<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>90 &#8211; Çağlayan Dergisi</title>
	<atom:link href="https://caglayandergisi.com/sayi/90/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://caglayandergisi.com</link>
	<description>Aylık İlim ve Kültür Dergisi</description>
	<lastBuildDate>Mon, 17 Mar 2025 06:36:10 +0000</lastBuildDate>
	<language>tr</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>

<image>
	<url>https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2017/03/16x16Mavi-1.png</url>
	<title>90 &#8211; Çağlayan Dergisi</title>
	<link>https://caglayandergisi.com</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>İslâm Dünyası</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2024/09/01/islam-dunyasi/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Sep 2024 05:52:38 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Başyazı]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=302931</guid>

					<description><![CDATA[İslâm dünyası, var olduğu günden bu yana, tarihin hemen hiçbir döneminde, şu andaki hâl-i pürmelâli ölçüsünde bir tâli’sizlik yaşamamış ve bilebildiğim kadarıyla, bu seviyede asla ufkunun gerisinde de kalmamıştır. Bundan daha kötüsü de o, bugün bulunması gerekli olan nokta ile durduğu meş’um yer arasındaki mesafeyi görüp değerlendirebilecek durumda dahi değil. O, her şeye rağmen olabildiğine [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>İslâm dünyası, var olduğu günden bu yana, tarihin hemen hiçbir döneminde, şu andaki hâl-i pürmelâli ölçüsünde bir tâli’sizlik yaşamamış ve bilebildiğim kadarıyla, bu seviyede asla ufkunun gerisinde de kalmamıştır. Bundan daha kötüsü de o, bugün bulunması gerekli olan nokta ile durduğu meş’um yer arasındaki mesafeyi görüp değerlendirebilecek durumda dahi değil. O, her şeye rağmen olabildiğine rahat; ne dert ne fikir sancısı ne yapıcı bir düşünce ne niyet ne de gönülden kopan bir heyecana sahip; aksine ufku bir sis gibi gamsızlıkla muhât; yaşama azmi kendi vicdanının darlığı içinde.. ve yarınlar adına -cismanî arzuları müstesna- ne bir emeli var ne de endişesi; kimi yerde cebbârlara kavaslık yapıyor; kimi yerde modern bir dilenci; kimi yerde fakr u zaruret pençesinde kıvrım kıvrım; kimi yerde de cehalet ve bağnazlıkla sürüm sürüm…</p>
<p>İslâm dini, müntesiplerine, faziletli olmayı, onurlu yaşa­mayı, ilme açık durmayı, varlığı güzel okumayı, kâinat ve eşyayı didik didik etmeyi, teşriî emirler gibi tekvînî esasları da en mükemmel şekilde yorumlayıp değerlendirmeyi emrediyormuş, onun umurunda bile değil; birkaç umurunda olan varsa da, onlar da ağızlarında fermuar, dinlenilmeme mahkûmu. Ayrıca bu dünyada, başka toplumlardan tevârüs edilen sefâhet en mergup bir meta ve teknolojik imkânlar onu terviç etme seferberliği içinde. Şaşkınlık yaşıyor başıboş kitleler, uyuşturucu ve fuhuş ağında bütün genç nesiller; çürüyüp gidiyorlar “Gönlümce yaşayacağım.” hülyalarıyla.</p>
<p>İnsan, islâmî dinamiklerin güç ve zenginliğine bakınca, her yanıyla mamur iller, cennetlerin izdüşümü kentler, firdevsleri andıran köyler-kasabalar, mutlu ve ümitli insanlar, hakikat aşkıyla gerilmiş araştırmacı ruhlar, ilim sevdasıyla kitaplar ve laboratuvarlar arasında gelip giden leylîler-nehârîler, çalışma yolunda uykusunu dakikalara düşüren seherîler ve Hakk’a adanmış ruhlar görmek istiyor… ama ne acıdır ki, görülen şeyler, görülmesi arzu edilenlerin tam aksine. Şimdilerde, bu koskoca coğrafyada, ne bir zamanlar cihanı baştan başa imar eden o ruh ve mânâ mimarlarına denk birkaç düzine entelektüel ne de yıkık-dökük yanlarımızı tamir edecek birkaç çırak göstermek bile mümkün …</p>
<p>Oysaki bu dinin mensuplarının, dünyada herkesten bahtiyar; öbür âlem itibarıyla da her zaman ümitvâr; her meselede topyekûn dünyanın önünde; imanı, azmi, kararlılığı ve yarınlar adına orijinal projeleriyle âleme rehberlik yapacak ve günümüzün problemlerini çözecek bir konumda ve kıvamda olmaları beklenirdi. Doğrusu biz de, ilim ve mârifetin onun ikliminde aranmasını, güzel ahlâk ve evrensel insanî değerler mevzuunda da onun örnek alınmasını beklerdik..! Beklerdik ki, adalet, hukukun üstünlüğü, inanç ve düşünce hürriyeti telaffuz edildiğinde herkesin hayalinde bu dünya tüllensin; ama, ya şimdi öyle mi.? Hayır, ne gezer! Bugünün mü’minlerinde iman değişik arızalarla delik deşik; azmin boynunda kement, iradenin kolu kanadı kırık; ilim ve mârifet ideolojilere emanet; güzel ahlâk ve seciyeden sık sık söz edilse de, realiteler “Âyinesi iştir kişinin lafa bakılmaz.” diye haykırıyor; adalet peylenebilen meta gibi bir şey; hukuk kaba kuvvetin vesâyetinde ve gücü zayıfları ezmeye yeten bir tahakküm ve tasallut vasıtası; hürriyet, kardeşlik, eşitlik henüz görebilme bahtiyarlığına eremediğimiz çeyrek düzine meçhul. İnsana, insanî değerlere saygı, konferansların, panellerin bir türlü gün yüzü görmeyen yaldızlı konuları.</p>
<p>Bütün bunların yanında, bu koca coğrafyanın, ilimde, teknolojide, sanatta, ticarette gerilerin gerisinde bulunduğu da ayrı bir gerçek. Dünyadaki itibarımız da onun gibi bir şey.. bunca olumsuzluklara rağmen bari birbirimizle barışık olsaydık; heyhât! Günümüzde bu koca dünya, hiçbir kimsenin üretimde rekabet edemeyeceği tuhaf şeyler üretiyor: Kin, nefret, iğbirar, birbirini karalama ve bütün planlarını düşmanlık üzerine kurma; her millet kendi içinde de böyle, birbirleri arasında da. Evet, yıllar var ki, sürekli kendi içimizde hep hasım cepheler oluşturduk; sun’î düşmanlıklar, sun’î tehlikeler icat ettik; yığınları birbirinin kurdu hâline getirdik ve bir zamanların o mübarek coğrafyasını âdeta gulyabaniler vadisine çevirdik.</p>
<p>Yüce dinimiz, dünya ve ahiret saadeti vaad ediyormuş; bize yüksek insanî ufuklar gösteriyormuş; hayatımızı anlamlaştırıyormuş.. bunların hiçbiri kendilerine has o büyüleyici tesirleriyle bu dünya insanına bir şeyler ifade etmiyor veya ettiğini ben göremiyorum; görüp bildiğim bir şey varsa, o da, inananların zaafı, vefasızlığı ve mülhitlerin de korkunç husumeti.. öyle ki, din adına bir faaliyette bulunsanız, daha ilk adımda ilhadı karşınızda bulursunuz; ikinci adımda inançlarınız, ümitleriniz ve metafizik mülâhazalarınızdan ötürü alay konusu olursunuz, en azından densiz bazı çevrelerin levmine uğrarsınız; diyalog, hoşgörü ve herkesle kucaklaşma dediğinizde, farklı bir kesimce yaylım ateşine tutulur ve günümüzün Haricîleri diyebileceğimiz kimselerden tehditler alırsınız; dininizi tam yaşamaya kalksanız, bugüne kadar müspet ne tür bir başarı ortaya koydukları belli olmayan bazı güçlerin taarruzuna maruz kalırsınız; kalır da elli türlü komplo ile karşılaşırsınız.. bütün bunların yanında dine-diyanete sövüp sayanların, geçmişinizi karalayanların, millî değerlerinizi hiçe sayanların, atalarınıza hakaret yağdıranların o hiç dinmeyen densizlikleri de kan olur, irin olur içinize akar ve size hicran dolu anlar yaşatır.</p>
<p>Bütün bu olup bitenler karşısında, kim bilir niceleri, “Artık bu dünyadan hayır gelmez, gelecek bundan daha kötü olacaktır!” diyerek gidip yeis bataklığına gömülür; niceleri yaşama ümidini yitirir ve kendini bütün bütün salıverir..! Aslında iman ve ümitle beslenmeyen bir ruh için bu durum normal de sayılabilir; evet, eğer bugün yapılan şeyler yarın bir bir yıkılacaksa, insanlığa hizmet eden hasbîler birer eşkıya gibi takibe maruz kalacaksa; herkes kendi heva ve hevesine göre bir dünya kurmaya kalkacaksa, bunları yaparken de kendi kriterlerine göre ters gördüğü her şeyi yerle bir edecekse –ki bir iki asırdan beri bu tâli’siz coğrafyada işler hep böyle cereyan etmektedir– ne kimsede ümit kalır ne de azim ve irade.</p>
<p>Gariptir, bu tâli’i karartılmış dünyada, din, diyanet, ahlâk ve fazilet adına ortaya konan her olumlu hizmeti kuşkuyla karşılayan, bu yolda faaliyet gösterenleri suçlu gibi fişleyen ve herkesi şakî gören bir kısım tiran bozmaları ve onların şakşakçıları, nedense, bir türlü bu koca dünyanın yürekler acısı durumunu görmemekte veya görmezlikten gelmekte. Oysaki, bu coğrafyada ürperten bir durgunluk var; asırlardır dimağlar bir şey üretmiyor; güç kaynakları muattal.. her taraf harabe ve baykuşlara bayram.. dahası, sanki bu koca dünya, işsizlerin, güçsüzlerin içinde barındığı ufûnetli bir han!</p>
<p>Şimdi arzu ederseniz, benim ifadelerime muvakkaten bir nokta koyarak İslâm dünyasının o yüreklere oturan ahvâl-i pürmelâlini merhum Âkif’in her zaman vicdanlarda ürperti hâsıl eden o içli mısralarına bırakalım:</p>
<p>“Musallat, hiç göz açtırmaz da… kanlı kâbusu,</p>
<p>Asırlar var ki, İslâm’ın muattal, beyni, pazusu.</p>
<p>‘Ne gördün, Şark’ı çok gezdin?’ diyorlar;</p>
<p>gördüğüm: Yer yer</p>
<p>Harâb iller, serilmiş hânümanlar, başsız ümmetler;</p>
<p>Yıkılmış köprüler, çökmüş kanallar, yolcusuz yollar;</p>
<p>Buruşmuş çehreler, tersiz alınlar, işlemez kollar;</p>
<p>Bükülmüş beller, incelmiş boyunlar, kaynamaz kanlar;</p>
<p>Düşünmez başlar, aldırmaz yürekler, paslı vicdanlar;</p>
<p>Tagallüpler, esaretler, tahakkümler, mezelletler;</p>
<p>Riyalar, türlü iğrenç iptilâlar, türlü illetler;</p>
<p>……………………………….</p>
<p>Cemaatsiz imamlar, kirli yüzler, secdesiz başlar;</p>
<p>‘Gazâ’ namıyle dindaş öldüren biçare dindaşlar;</p>
<p>Ipıssız âşiyanlar, kimsesiz köyler, çökük damlar;</p>
<p>Emek mahrumu günler, fikr-i ferdâ bilmez akşamlar;</p>
<p>Geçerken ağladım geçtim, dururken ağladım durdum;</p>
<p>Duyan yok, ses veren yok, bin perişan yurda başvurdum.</p>
<p>……………………………….</p>
<p>Derinlerden gelir feryadı yüzbinlerce âlâmın;</p>
<p>Ufuklar bir kızıl çember bükük boynunda İslâm’ın.</p>
<p>……………………………….</p>
<p>İlâhî! Gördüğüm âlem mi insaniyetin mehdi?</p>
<p>Bütün umranı tarihin bu çöllerden mi yükseldi,</p>
<p>Şu zâirsiz bucaklar mıydı vahdâniyetin yurdu;</p>
<p>Bu kumlardan mı, Allah’ım, nebîler fışkırıp durdu?”</p>
<p>Vâkıa, hâlâ bu mağmumlar dünyasında azmini, ümidini koruyanlar da eksik değil; bugün hemen her yerde hakikat âşığı, ilim sevdalısı, hizmet eri ve mefkûre nesli diyeceğimiz bir hayli insan var. Ama ne acıdır ki, bunların da sesleri hareketlerinin önünde ve faaliyetleri gürültülerinin çok gerisinde. Bağıra-çağıra yürüdüklerinden bazen hayırdan daha çok şerre sebebiyet veriyor; vehimle oturup kalkanları evhamlandırıyor, ilhada kilitlenmiş ruhları endişelendiriyor ve oldubitti İslâm’dan nefret edenleri tahrik etmiş oluyorlar. Derken, her yanda anlamlı-anlamsız bir kısım sesler yükselmeye başlıyor; homurdanmaları homurdanmalar takip ediyor; zaman geliyor, yabancı servisler ve değişik lejyonlar harekete geçiriliyor, neticede o güne kadar yapılan her şey yıkılıyor; yollar tutuluyor, köprüler tahrip ediliyor; her şeyde bir kere daha gerisin geriye dönülüyor ve yapılan onca iş ve hizmet bir kin, bir nefret, bir gözü dönmüşlük tuğyanıyla hebâ olup gidiyor.. şimdiye kadar hep böyle oldu; aynı toplum içinde çeşitli kamplar oluştu.. kamplar arasında atışmalar-tartışmalar yaşandı.. zaman geldi, söz düelloları kaba kuvvet vuruşmalarına dönüştü ve derken ak-kara bütün bütün birbirine karıştı.</p>
<p>Oysaki İslâm’ın temelinde akıl, mârifet ve hikmet önemli birer yer işgal ederler. Tefekkür, tedebbür, istidlâl, içtihat İslâm toplumları için olmazsa olmaz esaslardandır. Cenâb-ı Peygamber (aleyhi ekmelüttehâyâ) ümmetini Kur’ân vesâyetinde aklın ve muhakemenin rehberliğine çağırır ve “İnsanın kıvamı, tamamiyeti aklıyladır; akılsızın dini de yoktur.”[1] buyurarak bize her işimizde aklî ve mantıkî davranmayı salıklar. Zaten O, her zaman ilmin yanında olmuş, ulemâyı tebcil etmiş –yerinde açılabilir– ve dünyada ilk defa, kadın-erkek ilmin herkese farz olduğunu söylemiştir. “Hikmet Müslümanın yitirilmiş malıdır, nerede bulursa alsın.”[2] diyen de O’dur.</p>
<p>Ama ne gariptir ki, O, ümmetine yüzlerce âyet ve hadisle ilmi, hikmeti emredip ısrarla üzerinde durduğu hâlde, birkaç asırdan beri Müslümanlar bunu bir türlü anlayamadı; ilme, mârifete ve sanata karşı hep kapalı kaldılar; kapalı kalmanın da ötesinde, düşünce ve araştırma itibarıyla öylesine kısırlaştı, durgunlaştı ve kendilerini saldılar ki, gün geldi başkalarının vesâyetine girme bile onları uyarmadı –bugün dünyanın hâlihazırdaki durumu vesâyet sayılır– uyanıp göremediler çevrelerinde olup biteni. Yok haberi çoklarının hakikatten, hakikat aşkından, araştırma sevdasından. Ben, bu dünyada ilimde, teknolojide başkalarına bağımlı yaşamadan hicap duyan birine rastlamadım. Varsa birkaç insan, onlar da seslerini duyurabilme konumunda değiller. Allah’a kulluğumuz, iman konusundaki samimiyetimiz ise diğer olumsuz yanlarımızın tam dengi. İbadetlerimize gelince, onlar da büyük ölçüde kültürel faaliyetlerimiz türünden folklor gibi bir şey veya geleneklerimizden bir gelenek. Bari geleneklerimize saygılı olabilseydik; ne gezer, onlar da zamana emanet…</p>
<p>Vaziyet böyle olunca, bu dünyada ne İslâm’ın özünden ne teşriî emirlerin doğru kavranmasından ne de tekvînî esasların iyi okunup iyi yorumlanmasından kat’iyen bahsedilemez. Bu itibarla, içinde bazı Müslüman kümelerin bulunduğu, rengi, deseni bozulmuş, şivesi anlaşılmaz hâle gelmiş bu karanlık coğrafyada, bizim başka bir şeye değil, yeniden hakikat aşkının, ilim ve araştırma aşkının uyarılmasına, dinin vicdanlara bir kere daha kendi orijiniyle duyurulmasına ihtiyacımız var. Bu dünyayı, şu anda içine düştüğü o korkunç gayyadan ancak, kendi terbiye sistemimizle yetişmiş zinde dimağlar, aynı iman ve aynı gayeyi paylaşan Hakk’a adanmış ruhlar; garazsız-ivazsız “hizmet” deyip koşan irade erleri ve her türlü gâileyi aşmaya kararlı ilim, mârifet ve azim kahramanları kurtarabilirler; maddî-mânevî, dünyevî-uhrevî beklentisi olmayan, ilim, mârifet ve azim kahramanları. Bugüne kadar hep onların geleceği ümidiyle yaşadık; sonsuza dek de öyle yaşama niyetindeyiz.</p>
<p>[1] ed-Deylemî, el-Müsned 3/217; el-Heysemî, Zevâidü Müsnedi’l-Hâris 2/803.<br />
[2] Tirmizî, ilim 19; İbn Mâce, zühd 15.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Çocuklarımızın Türkçesi</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2024/09/01/cocuklarimizin-turkcesi/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Sep 2024 05:48:43 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel Kültür]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=302929</guid>

					<description><![CDATA[Doksanlı yıllardan itibaren yurt dışına çıkışların sebebini izah eden iki kelime, temsil ve Türkçe idi. Hedefin netliği, himmet ve gayretlerin bir yere temerküz etmesini sağlıyor, Hizmet sevdalılarını dağınıklığa düşmekten koruyordu. Peki, bu gündem bugün değişti mi? Hicret edilen yeni ülkelerde, hayatın akışı içinde, Türkçe gereksiz mi olacaktır? Çocuklarımızın evde öğrendikleri Türkçe, televizyon, internet ve okul [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Doksanlı yıllardan itibaren yurt dışına çıkışların sebebini izah eden iki kelime, <em>temsil</em> ve <em>Türkçe</em> idi. Hedefin netliği, himmet ve gayretlerin bir yere temerküz etmesini sağlıyor, Hizmet sevdalılarını dağınıklığa düşmekten koruyordu. Peki, bu gündem bugün değişti mi?</p>
