyu taşıyabilen bulutlarda depolanır, ihtiyaç olduğunda yağmurla beraber havada asılı bulunan toz parçacıklarını da süpürerek indirilir ve yeryüzü temizlettirilir. Daha sonra toprağın farklı katmanlarından süzülerek filtrelenir, saflaşır ve içebileceğimiz kalitede, yeraltı suyu olarak insanoğlunun istifadesine sunulur.</p>
<p><strong>Evrensel Çözücü Su</strong></p>
<p>Suyun pek çok mucizevî özelliğinin yanında, onu diğer sıvılardan ayıran bir hususiyet, içinde pek çok maddenin kolayca çözülebilmesidir. Bu sebeple su, bilim literatüründe “evrensel çözücü” olarak nitelendirilir. Su molekülü, pozitif hidrojen iyonunun (H<sup>+</sup>), negatif hidroksit (OH<sup>&#8211;</sup>) iyonuna bağlanmasıyla yaratıldığından polar (iki kutuplu) bir kimyevî yapıya sahiptir. Bu yapı sayesinde su, çok farklı moleküller tarafından çekilebilir. Bu vesileyle kendisine tutunan mineraller ve gıda molekülleri gibi kimyevî maddeleri beraberinde taşır,<a href="#_edn10" name="_ednref10"><sup>[10]</sup></a> dolayısıyla suya hem temizleyicilik hem de nakliyecilik yaptırılır. Vücudumuzdaki hücreler için gerekli olan moleküllerin çözünmesi sağlanır. Böbreklerimizle mükemmel bir uyum oluşturarak metabolik faaliyetler sonucu ortaya çıkan atık maddelerin boşaltım organlarına taşınması ve vücuttan tahliyesi gibi bir vazife yerine getirilir.</p>
<p><strong>Geri Dönüşüm Kahramanı Bakteriler</strong></p>
<p>Çernobil’de radyasyondan beslenen mantarlar, zehirli ağır metalleri toplayan solucanlar ve denize sızan petrolü parçalayan bakteriler, tabiattaki temizlik görevlilerinden sadece bazılarıdır. Bilhassa bakteriler, yeryüzündeki geri dönüşüm kahramanlarıdır. Karbon, azot, kükürt ve fosforun dolaşımının sağlanması, bu elementlerin bitkilerin ve hayvanların tekrar kullanabilecekleri hâle dönüştürülmesi bakteriler vasıtasıyla sağlanır. Kendilerine verilen bu tasfiye ve filtre görevi sayesinde ölü organizmalar parçalanır ve azot elementi amonyak olarak toprağa, denitrifikasyon (nitrat solunumu) yoluyla da atmosfere geri kazandırılır.<a href="#_edn11" name="_ednref11"><sup>[11]</sup></a></p>
<p>Bildiğimiz canlı türlerinin dörtte üçünden fazlasını teşkil eden bakteriler, bu temizlik, ayrıştırma ve geri dönüşüm vazifesini milyonlarca yıldır kusursuz icra etmektedir. Bediüzzaman Hazretlerinin dikkat çektiği gibi, “<em>Eğer o sürekli temizleme, süpürme ve dikkatli bakım olmasaydı, yeryüzünde sadece bir senede yüz binlerce cins hayvan boğulurdu</em>.”<a href="#_edn12" name="_ednref12">[12]</a> Mesela, bir karasinekten çoğalan neslin beş ay sonra bıraktığı yumurta sayısı beş trilyonu geçmektedir. Başka bir ifadeyle, bir gramın %1’i ağırlığındaki bir sineğin devamı olan nesillerden 80 bin ton ağırlığında bir sinek ordusu meydana gelir.<a href="#_edn13" name="_ednref13"><sup>[13]</sup></a> Binlerce böcek nev’inden sadece karasineklerin cenazesi ortada kalsaydı, yeryüzü yaşanmaz bir hâle gelirdi.</p>
<p><strong>Temizlik İşçisi Akbabalar</strong></p>
<p>Bu kutsî temizlik emrini dinleyen hayvanlardan biri de akbabalardır. Bir hesaplamaya göre, ömrü boyunca tek bir akbaba, yaklaşık 11.600 dolar değerinde atık imha hizmeti sunmaktadır. Asya kıtasındaki akbabalarının sayılarının azalması yüzünden, Hindistan’ın vahşi köpek nüfusu 5,5 milyon artmış, kuduz hastalığı yayılmış ve yaklaşık 47.300 insan ölmüştür.<a href="#_edn14" name="_ednref14"><sup>[14]</sup></a></p>
<p><strong>Vücudumuzdaki Temizlik Fabrikaları</strong></p>
<p>İnsan vücudunda da sürekli devam eden bir temizlik ve tamir faaliyeti vardır. Her nefes alışverişimiz, kalbimizin her atışı, bu biyolojik ve kimyevî temizlik faaliyetinin bir parçasıdır. Bir akyuvarın bakterilerin peşinden giderek kanı nasıl temizlediğinin mikroskop altında çekilen görüntüsü,<a href="#_edn15" name="_ednref15"><sup>[15]</sup></a> avını sabırla takip eden bir avcıya benzemektedir. Gözyaşımız bir dizi patojenik (hastalık yapıcı) organizmayı doğrudan öldürebilen antimikrobiyal molekül ihtiva etmektedir.<a href="#_edn16" name="_ednref16"><sup>[16]</sup></a> Derimizin altında dolaşan makrofajlar, hasarlı hücreleri ve bakterileri toplayan çöp kamyonları gibidir.<a href="#_edn17" name="_ednref17"><sup>[17]</sup></a> Vücudumuzdaki bu ve benzeri pek çok sistem, Kuddûs isminin akılları hayrette bırakan tecellilerindendir.</p>
<p>Baktığımız her yerde apaçık gösterilen bu harikulâde temizlik fiilini, adı geçen varlıklardaki atomların, sınırsız bir ilimle ve şuurla gerçekleştirdiklerini iddia etmek; aklın, ilmin ve mantığın kabul edebileceği bir şey değildir. Kâinattaki bu muhteşem temizlik faaliyeti, “<em>Cenâb-ı Hakk’ın Kuddûs ismi gibi bir İsm-i Âzam’ının, kâinatın geniş dairesinde görünen büyük bir cilvesidir; doğrudan doğruya O’nun varlığını ve birliğini, esmâ-yı hüsnasıyla beraber, geniş daireleri gören keskin gözlere Güneş gibi gösterir</em>.”<a href="#_edn18" name="_ednref18"><sup>[18]</sup></a> <em> </em>Aklın şüphelerden arınması ve kalbin iman nuruyla parlaması, bu temizlik prensibinin insandaki manevî tezahürüdür.</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="#_ednref1" name="_edn1"><sup>[1]</sup></a> Bediüzzaman Said Nursî, <em>Lem’alar</em>, Otuzuncu Lem’a, Birinci Nükte, İstanbul: Ufuk Yayınları, 2014.</p>
<p><a href="#_ednref2" name="_edn2"><sup>[2]</sup></a> Müslim, Tahâret, 1.</p>
<p><a href="#_ednref3" name="_edn3"><sup>[3]</sup></a> Avrupa Uzay Ajansı (ESA), 2017, “Dealing with space debris”, youtu.be/eYVsVRgiS0w</p>
<p><a href="#_ednref4" name="_edn4"><sup>[4]</sup></a> Laura Parker, “Here is how much plastic trash is littering the Earth”, <em>National Geographic</em>, 2018, www.nationalgeographic.com/science/article/plastic-produced-recycling-waste-ocean-trash-debris-environment</p>
<p><a href="#_ednref5" name="_edn5"><sup>[5]</sup></a> Sky News, “Stars Hoover Up Cosmic Dust To Clean Universe”, 2016, news.sky.com/story/stars-hoover-up-cosmic-dust-to-clean-universe-10333797</p>
<p><a href="#_ednref6" name="_edn6"><sup>[6]</sup></a> “NASA’s Mission Juno. Why study Jupiter?” www.missionjuno.swri.edu/origin?show=hs_origin_story_jupiters-influence</p>
<p><a href="#_ednref7" name="_edn7"><sup>[7]</sup></a> “The Probability of Collisions with Earth”, www2.jpl.nasa.gov/sl9/back2.html</p>
<p><a href="#_ednref8" name="_edn8"><sup>[8]</sup></a> “Atmosphere&#8217;s self-cleaning capacity surprisingly stable.” <em>ScienceDaily</em>, National Oceanic and Atmospheric Administration, www.sciencedaily.com/releases/2011/01/110106145434.htm</p>
<p><a href="#_ednref9" name="_edn9"><sup>[9]</sup></a> S. Borenstein, “As People Stay Home, Earth Turns Wilder and Cleaner”, APNews, 2020.</p>
<p>apnews.com/article/environment-ma-state-wire-united-states-il-state-wire-az-state-wire-726ff63bb43bdca65e41625b1e223040</p>
<p><a href="#_ednref10" name="_edn10"><sup>[10]</sup></a> “Su”, tr.wikipedia.org/wiki/Su</p>
<p><a href="#_ednref11" name="_edn11"><sup>[11]</sup></a> “Bacterial World”, Museum of Natural History, University of Oxford, 2018, www.oum.ox.ac.uk/bacterialworld/</p>
<p><a href="#_ednref12" name="_edn12">[12]</a> Nursî, a.g.e.</p>
<p><a href="#_ednref13" name="_edn13"><sup>[13]</sup></a> “Karasinek,” tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Karasinek&amp;oldid=26478227</p>
