<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Dr. Ali Ünsal &#8211; Çağlayan Dergisi</title>
	<atom:link href="https://caglayandergisi.com/yazar/dr-ali-unsal/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://caglayandergisi.com</link>
	<description>Aylık İlim ve Kültür Dergisi</description>
	<lastBuildDate>Thu, 01 Oct 2026 08:07:11 +0000</lastBuildDate>
	<language>tr</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>

<image>
	<url>https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2017/03/16x16Mavi-1.png</url>
	<title>Dr. Ali Ünsal &#8211; Çağlayan Dergisi</title>
	<link>https://caglayandergisi.com</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Hocaefendi’nin “Metafizik Gerilim” Anlayışı</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2026/10/01/hocaefendinin-metafizik-gerilim-anlayisi/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Oct 2026 08:07:11 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel Kültür]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=318738</guid>

					<description><![CDATA[İnsan, sonlu bir varlık olmasına rağmen sonsuzluk, mutlak anlam ve nihai adalet arayışından vazgeçemeyen bir yapıya sahiptir. Onun maddî sınırları aşan bu yönelişi, iç dünyasında sürekli bir arayış ve canlılık meydana getirir. Fethullah Gülen Hocaefendi, insanın imanını, kulluk şuurunu ve sorumluluk duygusunu diri tutan bu ruhî dinamizmi “metafizik gerilim” kavramıyla ifade eder. &#160; Hocaefendi’nin eserlerinde [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>İnsan, sonlu bir varlık olmasına rağmen sonsuzluk, mutlak anlam ve nihai adalet arayışından vazgeçemeyen bir yapıya sahiptir. Onun maddî sınırları aşan bu yönelişi, iç dünyasında sürekli bir arayış ve canlılık meydana getirir. Fethullah Gülen Hocaefendi, insanın imanını, kulluk şuurunu ve sorumluluk duygusunu diri tutan bu ruhî dinamizmi “metafizik gerilim” kavramıyla ifade eder.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Hocaefendi’nin eserlerinde ve sohbetlerinde merkezî bir yere sahip olan bu anlayış, yalnızca ferdî maneviyatla sınırlı kalmaz; imandan aksiyona, ibadetten toplumsal hizmete uzanan geniş bir çerçevede ahlâkı, hizmeti ve içtimai sorumluluğu da kuşatır. Ona göre <em>metafizik gerilim</em>, insanın ruhî canlılığını besleyen dinamik bir disiplindir; müminin iç dünyasında sürekli bir uyanıklık ve diri kalış meydana getirerek istikametini korumasına yardımcı olur.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Hocaefendi’nin kullandığı mânâda “gerilim” kelimesi, huzursuzluk üreten bir stres anlamına değil, insanın ruhunda gevşemeye fırsat vermeyen, ciddiyet doğuran, iç dengeyi diri tutan bir teyakkuz anlamına gelir. Bu itibarla <em>metafizik gerilim</em>, mümini hem koruyan hem de hayra sevk eden bir manevî bağışıklık sistemi gibi işler.