Hayatını Mevlevîlik Öğretisine Adayan Bir Entelektüel: Şefik Can

Recep Atıcı

Açılış

"Sesi-soluğu, vâridâtı, aşk u heyecanı ve insanlığa vâdettikleriyle çağları aşan öyle yüce kametler vardır ki, üzerlerinden asırlar geçse de onlar hep taze ve canlıdırlar. Zaman onları eskitemez, hâdiseler onlara renk attıramaz ve muhalif rüzgârlar onları asla solduramaz."

Makalenin Özü

Ömrünü Hazreti Mevlânâ’nın sevgi, hoşgörü ve aşk iklimini asrımıza taşımaya adayan Şefik Can; askerlik disiplinini edebiyat ve tasavvuf inceliğiyle yoğuran müstesna bir entelektüeldir. Tâhirü’l-Mevlevî’nin feyzinden beslenerek son devrin en mühim Mesnevîhanlarından biri olmuş, on dokuz yıl süren titiz bir emekle Mesnevî şerh ve tercümesini tamamlamıştır. İlim, çok dillilik ve engin kütüphanesini mahviyet ahlakıyla taçlandıran Can, hakiki bir gönül eridir. Onun hayatı, manevî mirasımıza hürmet ve vefanın seçkin bir numunesidir.

Askerî nizam ile tasavvufî edep ve aşkı birleştirerek ilim yolunda sebat göstermek.
Hazreti Mevlânâ’nın evrensel sevgi ve Kur’ân merkezli mesajını asrımıza taşımak.
On dokuz yıllık sabırlı bir emekle Mesnevî şerh ve tercümesini tamamlayarak nesillere miras bırakmak.
Asrın yaşayan mânevî dinamiklerine karşı derin bir hürmet, tevazu ve kadirşinaslık beslemek.

Makaleden Çıkarılabilecek 3 Temel Esas

Hakiki ilim ve irfan, engin bir bilgi birikimini derin bir mahviyet ve edeple buluşturabilmektir.
Manevî mirasa hizmet, popüler heveslerle değil; bir ömür boyu sabırlı, disiplinli ve titiz bir cehd ile mümkündür.
Gönül insanları, zaman ve mekân farkı gözetmeksizin hakikat ve muhabbet ortak paydasında birbirini tanır ve takdir eder.

Sohbet Soruları

Şefik Can’ın askerlik mesleğinin yanında edebiyata ve tasavvufa gösterdiği aşk derecesindeki tutku, bize gayret ve azim hususunda ne öğretir?
Mesnevîhan Tâhirü’l-Mevlevî ile yaşanan "emanet kitap" hadisesi ve yıllar sonra kurulan hoca-talebe bağı, edep ve sabır açısından nasıl okunmalıdır?
Şefik Can’ın Hocaefendi’nin takdim yazısı karşısında sergilediği mahviyet ve kadirşinaslık tavrı, ilim erbabı arasındaki haset hastalığına nasıl bir ilaçtır?
Asrımızın maddeci ve yüzeysel girdapları içinde, Hazreti Mevlânâ’nın ve Şefik Can’ın temsil ettiği gönül ve aşk ufkunu nasıl kuşanabiliriz?

Dikkat Çekici Notlar

On Dokuz Yıllık Emek: Şefik Can, Mesnevî tercüme ve şerhini aslına sadık kalarak ve anlaşılması güç beyitleri açıklayarak tam 19 senede tamamlamıştır.
Çok Dilli Entelektüel: Arapça, Farsça, İngilizce ve Fransızcanın yanı sıra kendi kendine öğrendiği Rusça için gramer kitabı kaleme almıştır.
On Bin Ciltlik Miras: Biriktirdiği yaklaşık on bin ciltlik paha biçilmez el yazması ve nadir eseri ömrünün son demlerinde Fatih Üniversitesine bağışlamıştır.
Üçler Kabristanı: 96 yaşında vefat eden Can, vasiyeti üzerine Konya’da Mevlânâ Müzesinin hemen yanındaki tarihî Üçler Kabristanı’na defnedilmiştir.

Kavram Sözlüğü

Mesnevîhan: Mevlânâ’nın Mesnevî adlı şaheserini usul ve erkânına göre okuma, şerh etme ve talebelerine aktarma icazetine sahip yetkin üstat.
İnsan-ı Kâmil: Nefis terbiyesi ve manevî seyr u sülûk ile ahlâk-ı hamîdeye ulaşıp ilâhî vasıfları hayatında temsil eden olgun insan.
Sertarîk: Mevlevî dergâhlarında Çelebi Efendi’den sonra gelen, dervişlerin seyr u sülûk ve manevî eğitimlerinden mesul olan kıdemli rehber.
Şeb-i Arûs: Mevlevîlikte Hazreti Mevlânâ’nın vefat gecesine verilen ve "Hakk’a vuslat / düğün gecesi" anlamına gelen vuslat tabiri.
Cevherfürûşân: Kıymetli mücevher ve incileri tanıyan, mânâ ve hakikat cevherlerinin gerçek değerini takdir edebilen mârifet ehli.
Mahviyet: İnsanın ulaştığı yüksek makam ve ilme rağmen kendi varlığını sıfır bilip Hakk’ın büyüklüğü karşısında erimesi.

Kur'ân, Hadîs, Risale ve Pırlanta Ufku

Kur'ân-ı Kerîm

"Bu Kur’ân, delilleri ile, fikirleri ve kalpleri aydınlatan basiret nurlarıdır iman edecek kimseler için hidâyet rehberi ve rahmettir."

Câsiye Sûresi, 45/20

Hadîs-i Şerîf

"Siz imân etmedikçe cennete giremezsiniz. Birbirinizi sevmedikçe de (tam) imân etmiş olmazsınız. Ben size bir şey göstereyim mi; onu yaparsanız sevişirsiniz? Aranızda selâmı ifşa edin."

Müslim, Îmân 93-94, no. 54

Risale-i Nur

"Risale-i Nur bir Bahr-ı Hakaik ve bir Sırr-ı Dekaik ve Kenzül Maarif ve Bahr-ül Mekârimdir. Risale-i Nur hastalara Şifahane-i Hikmet ve Mâ-i Zemzem, sağlara Maişet-i Hakikat ve Rîh-ı Reyhan ve Misk-i Anberdir."

Emirdağ Lâhikası - 1, Yirmiyedinci Mektub'dan

Pırlanta Serisi

"Gönül insanı, ufku, inancı ve davranışlarıyla tam bir ruh ve mânâ kahramanıdır. Onun derinlik ve enginliği, bilgi ve müktesebatıyla değil; gönül zenginliği, ruh safveti ve Hakk’a kurbeti itibarıyladır. O her zaman ... hakkı tutup kaldırma peşinde; ... inandıklarını yaşayan, yaşadıklarıyla başkalarına da örnek olan bir iman ve aksiyon insanıdır."

Çağ ve Nesil 8, Bir Gönül İnsanı Portresi