<p><a href="#_ednref14" name="_edn14"><sup>[14]</sup></a> J. Law, “Why We Need Birds (far more than they need us)”, 2019, www.birdlife.org/news/2019/01/04/why-we-need-birds-far-more-than-they-need-us/</p>
<p><a href="#_ednref15" name="_edn15"><sup>[15]</sup></a> David Rogers, “Neutrophil Chasing Staphylococcus Aureus”, Vanderbilt University, www.youtube.com/watch?v=HToFRGVNap8&amp;ab_channel=Cleu</p>
<p><a href="#_ednref16" name="_edn16"><sup>[16]</sup></a> A. M. McDermott, “Antimicrobial Compounds in Tears. Experimental eye research,” 2013, 117, 53–61. doi.org/10.1016/j.exer.2013.07.014</p>
<p><a href="#_ednref17" name="_edn17"><sup>[17]</sup></a> Repp Kimberly, “Ah: Vücut Savunması ve Onarımı”, çev. Elif Küçük, ASU &#8211; Ask A Biologist, 19-8-2019, askabiologist.asu.edu/%C4%B0ncinmi%C5%9F-Organlar%C4%B1-Onarmak</p>
<p><a href="#_ednref18" name="_edn18"><sup>[18]</sup></a> Nursî, a.g.e., s. 307.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Dikkat Duygusu ve İtkan</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2022/02/03/dikkat-duygusu-ve-itkan/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 03 Feb 2022 05:04:19 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel Kültür]]></category>
		<category><![CDATA[Psikoloji]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=218823</guid>

					<description><![CDATA[Mesleği öğretmenlik olan bir baba, evlerinin salonunda, 10. sınıfa giden oğlunun matematik ve 6. sınıf öğrencisi kızının coğrafya derslerine yardımcı oluyordu. Bu arada anne, bahçeyi düzenliyordu. Baba oğluna dikkat kesildiği esnada, kızı okuduğu bazı şeyleri anlamakta zorlandığını ifade etti. O anda anne içeri gelerek eşine, bahçeyle ilgili bir malzemeye ihtiyaç duyduğunu söyledi. Aynı anda üç [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Mesleği öğretmenlik olan bir baba, evlerinin salonunda, 10. sınıfa giden oğlunun matematik ve 6. sınıf öğrencisi kızının coğrafya derslerine yardımcı oluyordu. Bu arada anne, bahçeyi düzenliyordu. Baba oğluna dikkat kesildiği esnada, kızı okuduğu bazı şeyleri anlamakta zorlandığını ifade etti. O anda anne içeri gelerek eşine, bahçeyle ilgili bir malzemeye ihtiyaç duyduğunu söyledi. Aynı anda üç farklı konuyla karşılaşan baba, o an yapılması gereken şeyi yaptı; işleri sıraya koyarak bitirdi.</p>
<p>Günlük hayatta sık sık karşılaştığımız bu durum, kognitif (idrakî) psikolojinin bir konusu olan “dikkat” ile alakadardır. Zihnî faaliyetlerimizi araştıran kognitif psikoloji; düşünme, hatırlama, problem çözme ve hayal etme gibi süreçler ve yetenekler üzerinde yoğunlaşan bir disiplindir.<a href="#_edn1" name="_ednref1">[1]</a></p>
<p>Dikkat duygusu; bilgi edinme, yapılan bir işe yoğunlaşma, eşya ve hadiseleri anlamlandırma gibi zihnî işlemlerimizde önemli bir yere sahiptir. Dikkat; bilgi edinme sürecinde, gerekli bilgilerin zamanında ve yeterince ortaya çıkarılıp gereksiz bilgilerin engellemesi demektir.<a href="#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> Bu süreçte, zihnin ve hafızanın lüzumsuz bilgilerden muhafaza edildiği söylenebilir.</p>
<p>Dikkatin “odaklanmış” ve “bölünmüş” dikkat diye adlandırılan iki yönü vardır. Birden fazla bilgi kaynağına dikkat edildikten sonra edinilen kusurlu bilgi, bölünmüş dikkatin neticesidir. Bu durum, zihnin; konsantrasyon gerektiren birden fazla şeye aynı anda mârûz kalması sonucunda meydana gelir. Sözgelimi aynı anda iki farklı konu hakkında görüşlerimiz istendiğinde, aynı anda her ikisinin de hakkını vererek bunu yapamayız.<a href="#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<p>Bir araştırmada, katılımcılara iki video kaydı aynı anda gösterilir. İlk videoda, birbirlerinin ellerine vurmaya çalıştıkları bir oyun oynayan iki insan vardır. İkincisinde üç kişi basketbol oynamaktadır. Katılımcılara oyunlardan birini takip etmeleri söylendiğinde, bir sorun görülmemektedir. Ancak her iki oyunu aynı anda takip etmeleri neredeyse imkânsız olmaktadır.<a href="#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p>Sadece bir konuya yoğunlaşıp başka konuları hariç tutmaya, “odaklanmış dikkat” adı verilir.<a href="#_edn5" name="_ednref5">[5]</a> Bu yolla edinilen bilgi veya yapılan bir iş daha sağlıklıdır, zira adından da anlaşılacağı üzere, dikkatimiz tek bir hedefe odaklanmıştır.</p>
<p>İnsanların kemâle ermesi için gönderilen âyetlerde ve Efendimizin (sallallâhu aleyhi ve sellem) Sünnet-i Seniyyesinde yer alan talim ve terbiye metotlarında da insana ihsan edilen dikkat yeteneğinin önemli rolünü fark ederiz.</p>
<p>İslam’da tedricilik önemli bir yere sahiptir. Kavramın özünde, bir şeyin maslahat ve faydalarına binaen ceste ceste, yavaş yavaş, sırası geldikçe icra edilmesi şeklinde bir mânâ yatar. Nitekim Yâsîn Sûresinde (36/5), tedricen indirme mânâsına gelen “tenzil” tabiri kullanılır.<a href="#_edn6" name="_ednref6">[6]</a> 23 senede indirilen Kur’ân-ı Kerim, ilahî ahlak gereği, muhataplarının ruh hâllerine göre, hükümlerini tam yerinde ve zamanında, hikmetle beyan eder (alkolün yasaklanmasındaki safhalar gibi).</p>
<p>Hayatını vahyî düsturlar çerçevesinde tanzim eden Efendimizin (sallallâhu aleyhi ve sellem) Sünnet-i Seniyyesinde de bir düzen görürüz. Günlük işlerinde, geceleyin yaptıklarında ve ibadetlerinde bir tertip fark ederiz. Mesela Efendimizin (sallallâhu aleyhi ve sellem) Hazreti Ebû Bekir’i (radıyallâhu anh) her gün aynı saatlerde, bir sabah, bir de akşam vakti olmak üzere iki defa ziyaret ettiği rivayet edilir.<a href="#_edn7" name="_ednref7">[7]</a> Gece işlerinde de bir sıra gözeten Nebiler Serveri (aleyhissalâtü vesselâm), bir kısmını Allah’a (celle celâluhu), bir bölümü ehline, arta kalan zaman dilimini ise kendisine tahsis etmiştir.<a href="#_edn8" name="_ednref8">[8]</a> Bu sıralı fiillerini, istisnalar haricinde hiç terk etmemiştir.</p>
<p>“Dikkat” konusunu, itkan hadis-i şerifi ile de ele almak mümkündür. “İtkan”; bir iş, fiil veya ameli sağlam ve kusursuz bir şekilde yerine getirme demektir. Bunun için bir kişinin yaptığı işe odaklanması gerekir. Farklı bir ifadeyle, itkanın odaklanmış dikkat ile sıkı bir münasebeti vardır. Bir işi pürüzsüz yapmak, o işe kendini vermeye, an itibariyle odaklanmış dikkatimizi, farklı yönlerden gelen sinyallere kapatmaya bağlıdır. Bundan dolayı Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) bir hadis-i şeriflerinde, “Allah, yaptığı işi itkan üzere yapan insanı sever.”<a href="#_edn9" name="_ednref9">[9]</a> buyurmaktadır. İmam-ı Gazali, eserlerini nasıl bir çalışma tarzıyla telif ettiğine dair bir soruya şu cevabı verir: “Bir zamanda, yalnız bir mesele üzerinde çalıştım.”<a href="#_edn10" name="_ednref10">[10]</a></p>
<p>Bediüzzaman Said Nursî Hazretleri ise, bu mevzuda “teakub” ve “nöbet” mefhumlarına dikkat çeker. Teakub, odaklanmış dikkatte olduğu gibi, yapılacak işleri, öğrenilecek bilgileri sıraya alarak takip etme mânâsına gelir. Üstad Bediüzzaman; insanın dinlemesi, konuşması ve düşünmesinin cüz’î (spesifik) olduğu için, sadece bir parçaya odaklanabildiği gibi, himmetinin de cüz’î olduğuna dikkat çeker. Eşya ve hadiselerle meşgul olmasının, ancak nöbetleşe gerçekleşebileceğini söyler.<a href="#_edn11" name="_ednref11">[11]</a></p>