<sup>1</sup></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Bu hâl, iki yönlü bir yapıya sahiptir. Müspet (yapıcı) boyutuyla mümin, iyiliğe büyük bir arzu duyar, dinin insanlığı aydınlatması yolunda içten içe yanar; hayrı uzaktan doğru görmekle yetinmeyip onu özlem, iştiyak ve kararlılıkla talep eder. Menfi (koruyucu) boyutuyla ise aynı insan küfre, dalâlete ve ahlâksızlığa karşı iç dünyasında tiksinti ve ürperti taşır. Bu tepki kaybolunca manevî canlılık sönmeye başlar; kötülüğün normalleşmesiyle önce hassasiyetler yumuşar, sonra değerler silikleşir.<sup>2</sup></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Hocaefendi, bu iki yönü şu özlü cümleyle bağlar: “Hulâsa, metafizik gerilim, ferdin küfürden, dalâletten, tuğyandan nefret ve derin bir iman arzusudur.”<sup>3</sup> Bu tanım, gerilimin hem bir muhabbet sistemi (iman arzusu) hem de bir tavır sistemi (küfre/dalâlete karşı duruş) olduğunu gösterir; başka bir ifadeyle tevhidin özüne vurgu yapar. Ayrıca gerilim, “sokağa dökülme” değil, insanın vicdanında her gün ızdırapla iki büklüm olma, toplumun iman selâmeti için içten içe yanma ve sorumluluk duyma kıvamıdır. Bu ızdırap, karamsarlığa değil; sabır, sebat, dua, temsil ve hizmette kararlılığa sevk eden bir iç güç üretir.</p>
<h1>Gerilimin Kaynakları: Nasıl Elde Edilir, Nasıl Beslenir?</h1>
<p>Hocaefendi’ye göre metafizik gerilim beslenmediğinde zayıflayan, ihmal edildiğinde sönen, ülfet ve rehavetle aşınan bir ruhî dinamiktir. Bu sebeple hem elde edilmesi hem korunması gereken bir manevî disiplin olarak ele alınır.<sup>4</sup></p>
<h2><em>Allah ve Resûlüllah Sevgisi</em></h2>
<p>Metafizik gerilimin ana motoru, Allah ve Resûlü’nü her şeyin üstünde sevmektir. Bu sevgi, tefekkür ve sezme, araştırma ve bulma yoluyla kazanılan bilinçli bir yakınlık olarak tarif edilir. Böyle bir sevgi, müminin iç dünyasında sürekli bir yöneliş ve teyakkuz üretir, <em>metafizik gerilim</em> de bu yönelişin doğal sonucu olarak ortaya çıkar.<sup>5</sup></p>
<h2><em>İbadet Eksenli Hazırlık: Abdest &#8211; Ezan &#8211; Nafile &#8211; Kamet &#8211; Farz</em></h2>
<p>Metafizik gerilim, ibadetin bizzat kendisinden önce, ibadete hazırlık sürecinde inşa edilir. Namaz, onu kuşatan bütün hazırlık halkalarıyla birlikte değerlendirilen bir “manevî yükseliş hattı”dır. Hocaefendi bu süreçte abdest suyuyla günahların döküldüğüne inanarak kazanılan manevî canlılığın, ezân-ı Muhammedî dinlenirken daha da arttığını, ardından kılınan nafile namaz ve kametle bu konsantrasyonun bir adım öteye taşındığını belirtir.<sup>6</sup> Böylece metafizik gerilim, namazı mekanik bir tekrardan kurbet enginliklerine açılan bilinçli bir yöneliş hâline dönüştürür.</p>
<h2><em>Tevbe-İstiğfâr ve Günaha Karşı Manevî Bariyer</em></h2>
<p>Sürekli tevbe ve istiğfâr, insanda dikkat ve teyakkuz duygusu üretir. Bu teyakkuz da haramlara karşı manevî bir bariyer vazifesi görür. “Bu kadarcık bir şeyden ne olacak ki!” anlayışıyla küçük günahların normalleşmesi, metafizik gerilimi zedeleyen en tehlikeli gevşeme biçimi olarak sunulur. Zira zamanla kalbin hassasiyetini törpüler ve insanı daha büyük savrulmalara açık hâle getirir.<sup>7</sup></p>