<p style="font-weight: 400;">Hicret edilen yeni ülkelerde, hayatın akışı içinde, Türkçe gereksiz mi olacaktır? Çocuklarımızın evde öğrendikleri Türkçe, televizyon, internet ve okul derslerinin etkisiyle yerini hızla yerel dillere bırakmaktadır. Çocuklarımızın yaşlarına uygun olarak Türkçelerinin gelişimi devam etmelidir ki yerel dile geçişten dolayı dil kabiliyetlerinde bir daralma yaşanmasın. Önemli olan çocuklarımızın zihnî gelişimlerinde oluşturdukları kavramlardır. Zengin bir kavram dünyasına sahip birinin aynı konuda ikinci bir dile geçmesi pek zor olmayacaktır. Çoğu ebeveyn bu gerçeği, yeni kariyer süreçlerinde de tecrübe etmektedir.</p>
<p style="font-weight: 400;"> “<em>Bahar rüzgârlarıyla dünyanın dört bir tarafına tohumlar gibi savrulduk</em>.” metaforu, ancak çocuklarımızın kendi aralarında anlaşıp duygu ve düşünce teatisinde bulunabilmelerine ve bir kuvve-i inbatiyelerinin (yeşerme, filiz verme potansiyeli) olabilmesine bağlı. Böyle bir ortak dil olmadıkça ve bu dil üzerinden kültür mirası canlı tutulmadıkça, gidilen yerlerde asimilasyon riskiyle karşı karşıya kalmak muhtemeldir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Bütün yaşananlara rağmen çocuklarımızın Türkçesini canlı tutmak, bu süreçteki ağır sorumluluklardan biridir. Ana dili Türkçe olan bu neslin zihin ve gönül dünyasını inşa ederken kültür mirasımızı göz ardı etmemiz mümkün müdür? Nurlar ve Pırlantalar’ın yerini neyle doldurabiliriz? Minberden yükselen sesin hissiyatı ve heyecanını yeni nesillere aktarmadıkça onlardaki ilim ve hakikat aşkını ne ile tutuşturabiliriz? Manevî mirasından habersiz, tarih şuuru bulunmayan ve iftihar edilecek mümtaz şahsiyetlerin adını bile duymamış bir nesilden metafizik gerilime geçmesi beklenebilir mi? Çocuklarımızın sağlam ve sağlıklı bir karakter gelişimi için Türkçenin güzel örneklerini bilmeleri elzemdir. “<em>Öyle ya, şiirleşmiş dili olanlara millet denir</em>.”<a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> Türkçeyle olan bağ koptuğunda onu geriye getirmek kolay olmayacaktır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Bugün yapılması gereken, kültür mirasımızın temel eserlerine alternatifler bulmak değil, günümüz nesillerinin o eserlerden istifade etmelerini kolaylaştıracak platformlar hazırlamak olmalıdır. Çocuklarımızın zaten var olan Türkçelerini kendi hâline terk etmeden ana dillerinin canlı kalmasına ve zenginleşmesine yardımcı olmak kâfi gelecektir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Yeni nesiller Türkçeden uzaklaşırsa onlar için kültürel hafıza silinmiş gibi olacaktır. Kökleri olmayan bir ağacın büyümesi ve meyve vermesi mümkün müdür?</p>
<p style="font-weight: 400;">Bugün Türkçe öğretimi, bir zaruret olarak gözükmektedir. Nasıl Kur’ân tilaveti vazgeçilmez bir ihtiyaçtır ve bu ihtiyaç, farklı eğitim seçenekleriyle karşılanmaya çalışılmaktadır; benzer şekilde Türkçe okuma, yazma, konuşma ve dinleme yeteneklerini geliştirme ihtiyacına yönelik yerel ve global seviyede çözümler üretmek de bir zarurettir. Kur’ân talimi hizmetini, başka milletlere mensup Müslümanlardan da temin edebiliriz, ancak Türkçeyi ana dili Türkçe olmayanlardan öğrenmek zahmetli olabilir. O yüzden bizi ciddi bir vazife bekliyor! Anayurttan dünyaya dağılmış çocuklarımızın hem birbirleriyle hem de dünyanın her tarafından Türkçe sevdalıları ile fikrî ve hissî bir yakınlık geliştirebilmeleri için dil kültürümüzü canlı tutup beslemek zorundayız.</p>
<p style="font-weight: 400;">Genel itibarıyla yazıldığı gibi okunan bir dil olduğu için birçok çocuğumuz, Türkçe okuma ve yazmayı hızlı bir şekilde öğrenmektedir. Bunun örnekleri, özellikle yurt dışındaki ailelerde epey sık görülür. Bazı ülkelerde İngilizce dersleri için haftada 10 saate kadar vakit ayrıldığı düşünülürse konunun önemi daha rahat anlaşılabilir. Dünyanın farklı ülkelerinde, yaklaşık 30 yıldır, yüz binlerce öğrenciye Türkçe öğreten Hizmet insanlarının, kendi çocuklarına ana dillerini öğretememeleri gibi bir şey tabiî ki düşünülemez. Türkçenin kendi kulvarında ilerlemesi, diğer dillerin de zihinlerde inşa edilen kavramların transferiyle daha hızlı ve kolay bir şekilde kendi mecralarında gelişmesi, daha fıtrî ve verimli olacaktır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Ciddi bir gayret ve ısrarlı bir takip ile yavrularımızın Türkçelerini geliştirebilir ve ana dillerini canlı tutmalarına yardımcı olabiliriz. Bunun için, İnternet üzerinden, başlangıç seviyesinden ileri seviyeye kadar Türkçe ve edebiyat dersleri verilebilir, hatta dünyanın her yerinden öğrencilerin bu dersleri kredili ders olarak saydırmaları temin edilebilir. Böylece Türkçe daha cazip bir hâle getirilebilir. ABD ve Kanada’daki lise öğrencilerine üniversite seviyesinde lisans müfredatı ve sınav imkânları sunan AP Programlarına Türkçenin de dâhil edilmesi için girişimlerde bulunulabilir. Evde öğretim programlarında Türkçe derslerine ağırlık verilebilir. Bu sayede talebeler bilgiyi marifete dönüştürebilir, bütüncül bir bakış açısıyla, zengin bir tefekkür dünyasına ve çağrışımlara sahip olabilirler. Kültür merkezlerinde de çocuklarımıza ve ana dili Türkçe olmayan kişilere hitap eden dersler verilebilir.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Hocaefendi ve Türkçe</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Muhterem M. Fethullah Gülen Hocaefendi, Türkçeyle alâkalı kanaatlerini şu şekilde ifade eder: “<em>Türkçeyi bir dünya dili hâline getirmek vaciptir; evet bana göre milletçe Türkçeyi öğrenmek vacip, iyi kullanmak sünnet, inceliklerine vâkıf olmak da müstahap mesabesindedir</em>.”<a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> “<em>Dilimizi unutmak, millî günahtır</em>.”<a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_edn3" name="_ednref3">[3]</a> şeklindeki ifadelerle, Türkçeye verdiği önemi açıkça ortaya koymakta; “<em>Türk dilini bir dünya dili hâline getirin, herkes Türkçeyi sevsin… Siz yapın bunu</em>.”<a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_edn4" name="_ednref4">[4]</a> cümleleriyle de fikirlerine önem veren insanlara bir ufuk göstermektedir.<a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_edn5" name="_ednref5">[5]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Hocaefendi, “Türkçeyi nesiller arasında yüksek hakikatleri aktaran önemli bir zincir olarak görmekte, bu zincirde meydana gelebilecek bir kesintinin sadece dünyevî meselelerde nesiller arası kopukluğu meydana getirmeyeceğini aynı zamanda hakikatlerin öğretilmesi ve eskiden yazılan önemli eserlerin okunup anlaşılması noktasında da sıkıntılara sebep olacağını vurgular. O, bugün içinde bulunulan durumu; ‘<em>Günümüzün insanı, bu üslupsuzluktan ve dilimizi tahrip eden uydurulmuş kelimelerden dolayı kendi değerlerinden o kadar uzaklaştı ki, bize ait düşüncelerin çok zengince, çok dolgunca ve çok olgunca anlatıldığı kitaplara bile yabancı hâle geldi. Bugünkü nesil bir Türkçe üstadı olan Elmalılı Hamdi Yazır’ın tefsirini bile anlayamıyor. Oysa, Arapçada dahi onunkine denk bir tefsir yazılmamıştır; Hamdi Yazır’ın, kendisinden nakillerde bulunduğu büyük müfessir Fahreddin er-Râzî’nin Tefsir-i Kebir’i bile Elmalılı’nın Hak Dini Kur’ân Dili adlı eserinin çapına erişemez. Fakat, neslimiz o kıymetli eseri anlamaktan âciz olduğu gibi, Kâmil Miras, Ahmet Hamdi Aksekili, Babanzade Ahmed Naim, İzmirli İsmail Hakkı ve Şemsettin Günaltay gibi dil üstatlarının sözlerini ve Risale-i Nur Külliyatı gibi eşsiz eserleri anlamaktan da uzaktır</em>.’<a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_edn6" name="_ednref6">[6]</a> cümleleriyle ifade ettikten sonra bugünün insanına tekliflerde bulunur. Hocaefendi, Türkçeye sahip çıkmanın âdeta ‘ubudiyet vazifesi gibi bir mesele’<a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_edn7" name="_ednref7">[7]</a> olduğunu belirterek bu mevzuda fert fert herkesin kendinde bir mesuliyet hissetmesi lazım geldiğini, ‘dili bir namus gibi bilerek iffetimizi koruma hassasiyeti içinde onu korumaya gayret etmemiz’<a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_edn8" name="_ednref8">[8]</a>gerektiğini ifade eder.”<a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_edn9" name="_ednref9">[9]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Hocaefendi’nin Türkçe öğretimiyle alâkalı hassasiyetini, Abdullah Aymaz Hocamız şöyle nakleder: “<em>Dilimizin âşıklarından olan ve dünyanın neresinde olursa olsun açılacak okul ve kurslarda mutlaka Türkçenin de öğretilmesini tavsiye eden Fethullah Gülen Hocaefendi de Türkçeye karşı gösterilmesi gereken hassasiyeti her fırsatta dile getirmiştir. Türkçeyi çok güzel konuşan ve yazan bu Türkçe âşığı zatın bir mülahazasını da arz etmek istiyorum: ‘Son olarak sübjektif bir değerlendirmemi arz etmek istiyorum: Benim eskiden beri Türkçeye karşı ayrı bir sevgim, hatta özlemim vardır. Mesela bana Arapça –ki Kur’ân dilidir– ile Türkçe arasında, her iki dilde de aynı ölçüde yazı yazma kabiliyeti verilseydi ben Türkçeyi seçer ve Sultanu’ş-şuara Bâkî’nin şairâne ifadesini, Şeyh Galib’in mânâdaki derinliğini, Mehmet Âkif’in samimiyetini satırlarım arasında cemetmek isterdim</em>!”<a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_edn10" name="_ednref10">[10]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Rabia Betül Gürel, Zeki Gürel, “‘Türkçenin Çekilmediği Yerler Vatandır’: Balkanlarda Bir Türkçe Sevdalısı Nusret Dişo Ülkü’nün Türkçe Üzerine Şiirleri”, yenibalkan.com/tr/edebiyat/turkcenin-cekilmedigi-yerler-vatandir-vatan-balkanlarda-bir-turkce-sevdalisi-nusret-diso-ulku-nun-turkce-uzerine-siirleri</p>
<p><a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> M. Fethullah Gülen, <em>Fikir Atlası (Fasıldan Fasıla-5)</em>, İstanbul: Nil Yayınları, 2011, s. 158.</p>
<p><a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> İsmail Ünal, <em>Fethullah Gülen’le</em> <em>Amerika’da Bir Ay</em>, İstanbul: Işık Yayınları, 2001, s. 244.</p>
<p><a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> M. Fethullah Gülen, “Bu Hareket Devlete Alternatif mi?”, fgulen.com/tr/eserleri/kirik-testi/bu-hareket-devlete-alternatif-mi</p>
<p><a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> Emre Eren, “Fethullah Gülen ve Türkçe”, <em>Yağmur</em>, Temmuz-Eylül 2007.</p>
<p><a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> M. Fethullah Gülen, <em>Kalb İbresi, (Kırık Testi-9)</em>, İstanbul: Nil Yayınları, 2011, s. 30–31.</p>
<p><a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> M. Fethullah Gülen<em>, İkindi Yağmurları (Kırık Testi-5)</em>, İstanbul: Nil Yayınları, 2011, s. 37.</p>
<p><a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> A.g.e. s. 38.</p>
<p><a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_ednref9" name="_edn9">[9]</a> Eren, a.g.e.</p>
<p><a href="applewebdata://4394979B-8175-4BC6-84AD-972535312928#_ednref10" name="_edn10">[10]</a> Abdullah Aymaz, “Türkiye ve Türkçe Kara Sevdalılarına Saygılı Olalım”, fgulen.com/tr/basindan-tr/kose-yazilari/Abdullah-Aymaz-Zaman-Turkiye-ve-Turkce-Kara-Sevdalilarina-Saygili-Olalim</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Hayat Kurtaran Cerrah Karıncalar</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2024/09/01/hayat-kurtaran-cerrah-karincalar/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Sep 2024 05:46:43 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Zooloji]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=302927</guid>

					<description><![CDATA[Hayvanlar âleminin enteresan üyelerinden birisi olan karıncalar, arı ve termitlerin de dâhil olduğu “Sosyal Böcekler”kavramı altında incelenirler. Bir milyondan fazla türün bulunduğu böcekler sınıfı içinde, yüz binlerce türde olmayan bir özellik, sadece karınca, termit ve arılara ait bir hususiyet olarak dikkat çekmektedir. Nedir bu özellikleri? Ancak insan gibi şuurlu ve akıllı varlıkların uzun bir süreç [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Hayvanlar âleminin enteresan üyelerinden birisi olan karıncalar, arı ve termitlerin de dâhil olduğu <em>“Sosyal Böcekler”</em>kavramı altında incelenirler. Bir milyondan fazla türün bulunduğu böcekler sınıfı içinde, yüz binlerce türde olmayan bir özellik, sadece karınca, termit ve arılara ait bir hususiyet olarak dikkat çekmektedir. Nedir bu özellikleri? Ancak insan gibi şuurlu ve akıllı varlıkların uzun bir süreç içinde inşa edebildikleri medeniyetin gereği olarak “iş bölümü ve sosyal düzeni inşa eden ilişkiler” şeklinde özetlenebilecek davranışları, akılsız böcek türleri, hiçbir eğitim görmeden ve bilgi birikimi olmadan nasıl sergilemişlerdir?</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>            Hayat Kurtarıcı Operasyon</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">            Kur’ân-ı Kerim’de Nahl (arı) ve Neml (karınca) olarak iki sûrenin ismi olmuş bu hayvanlar, diğer böceklerden niye ayrıcalıklı bir konuma getirilmiştir? Neml sûresinin 18. âyetinde, “<em>Nihayet karınca vadisine geldiklerinde, bir dişi karınca dedi ki: ‘Ey karınca topluluğu, kendi yuvalarınıza girin, Süleyman ve orduları, farkında olmaksızın sizi kırıp geçmesin.</em>’” şeklinde bahsedilen karıncalara dair yeni yapılmış bir araştırma, insan dışında ilk defa başka bir canlıda görülen, hayat kurtarıcı cerrahî operasyonları gündeme getirmiştir.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Açık yaralar, hayvanlarda önemli enfeksiyon ve ölüm riskleri oluşturmaktadır. Bu riskleri azaltmak için pek çok hayvan türü, yaralarına antimikrobiyal bileşikler uygular. Karınca toplulukları da hastalık yapıcı mikroplarla savaşmak için vücutlarındaki bir bezde (metapleural bez) sentezlenen antimikrobiyal salgıları kullanırlar. Yapılan yeni çalışmada bilim insanları ilk defa çok farklı bir özellikle karşılaştılar.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Florida’da yaşayan marangoz karıncalarının (<em>Camponotus floridanus</em>), enfeksiyonların yayılmasını önlemek için yaralı organı kesme <em>(ampütasyon)</em> ve yara temizleme işlemi yaparak arkadaşlarının hayatlarını kurtardıklarını keşfettiler. Almanya’daki Würzburg Üniversitesinde davranış ekoloğu ve çalışmanın başyazarı Erik Frank, <em>“Cerrahî operasyon diyebileceğimiz bu davranış, hayvanlar âleminde, karmaşık ve sistematik bir şekilde ampütasyonun gerçekleştirildiği tek örnektir</em>.” demektedir.