<p>Sonuç olarak, Peygamber Efendimizin (sallallâhu aleyhi ve sellem) günlük işlerinde gözettiği sıra ve âhenk, itkan mefhumu ve âyetlerdeki tedricilik prensibi; dikkat yeteneğimizin gelişmesinde, bize rehberlik yapacak çok mühim düsturlardır. Bütün bu nebevî ve vahyî uygulamalar ve hakikatler; yapacağımız fiil ve amellerde sırayı gözetme, onları sistematik olarak ele alma, itkan düşüncesiyle noksansız bir tarzda yerine getirme gibi hususlara odaklanmamız gerektiği ikazında bulunuyor olabilir.</p>
<p><strong>Dipnotlar:</strong></p>
<p><a href="#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Richard J. Gerrig ve Philip Z. Zimbardo, <em>Psikolojiye Giriş:</em> <em>Psikoloji ve Yaşam</em>, çev. Dr. Öğr. Gamze Sart, Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık, 2020, s. 11.</p>
<p><a href="#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Edward E. Smith ve Stephen M. Kosslyn, <em>Bilişsel Psikoloji: Zihin ve Beyin</em>, çev. Yrd. Doç. Dr. Muzaffer Şahin, Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık, 2017, s. 103.</p>
<p><a href="#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> a.g.e. s. 105.</p>
<p><a href="#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> U. Neisser ve R. Becklen, “Selective looking: Attending to visually, specified events”, <em>Cognitive Psychology</em>, 1975, sayı: 7, s. 480–494.</p>
<p><a href="#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> Zimbardo, a.g.e., s. 105.</p>
<p><a href="#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> Seyyid Şerîf el-Cürcânî, <em>Et-Ta’rîfât, İstanbul: Bahar Yayınları, 1997, s. 66.</em></p>
<p><a href="#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> <em>Fethu’l-Bâri</em>, 13/110.</p>
<p><a href="#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> <em>Üsdü’l-Gâbe</em>, 1/32.</p>
<p><a href="#_ednref9" name="_edn9">[9]</a> Et-Taberânî, <em>El-Mu’cemü’l-Evsat</em>, 1/275; Beyhakî, <em>Şuabü’l-Îmân</em>, 4/334</p>
<p><a href="#_ednref10" name="_edn10">[10]</a> İbrahim Sarı, <em>Başarıya Giden Yol</em>, İstanbul: Nokta Yayıncılık, 2016, s. 47–48.</p>
<p><a href="#_ednref11" name="_edn11">[11]</a> Bediüzzaman Said Nursî, <em>İşârâtü’l-İ’câz</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 75.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Hukuk Ölürse</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2022/02/03/hukuk-olurse/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 03 Feb 2022 05:01:41 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel Kültür]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=218821</guid>

					<description><![CDATA[Yargının siyasileşmesi adaletin giyotini gibidir. Mer’i kanunlara göre değil de iktidardaki siyasî kliğin istekleri doğrultusunda karar veren mahkemeler, verdikleri her kararla ülkenin kefenine bir ilmek atıp tabutuna bir çivi daha çakarlar. Bu şekilde bağımsızlığını yitirmiş mahkemeler, mülkün temeli olan adalet mekanizmasını harap eder ve oluşan enkaz altında bütün ülke kalır. Mazi dereleri, bu şekilde yok [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Yargının siyasileşmesi adaletin giyotini gibidir. Mer’i kanunlara göre değil de iktidardaki siyasî kliğin istekleri doğrultusunda karar veren mahkemeler, verdikleri her kararla ülkenin kefenine bir ilmek atıp tabutuna bir çivi daha çakarlar. Bu şekilde bağımsızlığını yitirmiş mahkemeler, mülkün temeli olan adalet mekanizmasını harap eder ve oluşan enkaz altında bütün ülke kalır. Mazi dereleri, bu şekilde yok olan ülkelerin misalleriyle doludur. Yargı bağımsızlığı âdeta adaletin kalbi gibidir. Bu kalb durduğunda ülkedeki kurumlar kangren olur ve birer çeteye dönüşür. Zira çete ile devlet arasındaki fark, hukukla yönetiliyor olup olmama gerçeğidir.</p>
<p>Ülkeler adaletle mamur hâle gelir. Siyaset prangasından kurtulmuş bağımsız bir yargı adalet dağıtır ve gerçek adaletin olduğu yerde insanlar kendilerini güvende hissederler. Güvenin olduğu yere ise huzur meskûn olur. Bu hakikate dair tarihten bazı misaller verelim:</p>
<p>Mekke’nin 12 büyük sülalesinden biri olan ve bir dönem şehri idare etmiş olan Mahzumoğulları kabilesinden bir kadın hırsızlık yapar.<a href="#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> Yapılan tahkikat ve yargılamadan sonra suç sabit hâle gelir. Aile büyük ve seçkin bir ailedir ve İslam öncesi asabiyet alışkanlığından dolayı bu cezanın tatbik edilmemesini düşünürler, ama bunu Allah Resûlü’nden (sallallâhu aleyhi ve sellem) kendileri talep edemezler ve Hazreti Üsame ibn Zeyd’i (radıyallâhu anh) gönderirler. Hazreti Üsame (radıyallâhu anh) Allah Resûlü’nün hürriyetine kavuşturduğu Hazreti Zeyd ibn Harise’nin (radıyallâhu anh) oğludur. Hazreti Üsame (radıyallâhu anh) mevzuyu açınca Allah Resûlü (sallallâhu aleyhi ve sellem) hukukun üstünlüğü ve kanunlar önünde herkesin eşit olduğunun altını çizerek şunları beyan buyurur:</p>
<p>“<em>Sen Allah’ın koyduğu had cezalarından birisinin uygulanmaması için vesile mi oluyorsun?”</em> Derhal minbere çıkar ve cemaate bir hutbe irat eder: “<em>Sizden evvelkiler soylu, itibarlı bir kimse hırsızlık yaptığında suçluyu bırakırlar, soy itibariyle daha zayıf bir kavme mensup insan çaldığında ise haddi tatbik ederlerdi ve onlar bu yüzden helak oldular. Allah’a yemin ederim ki Muhammed’in kızı Fatıma dahi hırsızlık yapmış olsaydı, elbette onun da elini keserdim.</em>”<a href="#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> Allah Resûlü (sallallâhu aleyhi ve sellem) burada hukukun üstünlüğü demiş ve bir peygamber kızı da olsa hukuk ne diyorsa gereğinin yerine getirileceğini ifade buyurmuştur.</p>
<p>Diğer misaller Hazreti Ömer ve Hazreti Ali döneminden: Kadı Şüreyh iki halife döneminde kadılık yapmış ve İslam Yargılama Usul Hukukunda çığır açıp içtihatlar oluşturmuş ve kendisinden sonraki hukukçulara muazzam bir miras bırakmıştır.</p>
<p>Allah Resûlü (sallallâhu aleyhi ve sellem) ve Hazreti Ebubekir (radıyallâhu anh) döneminde beldelere tayin edilen vali ya da yöneticiler, idarî vazifeleri yanında uyuşmazlıklara da bakıyorlardı. Allah Resûlü’nün (sallallâhu aleyhi ve sellem) getirdiği muvazenenin âdeta terazisi olan Hazreti Ömer (radıyallâhu anh) dönemi, yargı sisteminin oluştuğu ve kadılara maaş takdir edildiği bir dönemdir. O dönemde İslam coğrafyası genişlemiş, Müslümanların sayıları artmış, uyuşmazlıklar çeşitlenmiştir.</p>
<p>Kadı Şüreyh 600 yılında Yemen’de doğmuş ve Hazreti Muaz ibn Cebel vasıtasıyla Müslüman olmuş ancak Allah Resûlü’nü (sallallâhu aleyhi ve sellem) göremediği için muhadramûndan sayılmıştır. Büyük bir kısmı Kûfe’de olmak üzere 60 yıla yakın kadılık yapmıştır. Medine’de Hazreti Ömer’in de taraf olduğu bir uyuşmazlıkta Hazreti Ömer (radıyallâhu anh) aleyhine karar vermekten çekinmemiş ve bu hâdiseden sonra Hazreti Ömer (sallallâhu aleyhi ve sellem) onu Kûfe’ye kadı olarak tayin etmiştir.</p>