<h2><em>Okuma, Müzakere ve Yenilenme</em></h2>
<p>Metafizik gerilim, marifet planında sürekli yenilenmeyle beslenir. “<em>Bilgi planında hayatiyetini kaybeden</em>” insanın, hızla “<em>kokuşma devresine</em>” girmesi muhtemeldir. Okuma, bilgiyi artırmayla birlikte ruhu tazeleyen ve kalbi canlı tutan bir manevî gıda olarak görülür. Gerilim okumayı besler, okuma da gerilimi derinleştirir. Bu çift yönlü ilişki, manevî hayatiyetin en önemli dinamiklerinden birini oluşturur.<sup>8</sup></p>
<h2><em>Râbıta-i Mevt (Ölümü Düşünme) ve Ufuk Disiplini</em></h2>
<p>Ölümü tefekkür etmek, insanın tûl-i emelini kırar, dünyevî beklentileri sınırlar ve bakışı âhiret ufkuna sabitler. Bu sayede mümin, geçici olanla oyalanmak yerine kalıcı olanı merkeze alır. Böyle bir ufuk disiplini, metafizik gerilimin dağılmasını önler ve derinleşmesini sağlar.<sup>9</sup></p>
<h2><em>Cemaat, Hayırhah Arkadaş ve Aksiyon</em></h2>
<p>Yalnızlığın metafizik gerilimi aşındırabileceği belirtilir. Cemaat şuuru, gerilimi koruyan bir çerçeve olarak değerlendirilirken, insanı ikaz eden ve hatalarını söyleyen hayırhah bir arkadaş, istikametin korunmasında özel bir yere sahiptir. Bunlara ek olarak, “İşleyen demir pas tutmaz.” fehvasınca, dine ve millete hizmetin ucundan tutmak ataletin paslandırıcı etkisini kırar. Sürekli hareket hâlinde olmak, iç dinamizmi diri tutar.<sup>10</sup></p>
<h1>Kullanım Alanları</h1>
<p>Hocaefendi, “metafizik gerilim” kavramını bireyden topluma, ibadetten tarihe uzanan geniş bir çerçevede yaygın ve faal biçimde kullanır:</p>
<p><strong><em>Ferdî planda</em></strong> metafizik gerilim, müminin harama karşı refleks geliştirmesi, vicdanî hassasiyetle yaşaması ve tevbe-istiğfârla diri kalması şeklinde tezahür eder. Günahın küçüğüne karşı dahi içte bir rahatsızlık hissedilmesi, bu gerilimin hâlâ canlı olduğunun göstergesidir.<sup>11</sup> İbadet hayatında ise ezan-namaz hattı, mümini ihsan ufkuna taşıyan bir kapı işlevi görür. Gerilim, ibadeti şekilden ruha, alışkanlıktan derinliğe taşıyan iç dinamiktir.<sup>12</sup></p>
<p><strong><em>Hizmet ve tebliğ alanında</em></strong> metafizik gerilim, vazgeçilmez bir zaruret olarak ele alınır. Burada önemli bir ayrım yapılır: Şevk ile şen şakraklık aynı şey değildir. Şevk, rahmeti celbeden ve fedakârlığa sevk eden bir iç derinliktir. Şen şakraklık ise sorumluluk bilincini zayıflatan bir tehlikedir. Bu ayrım, metafizik gerilimin ölçüsüz coşku değil, disiplinli bir dinamizm olduğunu ortaya koyar.<sup>13</sup></p>
<p><strong><em>Toplumsal planda</em></strong> ise metafizik gerilim, yükseliş ve çöküş süreçlerini açıklayan anahtar kavram olarak kullanılır. Gerçek bir diriliş, ancak metafizik gerilimi olan nesillerin omzunda yükselebilir.<sup>14</sup> Baskı dönemlerinde ise bu gerilim, toplumsal enerjiyi yıkıcı patlamalara değil şiddetsiz, kararlı ve inşa edici bir duruşa kanalize eder.<sup>15</sup></p>