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Araştırma ekibi, 2023 yılında, Afrika’da yaşayan bir karınca türü olan <em>Megaponera analis’in</em> bezlerinde üretilen antimikrobiyal bir maddeyle yuva arkadaşlarındaki mikroplu yaraları (enfeksiyonu) tedavi edebildiğini keşfettiler. Florida marangoz karıncalarında ise Afrika karıncalarındaki antimikrobiyal salgı yapan bezler yoktur, bu yüzden ekip bu türün kolonideki üyelerde oluşan yaraları nasıl tedavi ettiğini bulmayı hedeflediler.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Araştırmacılar özellikle bu iki karınca türünün bacaklarının uyluk ve baldır bölgelerindeki yaralarını incelediler. Netice enteresandı. Yapılan deney ve gözlemlerle, yuvadaki üyelerden biri yaralandığında, uyluk bölgesindeki yaraları, bacağı kesmeden önce ağızlarıyla temizleyerek ve bacağı tekrar tekrar ısırarak tedavi ettikleri, baldır bölgesindeki yaraları ise sadece temizleyerek iyileşmeye vesile oldukları tespit edildi.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Karıncaların yaralı hastalarına yaptıkları bu ameliyatlarda önemli oranlarda iyileştirmeler meydana gelmektedir. Bacağın uyluk (femur) bölgesindeki yaralanmalarda bacak kesilmezse hayatta kalma oranı %40 iken, bacak kesildiğinde %90–95 gibi yüksek nispette iyileşme olmaktadır. Baldır bölgesi (tibia) yaralanmalarında da hayatta kalma nispeti, temizlikten sonra %15’ten %75’e yükselmektedir.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Çalışmayı yapanlara göre, karıncalar, hızlarını korumaya yönelik olarak bütün bacak yaralanmaları yerine sadece uyluk kemiği yaralanmalarını kesmektedirler. Karıncalar için bir bacağın kesim süresi (ampütasyonun tamamlanması) en az 40 dakika sürmektedir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Karıncaların mikro-bilgisayar tomografisi taramalarını inceledikten sonra araştırmacılar, uyluk bölgesindeki kan pompalayan kaslardaki hasarın, hikmetli bir şekilde kan dolaşımını yavaşlattığını ve böylece bakteri yüklü, toksinli kanın, vücuda girmesinin daha uzun sürdüğü ve karıncalara bacağı kesmek için yeterli zaman kazandırdığını tespit ettiler.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Bu durumdan farklı olarak, karıncaların baldır bölgeleri, nispeten daha az kas dokusuna sahip olduğundan enfeksiyonlar daha hızlı yayılabilir. Bu takdirde karıncalar, zararlı bakterilerin yayılmasını durdurmak için bacağı kesmeleri çok uzun süreceğinden, bunun yerine yarayı temizlemeye odaklanırlar.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Dr. Frank, “<em>Karıncalar, bir yarayı teşhis edebilir, mikroplu (enfekte) veya steril olup olmadığını görebilir ve uzun bir iyileşme süreci boyunca tedavi edebilirler. Hayvanlar arasında böyle bir cerrahî sistemle bacak kesmek yoktur; buna rakip olabilecek tek tıbbî sistemi insanlar kurmuştur</em>.” demektedir.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Karıncaların yaraları tespit edip seçici bir şekilde tedavi etme kabiliyetinin doğuştan geldiğini söyleyen araştırmacılar, sonradan öğrenmeyle ilgili bir delil bulamadıklarını belirtmişlerdir. Zaten böyle mükemmel bir cerrahî operasyonu öğrenmek için karıncaların şuur ve aklı yoktur. Bu durumu sevk-i İlahî dışında başka hiçbir yolla mantıklı bir şekilde izah etmek mümkün değildir.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Bilim insanları, özel antimikrobiyal bezlere sahip olmayan diğer karınca türlerinin de ameliyat yapma kabiliyetine sahip olup olmadığını araştırmaktadırlar.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Henüz 16.000 kadar türü bilinen karıncalar dışında yeni türler keşfedilmeye devam etmektedir. Dünyanın hemen her yerinde, hayat şartlarına adapte olabilen karıncaların yaratılmasında elbette pek çok hikmet vardır. İlk akla gelen, toprağın hava almasına ve humus yönünden zenginleşmesine hizmet etmeleridir. Ayrıca ağaçlara zarar veren böceklerle beslenerek onların sayılarını azaltır ve tabiatın dengesinin bozulmasını önlerler. Beslenmek için yuvalarına taşıdıkları bitki tohumlarının filizlenmesine ve çoğalmalarına da katkıda bulunurlar.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Karıncaların ömürleri; türüne, iklim şartlarına ve gıda durumuna göre değişir. Normal olarak erkekler birkaç gün yaşar; kraliçe ile bir araya geldikten sonra ölürler. Kısır dişiler olan işçi karıncalar ise bir iki ay kadar yaşarlar. Koloninin reisi olan kraliçe karınca ise 20–30 yıl yaşayabilir. Kraliçe karınca öldüğünde sadece kısır dişiler kalacağı için üreme faaliyeti durur ve koloni devam etmez.</p>
<p style="font-weight: 400;">            İnsanların asırlar boyunca edindikleri tecrübelerle kurdukları toplum düzenine benzer bir sisteme, karıncalar yaratılışlarından itibaren sahip kılınmışlardır. Cumhuriyetçi bir anlayışla yapılan iş bölümünde her ferdin bir vazifesi vardır. Cemiyetin düzeninde haberleşme çok önemlidir. Bunun için vücutlarından salgılanan, “feromon” adı verilen kimyevî bileşikleri kullanırlar. Yürüdükleri her yere bulaşan feromonların kokusunu antenleriyle algılayan karıncalar, antenlerini diğer karıncalara ve yere dokundurarak iz sürerler, ayrıca yiyecek parçalarını da bu antenleriyle kontrol ederler.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Karıncaların her faaliyet türüne göre ayrı bir feromon salgıladıkları düşünülmektedir. Öldükleri zaman vücutlarından farklı türde bir feromon salgılanır; bunu sağ olan diğer karıncalar hemen algılar ve ölü arkadaşlarını mezarlığa taşırlar. İnsanların kurmakta zorlandığı cemiyet hayatını, akılsız bir hayvanın, kendi kendine geliştirmesi hiç mümkün müdür? Tıpkı Nahl sûresinde “arıya vahyedildiği” beyan buyurulduğu gibi, hayvanların bütün davranışlarının temelinde bu İlahî sevk yatmaktadır. Aksi takdirde karıncanın anatomi ve cerrahî tahsili yaptığını, hijyen ve mikrobiyoloji kursu aldığı gibi akla zıt bir iddiayı kabul etmek gerekir.</p>
<p style="font-weight: 400;">             Kulakları olmayan karıncalar, vücutlarının farklı bölgelerinde, özellikle bacaklarında bulunan mekanoreseptör (titreşimleri algılayan) mikro kıllarıyla, zemindeki titreşimleri hissederler. Bu özelliklerinden dolayı, karıncaların hareketlerini takip ederek zelzeleyi tahmin etme konusunda çalışmalar yapılmaktadır. Kraliçe karınca, Hazreti Süleyman’ın (aleyhisselâm) ordusunun gelişini de muhtemelen atların ayaklarının yere vurmasıyla çıkardığı titreşimleri hissederek diğer karıncaları uyarmış olabilir. Karıncaların reisinin konuşması, Allah’ın verdiği hususî bir ilimle Hazreti Süleyman’ın (aleyhisselâm) bunu anlaması işaret etmektedir ki ileride hayvanlarla iletişim kurmak ve bazı tehlikelere karşı onlarla iş birliği yapmak mümkündür.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong> </strong></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Kaynak</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">E.T. Frank ve ark. “Wound-depended leg amputations to combat infections”, <em>Current Biology,</em> 2024, 34/14, 3273–3278.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Uçuşan Rengarenk Tablolar  &#8211; Kelebekler &#8211;</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2024/09/01/ucusan-rengarenk-tablolar-kelebekler/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Sep 2024 05:44:55 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Zooloji]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=302925</guid>

					<description><![CDATA[Bir kelebeğin hayat hikâyesi, dişi kelebeğin genellikle bir bitkinin yaprağına yumurtalarını bırakması ile başlar.[1]Daha sonra, yumurtalardan küçük tırtıllar çıkar. Tırtıllar bitki ile beslenerek büyür. Belli bir büyüklüğe ulaştıktan sonra, kendisine etrafında bir “koza”, “pupa” veya “krizalit” adı verilen bir örtü inşa etmesi ilham edilir. Canlı, bu yapının içinde başkalaşım (metamorfoz) geçirip takdir edilen süreci tamamladıktan [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Bir kelebeğin hayat hikâyesi, dişi kelebeğin genellikle bir bitkinin yaprağına yumurtalarını bırakması ile başlar.<a href="applewebdata://FC29D515-C9AE-4B77-9DFC-CD870B2279C0#_edn1" name="_ednref1">[1]</a>Daha sonra, yumurtalardan küçük tırtıllar çıkar. Tırtıllar bitki ile beslenerek büyür. Belli bir büyüklüğe ulaştıktan sonra, kendisine etrafında bir “koza”, “pupa” veya “krizalit” adı verilen bir örtü inşa etmesi ilham edilir. Canlı, bu yapının içinde başkalaşım (metamorfoz) geçirip takdir edilen süreci tamamladıktan sonra kelebek hâline gelir. Örtünün bir tarafının yarılmaya başlaması ile tırtıl olarak girdiği yapıdan kelebek olarak çıkar ve kendisine bahşedilen sanat harikası kanatlarıyla yeryüzünde gezinir, İlahî mesajı haykırır durur.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>            İnce ve Nazik Organlar</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">            Pul kanatlılardan <em>(Lepidoptera)</em> kelebekler, çok sevilen, büyüleyici canlılardır. Vücutları baş, göğüs <em>(thorax)</em> ve karın <em>(abdomen)</em> olmak üzere üç kısımdan yaratılmıştır.<a href="applewebdata://FC29D515-C9AE-4B77-9DFC-CD870B2279C0#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> İkinci ve üçüncü göğüs bölmelerinin yan kısımlarından iki çift kanat çıkar. Ön kanatlar çoğunlukla üçgen, arka kanatları ise oval şekillidir. Baş üzerinde çok sayıda gözcükten <em>(ommatidium)</em> oluşan bir çift bileşik veya petek göz, ağız parçaları ve anten bulunur. Kelebekler, besinleri olan nektarları çiçeklerden, çok uzun ve esnek hortumlarıyla emerek alırlar. Göğüs kısmı üç parçadan <em>(pro-, mezo-</em> ve <em>metathorax</em>) meydana gelir. Bunlardan her birinin alt kısımlarından, sanat harikası olan incecik parçalardan yapılmış bir çift bacak çıkar. Dolayısıyla bütün böcekler gibi altı bacaklıdırlar.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>            Kanatlardaki Mucizeler</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">            Kelebeklerin hayranlık uyandıran desenleri ve metalik, yanardöner renkleri ile meşhur kanatları çok dikkat çekicidir. Kanatlar, her bir noktası ayrı bir renkte, minik pulcuklar tarafından döşenmiş, modern resim anlayışına benzer renk ve desen âhengi ile hassas ölçülere uygun tabloları andırırlar.</p>
<p style="font-weight: 400;">Bu tabloların zemini, genellikle sütunlarla birbirine bağlanan iki laminadan (yaprak) inşa edilmiştir. Alt lamina oldukça düz ve pürüzsüzdür. Fakat üst lamina, tipik olarak çapraz kirişlerle birbirine bağlanan, yoğun aralıklı sırtlardan yaratılmıştır.<a href="applewebdata://FC29D515-C9AE-4B77-9DFC-CD870B2279C0#_edn3" name="_ednref3">[3]</a> Kanatlarda, kiremit gibi çok ölçülü ve düzenli olarak dizilmiş binlerce pulcuk bulunur. Milimetrenin onda biri boyutundaki bu pulcuklar, kitinden yapılmış kılların uçlarının yassılaşarak genişlemesi ile biçimlendirilmiştir.<a href="applewebdata://FC29D515-C9AE-4B77-9DFC-CD870B2279C0#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">            Bir kelebek kanadının rengi, kompleks mekanizmaların işleyişi vesilesiyle ortaya çıkar. Bu hâdisede pigmentlerin rolü kadar, kanadı teşkil eden yapılara ait bütün parçaların organizasyonu da önemlidir. Bu hususta, kanattaki pulların boşluk kalmayacak şekilde, sıralar hâlinde yerleştirilmesi, öne çıkan bir husustur. Bunun yanında pulların yapısında; mikroskobik boyutlu, kompleks, çıkıntılı ve çukur şeklinde birimler bulunur. Bu birimler sebebiyle, pulların her biri farklı optik özellikler gösterir. Pullara onlardan daha uzun tüycükler de eşlik eder. Bütün bu küçük ölçekli yapıların konumlandırılmasındaki harikulade düzen sayesinde, yansıtılan ve iletilen ışıktaki farklılaşmalar, kanat rengini belirler. Aynı zamanda, kanatlardaki yanardönerliğe ve göz kamaştırıcı parıldamalara da vesile olur.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Harikulade pulların yaratılışındaki hikmetler, sadece bunlarla sınırlı kalmaz. Pullar, hem kelebeklerin korunmasında hem de salgılanan feromonlar (hormon benzeri kimyevî maddeler) vesilesiyle aynı türün fertleri arasındaki iletişimde vazifelidir. Bununla birlikte, 2017 yılında kral kelebekleri üzerinde yapılan araştırmalarda, pulların uçuş sırasında yükselme verimliliğini %16–82 arasında artırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca kelebeğin vücut sıcaklığının dengede tutulmasında önemli rol oynadığı ortaya çıkmıştır.<a href="applewebdata://FC29D515-C9AE-4B77-9DFC-CD870B2279C0#_edn5" name="_ednref5">[5]</a> Güneşten gelen ışınların eğimine göre uygun açıda konumlandırdığı kanatlarını, çatılarda sabit duran güneş enerjisi panellerinin aksine, ışınları en avantajlı biçimde absorbe etmek üzere hareket ettirir. Güneş ışınları güçlü ise kanatlarını az açarak belli miktarda güneş ışığı alır, güneş ışınları zayıf ise kanatlarını çok açarak ışık alma yüzeyini genişletir. Bu minik pulcuklar, ışık karşısındaki konumlarının dışında, mekanik bir koruma da sağlarlar.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Kelebekler çeşitli kanat desenleri ve metalik renkleri sebebiyle çok sevilir. Parıldayan renkler, kanatlarındaki binlerce mikroskobik pulun hassas bir şekilde düzenlenmesiyle ortaya çıkar. İnce ince işlenmiş, her biri eşsiz özelliklerle donatılmış pulcukları ile birbirinden çarpıcı özelliklerde yaratılan kelebekler, çok görkemli şaheserlerdir.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Kelebek kanatlarındaki ışıltı, pigment (renk) moleküllerinden değil, kelebek kanadının yapılış özelliğinden kaynaklanır. Fizikçiler buna “fotonik kristaller” adını verirler. Bu terim, birçok böcek kanadında, hatta bazı minerallerde görülen yaygın ışıltı tesirini tanımlamak için kullanılır. Kanatlardaki parıldama özelliği, böceklerin vücut örtüsünü teşkil eden çok yönlü dizilim gösteren protein moleküllerinden yapılmış kitin pulcukların, çatı kiremitleri gibi dizilmesinden kaynaklanır. Fizikçilerin “kırınım ızgarası” olarak isimlendirdikleri optik özelliğe göre bu minik pullar, ışığı farklı yönlerde birkaç ışına ayırır. Bu fotonik kristaller, yalnızca belirli renkleri veya ışık dalga boylarını yansıtır, bu da kelebeklere benzersiz renklerini vermeye vesile olur.</p>