<p>Şüreyh’i kadılığa götüren kararın hikâyesi şöyledir: Hazreti Ömer (radıyallâhu anh), Medine’de pazarlık yaparak bir at satın alır ve atın sırtına kendisinden başka bir kişiyi daha bindirerek yola çıkar. Bir müddet sonra at aksamaya başlar. Hazreti Ömer (radıyallâhu anh), atın kusurunun gizlenerek kendisine satıldığını düşünerek atı iade etmek ister. Fakat satıcı almak istemez. Bunun üzerine Hazreti Ömer, satıcıya “<em>Aramızda hükmedecek bir kişiyi belirle</em>.” der ve satıcı da Şüreyh’in aralarında hükmetmesini ister. Şüreyh olayı dinledikten sonra Hazreti Ömer’e (radıyallâhu anh): <em>“Ey müminlerin emiri, atı sağlam hâlde aldın. Eğer iade etmek istiyorsan sağlam şekilde iade etmen gerekir</em>.” diyerek Hazreti Ömer aleyhinde hüküm verir.<a href="#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<p>Bir tarafta bir at taciri ile muhakeme olmaktan çekinmeyen bir halife, diğer tarafta bir halife ile yargılanmaktan korkmayan bir fert ve aralarında bir devlet başkanının aleyhinde hüküm vererek hakkı haklı olana teslim eden, yargı bağımsızlığının en güzel örneklerinden birini sergileyen bir hâkim… İşte bu şekilde yöneten, yönetilen ve hukukun üstünlüğüne göre yaşayan toplumlar medeniyetler inşa etmişlerdir.</p>
<p>Diğer örnek ise Hazreti Ali (radıyallâhu anh) döneminden: Hazreti Ali (radıyallâhu anh) Sıffîn Savaşı’na giderken yolda zırhını kaybeder. Harp bitip Kûfe’ye döndüğünde, zırhını bir Yahudi’nin elinde görür ve zırhın kendisine ait olduğunu iddia eder. Yahudi zırhın kendi elinde olduğunu ve onun kendisinin olduğunu söyleyince mesele Kadı Şüreyh’in önüne gelir.</p>
<p>Hazreti Ali’yi dinleyen Kadı Şüreyh, “<em>Bu iddianı ispat edecek delilin var mı</em>?” diye sorar. Hazreti Ali (radıyallâhu anh), “<em>Evet, hizmetçim Kanber ve oğlum Hasan</em>.” der. Bunun üzerine kadı, “<em>Oğulun baba için şehadeti caiz değildir</em>.” diyerek delil yetersizliğinden Hazreti Ali (radıyallâhu anh) aleyhinde hüküm verir. Bunun üzerine Hazreti Ali (radıyallâhu anh) şöyle der: “<em>Cennet ehli birinin şehadeti nasıl kabul olmaz? Ben Resûlullah’ın, ‘Hasan ve Hüseyin, cennet gençlerinin efendileridir.’ buyurduğunu işittim</em>.” Hazreti Ali’nin (radıyallâhu anh) bu itirazına Kadı Şüreyh şu cevabı verir: “<em>Ey müminlerin emiri, o âhiret makamıdır ve ben Allah’ın kitabına ve sünnete göre karar veriyorum</em>.”<a href="#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p>Bir hukuk adamı olan kadı, yargılama usul hukuku açısından meseleye bakmış ve kanunlara uygun karar vermiştir. Hazreti Ali (radıyallâhu anh) ise yöneticilik sıfatını kullanmadan eşit şartlarda bir Yahudi ile muhakeme olmuş ve toplumu bir arada tutan hukuk zırhının delinmemesi gerektiğini yaşayarak göstermiştir.</p>
<p>Dördüncü örnek ise günümüzden, Almanya&#8217;nın 10. Cumhurbaşkanı Christian Wulff’un “çıkar sağlamak” suçlamasıyla 1 Kasım 2013’te yargılandığı davadan…</p>
<p>Davanın konusu, kendisi de avukat olan Christian Wulff’un, Aşağı Saksonya Eyalet Başbakanlığı sırasında eşiyle birlikte Münih’teki bir festivale yaptığı ziyarette, konaklama ücretlerinin yüksek olduğu bir oteldeki geceleme masrafının, film prodüktörü David Groenewold tarafından üstlenmesidir. Söz konusu meblağ 719,40 avrodur. Wulff, Münih’te ağırlandıktan sonra Siemens ortaklarından birine mektup göndererek Groenewold’un maddî bakımdan desteklenmesi için ricada bulunmuştur.<a href="#_edn5" name="_ednref5">[5]</a> Bu iddialar üzerine 17 Şubat 2012’de Cumhurbaşkanlığı görevinden istifa etmiştir.</p>
<p>Hannover savcılığı hazırladığı iddianamede Wulff’u rüşvet almakla suçlamış, ancak mahkeme, çıkar sağlamaktan yargılamıştır.</p>
<p>Eski Almanya Cumhurbaşkanı Christian Wulff, para cezası ödemeyi kabul edip “görevini suiistimal” ettiği suçlamasından kendini kurtarabilirdi, ama yapmadı. Wulff, savcılığın uzlaşma önerisini reddederek mahkemede kendini savunma hakkında ısrar etti. Hannover Eyalet Mahkemesi Wulff’u yargıladı ve beraat kararı verdi.</p>
<p>Almanya’da yakasını siyasetin kirli ellerinden kurtaran yargı sisteminde bir savcı, 719,40 avroluk bir haksız edinim iddiasıyla cumhurbaşkanına dava açabiliyor ve eyalet mahkemesi yargılayıp hüküm verebiliyor. Sanık sıfatını taşıyan kişi, eyalet başbakanlığı yapmış olan bir cumhurbaşkanı.</p>
<p>Bugün bir devlet başkanını yargılayan Alman mahkemeleri, daha dün denecek bir zamanda rejim silahına, hukuk insanları ise Hitler’in celladına dönüşmüştür. O dönemde Hukuk Akademisi Başkanı olan Dr. Hans Frank şu sözleri konunun ispatıdır:</p>
<p>“<em>Nasyonal Sosyalizm karşısında hukuk bağımsızlığı yoktur. Vereceğiniz her kararda önce kendinize şunu sorunuz: </em>‘<em>Benim yerimde Führer (Hitler) olsa nasıl karar verirdi</em>?’<em> Her kararda şunu söyleyiniz: </em>‘<em>Bu karar Alman halkının Nasyonal Sosyalist vicdanıyla uyuşuyor mu</em>?’<em> İşte o zaman, Nasyonal Sosyalist Halk Devletinin birliğine karışmış ve Adolf Hitler iradesinin ölümsüzlüğünü tanımış olarak Üçüncü Alman İmparatorluğunun otoritesini kendi karar alanınızda, her zaman için sağlayacak bir temel buldunuz demektir</em>.”<a href="#_edn6" name="_ednref6">[6]</a></p>
<p>Hukuk öldüğünde devletler çökerken onu yaşayan ve yaşatan toplumlar aydınlık geleceğe emin adımlarla yürüdüler.</p>
<p>Bugün Türkiye’de binlerce masum insan, zindanlarda hürriyetlerine kavuşmayı bekliyor. Gerek ilk derece mahkemeleri gerekse yüksek mahkemeler, verdikleri kararlarla hukuku katledip demokratik bütün tecrübeleri yok ediyorlar. Siyaset radyasyonuyla genetiği değişen yargı sistemi bir canavara dönüşerek önüne gelenin kanına giriyor.</p>
<p>Siyaset kinle beslenip zulüm kusuyor ve bunu “bağımlı mahkemeler” vasıtasıyla yapıyor. İşte siyasetin üflediği ve bir ağır ceza mahkemesinin verdiği kararın gerekçesinde geçen bir ifade: “<em>Görünürde bir suç unsuru olmasa da</em>…” Esasen böyle bir karar, sanığın suçsuzluğuna en büyük karinedir. Zira bir fiilin suç olabilmesi için kanunla belirlenmiş unsurları ihtiva etmesi gerekir. Bahse konu olan yargılamada mahkeme, yargılama yapmak yerine siyasî cenahın muhalifi olduğu için mağdura, yazdığı sekiz köşe yazısından dolayı 10 yıl 6 ay ceza vermiştir. Bu mağdur gazeteci Mustafa Ünal, yazdığı bir mektupta; “<em>Yargılamanın hiçbir aşamasında adaleti görmedim. Hatta adaletin kokusunu bile almadım</em>.”<a href="#_edn7" name="_ednref7">[7]</a> diyerek adaletin muktedirlerin elinde bir zulüm sopasına dönüştüğünün altını çizmiştir.</p>
<p>Ülkemizde, bir tiyatro oyununu hatırlatan darbe girişiminden sonra yüz binlerce insan hakkında tahkikat yapılmıştır. On binlerce insan mahkûm edilmiştir veya ülkesine terk etmek zorunda kalmıştır. Bu davaların tamamı siyasidir. Ülkeyi yöneten klik, 17–25 Aralık’ta suçüstü yakalanınca yargılanıp kendini aklama yerine adalet mekanizmasını yerle bir etmeyi tercih etmiştir. Darbe girişimi bahanesiyle 4238 hâkim ve savcı usulsüzce ihraç edilmiştir. Bu sayı, yargı mensuplarının yaklaşık %40’ına tekabül etmektedir. İhraç ettiklerinin yerine ise siyasetçilerin esiri gibi hareket eden yargı mensupları tayin edilmiştir.</p>
<p>Bugün Türkiye’de suçu sabit olmuş iktidar mensupları ve aveneleri hakkında iddianame hazırlayacak ve onları yargılayacak bir hukuk insanı yoktur. Bu da hukukun öldüğünün bir delilidir. Hukuk öldükten sonra huzur ve güven ortamı yitirilmiş ve ülke bir felaketin eşiğine getirilmiştir</p>
<p>Yeryüzünde diktatörlerin kurduğu rejimlerin tesiriyle bitkisel hayata giren yargı sistemlerinin tekrar şuurlarına kavuşması, vazifelerini hakkıyla ifa etmeleri ve siyasetin giydirdiği deli gömleğinden kurtulmaları dilek ve temennilerimizle…</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> <em>TDV İslâm Ansiklopedisi</em>, c. 27, s. 402.</p>