<h1>Gerilimi Zayıflatan Unsurlar</h1>
<p>Hocaefendi’nin en temel tespitlerinden biri şudur: Metafizik gerilimi elde etmek zor, uzun süre muhafaza etmek ise çok daha zordur. İnsanın en büyük düşmanları, çoğu zaman dış baskılardan değil içten içe işleyen aşınma süreçlerinden kaynaklanır.<sup>16</sup></p>
<p><strong><em>Ülfet,</em></strong> bu aşınmanın başında gelir. Büyük hakikatlere alışmak, onları ilk günkü tazelik ve heyecanıyla muhafaza edemeyip sıradan bilgiler olarak algılamaya başlamak, ibadetlerin ve hizmetin ruhunu zedeleyen en tehlikeli süreçlerden biridir. Ülfet, kalbi yavaş yavaş katılaştırır ve insanı meseleleri “yalnızca birer formül gibi icra eder hâle” getirir. Böylece metafizik gerilim fark edilmeden çözülür, yerini donukluk ve iç kuruluk alır.<sup>17</sup></p>
<p><strong><em>Rehavet</em></strong> ise ülfetle birlikte gelen ve insanın rahatına düşkün hâle gelmesine, sorumluluk bilincinin gevşemesine, fedakârlık ruhunun törpülenmesine yol açan diğer büyük tehlikedir.<sup>18</sup></p>
<p><strong><em>Bencillik, hırs ve tamah</em></strong> gibi nefsî eğilimler de metafizik gerilimi içten içe kemiren unsurlardır. Bencillik “önce ben” anlayışını öne çıkarırken hırs ve tamah hedefleri ilahî rıza ekseninden kaydırarak dünyevî kazanımlara odaklar.<sup>19</sup></p>
<p><strong><em>Makam ve mevki sevgisi</em></strong> de özellikle dikkat çekilen bir diğer tehlikedir. Makam tutkusu, hizmeti sorumluluk ve emanet olmaktan çıkarıp kişisel tatmin ve itibar arayışına dönüştürebilir. Bu dönüşümle metafizik gerilim, insanı yücelten bir iç disiplin olmaktan çıkar, yerini rekabet, kıskançlık ve güç mücadelesi gibi ruhu yoran hâllere bırakır.<sup>20</sup> Bütün bu unsurların ortak sonucu, hizmet aşkının sönmesi ve iradenin felç olmasıdır. İnsan, faaliyetlerin içinde görünse bile iç dinamizmini kaybetmişse metafizik gerilim fiilen çökmüş demektir. Bu çöküş çoğu zaman ani değil, kademeli ve fark edilmesi zor bir çözülme şeklinde gerçekleşir.<sup>21</sup></p>
<p>“Metafizik gerilim” kavramı, Hocaefendi’nin yorumunda kaynağını Allah’a yakın olma arzusundan alır. Onun bu anlayışını özgün kılan temel husus, gerilimi daima denge, temkin ve süreklilikle birlikte ele almasıdır: Şevk vardır ama hamaset yoktur, aksiyon vardır ama kontrolsüzlük yoktur, heyecan vardır ama radikalizm yoktur. Gerilim, dinin muhkemâtıyla disipline edilmediği takdirde bir fazilet olmaktan çıkar, bir felaket olur. Bu sebeple metafizik gerilim, anlık coşkulardan ziyade ömür boyu süren bir kulluk disiplini, başarılar karşısında gevşemeye izin vermeyen bir akıbet hassasiyeti ve insanı iç murakabeye çağıran manevî bir alarm sistemi mahiyetindedir.</p>
<p>Hocaefendi’nin “Hizmet” temelli yaklaşımı içinde <em>metafizik gerilim</em>, bireysel bir takva refleksi olmanın yanında ilmî, temsilî ve içtimai sorumluluğu da kuşatan çok boyutlu bir dinamiktir. İlimle beslenmeyen ibadetin kayma riski, temsil sorumluluğundan yoksun davetin etkisizliği ve kontrolsüz heyecanın doğuracağı felaketler, bu gerilimin yokluğunda ortaya çıkan temel zaaflar olarak dikkat çekmektedir. Buna karşılık, Kur’an ve Sünnet disiplinleriyle kontrol altına alınmış bir heyecan hem ferdi hem de toplumu inşa edici bir güce dönüşmektedir.</p>