<p style="font-weight: 400;">Kelebek kanatlarının yapısı ile pulların özel çıkıntılarla donatılmış yapısının ardındaki sırları keşfetmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Metamorfoz esnasında, koza içindeyken kelebek pulunun yaratılışının önündeki perdeleri aralayarak işletilen mekanizmanın kilidini açmak, yeni güneş panelleri, optik sensörler, yağmura ve ısıya dayanıklı yüzeyler gibi teknolojik yeniliklere vesile olabilir. İlahî sanat eserleri, benzer şekilde, çok yeniliklere ilham kaynağı olmuştur. Kelebek kanatlarındaki bu yanardöner pulların, banknotlardaki sahteciliği önlemek için kullanılabileceği de ifade edilmektedir.<a href="applewebdata://FC29D515-C9AE-4B77-9DFC-CD870B2279C0#_edn6" name="_ednref6">[6]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">            Sâni-i Hakîm’in göz kamaştırıcı tablolarından biri olan kelebeklerin kanatlarındaki hassas geometrik desenlerin güzelliği, bizlere çok engin bir temaşa zenginliği sunar. Yanardöner renklenme, sülün ve tavus kuşu gibi kuşlarda da biraz daha farklı mekanizma ile kendini göstermektedir. Rabbimizin her bir eseri, O’nu (celle celâluhu) kutsî sıfatlarıyla tarif eden birer kelime gibi vazife görür.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://FC29D515-C9AE-4B77-9DFC-CD870B2279C0#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Mustafa Sözen, “Kelebekler: Doğanın sessiz kanatları”, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, trakel.org/pdf/13812.pdf</p>
<p><a href="applewebdata://FC29D515-C9AE-4B77-9DFC-CD870B2279C0#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> <a href="https://www.researchgate.net/profile/Banu-Eren">Banu Eren</a> ve ark. “Kelebekler ve Histolojisi”, 1<sup>st</sup> International Eurasian Conference on Biological and Chemical Sciences<em>, </em>26–27 April 2018, Ankara.</p>
<p><a href="applewebdata://FC29D515-C9AE-4B77-9DFC-CD870B2279C0#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> Marco A. Giraldo, “Butterfly wing scales: Pigmentation and structural properties”, <a href="https://www.researchgate.net/journal/Advances-in-Insect-Physiology-0065-2806"><em>Advances in Insect Physiology</em></a>,<em> </em>38, January 2008.</p>
<p><a href="applewebdata://FC29D515-C9AE-4B77-9DFC-CD870B2279C0#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Mesut Erol, “Kelebeklerin Kanatlarındaki Pulcuklar Ne İşe Yarar?” <em>Bilim ve Teknik, </em>Şubat 2020.</p>
<p><a href="applewebdata://FC29D515-C9AE-4B77-9DFC-CD870B2279C0#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> Elizabeth Gamillo, “See Microscopic Butterfly Wing Scales Materialize Inside of a Chrysalis”, www.smithsonianmag.com/smart-news/how-butterfly-wing-scales-materialize-inside-of-the-chrysalis-180979186/</p>
<p><a href="applewebdata://FC29D515-C9AE-4B77-9DFC-CD870B2279C0#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> Darren Quick, “New butterfly-wing technology could foil counterfeiters”, newatlas.com/butterfly-wings-fight-counterfeiting/15274/</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Fazilet Timsalleri Ashâb-ı Kirâm</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2024/09/01/fazilet-timsalleri-ashab-i-kiram/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Sep 2024 05:42:31 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[İnanç]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=302923</guid>

					<description><![CDATA[Sahabe efendilerimiz (radıyallâhu anhüm ecmaîn), Resûl-u Ekrem’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) en zorlu zamanlarında ona arkadaşlık eden, onun en güzide yol arkadaşlarıdır. Ashâb-ı Kirâmı tanımak ve hayat hikâyelerine âşina olmak, gelecek nesillerimizin onları örnek almasına vesile olacaktır. Mâlikî fakih ve usul âlimi Karâfî’nin (ö. 1285) ifade ettiği gibi, “Resûlullah’ın başka hiçbir mucizesi olmasaydı, sahabe gibi [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Sahabe efendilerimiz (radıyallâhu anhüm ecmaîn), Resûl-u Ekrem’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) en zorlu zamanlarında ona arkadaşlık eden, onun en güzide yol arkadaşlarıdır. Ashâb-ı Kirâmı tanımak ve hayat hikâyelerine âşina olmak, gelecek nesillerimizin onları örnek almasına vesile olacaktır. Mâlikî fakih ve usul âlimi Karâfî’nin (ö. 1285) ifade ettiği gibi, “Resûlullah’ın başka hiçbir mucizesi olmasaydı, sahabe gibi bir nesli yetiştirmiş olması, onun peygamberliğine delil olarak yeterdi.”<a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> Bu sebeple Peygamber Efendimizin en büyük mucizesi Kur’ân-ı Kerîm ise, belki de ikincisi yetiştirmiş olduğu sahabe neslidir.<a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_edn2" name="_ednref2">[2]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">“Sahabe” kelime anlamı itibarıyla “arkadaş, dost” demektir. Hadis ilminde kimlerin sahabe olduğu konusu uzun uzun tartışılmış, bu noktada muteber olarak İbn Hacer’in görüşü tercih edilmiştir. İbn Hacer’e göre, <em>Peygamber’e (sallallâhu aleyhi ve sellem) iman (edip), iman ettiği hâlde kendisiyle bir araya gelen ve İslâm üzere vefat eden kimseye sahabe denir.</em><a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_edn3" name="_ednref3"><em><strong>[3]</strong></em></a><em> Elbette sahabenin hepsi aynı seviyede değildir, ancak onların arasındaki bu fazilet ve derece farkı, bizi onlar hakkında yanlış düşüncelere itmemelidir. Onlar, Gül Devri’ni görmüş ve o devirde Resûl-ü Ekrem’in yolunu seçmiş ve sahip oldukları her şeyi Allah (celle celâluhu) yolunda feda ederek aşılması çok zor olan eşiği aşmışlardır.</em></p>
<p style="font-weight: 400;">Sahabe efendilerimizin Kur’ân’ın nüzulüne şahit olmaları, her şeyi doğrudan Efendimizden öğrenmeleri, Allah tarafından peygamberine yardımcı ve arkadaş olarak seçilmeleri, Efendimizin dini onlarla ikame etmesi, onların bahtiyar bir zümre olduklarının açık delilidir. Nitekim Kur’ân, sahabe efendilerimizi adalet vasfıyla anarak kıyamete kadar gelecek nesillere örnek olarak göstermiştir: “<em>İslâm’da birinci dereceyi kazanan Muhacirler ve Ensar ile onlara güzelce tâbi olanlar yok mu? Allah onlardan razı, onlar da Allah’tan razı oldular</em>.” (Tevbe, 9/100). Hadis ilminin önemli şahsiyetlerinden Hatîb el-Bağdâdî, bu âyete dayanarak, sahabe hakkında ileri geri konuşanları tenkit etmiş, Allah’ın “adil” vasfıyla Yüce Kitabında andığı bu kutlu zümre hakkında başka bir tadil unsuruna ihtiyaç duyulmadığını vurgulayarak sahabenin adaletini net bir şekilde ortaya koymuştur.<a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Sahabe Efendilerimizin İmtihanlar Karşısındaki Tutumu</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Sahabe efendilerimiz, gelecek nesillere numune-i imtisal olmak için, kader-i İlahî tarafından çok ağır imtihanlara tutulmuşlardır. İslam’ın ilk yıllarında, özellikle cihat emrinin verildiği ilk dönemlerde, kendilerinden 10 kat fazla olan düşmanla savaşmak zorunda kalmaları, bu hususu anlayabilmemiz için önemli bir noktadır. Her ne kadar daha sonra nâzil olan âyetlerle bu durum kolaylaşmış olsa da sahabe ilk olmanın hakkını vermiş, Allah yolunda azamî fedakârlıkta bulunarak, arkalarından gelenlere eşsiz birer örnek olmuştur.</p>
<p style="font-weight: 400;">Sahabe efendilerimizin zorlu imtihanlarından biri de sahip oldukları mallarından, Allah yolunda yapmak mecburiyetinde oldukları harcamalardır. Resûlullah’a neyi infak etmeleri gerektiğini sormaları üzerine nâzil olan âyette, onlardan ihtiyaçlarından fazla olan bütün varlıklarını infak etmeleri istenmiştir ki bu da onların hususî konumunu göstermektedir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Küçük bir ihmal sebebiyle geride kalıp Tebük seferine katılamayan Ka’b b. Mâlik, Hilâl b. Ümeyye ve Mürâre b. Rebî’nin ağır bir imtihanla yüz yüze kaldıkları görülmektedir. Bu üç sahabinin şahsında, bütün ashâb-ı kirâma, Allah ve Resûlü’nün emirlerinin ne derecede önemli olduğu gösterilmektedir. Mezkûr üç sahabinin tevbelerinin kabul edilmesi, uzun süren bir imtihan sonucunda gerçekleşmiş ve bu durum âyetle belirtilmiştir. Bu üç sahabî efendimiz, yaptıklarından pişman olup Resûlullah’tan özür dilemelerine rağmen tevbelerinin kabul edilmesi 50 gün sürmüş, bu esnada tarifi zor bir hayat yaşamışlardır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Peygamber Efendimizle birlikte Hazreti Âişe (radıyallâhu anha) ve yakınlarının İfk Hadisesi münasebetiyle yaşadıklarının da ancak uzun süre sonra inen âyetlerle sona ermesi de buna benzer bir durumdur.</p>
<p style="font-weight: 400;">Bütün bunlar, ashâbın çetin imtihanlara tâbi tutulmak suretiyle gelecek nesillere örnek olarak hazırlandığını göstermektedir.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Peygamber Efendimizin Ashâbını Nazara Vermesi</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Efendimizin ashâbının faziletleriyle alâkalı beyanları çok dikkat çekicidir. Sahabe, Efendimizin dilinde insanların en hayırlısıdır. Uhud dağı kadar altın infak edilse dahi bu infak, sahabeden birinin birkaç avuçluk sadakasına, hatta yarısına bile denk gelmez.<a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_edn5" name="_ednref5">[5]</a> Efendimiz, “<em>Ashâbım hakkında Allah’tan korkun. Benden sonra onları hedef edinmeyin (aleyhlerinde konuşmayın). Kim onları severse beni sevdiği için sevmiştir. Kim de onlara buğzederse, bana buğzettiği için buğzetmiştir. Onlara eziyet eden bana, bana eziyet eden de Allah’a eziyet etmiş olur</em>.”<a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_edn6" name="_ednref6">[6]</a> buyurarak sahabenin hususî konumunu nazara vermiştir. Efendimizin Sa’d b. Muâz’ın vefatından dolayı Rahman’ın arşının titrediğini ifade etmesi de câlib-i dikkattir.<a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_edn7" name="_ednref7">[7]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Efendimizin Sahabeye Duyduğu Güven ve Onları İstihdam Etmesi</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Efendimiz, sahabelerinin kabiliyetlerini göz önünde bulundurarak her birini ihtisas sahibi olmak için teşvik etmiş ve bazı ifadelerinde de onların uzmanlık alanlarını vurgulamıştır. Mesela, “<em>Kur’ân’ı şu dört kişiden öğreniniz</em>.” buyurmuş ve Abdullah b. Mesûd, Sâlim, Muâz b. Cebel ve Übey b. Ka’b’ın adlarını zikretmiştir.<a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_edn8" name="_ednref8">[8]</a> Resûlullah ayrıca Zeyd b. Sâbit’in sahabe arasında feraizi en iyi bilen kişi olduğunu belirtmiştir. Bu durum, Hazreti Ömer’in, “<em>Kur’ân öğrenmek ve onunla ilgili bir şey sormak isteyen Übey b. Kâ’b’a, ferâiz hakkında bir şey sormak isteyen Zeyd b. Sâbit’e, fıkhî konularla ilgili sorusu olan Muâz b. Cebel’e, malî konular hakkında sormak isteyenler ise bana müracaat etsin</em>.” şeklindeki ifadesine yansımıştır.<a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_edn9" name="_ednref9">[9]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Yine Efendimizin sahabilerin itirazlarına rağmen azatlı kölesi Zeyd b. Hârise’nin oğlu olan genç sahabî Üsâme’yi orduya komutan olarak ataması, Muâz b. Cebel’i de Yemen’e vali olarak görevlendirmesi,<a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_edn10" name="_ednref10">[10]</a> kabiliyetini keşfederek Zeyd b. Sâbit’ten İbranice veya Süryaniceyi öğrenmesini istemesi ve sesinin güzelliğinden dolayı Ebû Mahzûre’yi Mekke’de müezzin olarak tayin etmesi gibi<a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_edn11" name="_ednref11">[11]</a> daha onlarca hadise, Efendimizin sahabeye duyduğu güveni göstermektedir (radıyallâhu anhüm ecmaîn).</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Sonuç </strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Dinimizin bugünlere gelmesinde, sahabenin çok önemli bir yeri vardır. Özellikle imtihanların üst üste geldiği ve dine ait değerlerin hafife alındığı günümüzde, yeni nesillerin bu güzide nesli rol model almaları, hayırlı gelişmelere vesile olabilir. En başta peygamber efendilerimizin, Efendimizin ve sahabenin hayatı, göz önünde bulundurmamız gereken müstesna örneklerdir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Sahabe, Efendimizin bizlere bıraktığı en önemli mirastan biridir. Onlar zorlu imtihanları başarıyla geçmiş, kendilerini ispat etmişlerdir. Nesillerimiz onları tanıdıkça daha çok sevecek, sevdikçe örnek alacak ve onların hayat tarzlarını benimseyecektir. Sahabenin adımlarını takip etmek, hayatı istikamet üzere geçirmenin önemli bir vesilesidir, onlardan ayrı düşmek ise dünya ve âhirette tehlikelere açık olmak demektir.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Karâfî, <em>El-Fürûk</em>, IV, 170.</p>
<p><a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Yardım, Hadis (I-II), I, 24</p>
<p><a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> <em>El-İsâbe, 1/7-8</em></p>
<p><a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Hatib, <em>El-Kifâye</em>, 97.</p>
<p><a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> Buhârî, Fedâilü’l-Ashâb, 5.</p>
<p><a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> Tirmizî, Menâkıb, 58; Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 5/57.</p>
<p><a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> Buhârî, Menâkıbu’l Ensâr, 11.</p>
<p><a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> Buhârî, Menâkıbu’l-Ensâr, 1</p>
<p><a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_ednref9" name="_edn9">[9]</a> Bkz. Ahmed b. Hanbel, III, 184, 281; Tirmizî, Menâkıb, 32; İbn Sa’d, <em>Kitâbü’t-Tabakâti’l-Kübrâ</em> (I-IX) II, 339.</p>
<p><a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_ednref10" name="_edn10">[10]</a> Bkz. Ebû Dâvûd, Akzıye, 11; Tirmizî, Ahkâm, 3.</p>
<p><a href="applewebdata://D9B7E754-DB6D-411B-8DEB-FA9692D96BEA#_ednref11" name="_edn11">[11]</a> Ebû Dâvûd, Salât, 28; Nesâî, Ezân, 5</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Kaynaklar</strong></p>
<p>Ahmed b. Hanbel, <em>El-Müsned</em>, nşr. Şuayb Arnavût ve Diğerleri, Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 1999/1420.</p>
<p>Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmâîl, <em>El-Câmi’u’s-Sahîh</em>, (I-VIII) İstanbul: Dârü’t-tıbâati’l-âmire, 1315.</p>
<p>Ebû Dâvûd, Süleyman b. Eş’as b. İshak el-Ezdî es-Sicistânî, <em>Es-Sünen</em>, (I-V) thk. Muhammed Avvame, Cidde: Dârü’l-Kıble li’s-Sekâfeti İslâmiyye, 1998/1419.</p>
<p>İbn Sa’d, Ebû Abdillâh Muhammed b. Menî’ el-Basrî (ö. 230/844), <em>Kitâbü’t-Tabakâti’l-Kübrâ</em> (I-IX), Dâru Sâdır, Beyrut ts., II, 339.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Karâfî, Ebü’l-Abbas Ahmed b. İdris el-Mâlikî (ö. 684/1285), <em>El-Fürûk = Envâru’l-burûk fî envâi’l-fürûk, Dâru’n-Nevâdir</em>, Kuveyt 1431/2010, IV, 170.</p>
<p>Müslim, Ebü’l-Hüseyin el-Kuşeyrî en-Nîsâbûrî Müslim b. el-Haccâc, <em>Sahihu Müslim</em>, (I-V) Kahire: Dâru İhyai’l-Kütübi’l-Arabiyye, 1955/1374.</p>
<p>Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre et-Tirmizî, <em>Es-Sünen</em>, (I-IV) thk. Ahmed Muhammed Şâkir, Kahire: Mustafa el-Babi el-Halebi, 1978/1398.</p>