<p><a href="#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Ebu Davud, Hudud, 4.</p>
<p><a href="#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> Aydın Taş, “Kadı Şureyh”, <em>Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi</em>, 1996, sayı 1, s. 349–376.</p>
<p><a href="#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> “Adâletin Sembol İsmi: Kâdî Şüreyh”, siyerdergisi.com/?h485/adaletin-sembol-ismi:-kad%C3%AE-sureyh</p>
<p><a href="#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> “Wulff-Prozess steuert auf sein Ende zu”, www.haz.de/Nachrichten/Politik/Deutschland-Welt/Wulff-Prozess-in-Hannover-steuert-auf-sein-Ende-zu</p>
<p><a href="#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> William Shirer, <em>Nazi İmparatorluğu</em>, cilt 1, çev. Rasih Güran, İstanbul: İnkılap Kitabevi, 1970, s. 426.</p>
<p><a href="#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> “Gazeteci Mustafa Ünal’ın mektubunu paylaşan Elif Çakır: Görünürde suçu yok ama yine de suçlu!”, kronos34.news/tr/gazeteci-mustafa-unalin-mektubunu-paylasan-elif-cakir-gorunurde-sucu-yok-ama-yine-de-suclu/</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Huluk</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2022/02/03/huluk/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 03 Feb 2022 04:59:36 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[İnanç]]></category>
		<category><![CDATA[Ortasayfa]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=218819</guid>

					<description><![CDATA[Huy, tabiat, seciye de diyebileceğimiz huluk; yaratılışın en önemli gayesi, cebr-i halkînin gerçek buudu ve insan iradesinin “halk” hakikati üzerinde ilâhî ahlâk hedefli tasarrufudur. Bu tasarrufu iyi kullanıp, “halk”a huluk urbası giydirebilen kimseye iyi işler bütünüyle kolaylaşır. Evet, halk da huluk da aynı kökten gelir ve temel yapıları itibarıyla birbirinden farkı yoktur. Ancak halk, gözle [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Huy, tabiat, seciye de diyebileceğimiz huluk; yaratılışın en önemli gayesi, cebr-i halkînin gerçek buudu ve insan iradesinin “halk” hakikati üzerinde ilâhî ahlâk hedefli tasarrufudur. Bu tasarrufu iyi kullanıp, “halk”a huluk urbası giydirebilen kimseye iyi işler bütünüyle kolaylaşır.</p>
<p>Evet, halk da huluk da aynı kökten gelir ve temel yapıları itibarıyla birbirinden farkı yoktur. Ancak halk, gözle görülen, dış duyularla idrak edilen suret, hey’et, şekil ve heykel ile alâkalı madde ağırlıklı mânâ olmasına mukabil; huluk, gönül ile idrak olunup hislerle duyulan ve ruhla temsil edilen bir öz, bir muhteva ve bir mânâdır.</p>
<p>Dış yüzü itibarıyla bilinmez bir meçhul olan insan, gerçek kimliğini ancak huyu, seciyesi ve tabiatıyla ortaya koyar. İnsanlar ne kadar farklı görünürlerse görünsünler, huyları ve karakterleri bir gün onları mutlaka ele verir. Cahiliye şairinin şu arifâne sözü ne manidardır:</p>
<p>وَمَهْمَا تَكُنْ عِنْدَ امْرِئٍ مِنْ خَلِيقَةٍ        وَإِنْ خَالَهَا تَخْفٰى عَلَى النَّاسِ تُعْلَمِ</p>
<p><em>“Herhangi bir kimsenin gizli bir huyu varsa, varsın o huyunun gizli kalacağını zannededursun, o er-geç ortaya çıkar ve bilinir.”</em><a name="_ftnref1"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn1">[1]</a></p>
<p>Bir başka ifadeyle, şekil ve şemailin aldattığı yerlerde, huy bütün yanılmaları tashih eder ve insanın özündeki gizliliklere tercüman olur. Gerçi “huluk” dediğimizde güzel ahlâkı hatırlamakla beraber, bazı huyların zamanla meleke hâline gelmesi esasına binaen, hem hayrın hem de şerrin tabiatımızın birer derinliğine dönüşmesi ve “ahlâk-ı hasene”, “ahlâk-ı seyyie” diye diğer bir taksimden de söz edilebileceği bahis mevzuu olsa da, bizim burada “huluk” sözcüğüyle ifade etmek istediğimiz sadece güzel ahlâktır.</p>
<p>Tasavvufun en sağlam kriteri, huluk (iyi huy)’dur. Hulukta birkaç kadem önde bulunan, tasavvufta da ileride sayılır. Fevkalâde hâller, baş döndüren makamlar ve beşer üstü tasarruflar, iyi huy zemininin gülü, çiçeği, meyvesi olması itibarıyla makbul sayılsa da, ahlâk-ı haseneye iktiran etmedikleri zaman hiçbir kıymet ifade etmezler ve üzerinde durmaya da değmez.!</p>
<p>Zaten Hz. Sahib-i Şeriat da; <em>“Hangi mü’min imanı itibarıyla daha faziletlidir?”</em> sorusuna: أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا  <em>“Huyu en güzel olandır.”<a name="_ftnref2"></a> Demiyor mu? </em><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn2">[2]</a></p>
<p>Niye olmasın ki, bir kere Allah, en mümtaz kulunu tesliye, te’min ve sena makamında, O’nun üzerindeki onca nimet ve lütuflarına rağmen وَإِنَّكَ لَعَلٰى خُلُقٍ عَظِيمٍ  <em>“Her hâlde Sen, ahlâkın –Kur’ân buudlu, ulûhiyet eksenli olması itibarıyla– ihatası imkansız, idraki nâkabil en yücesi üzeresin.”<a name="_ftnref3"></a> </em><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn3">[3]</a> diyerek O’nu, bu yüce ahlâkı ve ruhî mezâyâsıyla, yani hilkatinin gayesi, hedefi ve gerçek mânâsı sayılan hulukuyla nazara vermektedir; ilk insanla başlayıp Işık Çağı’na kadar tekemmül edegelen ve O’nunla noktalanan Kur’ân buudlu hulukuyla..</p>
<p>Esasen huluk dediğimiz gerçeğin, dinin derinlemesine yaşanması ve Kur’ân’ın arızasız temsil edilmesi mânâsına geldiğini, Sa’d b. Hişam’ın, Hz. Âişe Vâlidemiz’e, Efendimizin ahlâkına dair sorduğu suale cevaben Hz. Âişe’nin: <em>“Kur’ân okumuyor musunuz?”</em>; <em>“Okuyoruz”</em> deyince de: <em>“O’nun ahlâkı Kur’ân’dı.”<a name="_ftnref4"></a> </em><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn4">[4]</a> şeklindeki sözleri de teyit etmektedir.</p>
<p>Ayrıca bu mevzuda şeref-nüzûl olan âyet de<a name="_ftnref5"></a> <a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn5">[5]</a>, âyeti teşkil eden kelimelerle bu ahlâkın ilâhî, <em>Kur’ân orijinli ve idrak üstü olduğunu</em> hâsseten hatırlatmakta ve onun tecellî ve zuhurunu, Muhatab-ı Mükerrem’e mahsus görmenin ötesinde, “huluk” kelimesindeki tefhîm tenviniyle, O’nun <em>Kur’ân derinlikli ve lâhut enginlikli hulukunun</em> hiçbir ahlâk sistemiyle kabil-i kıyas olmadığına ve bu yüce ahlâkın nâkabil-i idrak bulunduğuna bilhassa işaret etmektedir ki, bu da O’nun gelmiş-gelecek bütün insanlar arasında eşi-menendi olmayan bir güzeller güzeli huy peygamberi olduğunu gösterir.</p>
<p>Evet O, maddesi-mânâsı, zarfı-mazrufu, halkı-huluku itibarıyla bütün sâlihâta açık, hayrın her çeşidini elde etmeye namzet ve büyüklüğün her türlüsüne mazhar olabilecek fıtrat, seciye ve melekelerle serfirâz kılınmış; sonra da bu ilk mevhibelerini en iyi şekilde değerlendirerek “a’lâ-i illiyyîn-i kemalât”a yürümüş; sadece yürümekle de kalmamış; bilasale kendisinde tecelli eden bütün lütufları, bütün akdes ve mukaddes feyizleri: لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ  <em>“Şânım hakkı için Resûlullah’ta size örneğin en güzeli vardır&#8230;”<a name="_ftnref6"></a></em><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn6">[6]</a> gerçeğiyle uyanmış o saflardan saf muasırı temiz ruhlara ulaştırmış, ellerinden tutup onları da tebaiyetlerine terettüp eden şahikalar üstü şahikalara çıkarmıştır. Dilinde:</p>
<ol>
<li><em>“İmanı en kâmil mü’minler ahlâken de en güzel olanlardır.”<a name="_ftnref7"></a> </em><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn7">[7]</a></li>