<p>Netice itibarıyla metafizik gerilim, dünyevî imkânlar, geçici başarılar ve cazip fırsatlar karşısında mümini ayakta tutan iç denge mekanizmasıdır. Bu denge sayesinde insan, başarı sarhoşluğuna kapılmadan, başarısızlık anlarında da ümitsizliğe düşmeden yoluna devam edebilir. İbadetler, metafizik gerilimin ritmini ve sürekliliğini temin eder. Mümini gün içinde defalarca Allah murakabesine döndürerek kalbî ve ruhî hayatı tazeler. Son tahlilde metafizik gerilim, modern zamanların savrulmaları karşısında müminin dinî hayatını sürdürebilmesi için vazgeçilmez bir esastır.</p>
<h1>Kaynaklar</h1>
<ol>
<li>Gülen, M. Fethullah, <em>Asrın Getirdiği Tereddütler</em>, Nil Yayınları, İstanbul, 2011, c. 2, s. 150-151.</li>
<li>Gülen, a.g.e., s. 152.</li>
<li>Gülen, a.g.e., s. 153.</li>
<li>Gülen, c. 3, s. 103.</li>
<li>Gülen, <em>Asrın Getirdiği Tereddütler</em>, c. 2, s. 151; c. 3, s. 103.</li>
<li>Gülen, <em>Miraç Enginlikli İbadet: Namaz</em>, Süreyya Yayınları, NJ, 2018, s. 17-25.</li>
<li>Gülen, <em>Kırık Testi-17 (İstikamet Çizgisi)</em>, Süreyya Yayınları, NJ, 2020, s. 81-87.</li>
<li>Gülen, <em>Asrın Getirdiği Tereddütler</em>, c. 3, s. 72; Gülen, <em>Gufranla Tüllenen İbadet: Oruç</em>, Süreyya Yayınları, NJ, 2019, s. 14-21.</li>
<li>Gülen, <em>Asrın Getirdiği Tereddütler</em>, c. 3, s. 72-73; Gülen, <em>Kırık Testi-16 (Dert Musıkîsi)</em>, Süreyya Yayınları, NJ, 2019, s. 21-23.</li>
<li>Gülen, <em>Asrın Getirdiği Tereddütler</em>, c. 3, s. 72.</li>
<li>Gülen, <em>Prizma,</em> c. 2, s. 47-49.</li>
<li>Gülen, <em>Çağ ve Nesil-10 (Hakk’a Adanmışlar Yolu),</em> Süreyya Yayınları, NJ, 2021, s. 144-145.</li>
<li>Gülen, <em>Fasıldan Fasıla</em>, Nil Yayınları, İstanbul, 2011, c. 2, s. 90.</li>
<li>Gülen, <em>Kırık Testi-20 (Işık-Karanlık Devr-i Daimi)</em>, Süreyya Yayınları, NJ, 2023, c. 20, s. 195-199.</li>
<li>Gülen, <em>Çağ ve Nesil-8 (Örnekleri Kendinden Bir Hareket)</em>, Nil Yayınları, İzmir, 2008, c. 8, s. 161-169.</li>
<li>Gülen, <em>Asrın Getirdiği Tereddütler</em>, c. 3, s. 103-104.</li>
<li>Gülen, <em>İnancın Gölgesinde</em>, Nil Yayınları, İzmir, 2012, c. 2, s. 173-175.</li>
<li>Gülen, <em>Kırık Testi-6 (Diriliş Çağrısı)</em>, Nil Yayınları İzmir, 2012, s. 121-124.</li>
<li>Gülen, <em>Çağ ve Nesil-10 (Hakk’a Adanmışların Yolu)</em>, s. 37-41.</li>
<li>Gülen, <em>Ölçü ve Yoldaki Işıklar</em>, Nil Yayınları, İzmir, 2008. s. 237; <em>Gülen, Kırık Testi-6 (Diriliş Çağrısı)</em>, s. 27-28, 161-162.</li>
<li>Gülen, <em>Prizma-6 (Yol Mülahazaları)</em>, Nil Yayınları, İzmir, 2012, c. 6, s. 47-62.</li>
