Topraktan Metal Toplayan Bitkiler

Rana Özçelik

Açılış

"Toprağa bir bitki ekelim ve hasat zamanı geldiğinde ondan metal elde edelim! Kulağa ilginç gelen bu fikir, fitomadencilik olarak adlandırılıyor. Bir bitki düşünün; normal bir bitkinin dayanamayacağı kadar yüksek miktarlardaki bu metalleri kendisine zarar vermeden depolayabiliyor."

Makalenin Özü

Tabiatta "hiperakümülatör" olarak isimlendirilen bazı harika bitkiler, topraktaki zehirli ağır metalleri bünyelerine zarar görmeden çekip depolayabilen mucizevî bir donanıma sahiptir. Fitomadencilik ve fitoremediasyon olarak adlandırılan bu biyolojik yöntemler, hem kirletilmiş toprakların tabii yollarla temizlenmesini sağlamakta hem de değerli metallerin geri kazanılmasına imkân tanımaktadır. Tabiattaki bu muazzam ekolojik temizlik vazifesi, İlâhî tanzim ve nizamın kusursuzluğunu gözler önüne serer. İnsan aklı, kâinat kitabındaki bu hikmetli kanunları örnek alarak çevre ve teknolojiye rehber kılmalıdır.

Hiperakümülatör bitkilerin ağır metalleri zarar görmeden depolama hikmetini tefekkür etmek.
Fitomadencilik ile düşük tenörlü topraklardan çevre dostu maden geri kazanımı sağlamak.
Fitoremediasyon yöntemiyle kirlenmiş ve zehirlenmiş arazileri tabii yollarla ıslah etmek.
Kâinat kitabındaki biyolojik kanunları teknoloji ve çevre ahlakına rehber edinmek.

Makaleden Çıkarılabilecek 3 Temel Esas

Hiperakümülatör bitkiler, normalde zehirli olan metalleri bünyesinde toplayarak toprağı temizleyen İlâhî birer filtre vazifesi görür.
Fitomadencilik, geleneksel madenciliğin tabiata verdiği zararları azaltarak topraktaki madenleri tabii yollarla geri kazanma imkânı sunar.
Tabiattaki her biyolojik mekanizma, insanın teknolojik ve çevresel problemlerine kılavuzluk eden hikmetli bir rehberdir.

Sohbet Soruları

Normal şartlarda bir canlıyı zehirleyip öldürecek nikel ve kurşun gibi ağır metallerin bu bitkilere hiçbir zarar vermemesi, İlâhî kudret ve ilim açısından bize ne anlatır?
Yeryüzünde insanların kirlettiği toprakların yine bitkiler vasıtasıyla temizlenmesi (fitoremediasyon), kâinattaki "Kuddûs" ve "Hakîm" isimlerine nasıl ayna tutar?
Tabiatı sömürmek yerine kâinattaki fıtrî kanunları örnek alarak çevre dostu teknolojiler geliştirmek, insana emanet edilen halifelik mesuliyetiyle nasıl bağdaşır?
Toprağın derinliklerinden maden toplayan küçücük bir bitki kökü, insanın yaratılış gayesi ve şükür vazifesi hakkında bize nasıl bir ibret dersi verir?

Dikkat Çekici Notlar

Hektar Başına 55 Kilo: Avusturya’da yapılan saha araştırmasında Odontarrhena chalcidica bitkisi kullanılarak hektar başına yaklaşık 55 kilogram nikel elde edilmiştir.
Hiperakümülatör Gücü: Bu özel bitkiler, normal canlılar için ölümcül olan nikel, kadmiyum ve kurşun gibi ağır metalleri bünyesinde güvenle biriktirebilmektedir.
Maden Atıklarını Islah: Fitomadencilik, geleneksel madenciliğin yerine geçmekten ziyade metal oranı düşük topraklarda ve maden atıklarında tamamlayıcı çevre dostu bir yöntemdir.
Fitoremediasyon: Ağır metallerle kirlenmiş ve zehirlenmiş toprakların bitkiler vasıtasıyla hiçbir kimyasal kalıntı bırakmadan tabii olarak temizlenmesi yöntemidir.

Kavram Sözlüğü

Fitomadencilik: Ağır metalleri bünyesinde biriktiren bitkilerin yetiştirilip hasat edilmesiyle topraktan metal geri kazanımı sağlayan biyolojik yöntem.
Hiperakümülatör: Topraktaki ağır metalleri normal bitkilere kıyasla yüzlerce kat daha fazla toplayabilen ve bundan zarar görmeyen özel bitki türü.
Ağır Metal: Kurşun, nikel, kadmiyum gibi yüksek yoğunluğa sahip, tabiatta biriktiğinde canlılar için toksik etki yapan elementler.
Zât-ı Bâ-Kemâl: Sonsuz kemâl, kusursuzluk, kudret ve hikmet sahibi olan Yüce Yaratıcı (Allah Teâlâ).
Mizan: Kâinattaki canlı-cansız bütün varlıklar arasında kurulan hassas ölçü, nizam ve ekolojik denge.

Kur'ân, Hadîs, Risale ve Pırlanta Ufku

Kur'ân-ı Kerîm

"Görmez misin ki Allah gökten bir su indirir. Onunla rengârenk, çeşitli meyveler yetiştiririz. Dağlardan da beyaz, kızıl, simsiyah ve türlü türlü renklerde yollar var etmişizdir."

Fâtır Sûresi, 35/27

Hadîs-i Şerîf

"Kim, ilim tahsil etmek için yola çıkarsa, o ilim sebebiyle, Allah o kimseye, cennete giden yolu kolaylaştırır."

Nevevî, Kırk Hadis, 36

Risale-i Nur

"Gayet intizamlı ve mizanlı ve hikmetli olan şu mevcudat, nihayetsiz Kadîr ve Hakîm bir Zâtın İcadıdır denilmezse, tabiata verilse, o vakit tabiat, nebatatın menşei ve meskeni olan ... bir parça toprakta, milyarlar adedince ayrı ayrı makinaları ve matbaaları yerleştirmeli ki; o toprak, her türlü nebatatın menşei ve meskeni olabilsin..."

Lem’alar, Fihrist, Yirmi Üçüncü Lem’a’nın özeti