<li><em>“İnsan, ibadet ü taatle kat edemediği mesafeleri ahlâk-ı hasene ile alır.”<a name="_ftnref8"></a> </em><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn8">[8]</a></li>
<li><em>“Teraziye ilk konulacak şey güzel ahlâktır.”<a name="_ftnref9"></a> </em><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn9">[9]</a>gibi pırlanta sözler.. ve elinde insan-ı kâmil olmanın sırlı formülü, arkasına düşenleri hep meleklerin dolaştığı vadilerde dolaştırmıştır.</li>
</ol>
<p>Hüsn-ü hulukun alâmetini, kavlî-fiilî kimseye eziyette bulunmama.. kendine eziyet edenleri görmeme, görse de unutma.. ve fenalıklara iyilikle mukabelede bulunma&#8230; cümleleriyle hulâsa etmişlerdir ki, وَإِنَّكَ لَعَلٰى خُلُقٍ عَظِيمٍ <a name="_ftnref10"></a> <a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn10">[10]</a> hakikatiyle serfirâz olan zât, buna en canlı ve çarpıcı misaldir. O, ne karşısına dikilip ‘Âdil ol!’ diyene<a name="_ftnref11"></a> <a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn11">[11]</a> ne arkasından cübbesini çekip eziyet edene<a name="_ftnref12"></a> <a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn12">[12]</a> ne başına toz-toprak saçıp yüzüne hakaret savurana<a name="_ftnref13"></a> <a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn13">[13]</a>ne de muallâ zevcesine iftira edene<a name="_ftnref14"></a> <a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn14">[14]</a> gönül koymuştur. Gönül koymak şöyle dursun, hastalandıklarında gidip onları ziyaret etmiş,<a name="_ftnref15"></a> <a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn15">[15]</a> öldüklerinde de cenazelerini teşyide bulunmuştur<a name="_ftnref16"></a> <a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn16">[16]</a>; bulunmuştur; zira ahlâk-ı hasene O’nun tabiatının rengi, varlığının da bir buuduydu.</p>
<p>Nice güzel huylu, yumuşak ve hümanist görünenler vardır ki, onların hayatlarında ahlâk-ı hasene ve mülâyemet plastize bir yalan ve hemen kırılacak bir kristal gibidir. Küçük bir öfke, az bir şiddet, hafif bir damara dokundurma, onların gerçek yüzlerini ve hakikî düşüncelerini ortaya çıkarmaya yeter.</p>
<p>Güzel ahlâkla donanmış bir sine, ihtimal Cehennem’e konsa bile tavrını değiştirmez.. orada da hilm ü silm çizgisinde yaşar; zebânilerle hasbıhâl eder, başına gelenleri geniş bir yürekle karşılar.</p>
<p>Güzel ahlâka açık bir gönül, geniş bir mekâna benzer ki, dünya kadar gaile dolsa da o yine öfkesini, şiddetini gömebilecek bir yer bulabilir. Huyu kötü, sinesi de dar kimselere gelince, bunlar kargadan bile aptal öyle “Kabil”lerdir ki, koskocaman arzda bile kötü duygularını, hiddet ve nefretlerini gömebilecek bir mezar bulamazlar.<a name="_ftnref17"></a> <a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftn17">[17]</a></p>
<p>Biz,</p>
<p><em>                                “Ahlâk iledir kemâl-i âdem</em></p>
<p><em>                                Ahlâk iledir nizâm-ı âlem.”</em></p>
<p>deyip şimdilik bu faslı da kapatalım&#8230;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>اَللّٰهُمَّ عَفْوَكَ وَعَافِيَتَكَ وَرِضَاكَ وَتَوَجُّهَكَ وَنَفَحَاتِكَ وَأُنْسَكَ وَقُرْبَكَ</p>
<p>وَصَلِّ وَسَلِّمْ عَلٰى مَنْ أَرْسَلْتَهُ رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ وَاٰلِهِ الْغُرِّ الْمُحَجَّلِينَ</p>
<p><a name="_ftn1"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref1">[1]</a>   Züheyr İbn Ebî Sülmâ, <em>Dîvân</em> s.6.</p>
<p><a name="_ftn2"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref2">[2]</a>   Buhârî, <em>edeb</em> 38; Tirmizî, <em>radâ</em> 11; İbn Mâce, <em>zühd</em> 31.</p>
<p><a name="_ftn3"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref3">[3]</a>   Kalem sûresi, 68/4.</p>
<p><a name="_ftn4"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref4">[4]</a>   Müslim, <em>salâtü’l-müsâfirîn</em> 139; Ebû Dâvûd, <em>tatavvu’</em> 316; Nesâî, <em>kıyâmü’l-leyl </em>2.</p>
<p><a name="_ftn5"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref5">[5]</a>   Bkz.: Kalem sûresi, 68/4.</p>
<p><a name="_ftn6"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref6">[6]</a>   Ahzâb sûresi, 33/21.</p>
<p><a name="_ftn7"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref7">[7]</a>   Tirmizî, <em>radâ</em> 11; Ebû Dâvûd, <em>sünnet</em> 16; İbn Mâce, <em>zühd</em> 31.</p>
<p><a name="_ftn8"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref8">[8]</a>   et-Taberânî, <em>el-Mu’cemü’l-kebîr</em> 1/260; <em>el-Mu’cemü’l-evsat</em> 6/236.</p>
<p><a name="_ftn9"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref9">[9]</a>   İbn Ebî Şeybe, <em>el-Musannef</em> 5/212; Abd b. Humeyd, <em>el-Müsned</em> s.452.</p>
<p><a name="_ftn10"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref10">[10]</a>  Kalem sûresi, 68/4.</p>
<p><a name="_ftn11"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref11">[11]</a> Buhârî, <em>menâkıb</em> 25, <em>edeb</em> 95, <em>istitâbe</em> 4; Müslim, <em>zekât</em> 148.</p>
<p><a name="_ftn12"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref12">[12]</a> Buhârî, <em>libâs</em> 18, <em>farzu’l-humus</em> 19; Müslim, <em>zekât</em> 128.</p>
<p><a name="_ftn13"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref13">[13]</a> Buhârî, <em>et-Târîhu’l-kebîr</em> 8/14; et-Taberânî, <em>el-Mu’cemü’l-kebîr</em> 20/342, 22/438.</p>
<p><a name="_ftn14"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref14">[14]</a> Buhârî, <em>şehâdât</em> 15; Müslim, <em>tevbe</em> 56.</p>
<p><a name="_ftn15"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref15">[15]</a> Ebû Dâvûd, <em>cenâiz</em> 4; Ahmed İbn Hanbel, <em>el-Müsned</em> 5/201.</p>
<p><a name="_ftn16"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref16">[16]</a> Buhârî, <em>cenâiz</em> 78, <em>tefsîru sûre</em> (9) 12, <em>libâs</em> 8; Müslim, <em>sıfâtü’l-münâfıkîn</em> 2-3.</p>
<p><a name="_ftn17"></a><a href="itss://chm/KALBiN%20ZUMRUT%20TEPELERi/KZT%201/24%20huluk.htm#_ftnref17">[17]</a> Burada telmihte bulunulan âyet-i kerime için bkz.: Mâide sûresi, 5/31.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Harikulade Özellikleriyle Dişlerimiz</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2022/02/03/harikulade-ozellikleriyle-dislerimiz/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 03 Feb 2022 04:57:24 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=218817</guid>

					<description><![CDATA[Başta çocuklar olmak üzere hepimizin korkulu rüyasıdır dişçiye gitmek. O zaman anlarız dişlerimizin kıymetini. Hele bir de implant veya köprü gibi masraflı şeyler yaptırmak gerekirse, maddî olarak da ne kadar değerli olduklarının farkına varırız. Çoğunlukla sert şeyleri kırmaya çalışmak, asitli içecekler ve eksik ağız temizliği gibi sebepler neticesinde dişçiye düşer yolumuz. Temizlenmeyen bir ağızda yiyecek [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Başta çocuklar olmak üzere hepimizin korkulu rüyasıdır dişçiye gitmek. O zaman anlarız dişlerimizin kıymetini. Hele bir de implant veya köprü gibi masraflı şeyler yaptırmak gerekirse, maddî olarak da ne kadar değerli olduklarının farkına varırız. Çoğunlukla sert şeyleri kırmaya çalışmak, asitli içecekler ve eksik ağız temizliği gibi sebepler neticesinde dişçiye düşer yolumuz.</p>