<p>Yardım, Ali, Hadis (I-II), Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları, 1. Baskı, İzmir, 1984, I, 24</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Harika Bir Mineral  &#8211; Bor &#8211;</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2024/09/01/harika-bir-mineral-bor/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Sep 2024 05:40:45 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tıp]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=302921</guid>

					<description><![CDATA[Kimyada B simgesiyle bilinen bor elementi, oksijen ile bağlanmaya meyilli olduğundan tabiatta birçok bor-oksijen bileşeni mevcuttur. Dünya bor rezervlerinin yaklaşık %70’i Türkiye’de (Kütahya Emet, Balıkesir Bigadiç, Bursa ve Eskişehir) bulunmaktadır. Günümüzde bilhassa temizlik ürünleri, ziraî ürünler, yakıt pilleri ve kozmetik ürünlerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Son yıllarda borun bitki ve hayvan sağlığı üzerinde önemli rol oynadığı [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Kimyada B simgesiyle bilinen bor elementi, oksijen ile bağlanmaya meyilli olduğundan tabiatta birçok bor-oksijen bileşeni mevcuttur. Dünya bor rezervlerinin yaklaşık %70’i Türkiye’de (Kütahya Emet, Balıkesir Bigadiç, Bursa ve Eskişehir) bulunmaktadır. Günümüzde bilhassa temizlik ürünleri, ziraî ürünler, yakıt pilleri ve kozmetik ürünlerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Son yıllarda borun bitki ve hayvan sağlığı üzerinde önemli rol oynadığı fark edilmiş ve borla ilgili birçok çalışma yapılmıştır.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Bor çalışmaları; özellikle kemik sağlığı, beyin fonksiyonları, kanserler ve hormon sistemi üzerinde yoğunlaşmaktadır. Borun insan vücudunda 300 civarında enzimin yapısında bulunması, hücre zarının bütünlüğünde önemli rol oynaması, kalsiyum ve D vitamininin bağırsaklardan emilmesini artırması, bağışıklık sistemini güçlendirmesi ve metabolizmayı canlandırması gibi birçok olumlu özelliği tespit edilmiştir. Yapılan çalışmalarda akciğer, prostat, meme ve rahim kanserleri gibi bazı kanserlere karşı koruyucu ve tedavilerine yardımcı olduğunun tespit edilmesi, borun ne kadar önemli olduğunu göstermektedir.<a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> “Derdi veren devasını da verir.” deriz ya, borun pek çok derde derman vesilesi olarak ihsan edilmiş olduğu görülmektedir.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>            Kemikler, Hormonlar ve Beyne Etkileri</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">            Bor en fazla kemiklerimizde birikir. Borun kalsiyum, magnezyum ve D vitamini üzerinden kemik sağlığına müspet tesirleri, diyet ile yeterli bor alımının, kemikleri sağlamlaştırdığı ve kemik büyümesini uyardığı, bu yüzden büyüme çağındaki çocukların takviye maksatlı bor kullanabileceği ifade edilmektedir. Borik asit, moleküler seviyede osteoblastik aktiviteyi, yani kemik yapımını ve kemik dolgunluğunu hızlandırmaktadır. Bu tesirleri ile borik asidin kemik kırıklarını iyileştirmede faydalı olduğu da gösterilmiştir. Osteoporoz (kemik erimesi) riski taşıyan kadınlarda yapılan bir çalışmada, bor takviyesiyle kemiklerin dokusunun %60’a varan oranda daha sağlıklı olduğu görülmüştür.<a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> Diğer yandan, borun beyin sağlığı açısından da koruyucu olduğunu, Alzheimer, Parkinson ve panik atak gibi rahatsızlıklara karşı direnç kazandırdığı da belirtilmiştir.<a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_edn3" name="_ednref3">[3]</a> Bazı araştırmalar da şeker hastalığı, yaşlanma ve vücut zindeliği için faydalı bir mineral olduğunu söylemektedir.<a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>            Kanseri Önleme ve Tedavi Etmede Borun Rolü</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">            Borun en faydalı yönlerinden biri de bazı kanser türlerine karşı koruyucu olması ve kanser tedavisine katkıda bulunmasıdır. Kanser üzerindeki olumlu tesirlerinin, antienflamatuvar, yani iltihap önleyici, antioksidan, hücre zarını sağlamlaştırma ve yaraları çabuk iyileştirme gibi özelliklerinden dolayı olduğu düşünülmektedir. Kalsiyum iyonunun hücrenin içine ve dışına doğru hareketinin, hücrelerin canlı ve genç kalmasında önemli rolü bulunmaktadır. Kanser hücrelerinde borik asit konsantrasyonuna göre, “nikotinamid adenin dinükleotit”<a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_edn5" name="_ednref5">[5]</a> (NAD) üretimi ve kalsiyum salınımının değiştiği, neticede borun kanser hücrelerinde ortalama yüzde 50 civarında proliferasyonu, yani kanser hücrelerinin çoğalmasını azalttığı ileri sürülmektedir<strong><em>. </em></strong>Özellikle bir çeşit beyin tümörü olan glioma ile prostat, akciğer, rahim ve meme kanserlerinde borun önleyici tesiri olduğunu bildiren çok sayıda çalışma literatürde vardır. Enfeksiyon ve oksidatif stres de kanser riski ile ilişkilendirildiğinden borun antienflamatuvar ve antioksidan olmasının, prostat kanserinin önlenmesi veya durdurulmasında faydalı olduğu rapor edilmiştir. Son yıllarda, ameliyat edilemeyen, yani metastaz yapmış kanserlerin tedavisinde, yapısında bor bulunan kanser ilaçları giderek daha sık kullanılmaktadır. Şimdiden bor muhtevalı birçok ilacın üretildiği bilinmektedir. Önümüzdeki senelerde bu ilaçlarla, kanser tedavisine yönelik daha net ve başarılı sonuçların alınması ümit edilmektedir. Prostat kanseri tedavisinde yeni bir ümit olan Bortezomib’in yanı sıra meme kanserleri ve kemik eklem iltihapları (osteoartritler) için ümit vadeden Kalsiyum Fruktoborat, bor ihtiva eden antikanser ilaçlara örnek olarak verilebilir. Yaklaşık 100 yıldır, borun tıbbî kullanımı, antiseptiklerle sınırlıydı, ancak son zamanlarda bor ihtiva eden bileşiklerin kullanımı, tesir mekanizması tam olarak anlaşılamamasına rağmen, antibiyotiklere ve antikanser ilaçlara doğru kaymış ve bor kullanımı daha da genişlemiştir. Günümüzde ise tedaviye yardımcı olması için ilaçların yapılarına bor dâhil edilmektedir. Mesela bor muhtevalı Dutogliptin<strong>,</strong> şeker hastalığı tedavisi için ümit vadetmektedir.<a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_edn6" name="_ednref6">[6]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">            <strong>Diğer Etkileri</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">            Borun bağışıklık sistemini uyarıcı, akut ve kronik inflamasyonu baskılayıcı tesirleri bilinmektedir. Elektronları dengeli bir münasebet içinde olan element veya bileşik kararlıdır. Dış yörüngelerinde bir veya daha fazla eşleşmemiş elektrona sahip element veya bileşikler, serbest radikaldir. Serbest radikal moleküller, hücre membranlarındaki “fosfolipit” isimli yağlara saldırarak zar yapısını bozar, enzimleri ve DNA yapısını hasara uğratır ve hücre ölümlerine yol açarlar. Bor gibi antioksidanlar, serbest radikal savaşçılarıdırlar; hücrelerde metabolizmanın toksik ara veya son ürünlerinden açığa çıkan serbest radikalleri etkisizleştirip koruyucu özellikler sergilerler. Ayrıca diyet ile bor alımının kan lipit değerlerini azalttığı ve obezite gelişimini engellediği de gösterilmiştir. Bor bileşikleri trigliserit ve kolesterol sentezini azaltarak lipitlerin dokularda depolanmasını engelleyerek veya safra ile yağların atılmasını sağlayarak kandaki yağların seviyesini düşürdüğü ileri sürülmüştür.<a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_edn7" name="_ednref7">[7]</a> Böylece damar sertliği ve kalb infarktüslerine karşı koruyucu olabileceği düşünülmektedir. Borun dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğuna ve otizme karşı faydalı olabileceğine dair araştırmalar da literatürde vardır.<a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_edn8" name="_ednref8">[8]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">            <strong>Yan Tesiri Var mı?</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">            ABD’deki Millî Sağlık Enstitüleri, 70–80 kg ağırlığındaki bir erişkinin, günlük 3–13 mg arasında bor almasını tavsiye etmektedir.<a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_edn9" name="_ednref9">[9]</a> Günlük su içimiyle ve besinler vasıtasıyla bu ihtiyaç giderilebilir. Bu miktarda borun bilinen bir yan tesiri yoktur. Zaten alınan borun yarısı ilk 24 saatte idrar yoluyla atılmaktadır. Bor topraktan sulara geçmekte ve içilen sularla ve besinlerle vücudumuzun ihtiyacı giderilmektedir. Badem, fındık, hurma, şeftali, erik, elma, üzüm, sarımsak, domates, patates ve brokoli, bol miktarda bor ihtiva eden gıdalardır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Bor takviyesi için, özellikle kronik böbrek yetmezliği olan hastaların mutlaka bir nefroloji uzmanına danışması gerekir. Böbrek yetmezliği olmayanlar ise doktoruna danışarak ve içme sularında yeterince bor olup olmadığına göre karar vermelidir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Uzun süre, çok yüksek dozda bor kullanımının, tiroit fonksiyonlarına olumsuz etkisi olabileceğini ileri süren çalışmalar da vardır. Yapılan araştırmalar, ağız yoluyla alınan borun, vücut ağırlığının kilogram başına 640 mg’ı aşması hâlinde zararlı olabileceğini göstermiştir. Vücut ağırlığımız 70–80 kilogram ise bu miktar, 45–51 gram bora tekabül etmektedir.<a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_edn10" name="_ednref10">[10]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> B. Tural, S. Tural, Y. K. Haspolat, <em>Farklı Yaklaşımlarla Endüstriyel ve Sağlık Alanında Bor</em>, Ankara: Orient Yayınları, 2022, s. 129.</p>
<p><a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> A.g.e.</p>
<p><a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> Z. S. al-Rawi ve ark. “Serum boron concentration in rheumatoid arthritis: Correlation with disease activity, functional class and rheumatoid factor”, <em>J. Exp. Integr. Med</em>., 2013, 3, 9–15.</p>
<p><a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> C. Militaru ve ark. “Oral resveratrol and calcium fructoborate supplementation in subjects with stable angina pectoris: Effects of lipid profiles, inflammation markers, and quality of life”, <em>Nutr</em>., 2013, 29, 178–183; A. Yılmaz, “Her Derde Deva Hazinemiz Bor”, <em>Bilim ve Teknik</em>, Mayıs 2002, 38–41.</p>
<p><a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> “Hücrelerde bulunan önemli bir koenzimdir. Elektron taşıyarak indirgenme potansiyelinin moleküller arasında aktarılmasında rol oynar.” tr.wikipedia.org/wiki/Nikotinamid_adenin_dinükleotit</p>
<p><a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> D. Nix ve ark. “Evaluation of the pharmacokinetics and pharmacodynamics of su- bcutaneously administered dutogliptin for daily injection with granulocyte colony stimulating factor (G-CSF) for AMI”, <em>European Heart Journal</em>, 2018, 39: 49.</p>
<p><a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> E. Hey-Hawkins, C. V. Teixidor, <em>Boron-Based Compounds: Potential and Emerging Applications in Medicine</em>, Oxford: John Wiley &amp; Sons, 2018.</p>
<p><a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> Tural ve ark. a.g.e.</p>
<p><a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_ednref9" name="_edn9">[9]</a> “Boron”, National Institutes of Health, ods.od.nih.gov/factsheets/Boron-HealthProfessional/</p>
<p><a href="applewebdata://58A276B0-0A95-4B7E-A550-74214A53E2A1#_ednref10" name="_edn10">[10]</a> Tural ve ark. a.g.e.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Culfa Hatıraları</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2024/09/01/culfa-hatiralari/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Sep 2024 05:38:46 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Hatıra]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=302919</guid>

					<description><![CDATA[Ömrünü Kur’ân ve iman hizmetine adayan Üstad Bediüzzaman, I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı askerlerine moral vermiş, talebeleriyle kurduğu milis kuvvetiyle muharebelere iştirak etmiştir. Talebelerini şehit veren Bediüzzaman Hazretleri, yaralı olarak Bitlis’te Rus askerlerine esir düşmüş ve Van, Culfa, Tiflis, Kologrif ve Kostroma güzergâhındaki esir kamplarında belli bir zaman geçirmiştir. Üstad Bediüzzaman’ın Culfa hatıraları kaynaklarda pek yer [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Ömrünü Kur’ân ve iman hizmetine adayan Üstad Bediüzzaman, I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı askerlerine moral vermiş, talebeleriyle kurduğu milis kuvvetiyle muharebelere iştirak etmiştir. Talebelerini şehit veren Bediüzzaman Hazretleri, yaralı olarak Bitlis’te Rus askerlerine esir düşmüş ve Van, Culfa, Tiflis, Kologrif ve Kostroma güzergâhındaki esir kamplarında belli bir zaman geçirmiştir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Üstad Bediüzzaman’ın Culfa hatıraları kaynaklarda pek yer almaz. Bu yüzden yine bilinmezlik deryasında keşfe çıkmanın heyecanı kaplamıştı içimi.</p>
<p style="font-weight: 400;">Yolumuz Nahçıvan’a düşüyor. Bir gece Hasret köprüsünden geçerek Nahçıvan’a giriyoruz. 1990’lı yıllarda buraları ziyaret eden ilk Hizmet erlerini, en zor günlerinde kardeşlerini yalnız bırakmayan fedakâr Anadolu insanlarını hatırlıyoruz.</p>
<p style="font-weight: 400;">Bir gece istirahat ettikten sonra, Nahçıvan’dan Ordubad’a devam ediyoruz. Mihmandarımız ömrünün büyük bölümünü burada geçirmiş; bir takkeden çekilen kâğıtta yazılan yerin muhaciri… Bu diyarlarda sanki konuşmadığı kişi, bilmediği köy kalmamış.</p>
<p style="font-weight: 400;">İşte geldik Culfa’ya. Aras Nehri, Culfa’yı ikiye ayırmış: Nahçıvan Culfası ve İran Culfası. Üstad’ın 1916 yılında kaldığı esir kampına geçiyoruz. Mihmandarımızın bulduğu bir yaşlının dedikleri, Türkiye Türkçesiyle şu şekilde: “<em>Büyüklerimden işitmiştim: ‘Buraya bir zat getirildi. Köylüler namını biliyorlar idi. Camide Kur’</em><em>ân tefsiri yapıyor idi. Köylü çok etkilendi ve esir kampının komutanına özel ricada bulundular. Köyün içinde serbest gezsin ve camide tefsir dersi yapsın diye… Hatta köylü imza toplamış; firar ederse bütün mesuliyeti üzerlerine almışlar. Bu zat bir ay boyunca köyde bulundu. Hangi kapıyı çalsan onu tanıyan, bilen insanları görürdün</em>.’”</p>
<p style="font-weight: 400;">1905 yılında Nahçıvan’da doğan Latif Hüseyinzade’nin Ahmet Özer’e anlattığı bir hatırası ise kaynaklarda, günümüz Türkçesiyle şu şekilde geçiyor:</p>