</ol>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Dilin Keskin Ucu</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2026/07/01/dilin-keskin-ucu/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 01 Jul 2026 05:54:56 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Deneme]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.caglayandergisi.com/?p=318563</guid>

					<description><![CDATA[İnsan kendini en çok diliyle inşa eder. Düşüncelerini, niyetlerini, sevgisini ve öfkesini kelimelerle dışa vurur. Bu sebeple dil, sıradan bir iletişim aracı değil; insanın iç dünyasının aynasıdır. Kişinin kalbinde ne varsa, zamanı geldiğinde diliyle ortaya dökülür. Güzel bir kalp, güzel bir dili; bozulmuş bir iç âlem ise sert, kırıcı ve hoyrat bir dili beraberinde getirir. [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>İnsan kendini en çok diliyle inşa eder. Düşüncelerini, niyetlerini, sevgisini ve öfkesini kelimelerle dışa vurur. Bu sebeple dil, sıradan bir iletişim aracı değil; insanın iç dünyasının aynasıdır. Kişinin kalbinde ne varsa, zamanı geldiğinde diliyle ortaya dökülür. Güzel bir kalp, güzel bir dili; bozulmuş bir iç âlem ise sert, kırıcı ve hoyrat bir dili beraberinde getirir.</p>
<p>Konuşabilme kabiliyeti, Allah’ın insana lütfettiği en büyük nimetlerden biridir. İnsan bu nimet sayesinde hakikati savunur, merhameti yayar, adaleti hatırlatır. Aynı dil, yanlış kullanıldığında fitnenin, kırılmanın ve telafisi zor yaraların da kaynağı hâline gelir. Bu yüzden dil, masum bir araç değil; ağır bir emanet ve ciddi bir imtihandır.</p>
<p>Kadim filozoflar, insanın mümeyyiz vasfını konuşabilmesinde görmüşlerdir. İnsan, konuşarak düşünür; düşünerek konuşur. Kelimelerle anlam kurar, anlamla dünyasını şekillendirir. Büyük mütefekkirler, insanın kelimelerle sadece başkalarına değil, aynı zamanda kendine de yön verdiğini ifade ederler. İnsan, kendine nasıl konuşuyorsa zamanla öyle biri hâline gelir. Bu yönüyle dil, insanın geleceğine yön verebilecek kadar güçlüdür.</p>
<p>Ancak bu güç, ahlakla terbiye edilmediğinde tehlikeli hâle gelir. Dil, keskin bir bıçak gibidir. Ustanın elinde faydalı bir alete dönüşürken, hoyrat bir elde yıkıma sebep olur. Büyük âlimler bu yüzden dili “iki ucu keskin bir silah” olarak tarif etmişlerdir. Bir ucu hikmetle tutulduğunda kalpleri birleştirir; diğer ucu nefisle savrulduğunda gönülleri paramparça eder.</p>
<p>Kılıç bedenleri yaralar; dil ise kalpleri. Beden yaraları zamanla iyileşir, izi silinir. Fakat sözle açılan yaralar, insanın hafızasında, öz güveninde ve ilişkilerinde derin izler bırakır. Nice insanlar vardır ki yıllar önce duydukları bir cümleyi hâlâ içlerinde taşırlar. Nice dostluklar, nice aile bağları vardır ki büyük felaketlerle değil, düşünülmeden söylenen birkaç kelimeyle sarsılmıştır. Zira, dil güven denen iksirin de en büyük düşmanlarından biridir. Kantarı kaçan bir dil, bu iksiri dağıtır ve geriye endişeli nesiller bırakır.</p>