<p>Temizlenmeyen bir ağızda yiyecek artıkları dişlerde birikerek bakteri plakları oluşturur. Bakteriler bu plaklardaki glikozu kullanarak asit üretir. Asit ise, diş çürümelerine ve diş eti hastalıklarına sebep olur.</p>
<p>Dişlerimizin Yapısı</p>
<p>Mikroskobik olarak incelediğimizde dişlerin üzerinde zikzaklı virajlar, girinti ve çıkıntılar görürüz. Çiğneme ve estetik için varlığı elzem olan ve “tüberkül” adı verilen bu çıkıntılar, her yaş ve dişe göre milimetrik hassasiyette yaratılmışlardır. Alt ve üst çene dişleri, girinti ve çıkıntıları anahtar-kilit uyumu gibi birbirine denk gelecek tarzda dizilmiştir. Hasta ağzına tatbik edilen protezin ideal olma şartlarından biri de bu girinti ve çıkıntıların esasına uygun olarak işlenmesidir.</p>
<p>Koparma, çiğneme ve konuşma fiilleriyle vazifeli olan dişler; estetiği, parlaklığı, rengi ve fonksiyonel sağlam yapısıyla harikulade bir yaratılış örneğidir. El-Musavvir olan (varlıklara en güzel şekillerini veren) Rabbimiz, her dişe vazifesine uygun bir şekil vermiştir. Mesela, ön dişler keskindir, yiyeceği keserek koparır. Köpek dişleri sivridir, et gibi gıdaları yırtar, parçalar. Azı dişleri ise arasına aldığı gıdaları değirmen taşları gibi öğütebilecek yapıda var edilmiştir. Eğer ağzımızdaki dişlerin hepsi aynı tipte olsaydı, mesela 32 köpek dişi veya 32 kesici dişe sahip olsaydık, yemek yememiz hemen hemen imkânsız hâle gelirdi. Dişlerdeki bu mükemmel yapının bir başka örneği de dişlerin diziliminde görülür. Her diş olması gerektiği yerdedir. Kesiciler olmaları gerektiği gibi ön tarafta, azılar ise arka taraftadır. Mesela, ön dişlerimizle azı dişlerimiz yer değiştirseydi, bu mükemmel organ kullanışsız hâle gelirdi.</p>
<p>Dişlerin sert ve dayanıklı yapısında ana rol kalsiyuma (Ca) verilse de fosfor (P), magnezyum (Mg) ve potasyum (K) tuzlarının da büyük önemi vardır. Embriyo safhasında milyonlarca hücre, önce kalsiyum depolayıp ardından çene kemiklerindeki yerlerine gömülü vaziyette yan yana gelerek büyük bir blok meydana getirir. Bu bloğun şeklini de yine onu inşa eden hücreler belirler. Bu sırada alt damakta bulunan hücre grupları ile üst damaktakiler sanki birbirlerini görüyorlarmış gibi hareket ederek en uygun konumlarını bulurlar. Böylece ileride çenelerin doğru kapanma ve çiğneme hareketleri baştan ayarlanmış olur. Neticede ortaya çıkan dişlerin dizilme profili ve şekilleri hususî olup parmak izi gibi benzersizdir.</p>
<p><strong>           Bölümleri</strong></p>
<p>Diş; taç ve kök olmak üzere iki temel kısımdan meydana gelmektedir.<a href="#_edn1" name="_ednref1"><sup>[1]</sup></a> Ağız içinde görünen beyaz ve parlak porselen gibi olan kısmına taç, dıştan görünmeyen ve dişin çene kemiğine tutunmasına vesile olan bölümüne de kök denir. Taç, dıştan içe doğru sırasıyla; <em>mine</em>, <em>dentin</em> (diş kemiği) ve <em>pulpa</em> (diş özü) dediğimiz tabakalardan yapılmıştır. Dişi çene kemiğine yapıştıran özel bir malzeme olan <em>cement</em> (çimento gibi yapıştırıcı) maddesini de ayrı bir tabaka olarak sayabiliriz. “Diş çimentosu” diyebileceğimiz bu maddenin dağılımı ve kalınlığı, dişlerin ihtiyacına göre farklı olup %65’ini mineraller, %23’ünü organik madde ve %12’sini de su teşkil eder.</p>
<p>Mine tabakası, dentin ve pulpayı örterek koruyan, diş eti seviyesinden sonra inşa edilmiş, %96’sı mineral (kalsiyum tuzları), %2’si organik doku ve %2’si su olan ve bilinen en sert organik madde olup sertlik derecesi 7’dir (elmasınki 10’dur). Bir yaratılış harikası olan dişin, en çok kuvvet alan çiğneyici yüzeylerinde mine kalınlığı 2–2,5 mm iken diş etine yakın bölgelerde bu kalınlık 0,1 mm’ye kadar düşmektedir. Bu hususiyeti ile dişler, üstlerine binen kuvvete daha dayanıklı hâle getirilmiştir.</p>
<p>Diş minesi aslında pürüzsüz bir yapıya sahip değildir. Üzerinde küçük, ancak derin olmayan çatlaklar vardır. Mikroskobik olarak incelendiğinde; mine tabakasının yüzeyden dentine doğru uzanan, aralarında boşluk olmayan, altıgen prizma şeklinde kolonlardan meydana geldiği görülür. Sonsuz bir ilim, hikmet, irade ve kudretle yaratılan bu çatlaklar ve çubuklar şeklindeki yapı, diş minesine uygulanan basıncın dağılmasını sağlayarak dişin kırılmasını engeller.<a href="#_edn2" name="_ednref2"><sup>[2]</sup></a></p>
<p>Dişin büyük kısmını teşkil eden dentin; dişin merkezinde bulunan sinir ve damar paketlerini ihtiva eden pulpa dokusunu çepeçevre saran bir tabakadır. Vücudun diğer kemiklerine benzese de yapısında farklılıklar vardır. Sert bir kemik yapıdaki dentinin %70’i mineral, %18’i organik madde, %12’si de su olup az da olsa bir esnekliğe sahiptir. Dentinin bu sertliği ile beraber esneklik özelliği sayesinde, amortisör (darbe emici) gibi vazife yapmasıyla, hem sert mine dokusundan dişe iletilen basınçlar hafifletilir hem de mine dokusunun kırılganlığı azaltılır.</p>
<p>Dentinin yapısı incelendiğinde, mine tabakası sınırından pulpaya ve cement maddesine doğru boru şeklinde içi kolajen liflerle dolu tüpçüklerden inşa edildiği görülür.<a href="#_edn3" name="_ednref3"><sup>[3]</sup></a> Mine tabakasına herhangi bir şeyin temasını veya sıcaklık gibi özelliklerini bu tüpler içindeki çok hassas sıvının iletimiyle anlarız. Dişlerin ince yapısında, malzeme bilimi açısından mühendislere ilham olacak harikulade bir terkip vardır: Bu üç tabakanın da (mine, dentin, cement) ana maddesi olan kalsiyumun içine katılan çok az miktardaki diğer maddelerle, dişlerimiz mine tabakasında elmas gibi sert, dentinde elastik, cementte ise yapıştırıcı bir mahiyet kazanır. Kısacası, dişin mârûz kalacağı kuvvetler ve karşılaşacağı sertlikler nazara alındığında, sonsuz bir ilim ve kudretle inşa edildiği anlaşılır.</p>
<p>Dişin merkezinde bulunan pulpa, içinde kan dolaşımı olan yegâne diş dokusudur. Pulpa yapısı yaşla farklılık gösterir. Yapısında damar ve sinirlerden başka <em>odontoblast</em> adı verilen, henüz farklılaşmamış genç diş hücreleri vardır. Pulpa tabakasındaki sinir hücreleri; sıcak, soğuk ve basınç gibi uyaranların hissedilmesinde rol alır. Pulpa dokusu, damarlar yoluyla beslenerek dişin canlı kalmasını, bunun neticesi olarak da dişin kuru bir ağaç gibi kırılmamasını, yani dayanıklılığını sağlar.</p>
<p>Diş köklerinden, kemiğe ve diş etine uzanan <em>periodontal ligament</em> adı verilen çok sağlam bir bağ yapısı vardır. Amortisör vazifesi gören bu yapı, çeşitli çapraz liflerden meydana gelir. Bu lifler de mikro lif demetlerinden oluşur. Dişlere sağlamlık ve esneklik kazandıran bu lifler, aynı kalınlıktaki çelik halatlardan daha sağlamdır. Lifler çiğneme esnasında dişlerin üzerine gelen 250–300 kg’lık (400 kg’a kadar çıkabilen) kuvvetin baskısını dengeler. Hem dişlerin gömülmemesine hem de üzerlerine sakız gibi bir şey yapıştığında, yani öne doğru çekilme kuvvetine mârûz kaldıklarında, esneyerek normal hâllerine dönmelerini sağlar.</p>
<p>Kusursuz Yaratılış Sırası</p>
<p>Dişlerimizin harikulade bir yaratılış serüveni vardır.<a href="#_edn4" name="_ednref4"><sup>[4]</sup></a> Genellikle altı aylık olana kadar dişimiz çıkmaz, damağa gömülü halde vaktini bekler, çünkü bu dönemde dişe ihtiyacımız yoktur. Organlarımız anne sütü haricinde bazı gıdalarla beslenmeye hazır hâle gelince, süt dişlerimiz ihsan edilir. Ancak yaklaşık altı yaşına gelince, kalıcı dişler süt dişlerinin yerini almaya başlar ve bu durum 12 yaşına kadar sürer. El-Bâri (her şeyi uyumlu ve kusursuz yaratan) Rabbimiz, çene yapımız hazır hâle gelince de yirmi yaş dişlerimizi ihsan eder.<a href="#_edn5" name="_ednref5"><sup>[5]</sup></a></p>