<p style="font-weight: 400;">“<em>Biz mescitte oturuyorduk. Dediler ki 15–16 Türkiyeli esiri Yerevan yolu ile Culfa’ya getiriyorlar, birazdan mescide gelecekler. Mescide geldiklerinde gördük ki başlarında ak sargı ve fes var. Aralarında biri vardı; adı Said Nurs</em><em>î idi. Bizim adamlar ona ‘Fahri’d-devran Bediüzzaman’ diyorlardı. O geldikten sonra halk mescitte toplanmaya başladı. O da halka Kur’</em><em>ân hakikatlerini anlatırdı. Hatta bir defa, yanlış hatırlamıyorsam, Er-Rahman s</em><em>ûresinin ilk </em><em>âyetlerini tefsir ederek dinimizin akla ne kadar uygun olduğunu ispat etti.</em></p>
<p style="font-weight: 400;"><em>O, Kur’</em><em>ân müsabakaları yaptırırdı. Bu müsabakaların birine ben de iştirak ettim.</em></p>
<p style="font-weight: 400;"><em>Bediüzzaman Said Nurs</em><em>î ve yanındaki esirler mescidin yanındaki hücrede bir aya yakın kaldılar</em>.”<a href="applewebdata://01EE76D9-62EB-4B91-9E7D-8E991BF78A64#_edn1" name="_ednref1">[i]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Üstad, orada bir ay kaldıktan sonra Kostroma’ya doğru götürülürken bir gece de Ordubad’daki bir binada kalır. Biz de Ordubad’a doğru yola çıkıyoruz.</p>
<p style="font-weight: 400;">Ordubad’daki bir okulda alıyoruz soluğu. İkram edilen çayları yudumlarken anlatılan hatıraları ve okunan şiirleri dinleyip eski bir yatakhane binasına doğru yürüyoruz. Bu binada asılı bir çerçevede şu ifadeleri okuyoruz: “<em>Üstad, Culfa-Kostroma yolunda bir gece bu odada misafir oldu</em>.” Oradaki yaşlıların hatırlarında ve Rus askerî arşivlerinde de bu bilgi yer alıyor.</p>
<p style="font-weight: 400;">Derken oradan da ayrılma zamanı geliyor. Öğretmenler bizi bir hediye ile uğurluyor: “<em>Bu şehrin koz mürebbesi (ceviz reçeli) meşhurdur, buyurun.</em>”</p>
<p style="font-weight: 400;">Sımsıkı sarılıyorum kavanoza. “<em>Ağzın şeker, şerbet yesin</em>.” diyenlerin duası ve “koz mürebbesi” ile bağrında heyecan verici hatıraları saklayan beldeye veda ediyoruz.</p>
<p><a href="applewebdata://01EE76D9-62EB-4B91-9E7D-8E991BF78A64#_ednref1" name="_edn1">[i]</a> Ahmet Özer, “Bediüzzaman’ın Esaret Yolculuğunda İkinci Durak: Culfa”, <em>Sızıntı</em>, Aralık 1996.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Dehşet ve Heyman</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2024/09/01/dehset-ve-heyman/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Sep 2024 05:36:54 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Ortasayfa]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=302917</guid>

					<description><![CDATA[Vecd u tevâcüdün sonunu hayret ve heymanla noktalamıştık. &#8220;Hayret&#8221;e daha önceki bölümlerde anlatıldığı mülâhazasıyla temas etmeyecek; fakat onun bir başka varyantı sayılan &#8220;dehşet&#8221;le, makam olmasa da sâlik için bazı ahvâlde bir uğrak sayılan &#8220;heyman&#8221;dan birkaç cümle ile bahsetmek istiyoruz. fKorkutan veya ürperten bir hâdise veya manzara karşısında duyulan havf ve ürküntü mânâlarına gelen &#8220;dehşet&#8221;, hak [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Vecd u tevâcüdün sonunu hayret ve heymanla noktalamıştık. &#8220;Hayret&#8221;e daha önceki bölümlerde anlatıldığı mülâhazasıyla temas etmeyecek; fakat onun bir başka varyantı sayılan &#8220;dehşet&#8221;le, makam olmasa da sâlik için bazı ahvâlde bir uğrak sayılan &#8220;heyman&#8221;dan birkaç cümle ile bahsetmek istiyoruz.</p>
<p>fKorkutan veya ürperten bir hâdise veya manzara karşısında duyulan havf ve ürküntü mânâlarına gelen &#8220;dehşet&#8221;, hak yolcusunun, seyr-i ruhânî esnasında ve Mahbub&#8217;un cemalinin tecellîleri karşısında tutulup kalması şeklinde yorumlanmıştır ki, Kitap ve Sünnet&#8217;te onunla alâkalı sarih bir beyan olmasa da, فَلَمَّا رَأَيْنَهُ أَكْبَرْنَهُ وَقَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ &#8220;Onu karşılarında görür-görmez aşkınlığına (büyülendi) ve (şaşkınlıktan) ellerini kestiler.&#8221; (Yûsuf 12/31) meâliyle vereceğimiz âyetle irtibatlandırmak mümkündür.</p>
<p>Dehşeti; insanın, bir türlü aklına sığdıramadığı, sabredip karşısında duramadığı ve ilmiyle, idrakiyle kavrayamadığı herhangi bir hâdise ile yüz yüze geldiğinde tutulup kalma şeklinde de ifade etmişlerdir ki, buna &#8220;şuhûd&#8221;un akla galebe çalması, muhabbetin sabrın sınırlarını zorlaması ve &#8220;hâl&#8221;deki televvünün insan idrakini aşması da diyebiliriz. Zannediyorum, konuyla alâkalı şöyle bir yaklaşım yerinde olur:</p>
<p>1) Hâlin, hak yolcusunun ilim ve idrakini bastırması, vecdin onun tâkatini aşması, keşfin himmetin üstüne çıkması durumunda sâlik yer yer &#8220;dehşet&#8221; soluklar. Kur&#8217;ân okunurken, namaz kılınırken hudû ve huşû esas olmakla beraber, insanın iradesini aşan feveranla hudû ve huşûun delinmesi.. aşırı vecd u mevâcidin sâlikte, temkin ve muvazene keyfiyetini sarsmasından kalbin mânevî aritmiye girmesi, Hakk&#8217;ı talebin her zaman sadâkat ve vefa istemeseine karşılık, şuhûdun cazibesiyle, sâlikin aceleciliğe düşmesi.. gibi hususlar buna birer misal teşkil edebilirler.</p>
<p>َ2) Sâlikin, zevkî veya hâlî şuhûdundan, ufkundaki resim ve suretler silinip onun her yanını &#8220;cem&#8221; televvünleri kaplayıp &#8220;ezel&#8221; onun zaman ufkunun önüne geçince, ruh da Hak müşâhedesiyle müşâhedeye erince -ki bir kudsî hadiste bu makama فَبيَ يَسْمَعُ وَبيَ يُبْصِرُ &#8220;Benimle duyar benimle görür.&#8221;[1] şeklinde işaret edilmiştir.- hak yolcusu kendini dehşetin dalgaları içinde bulur.</p>
<p>3) Sâlik u muhibbin, beklenmedik şekilde kalb yamaçları Vâridat-ı Sübhâniye ve Eltâf-ı İlâhiye sağanağına tutulduğunda veya dört bir yanını kurbet ziyâları sardığında ve pinhânlar ayân olup en kâmil mânâda &#8220;ihsan&#8221; ufku zuhûr ettiğinde onun benliğini bütünüyle bir dehşet kaplar; o da kendini tamamen gaybûbetin enginliklerine salar ve dehşet mülâhazalarına teslim olur.</p>
<p>&#8220;Öyle bilmezdim ben kendimi<br />
O ben miyim ya ben O mu?<br />
Âşıkların budur demi<br />
Yandıkça yandım bir su ver!&#8221; (Gedâî)</p>
<p>bu makamla alâkalı söylenmiş güzel ve sade sözlerdendir.</p>
<p>Yoldakilere ait bu duyuş ve seziş bazen iltibaslara da vesile olabilir; olabilir ve ömrünü Kitap-Sünnet endeksli yaşamayanlar ve şuuraltılarını Mişkât-ı Muhammediye&#8217;den (sav) akıp gelen ışıklarla beslemeyenler, bu türlü ahvâlde her zaman aldanabilir ve temkine, teyakkuza ters bir kısım şatahata girebilirler.</p>
<p>Heyman:</p>
<p>Heyman içtikçe daha bir yanan ve bir türlü suya kanmayan mânâlarına geldiği gibi, aşk yüzünden deli ve kara sevdalı anlamlarına da gelir.</p>
<p>Tasavvuf erbabına göre heyman, âşık u sâlikin, yol esnasında kalbini saran sürpriz tecellî ve ilâhî mevhibelerle, taaccüp, istihsan ve ruhânî zevklere dalıp kendinden geçmesi ve iradesine hakim olamaması demektir. Kur&#8217;ân-ı Kerim ve Sünnet-i Sahîha&#8217;da heymanla alâkalı açık bir beyan olmadığından, çoğu ehl-i hakikat, &#8220;dehşet&#8221; gibi onu da makamlardan herhangi bir makam görme yerine bir &#8220;hâl&#8221; ve televvün şeklinde anlamışlardır. Bazıları onu, وَخَرَّ مُوسى صَعِقًا &#8220;Mûsâ baygın olarak yere yıkıldı&#8230;&#8221; (A&#8217;râf, 7/143) âyetiyle irtibatlandırmak istemişlerse de, vahyi telâki makamıyla, kendinden geçmenin birbirine uygun düşmediği açıktır. Bence, Tûr Hâdisesi&#8217;ne böyle bir yaklaşım yerine; celâlî tecellînin, bütün suret ve resimleri silip, hakikat-ı mücerrede dalga boyunda zuhûruyla, biraz da Hz. Museviyet&#8217;in gereği olarak duyulan bir hayret ve şuurlu bir dehşet demek daha uygun olur zannediyorum&#8230;</p>
<p>Heymanı da tıpkı dehşet gibi üç kategoride tahlil etmek mümkündür:</p>
<p>1) Yolculuğun ilk merhalelerinde, acz u fakr, hisset ve değersizliğinin şuurunda olan sâlikin, kadrini, kıymetini çok aşkın ekstra lutuflara mazhar olunca, Hz. Eyyûb gibi &#8220;Senin hiçbir lutfundan müstağni kalamam.&#8221;[2] deyip, ilâhî tecellîlere sinesini açtıkça açarak &#8220;Daha yok mu?&#8221; (Kaf, 50/30) mülâhazalarıyla köpürme mertebesidir ki, yoldakilerin ekserisinin, bu vadideki düşünce ve davranışlarını bu mertebeye ircâ etmek mümkündür.</p>
<p>2) Sâlikin, halihazırdaki hulûs ve istikbaldeki meziyetlerine avans mahiyetinde lutfedilen aşkın vâridât karşısında, yeni bir idrak, taze bir ruh ve gerilmiş bir irade ile, o esnada kapısı aralanan acâib ve garâibi derin bir temâşâ zevkiyle seyredip رَبَّنَا أَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا &#8220;Rabbimiz, nûrumuzu (ikmal ve) itmam buyur!&#8221; (Tahrî, 66/8) diyerek, ciddî bir azim ve tam bir metafizik gerilimle, elde edilen mazhariyetlerin ötesine hâhiş duyma ruh hâletidir ve</p>
<p>&#8220;Parmağım aşkın balına<br />
Bandıkça bandım bir su ver.&#8221; (Gedâî)</p>
<p>sözleri, bu seviye ile alâkalı söylenmiş güzel sözlerdendir.</p>
<p>3) Heymanü&#8217;l-fenâdır ki; sâlik, hâlî veya zevkî olarak kadem-nazar vahdetine ulaşır ve kâinatı fenâ ve zeval ufkundan müşâhedeye başlar.. derken her an değişik bir buutta &#8220;bekâ billâh&#8221; tecellîleriyle artık varlığı bütünüyle görmez olur ve ihsan mertebesinin bir vâridatı olarak görüldüğünü tam hisseder ve görebileceği şevkiyle de coşar.</p>
<p>Tabiî bütün bunlar, imanın gücü, yakînin derinliği, kalbî muamelenin devamı ve ahvâl-i sadıkanın da temâdisi nisbetinde zuhûr ederler ki, bu evsafın tam temsil edilmesi de yine Hz. Rûh-u Seyyidi&#8217;l-Enâm&#8217;ın tebaiyetine bağlıdır; O&#8217;na bağlılığın tam hissedilmediği ahvâlde, zuhûr eden fevkalâdelikler çok defa insanı aldatabilir. Tâlib-i feyz-i Hüdâ olanlar, mutlaka Hz. Muhammed (sav) halkasına girmeli; âşık-ı nûr-u Hüdâ olanlar da behemehâl o halkanın ritmine uymalıdırlar.</p>
<p>اَللهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا، وَأَعُوذ بكَ مِنْ عِلْمٍ لاَ يَنْفَعُ، وَأَسْأَلُكَ عَمَلاً مُتَقَبَّلاً،[3] وَصَلِّ وَسَلِّمْ عَلى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَالِهِ وَصَحْبهِ أَجْمَعِينَ</p>
<p>[1] el-Hakim et-Tirmîzî, Nevâdiru&#8217;l-usûl 3/81; İbn Kesîr, Tefsîru&#8217;l-Kur&#8217;ân 2/580; İbn Hacer, Fethu&#8217;l-bârî 1/13<br />
[2] Buhârî, gusl 20; Nesâî, gusl 7; Müsned 2/314<br />
[3] İbn Mâce, duâ 3; en-Nesâî, es-Sünenü&#8217;l-kübrâ 4/444, 6/31; İbn Hibbân, es-Sahîh 1/283; et-Taberânî, el-Mu&#8217;cemü&#8217;l-evsat 7/154, 9/32</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Zerrelerin Seyahati</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2024/09/01/zerrelerin-seyahati/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Sep 2024 05:35:10 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[İnanç]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=302915</guid>

					<description><![CDATA[Hiç düşündünüz mü, şu anda akciğerimize aldığımız bir oksijen molekülü, alyuvarlarımıza bağlanarak organlarımıza ve dokularımıza taşınıyor ve sonrasında karbon dioksit olarak akciğerlerimizden atılıyor. Aynı molekül bir zaman sonra bir bitkiye girip onun yapısında rol alıyor veya farklı bir reaksiyona giren bu oksijen, su molekülünün yapısına giriyor. Aynı oksijen, bazen bir cismin yanmasına katkıda bulunuyor, bazen [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Hiç düşündünüz mü, şu anda akciğerimize aldığımız bir oksijen molekülü, alyuvarlarımıza bağlanarak organlarımıza ve dokularımıza taşınıyor ve sonrasında karbon dioksit olarak akciğerlerimizden atılıyor. Aynı molekül bir zaman sonra bir bitkiye girip onun yapısında rol alıyor veya farklı bir reaksiyona giren bu oksijen, su molekülünün yapısına giriyor. Aynı oksijen, bazen bir cismin yanmasına katkıda bulunuyor, bazen de demirin paslanmasında rol oynuyor. Herhangi bir demir atomu, milyonlarca yıl tabiatta, toprakta âtıl bir hâlde dururken, sonra kaderin bir tecellisi olarak bir bitkiye giriyor, orada bir vazife alıyor, sonra bir hayvan tarafından yeniliyor. O hayvanın etini yediğimizde aynı demir atomu, vücudumuza giriyor, alyuvarların yapısına katılıyor ve oksijenin dokulara taşınmasında rol oynuyor. Benzer şekilde, içtiğimiz sütle aldığımız bir kalsiyum atomu, kemiklerimize girip vazife görüyor, sonrasında vücudumuzdan ayrılıp bu devr-i daim içerisinde yeni bir yerde, toprakta veya suda yer alıyor. Bazen bir tavuk tarafından alınarak yumurtanın kabuğunda rol veriliyor ve kabuğun dirençli olmasına vesile oluyor.  Bu devr-i daim sürekli devam ediyor ve hayret verici bir şekilde bu atomlar, gittikleri yeri hiçbir zaman yadırgamıyor, tembellik etmiyor, “Burası farklı bir yer, ne yapacağım, diğer atomlarla nasıl anlaşacağım, bilemiyorum!” demiyor.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Bediüzzaman Hazretleri, <em>Sözler</em> adlı eserindeki “tahavvülât-ı zerrât” bahsinde, zerrelerin hareketi, dönüşümü, hâl değişikliği ve zaman içerisinde gördükleri vazifelerin hikmetlerini anlatır.<a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> Burada verdiği bir misalde, “<em>Tevfik’in göz bebeğinde yerleşen zerre, gözün âsâb-ı muharrike ve hassâse ve şerâyîn ve evride gibi damarlara karşı vaziyet alması</em>” ifadesini kullanır.<a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> Talebesi Tevfik’in gözüne giden bir atom (veya en küçük atom altı parçacığı olan zerre), gözü hareket ettiren, hissetmesini, görmesini sağlayan sinirlerle, temiz kan getiren veya kirli kanı gözden akciğerlere taşıyan damarların hepsiyle uyumlu bir şekilde vazifesini yerine getirir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Görme hâdisesinin gerçekleşmesinde rol oynayan A vitamininin macerasına bakacak olursak, bu vitamin iki farklı form hâlinde yaratılmıştır. <em>Retinol</em> denilen ilk form; et ürünleri, balık, karaciğer, yumurta veya süt ürünlerine depolanmışken, <em>karotenoidler</em> olarak isimlendirilen diğer form ise bitkilere yüklenmiş ve onların sarı, turuncu veya kırmızı renkli görünmelerine vesile olmuştur. Bu bitkilere ait yaprak ve meyvelerin yenilmesi ile alınan karotenoidler, vücudumuzda A vitaminine dönüştürülür. En çok rastlanan cinsi beta-karotendir. A vitamini, yağda çözünen, yapısında 20 karbon ve metil grubunun bulunduğu bir bileşiktir. Ayrıca, bu vitamin, embriyonun gelişiminde ve büyümesinde, bağışıklık sisteminin devamında rol oynar. A vitamininin vücudumuzda hassas bir denge içinde bulunması gerekir; fazla alındığında hâlsizlik, güçsüzlük, kemik ve deri değişiklikleri gibi sağlıksız durumlar ortaya çıkabilir. Diyetle retinol ve beta-karoten şeklinde alınan A vitamini, bağırsaklardan emilir ve yağ damlacıkları şeklinde karaciğerde depolanır. Daha sonra retinal ve retinoik aside dönüşen bu madde, hücrenin çekirdeğine girip özel reseptörlerine direk bağlanarak 500’den fazla genin protein sentezlemesinde vazife alır.