<p><strong>Süt Dişleri</strong></p>
<p>Damakta tomurcuklar şeklinde bulunan süt dişleri, yaratılış emirlerine ittiba ederek genellikle altıncı aydan sonra çıkmaya başlar ve “Dur!” emri gelince de durur. Her altı ayda bir, bir grup dişin sürmesiyle, genellikle üç yaşında, süt dişlerinin tamamı çıkmış olur. 6–12’nci ayda kesiciler, 12–18’inci ayda ön azılar, 18–24’üncü ayda köpek dişleri, 24–30’uncu aylar arasında da arka azı dişleri çıkar. Yaklaşık üç yaşına kadar (20 tane) süt dişi tamamlanmış olan çocuklar, altı yaşına kadar bu dişleri kullanır.</p>
<p>Diş yapısının gelişimi için kalsiyuma ihtiyaç vardır. Bebeklerin genellikle tek gıdası olan anne sütü, kalsiyum bakımından çok zengindir. Sütten alınan kalsiyum, dişlerde minenin yapısını oluşturacak hidroksiapatit kristalleri [Ca<sub>10</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>6</sub>(OH)<sub>2</sub>] şeklinde birikip dişi şekillendirmeye başlar. Anne sütünün dişe dönüştürüldüğü bu süreç, rastgele ve başıboş şekilde ilerlemez. Nerede hangi dişin bulunacağı, ne kadar uzayacağı, bu uzama sürecinin ne kadar devam edeceği, yan yana gelen dişlerin birbirine engel olmadan ne şekilde dizileceği, ağzın ve kafanın büyüklüğü ile uyumu da hesaba katılarak, hepsi DNA’mızda kodlanmış bir program dahilinde gerçekleşir. Bu süreçte ihtiyaç duyulan maddelerin hepsi anne sütünden karşılanır.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Süt dişleri tarafından kaplanan alan, kendilerinin yerine gelecek olan kalıcı dişler için korunur ve kalıcı dişler sürerken onlara rehberlik yapılır. Ayrıca süt dişleri, bulundukları bölgedeki kemik yapıyı da yere çakılmış fore kazıklar gibi destekler. Eğer süt dişleri erken çekilir veya kaybedilirse, bu yer tutuculuk fonksiyonu ortadan kalkmakta ve kalıcı dişler çenede çapraşık olarak yer alabilmektedir. Hatta ilgili bölgedeki kemiğin erimesine, diş eti yapısının değişmesine sebep olabilmektedir.<a href="#_edn6" name="_ednref6"><sup>[6]</sup></a></p>
<p><strong>Yirmi Yaş Dişleri</strong></p>
<p>Evrimcilerin üzerinde çok polemik yaptıkları ve körelmeye yüz tutmuş organlar gibi takdim ettikleri yirmi yaş dişleri, genellikle 15–25 yaşlarında çıkar. Sağlıklı ve yetişkin bir insanda 28 adet (8 kesici diş, 4 köpek dişi, 8 küçük azı dişi ve 8 azı dişi) olan dişlerin sayısı, yirmi yaş dişlerinin çıkmasıyla 32 olur.<a href="#_edn7" name="_ednref7"><sup>[7]</sup></a></p>
<p>Yirmi yaş dişlerimiz ancak mekanik açıdan uygun durum oluştuktan sonra çıkmaktadır. Bu dişler, çene eklemi bağlantısına en yakın yerde bulunduğu için çok önemli ve hassas bir yerde belirmektedir. Yiyecekleri öğütürken dişlerimizin yanı sıra bütün çene yapımız da çok büyük bir mekanik basınç altına girmektedir. Bu yüzden yirmi yaş dişlerimiz daha önce çıksaydı, çene yapımız henüz bu basınca hazır olmadığı için zarar görebilecekti.</p>
<p>Yirmi yaş dişlerinin körelmekte olduğu iddiası ise birçok makalede çürütülmüştür. Bu durum, yanlış beslenmeye bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Çiğneme faaliyetinin giderek azalması, meyveleri ısırarak yemek yerine meyve suyu içmek, yumuşak hazır gıdalar yemek gibi yanlış davranışlar, damak ve çene yapısının gelişimini yavaşlatmaktadır. Bu yüzden, sonradan gelen bu dişler, dışarı çıkmak üzere büyürken komşu oldukları ikinci azı dişine baskı yapmaya başlar ve bu esnada ağrılara sebebiyet verebilirler. Çocukluktan itibaren elma ve ayva gibi sert meyveleri ve etleri ısırarak yiyenlerde çeneler iyi geliştiği için dişler çeneye rahatça sığabilmektedir. Çiğneme faaliyeti azalınca çeneler gelişmediği için yirmi yaş dişlerine yer kalmadığından sıkıntı çıkmaktadır.</p>
<p>Neticede, vücudumuzun başka bir yerinde olmayan, diş gibi çok sert fakat canlı yapıların; olması gerektiği şekil ve sırada, simetrik bir yapıda, alt ve üst çenede birbirleriyle tam uyumlu olacak şekilde ve estetik bir biçimde yaratılmalarının tesadüfen olabileceğini düşünmek akla ve mantığa aykırıdır. Sindirim sistemimizin daha ilk adımı olan çiğneme gibi işlerle görevli olan dişlerimizin muhteşem yapısını, ancak Allah’ın (celle celâluhu) yaratmasıyla izah edebiliriz.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong> </strong></p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="#_ednref1" name="_edn1"><sup>[1]</sup></a> Y. R. Zhang ve ark. “Review of research on the mechanical properties of the human tooth”, <em>Int J Oral Sci</em>, 2014, 6, 61–69.</p>
<p><a href="#_ednref2" name="_edn2"><sup>[2]</sup></a> Orhan Eker, “Dişteki Savunma Sanatları”, <em>Sızıntı</em>, Şubat 2013.</p>
<p><a href="#_ednref3" name="_edn3"><sup>[3]</sup></a> “Understanding Your Sensitive Teeth”, www.santamonicadentalpractice.com/blog/2018/2/7/understanding-your-sensitive-teeth</p>
<p><a href="#_ednref4" name="_edn4"><sup>[4]</sup></a> “Teeth facts and figures”, www.nhs.uk/live-well/healthy-body/teeth-facts-and-figures</p>
<p><a href="#_ednref5" name="_edn5"><sup>[5]</sup></a> “When will my baby’s teeth come in?”, www.healthline.com/health/deciduous-teeth#when-will-deciduous-teeth-come-in</p>
<p><a href="#_ednref6" name="_edn6"><sup>[6]</sup></a> “Permanent Tooth Eruption”, discoverykidsdentistry.com/dental-topics/permanent-tooth-eruption</p>
<p><a href="#_ednref7" name="_edn7"><sup>[7]</sup></a> “Yirmi Yaş Dişlerinin Sebebi Nihayet Biliniyor”, popsci.com.tr/yirmi-yas-dislerinin-sebebi-nihayet-biliniyor</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Gönlümün Gülü</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2022/02/02/gonlumun-gulu/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 02 Feb 2022 22:59:22 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Şiir]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=218810</guid>

					<description><![CDATA[Seni seven her ruh uludur Yâ Resûlallah! Gözü-gönlü onun doludur Yâ Resûlallah! Cemalin pertevinden zerre şevk alan billâh, Kapının ayrılmaz kuludur Yâ Resûlallah! Bekler mi başka iltifat bezmine erenler, Gözleri her dem buğuludur Yâ Resûlallah! Yükselip her an şem’ine pervane dönenler, Ruhların onlar bir koludur Yâ Resûlallah! Uçuşur ikliminde altın kanatlı kuşlar, İklimin kuşların yoludur [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Seni seven her ruh uludur Yâ Resûlallah!<br />
Gözü-gönlü onun doludur Yâ Resûlallah!</p>
<p>Cemalin pertevinden zerre şevk alan billâh,<br />
Kapının ayrılmaz kuludur Yâ Resûlallah!</p>
<p>Bekler mi başka iltifat bezmine erenler,<br />
Gözleri her dem buğuludur Yâ Resûlallah!</p>
<p>Yükselip her an şem’ine pervane dönenler,<br />
Ruhların onlar bir koludur Yâ Resûlallah!</p>
<p>Uçuşur ikliminde altın kanatlı kuşlar,<br />
İklimin kuşların yoludur Yâ Resûlallah!</p>
<p>Varıp huzur-u pâkinde boyun büken başlar,<br />
Hepsi de Sana kuruludur Yâ Resûlallah!</p>
<p>Seni görmek mü’minlerin en tatlı rüyası,<br />
Rüyan gönüllere huzurdur Yâ Resûlallah!</p>
<p>Dîdârın bu garip kıtmîrin derin hülyası,<br />
O hülya gönlümün nurudur Yâ Resûlallah!</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