<a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">            “Retina” denilen, göz arkasında yer alan, ışığı algılayan ve görme ile ilgili verilerin toplanıp beyne iletildiği bölgedeki pigmentlerin oluşumunda bir A vitamin formu olan “retinal” temel rol oynar. Eksikliğinde görülen ilk bulgu gece körlüğüdür. Ayrıca diğer bir form olan “retinoik asit”, normal epitel fonksiyonlarında rol oynar. Ciddi A vitamini eksikliği, Güney Doğu Asya ülkelerindeki küçük çocuklarda sık görülür ve gözün dış kısmı, konjonktiva ve korneada kuruluk, ülser gelişimi ve sonuçta körlüğe sebep olabilir. Göz içerisindeki retinal, opsin proteini ile birleştirilerek, ışığı emen (soğuran), hem karanlıkta görmeyi hem de renkli görmeyi sağlayan <em>rodopsin</em> ve <em>iodopsin</em> sentezlettirilir. Daha sonra birkaç yeni reaksiyonla birlikte ışığın, bir sinir sinyali hâlinde, beyindeki görme merkezine ulaşarak bir görüntü oluşturulması mümkün olur. Normalde, gözümüz karanlığa alışırken, kullanılan A vitamini, retinadaki renkli pigment miktarını ve ışığa hassasiyetini 100.000 kat artırabilir. Genelde 10 dakika içinde bu uyum gelişir, ancak maksimum adaptasyon seviyesine ulaşması iki saati bulabilir. A vitamini eksikliğinde ilk belirti olarak, göz bu uyumu gerçekleştiremez ve gece körlüğü meydana gelir. Daha ciddi A vitamini eksikliğinde ise, gözün dış kısmında yer alan konjonktiva ve korneada şiddetli kuruluk gelişir. Eğer vitamin eksikliği devam ederse korneada ülserler, hasar ve körlük ortaya çıkar.<a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_edn4" name="_ednref4">[4]</a> Güney Doğu Asya’daki çocuklarda sık görülen bu tablo, her yıl yaklaşık 350.000 çocukta körlük gelişmesine sebep olmaktadır. Özellikle Sahra Altı Afrika ve Güney Doğu Asya’da, düşük ve orta seviyede geliri olan ailelere mensup, beş yaşından küçük 190 milyon çocuk, A vitamini eksikliğinden etkilenmektedir.<a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_edn5" name="_ednref5">[5]</a> Sonuçta, göze giren şuursuz ve akılsız atomların farklı kombinasyonlarıyla oluşturulan bir vitamin, yıllarca süren araştırmalar neticesinde ancak mekanizması kısmen anlaşılabilen görme olayında, kendisine biçilen rolü kusursuz bir biçimde oynamaktadır. Bediüzzaman Hazretleri bu durumu anlatırken, zerrelerin hareketlerinin tesadüf oyuncağı ve mânâsız bir hareket olmadığını, her bir zerrenin, hareketinin başlangıcında, hâl diliyle “Bismillah”, vazifesinin sonunda ise, “Elhamdülillah”dediğini ifade eder.<a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_edn6" name="_ednref6">[6]</a> Zira zerreler, mahiyetleriyle kıyas edilemeyecek işleri, ancak Cenab-ı Hakk’ın kudretine dayanarak yapabilirler ve ortaya çıkan harikulade sonuçlar için kendilerini istihdam eden Yaradan’a manen hamd ederler.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Üstad Hazretlerinin işaret ettiği başka bir husus, zerrelerin de insanlar gibi bir kaderi olduğudur: “<em>Şu tahavvülât-ı zerrât dahi, gayet âli hikmetler için kaderin çizdiği hudut üzerine kudretin verdiği evâmir-i tekviniyeye göre hassas bir mizân-ı ilmi ile cevelân ediyorlar</em>.” Demek ki zerrelerin bütün hareketleri, ilm-i İlâhî ile, zaman kaydı olmadan bilinmektedir. Zaman içinde akıp giden veya zaman sayfasına yazılarak görülür hâle gelen bütün zerrelerin, ne zaman, nereye girip çıkacakları, hangi vazifeyi yerine getirecekleri, diğer zerrelerle nasıl etkileşecekleri, her şeyi kuşatan İlâhî ilim tarafından tespit edilmiştir. Bu durumda bütün mevcudat gibi her bir zerrenin de bir kaderinin olduğunu ve bütün hareketlerini bu kadere göre yaptığını söyleyebiliriz. Emir altındaki askerler veya memurlar gibi, bu zerrelerin de kendileri için takdir edilen ölçüleri ve sınırları aşmalarının mümkün olmadığını ifade edebiliriz.</p>
<p style="font-weight: 400;">            Zerreler nasıl oluyor da hiç durmuyor, devamlı hareket ediyorlar? “Otuzuncu Lem’a”da, Cenab-ı Hakk’ın “Kayyum” isminin, bütün kâinatla ve bütün zerrelerin hareketleriyle irtibatlı olduğu ve Kayyumiyet alâkasının bir an bile kesilmesiyle kâinatın mahvolacağı ifade edilmektedir. Zira zerreler, bütün faaliyetlerinde, Kayyum ismiyle ayakta durur, varlıklarını devam ettirirler. Yeryüzündeki ve gökyüzündeki bütün mevcudat Kayyum ismi ile varlıklarını devam ettirirler. Zerreler de hadsiz dilleriyle Kayyumiyet sırrını ilan ederler.<a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_edn7" name="_ednref7">[7]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Bütün bu hareketlilik içinde, belki de zerreler için kemâlâta ulaştıkları nokta, canlı bir organizmaya girerek ism-i âzâm olarak zikredilen diğer bir isim olan “Hayy” isminin cilvelerine mazhar olmalarıdır. Hayat sahibi varlıklar, zaman içerisinde seyahat eden zerrelere birer mektep, kışla veya bir terbiye yeri gibi fonksiyon görmektedir. A vitamini veya demir atomu örneğinde olduğu gibi, zerreler, Hayy ismine mazhar olunca nuranileşir, diğer zerrelerle uyum içinde çalışır ve nizamı korurlar; âdeta bir eğitim alırlar.<a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_edn8" name="_ednref8">[8]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Dünyadaki zerreler israf edilmeyecek, âhiret âleminde yeniden kullanılacaktır. Belki bu dünyada tâbi oldukları kanunlar değişecek ve başka bir keyfiyet kazanacaklardır, ancak vazifeleri, o âlemin şartlarına uygun bir şekilde devam edecektir.<a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_edn9" name="_ednref9">[9]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Bediüzzaman Said Nursî, <em>Sözler</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 596–608.</p>
<p><a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> A.g.e. s. 603.</p>
<p><a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> “Vitamin A and Carotenoids”, ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminA-HealthProfessional/</p>
<p><a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> “Vitamin A”, en.wikipedia.org/wiki/Vitamin_A</p>
<p><a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> G. A. Stevens ve ark. “Trends and mortality effects of vitamin A deficiency in children in 138 low-income and middle-income countries between 1991 and 2013: a pooled analysis of population-based surveys”, <em>Lancet Glob Health</em>, 2015.</p>
<p><a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> Nursî, <em>Sözler</em>, s. 596.</p>
<p><a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> Bediüzzaman Said Nursî, <em>Lem’alar</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 428.</p>
<p><a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> A.g.e. s. 409; Nursî, <em>Sözler</em>, s. 543.</p>
<p><a href="applewebdata://82130D31-D63D-4058-AF4B-CAF472B10BDB#_ednref9" name="_edn9">[9]</a> Nursî, <em>Sözler</em>, s. 606.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>İslam Bilim Tarihinde Parlayan Bir Yıldız  &#8211; Uluğ Bey &#8211;</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2024/09/01/islam-bilim-tarihinde-parlayan-bir-yildiz-ulug-bey/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Sep 2024 05:33:19 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Biyografi]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=302913</guid>

					<description><![CDATA[Uluğ Bey (1394–1449), asıl adıyla Muhammed Turagay Uluğ Bek b. Şâhruh b. Emîr Timur,[1] Timur’un torunu ve Timur Devleti’nin iki yıllık (1447–1449) hükümdarı olup Semerkant’ı bir ilim merkezi hâline getiren, matematik ve astronomi âlimidir.[2] Timur Devleti; Irak’tan Hindistan’a, İran’dan Çin’e, Azerbaycan’dan Suriye’ye uzanırken, küçük Uluğ Bey at arabasında dedesini takip etmiş, fethedilen yerleri minik gözleriyle [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Uluğ Bey (1394–1449), asıl adıyla Muhammed Turagay Uluğ Bek b. Şâhruh b. Emîr Timur,<a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> Timur’un torunu ve Timur Devleti’nin iki yıllık (1447–1449) hükümdarı olup Semerkant’ı bir ilim merkezi hâline getiren, matematik ve astronomi âlimidir.<a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_edn2" name="_ednref2">[2]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Timur Devleti; Irak’tan Hindistan’a, İran’dan Çin’e, Azerbaycan’dan Suriye’ye uzanırken, küçük Uluğ Bey at arabasında dedesini takip etmiş, fethedilen yerleri minik gözleriyle müşahede etmiş ve bir ilim sevdalısı olarak yetişmiştir. Yıllar sonra Semerkant’a vali olarak tayin edilmiş, ilim ve hakikat aşkıyla önemli keşif ve araştırmalara imza atmıştır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Babasının 1405 yılında tahta çıkması ile 1411’den 1447 yılına kadar süren Semerkant emirliği başlamış olur. Aynı zamanda Mâverâünnehir bölgesinin idaresi kendisine verilen Uluğ Bey, Semerkant’ta el üstünde tutulur. Yaklaşık 40 yıllık emirliği boyunca devlet yönetimi, şehir idaresi ve ekonomi konularında bilgi edinir ve kendini geliştirir. Uluğ Bey, dedesinin ve babasının aksine, Timur Devleti’nde farklı bir anlayışı hâkim kılar. Seferden ve savaştan daha çok, ilmî faaliyetlere odaklanır ve şehirde kütüphane, medrese ve rasathane inşa ettirir. Babasının başkenti Herat şehrine taşımasına rağmen Semerkant, bünyesinde yaşanan gelişmeler ile devletin ve doğu coğrafyasının göz bebeği hâline gelir. İlim, kültür ve ticaret alanlarında Semerkant öne çıkar ve cazibesi ve refah atmosferi ile insanları büyüler. Timur’un seferleri sırasında yanında getirdiği âlimler, şairler, sanatkârlar ve hocalar; Semerkant’ın bu havasına karşı koyamaz ve Uluğ Bey’in etrafında toplanırlar.<a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>İlmî Faaliyetleri</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">“İslam dünyasında bilinen ilk rasathane 9. yüzyılda Abbasî Halifesi Me’mun döneminde Bağdat’ta kurulmuştur. Daha sonra 13. yüzyılda İlhanlı Hükümdarı Hülâgû’nun emriyle Nasîrüddin Tûsî tarafından Meraga’da bir rasathane kurulduğu görülmektedir.”<a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_edn4" name="_ednref4">[4]</a> Bu rasathaneden ilham alan Uluğ Bey’in, 1417 ile 1420 yılları arasında Semerkant’ta inşa ettiği rasathanede çok sayıda âlim yetişmiştir. Bu mümtaz şahsiyetler arasında Mes’ud el-Kâşî, Bursalı Kadızâde-i Rûmî ve Uluğ Bey’in “oğlum” dediği, Fatih Sultan Mehmet tarafından Ayasofya medresesine müderris olarak tayin edilen Ali Kuşçu da yer almaktadır.<a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_edn5" name="_ednref5">[5]</a> Bu rasathanesine ek olarak Semerkant’ta ve Buhara’da medreseler de yaptırmıştır. Günümüze bu yapılardan sadece medrese binaları ulaşmıştır.</p>
<p style="font-weight: 400;">“Uluğ Bey’in gökyüzü gözlemlerinin, Semerkant Medresesi’nin yakınındaki Kühek tepesindeki ünlü rasathaneyi yaptırmadan önceki on yıllara, hatta çocukluğuna dayandığı, mektuplar aracılığıyla aydınlanmaktadır. Zira el-Kâşî, Sultan’ın çocukluğunda Meraga Rasathanesi’ni gezdiğini ve oradaki ayrıntılarla ilgili yaptıkları sohbetleri mektuplarına kaydetmiştir. Dahası, Uluğ Bey’in el-Kâşî’yle çalışmaya başlamadan önce Batlamyus’un rasat metodunun güvenli olduğunu düşündüğünü yine el-Kâşî’nin mektubundan öğrenmekteyiz. El-Kâşî, o dönem astronomideki son bilimsel gelişmeleri Uluğ Bey’e aktararak onu bu metottan vazgeçmeye ve Meraga Rasathanesi’ne benzer bir rasathane yaptırmaya ikna ettiğini anlatmaktadır.”<a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_edn6" name="_ednref6">[6]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Uluğ Bey, sadece matematik ve astronomide değil, aynı zamanda şiirde, Kur’ân-ı Kerim’in hıfzında ve tefsirinde, Arapça, Farsça, Türkçe, Moğolca ve bir miktar Çinceye hâkimiyeti ile dil biliminde de söz sahibi olmuştur. İlme alâka duyan, araştırmayı seven hocaları ve talebeleri himayesi altına almış, onların kalacak yer, yemek, kitap gibi ihtiyaçlarını temin etmiş ve eğitimlerine odaklanmaları için hiçbir gayretten ve masraftan kaçınmamıştır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Uluğ Bey’in rasathanesi ve medreseleri, ilim âşıkları için âdeta bir sığınma yeri olmuştur. Yıllar boyu yeni fikirlerle yanıp tutuşan nice genç talebe, kendilerini dinleyecek ve onlara destek olacak birilerini aramış, sonunda Semerkant’ta, onlara nefes aldıran Uluğ Bey’e kavuşmuşlardır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Bazen sınıfında 500 talebesi olur, rasathane dolar taşar, herkes doya doya ilim yudumlardı. Bu rasathanede 30 yıl gibi uzun bir süre gözlemler yapılmış, her şey öğrenciler tarafından kayda geçirilmiş ve böylelikle rasathane bir araştırma kurumu olarak hizmet vermiştir. Ciddi ve donanımlı bir eğitimden geçen ve astronomi uzmanları ve matematik âlimleri hâline gelen bu talebeler, Semerkant’ın şehirleşmesinde ve ilim odağı olmasında çok önemli bir rol oynamışlardır. Böylelikle Uluğ Bey önderliğinde Semerkant, bir ilim, kültür ve sanat merkezi hâline gelmiştir.<a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_edn7" name="_ednref7">[7]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">“Uluğ Bey’in günümüzde üzerinde en çok çalışılan eseri, yıllar süren kolektif bir çalışmanın eseri olduğu anlaşılan Zîc’dir.<a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_edn8" name="_ednref8">[8]</a> Uluğ Bey 1444’ten sonra ve muhtemelen 1449’da tamamlanan Zîc’inde (Zîci Uluğ Bey/Zîci Sultanî) İskenderiyeli Batlamyus ve İranlı bilgin es-Sûfî’nin (M.S. 10. yüzyıl) yıldız kataloglarıyla karşılaştırmalı olarak 1000’in üzerinde yıldızın ölçümü yapılmıştır.”<a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_edn9" name="_ednref9">[9]</a> Uluğ Bey’in çalışmaları, Rönesans döneminde Avrupa’da gelişen astronomi çalışmalarına dolaylı olarak katkıda bulunmuştur.<a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_edn10" name="_ednref10">[10]</a> Avrupa’da büyük ün kazanan Zîci Uluğ Bey, 17. asırda Latinceye, 19. asırda Fransızcaya ve 1917’de İngilizceye tercüme edilmiştir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Uluğ Bey’in matematik alanındaki çalışmaları da dikkat çekicidir. Trigonometriye olan katkıları, özellikle sinüs ve kosinüs tablolarını geliştirmesi, dönemin matematik anlayışını ileriye taşımıştır. Uluğ Bey’in matematik sahasındaki çalışmaları, hem İslam dünyasında hem de Batı’da bilim insanları tarafından büyük bir saygıyla karşılanıp kullanılmıştır.<a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_edn11" name="_ednref11">[11]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Sahipsiz Kalan Semerkant</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Yaptığı ilmî çalışmaları hazmedemeyen bazı gruplar, Uluğ Bey’e karşı cephe almış ve onu çeşitli ithamlarla karalamaya çalışmışlardır. Yaptırmış olduğu Buhara Medresesinin kapısına yazdırmış olduğu hadis-i şerif, kadın ve erkek ayrımı yapmadan bütün Müslümanların eğitimine ne kadar önem verdiğini göstermektedir: “<em>İlim talep etmek/öğrenmek her Müslümana farzdır</em>.”<a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_edn12" name="_ednref12">[12]</a> Muhalifleri tarafından düzenlenen bir suikast sonucu, hac yolunda, 27 Ekim 1449 tarihinde ruhunun ufkuna yürümüştür.</p>
<p style="font-weight: 400;">Uluğ Bey’in ardından Semerkant’taki talebe ve hocaların boynu bükük kalmıştır. Onların her türlü ihtiyacına koşan Uluğ Bey, aralarından ayrılmış ve Semerkant’ta artık ilim rüzgârları esmez olmuştur. Rasathane sakinleri birer birer Semerkant’ı terk etmiş, kimi Anadolu’ya, kimi Çin’e, kimi de Avrupa’ya hicret etmiştir.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Uluğ Bey’in Mirası</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Uluğ Bey’in her yana saçtığı ilim tohumları, kısmen de olsa yeşererek ve semere vererek günümüze kadar ulaşmıştır. Yakın zamanda, o tohumlardan biri de İstanbul’un Maltepe ilçesinde filizlenmeye başlamıştı. 2011 yılında, Zümrütevler Mahallesinde inşaatına başlanılan Uluğ Bey Akademi ve Kongre Merkezi, devasa yapısıyla bir dinî ilimler ve modern bilimler araştırma merkezi niteliğinde kurulacaktı. Yurt içi ve yurt dışından gelen öğrenciler ve akademisyenler için konaklama imkânları olacak, konferans salonları ve kütüphanesiyle hizmet sunacaktı. Âdeta Semerkant’ın ilim rüzgârları İstanbul’da esecek ve oradan bütün dünyaya yayılacaktı.</p>
<p style="font-weight: 400;">Ancak kaderin hikmetli tecellileriyle bu hayal şimdilik gerçekleşmedi. Ümit ve dua ediyoruz ki boy atmayı bekleyen nice fidan, yakın bir istikbalde, dünyanın farklı yerlerinde, meyvelerle dolu ağaçlar hâline gelecektir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Artık çok sarp görünse de yollar ötelere,</p>
<p style="font-weight: 400;">Ne gam! Uçup giden ruhlar için Cennetlere&#8230;</p>
<p style="font-weight: 400;">Bir başka türlü bâdeyle mahmurlaşan gözler,</p>
<p style="font-weight: 400;">Baharı seyreder hep Cennetlerde gezerler.</p>
<p style="font-weight: 400;">Ölürken de bunlar tohumlar gibi ölürler.</p>
<p style="font-weight: 400;">Sonra öteki baharda bir bir dirilirler&#8230;<a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_edn13" name="_ednref13">[13]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> “Timur İmparatorluğu”, tr.wikipedia.org/wiki/ Timur_İmparatorluğu</p>
<p><a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Jean-Pierre Luminet, “Ulugh Beg, Prince of Stars”, www.researchgate.net/publication/324717416_Ulugh_Beg_Prince_of_Stars</p>
<p><a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> Mustafa Onur Utku, “Uluğ Bey Döneminde İlmi Faaliyetler ve Tarikatların Tutumu” <em>Uluslararası Eğitim ve Tarih Araştırmaları Dergisi</em>, Yıl: 1, Sayı: 1, Aralık 2019, s. 52–67.</p>
<p><a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Utku, a.g.e. s. 61.</p>
<p><a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> Gülnihal Küpeli, “Osmanlı Sarayında Bir Emanet: Uluğ Bey Sandığı”, <em>GSED</em>, 2020; Cilt: 26, Sayı: 44, s. 49–60.</p>
<p><a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> Emine Sonnur Özcan, “Astronom-Hükümdâr Uluğ Bey’in Bilim Kenti Semerkand”, <em>Hacettepe Üniversitesi Türkikat Araştırmaları</em>, 2021, Sayı: 35, s. 223–235.</p>
<p><a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> G. Saliba, <em>A History of Arabic Astronomy: Planetary Theories During the Golden Age of Islam</em>, New York: New York University Press, 1994.</p>
<p><a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> Zîc: “Güneş, Ay, yıldızlar ve gezegenlerin konumlarının astronomik hesaplamaları için kullanılan parametreleri tablolaştıran İslamî astronomi kitabıdır.” tr.wikipedia.org/wiki/Zic</p>
<p><a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_ednref9" name="_edn9">[9]</a> Emine Sonnur Özcan, “Astronom-Hükümdar Uluğ Bey ve Bilim Şehri Semerkand”, <em>Bilim ve Teknik</em>, Nisan 2017, s. 87.</p>
<p><a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_ednref10" name="_edn10">[10]</a> F. Ragep, “Uyghur Science and Learning in the Mongol Period”, <em>Comparative Studies of South Asia, Africa and the Middle East</em>, 2001, 21(1-2), s. 52–65.</p>
<p><a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_ednref11" name="_edn11">[11]</a> E. S. Kennedy, “A Survey of Islamic Astronomical Tables”, <em>Transactions of the American Philosophical Society</em>, 1956, 46(2), s. 123–177.</p>
<p><a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_ednref12" name="_edn12">[12]</a> İbn Mace, Mukaddime, 17; Özcan, a.g.e. s. 83.</p>
<p><a href="applewebdata://4CC085F0-0098-453A-873E-01A8EAE5A715#_ednref13" name="_edn13">[13]</a> M. Fethullah Gülen, <em>Kırık Mızrap</em>, İzmir: Nil Yayınları, 2007, s. 118.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Sadefteki İnciler</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2024/09/01/sadefteki-inciler/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Sep 2024 05:30:16 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Şiir]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=302911</guid>

					<description><![CDATA[Şırıl şırıl akan ırmağın kenarında Seyrederken ışıl ışıl yıldızları Aşka dönen karanlığın bağrında Mest ederdi ruhları efsunlu yaldızları Göz göze gelir sohbete dalardık Sevgi dökülürdü dillerden, yüzlerden Söze sözlerin en güzeliyle başlardık Cennet-âsâ esintiler gelirdi ötelerden. Nakış nakış işlenirdi hakikat Bir anda kelimeler incilere dönerdi Başlar başlamaz ötelere seyahat Sanki kalblerimize sekine inerdi Kalbin soluklarını [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Şırıl şırıl akan ırmağın kenarında<br />
Seyrederken ışıl ışıl yıldızları<br />
Aşka dönen karanlığın bağrında<br />
Mest ederdi ruhları efsunlu yaldızları</p>
<p>Göz göze gelir sohbete dalardık<br />
Sevgi dökülürdü dillerden, yüzlerden<br />
Söze sözlerin en güzeliyle başlardık<br />
Cennet-âsâ esintiler gelirdi ötelerden.</p>
<p>Nakış nakış işlenirdi hakikat<br />
Bir anda kelimeler incilere dönerdi<br />
Başlar başlamaz ötelere seyahat<br />
Sanki kalblerimize sekine inerdi</p>
<p>Kalbin soluklarını duyardık<br />
Ruhlarda heyecan doruktayken<br />
Sahur vaktinin bereketiyle doyardık<br />
Lahût âlemine seyahat ederken</p>
<p>Yıldızların ışıltısını izlerdik<br />
Karanlığın çekildiği demlerde<br />
Rabbanilerle omuz omuza gelirdik<br />
Sırlı zamanların nihayetinde</p>
<p>Ezan seslerine karışırdı selamlarımız<br />
Gelecek adına hep ümitle yaşardık<br />
Ne tatlı anlardı o sırlı zamanlarımız<br />
Yeni yeni müjdelerle ufuklara koşardık</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Hercümerçten Sahil-i Selamete</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2024/09/01/hercumercten-sahil-i-selamete/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Sep 2024 05:28:39 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[İnanç]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=302909</guid>

					<description><![CDATA[Bir günde dört mevsimin yaşanabildiği fedakârlar ülkesine nazar değdi. Herkesi tedirgin ve rahatsız eden, kurgulanmış, sinsi bir uğultu, âdeta insanların ruhlarını teslim aldı. Öyle bir uğultu ki kin, nefret ve kıskançlıkların hepsini birden sarıp sarmalayıp bir kar topu gibi büyüterek devasa bir eracif yığını olarak pir ü pak insanların üzerine aniden boca etmenin ön habercisiydi. [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Bir günde dört mevsimin yaşanabildiği fedakârlar ülkesine nazar değdi. Herkesi tedirgin ve rahatsız eden, kurgulanmış, sinsi bir uğultu, âdeta insanların ruhlarını teslim aldı. Öyle bir uğultu ki kin, nefret ve kıskançlıkların hepsini birden sarıp sarmalayıp bir kar topu gibi büyüterek devasa bir eracif yığını olarak pir ü pak insanların üzerine aniden boca etmenin ön habercisiydi. Üstüne üstlük “İşte kirli olanlar bunlardır!” diye yırtına yırtına bağırıp ortalığı velveleye vererek bir kenara çekilip o masumların içler acısı hâlini zevkle seyretmek için bir senaryo yazıp zamanı gelince sergilediler! Akıl alır gibi değil, fakat büyük bir binayı inşa etmek, ne kadar zorsa, o güzelim binayı birkaç saniye içinde yok etmek de o kadar kolay maalesef.</p>
<p style="font-weight: 400;">Yıllardır iyilikler ve güzelliklerle gönülleri fethedenlere karşı haset duygularının tatmin edilmesiydi bu… Seher vaktinin mahmurluğunda, kırık dökük kapıları koç başları ile kırılarak hışımla girildi evlerine. Hülâgû’nun Bağdat şehrine girdiği gibi, acımasızca ve vahşice… Yaşlı, genç ve bebek fark etmeksizin… “Çok tehlikeliler!” havası verip etrafta dolaştırılarak toplatıldı insanlar. “Başörtüsü kırmızı çizgimizdir!” deyip başörtünün her rengi hapsedildi, “İ’lâ-i Kelimetullah için varız!” deyip Mushaflar dahi toplatıldı. Böyle yakıp yıkmalar, her yeri yangın yerine çevirmeler, daha önce de görüldü elbette, fakat onları yapanlar güneşe, ateşe ve puta tapanlardı; önüne geleni yakıp yıkan, yağmalayan yamyamlardı. Şimdiki yamyamlık ise sadece mala mülke değil, manzaranın dehşetinden lâl kesilmiş koca ülkenin insanlarının zaten zayıf kalmış imanlarını kemirip bitiren bir yok etmeydi.</p>
<p style="font-weight: 400;">Sinsi plan hunharca uygulamaya konuldu. Elleri, kolları ve gözleri bağlı olan bir kölenin canice kırbaçlanması gibiydi bu manzara… İnsanlık yine Orta Çağ zulümlerini iliklerine kadar yaşamakta; sadece figüranlar değişmiş. Masumlar için uçsuz bucaksız bir çölde bir damla suya muhtaç olma gibi bir vaziyet var. Güneşi görmeden, dar bir alanda emekleyen bebekler, bebeğinden zorla ayrılmış anneler ve demir parmaklıklar ardındaki yaşlılar… İşlemediği suçları üstüne alması için işkence altında inleyen ve can veren masumlar…</p>
<p style="font-weight: 400;">İçeridekilerin hâli böyleyken dışarıdakiler ise, önüne geleni yok eden bir çekirge sürüsünün afeti altındaymış gibi hayat mücadelesi vermekle meşgul. Bütün insanî değerler oluk oluk kan kaybediyor. Her şey ayak altında; hürmet, hoşgörü kalmamış. Güçlü olanlarda ses yüksek, güçsüz olanların sesi ise çok cılız. Şantajlar var, tehditler var ve sarsılıyor zayıf bedenler elbette.</p>
<p style="font-weight: 400;">Bu zulme mârûz kalanlar; sahabilerin, Allah dostlarının çektikleri çileleri biliyorlar. Bu zulümleri yapanların, göz göre göre, nasıl da âhiret hayatlarını tehlikeye attıklarına, hayret ve dehşetle şahit oluyorlar. Ölüm var, ahiret var, hesap var. Bunlara inananların, bu kadar cüretkâr ve vurdumduymaz olabilmesi mümkün mü?</p>
<p style="font-weight: 400;">Hep iyi ve kötü olarak ikiye ayrılmış insanlar. Kadim tarihten beri de değişen bir şey yok. Bir anlık öfkeyle veya beş dakikalık zevk için sonsuz ömrünü yakan Kabil’in neslinden olmak da var, ona elini dahi kaldırmayan Habil’in yolundan gitmek de var. Kişilerin iradesine kalmış. Habil’in nesli ne kadar az ise, Kabil’in nesli de etrafındaki sessiz yığınlarla o kadar çok gözüküyor. Nefsinin esiri olmak nedense daha cezbedici oluyor. Nefis aklı bir çırpıda yere seriyor sonra da akla hayale gelmeyen şeytanlıkların ardı arkası kesilmiyor.</p>
<p style="font-weight: 400;">Aileleri ve toplumları bölen, insanları birbirinden kaçıran propagandalara ve baskılara şahit oluyoruz. Toz duman altında büyük bir hercümerç var. İnsanlar ülkelerinden ayrılırken dahi üzerlerine çamurlar sıçrıyor. Çok uzaklarda gözüken ışık hüzmeleri yardımıyla, yeni bir başlangıç, yeni bir hayat hayali ile hedefe varabilme azmi yüksek olsa da şartlar çetin. Gözyaşlarının sel olmasına sebep olacak uzun bir nehir ve devasa bir deniz peydah oluyor önlerinde. Bu alışılmadık engeller, kalabalıkların önüne bir duvar gibi çıkıyor. “Hayır, geçemezsiniz!” edasıyla dalgalar köpürerek ve birbirine çarparak gözdağı veriyor. Endişeler artıyor, ama artık ok yaydan çıktı bir kere, “Ne olursa olsun!” diyerek soğuk sulara atıyorlar kendilerini. Soğuk sular, tenlerini titretiyor. Bulabildikleri ne varsa kullanarak karşı kıyıya geçmek, hayatlarının en büyük ideali oluveriyor birden. O kadar kolay değil elbette. Canlar alıyor nehri de deryası da. Gönülleri dağlayan kurbanlar…</p>
<p style="font-weight: 400;">Aslında tam da kuru gürültü yapılanlar ve de kâğıttan kaplan bunu yapanlar. Çünkü görülenin aksine, bu tiyatroyu sahneleyenlerin içlerini bir tedirginlik kaplamış vaziyette. “Daha ne kadar devam ettirebiliriz ki?” sorusu, zihinlerini kemiriyor. Hem de vebalı bir farenin kemirmesi gibi, dalga dalga yayılıp virüs gibi hepsine bulaşarak hayatlarını zehrediyor. Kendi aralarından tek tük de olsa, “Çok üzerlerine gidiyoruz, çok haksızlık yapılıyor, bu zulümdür!” diyen sesler yükselince bütün neşeleri kaçıyor. Bu ihtilafları dahi haksızlıklarını aşikâr ediyor. Toprağın altını düşündükçe delirir gibi oluyorlar. Etrafa külhanbeyi gibi bağırıp çağırırken arka planda yakalandıkları fırtına, hayal dünyalarını allak bullak ediyor. Sarsalım derken kendi sarsıntılarından ayakta duracak hâlleri yok. Şu andaki en büyük mârifetleri ise bunu hiç belli etmemek. Bu kadar zulme dalmışken hesaba katmadıkları bir şey var ki o da “İlahî mühlet”. Tarihe bakınca bu mühletlerin nasıl bittiğini çok iyi biliyoruz. Sûret-i haktan gözüküp de şer ve tahrip peşinde olanların sonlarını tarif etmek bile çok zor.</p>
<p style="font-weight: 400;">Bunca sıkıntı ve meşakkatten sonra sanki perde açılıyor. Bulunduğumuz asrın, demokrasinin beşiği dediğimiz ülkelerinde, nihayet gözler açılabildi. Korkunç bir kâbustan uyanmak gibi, yoğun bir tipi altında yolunu kaybeden birinin donarak ölmesine ramak kala, bacası tüten bir kulübeyi görmesi gibi bir durum… Batının meşhur yağmurları altında üstleri başları yıkanıyor ve tertemiz giriyorlar yeni ülkelere. Yeni topraklarda hakaret, iftira ve işkence yok. Bütün endişe ve korkular bir anda yok oluyor. Neredeyse unutulan güler yüzlerle karşılaşıyorlar yeniden. İnsana verilen değerlerle tanışıp insan olmanın kıymetini yeniden fark ediyorlar.</p>
<p style="font-weight: 400;">Ev sahibi ülkeler, yeni gelenleri bağrına basıyor. Sanki “elest bezmi”nde tanıştıkları insanları yeniden görmenin sevinci var yüzlerinde. Yabancı olarak görmüyor iki taraf da birbirini. Çünkü temel insanî değerlere herkes hürmet ediyor. Dürüstler, diğerkâmlar ve başkalarının mutluluğu için çalışıyorlar; bundan büyük bir haz alıyorlar. Muhacirler, yeni ülkelerindeki dilleri öğrenip yabancılık çekmiyorlar. İltica edenlere bağırlarını açanlar, onları yük olarak görmüyorlar. Çünkü ilim ve irfan sahibi, temiz çehreli ve donanımlı kimseler bu mülteciler. Kültürlü ve gayretli muhacirler de zaten “Yük olmayalım. Nasıl katkıda bulunabiliriz?” şuuru taşıyorlar. Taraflar iyi niyetli olunca güven içerisinde yaşamak ve gelecek nesiller için yaşanabilir bir dünya kurmaktan daha güzel ne olabilir ki!</p>
<p style="font-weight: 400;">
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