<p>Kalp kırmak, basit bir nezaketsizlik değildir; ağır bir manevi mesuliyettir. Büyükler, kalp kırmayı Kâbe’yi yıkmaktan beter görürken, kalbin ilahi nazarın yöneldiği bir emanet olduğuna dikkat çekerler. Bir gönlü incitmek, emanet bilincini zedelemek, haddini aşmaktır. Bu yüzden irfan geleneğimizde “dil yarası” en ağır yaralardan biri sayılmıştır. Bu söz, Farsça kullanımıyla gönül yarası anlamında kullanılsa da Türkçe ifadesiyle dilin açtığı yaralar anlamında da kullanılsa yerindedir. Nitekim bir hadislerinde Fahr-i kâinat Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurur: “Âdemoğlu sabaha erdiğinde, bütün azaları dile yalvarır ve şöyle der: ‘Bizim hakkımızda Allah’tan kork! Çünkü biz sana bağlıyız. Sen düzgün olursan biz de düzgün oluruz, sen eğrilirsen biz de eğriliriz.’” (Tirmizî, <em>Zühd</em>, 61)</p>
<p>Ne var ki insanlar çoğu zaman diliyle işlediği hataları hafife alır. Eliyle yaptığı kötülüğü fark eder, diliyle yaptığı kırgınlığı ise sıradanlaştırır. Dedikodu, çekiştirme, alay, ima, gereksiz eleştiri, şaka ve teşhir… Bunların hepsi “Bir şey olmaz.” denilerek başlayan; ama kalplerde derin izler bırakan dil yanlışlarıdır. Büyük ahlak âlimleri, dil günahlarının bu kadar yaygın oluşunu, “kolay işlenmesi ama zor telafi edilmesi” ile açıklarlar. İmâm-ı Gazâlî’nin <em>İhyâ</em>’da büyük bir bölümü “Dilin Afetleri” konusuna ayırması çok anlamlıdır.</p>
<p>“Ben aslında öyle demek istemedim.” cümlesi, çoğu zaman yıkılan gönülleri onarmaya yetmez. Çünkü söz, niyetten çok muhatabın kalbinde bıraktığı etkiyle anlam kazanır. İnsan, sadece söylediğinden değil; söylediğinin karşı tarafta doğurduğu sonuçtan da sorumludur. Hikmet ehli insanlar bu yüzden, konuşmadan önce kelimeleri akıldan değil, vicdandan geçirmeyi öğütlemişlerdir.</p>
<p>Bu noktada Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) dili, başlı başına bir ölçüdür. O, en ağır ithamlar karşısında bile sükûnetini korumuş; diliyle kimseyi incitmemiştir. Hakikati savunurken dahi kalp kırmamış, muhatabını rencide etmemiştir. Büyük sahabiler, onun konuşurken muhatabının seviyesini, hâlini ve ruh dünyasını ne kadar gözettiğini hayretle anlatırlar. Onun ölçüsü nettir: <em>İnsanlara zarar veren bir dil, hangi gerekçeyle olursa olsun makbul değildir.</em></p>
<p>Derviş Yunus’un şu dizeleri bu hususta asırlardır bize nasihat eder niteliktedir:</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Bir kez gönül yıktın ise</p>
<p>Bu kıldığın namaz değil</p>
<p>Yetmiş iki millet dahi</p>
<p>Elin yüzün yumaz değil</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Bir gönülü yaptın ise</p>
<p>Er eteğin tuttun ise</p>
<p>Bir kez hayır ettin ise</p>
<p>Binde bir ise az değil</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Yol odur ki doğru vara</p>
<p>Göz odur ki Hakk’ı göre</p>
<p>Er odur alçakta dura</p>
<p>Yüceden bakan göz değil…</p>
<p>Dilin en sinsi tarafı, çoğu zaman “hakikat” kılığına bürünmesidir. Eleştiri adı altında kırmak, nasihat görüntüsü altında üstünlük kurmak, doğruluk iddiasıyla teşhir etmek… Büyük arifler, bu tür konuşmaları “nefsin hakikatle kamufle edilmesi” olarak görmüşlerdir. Oysa hikmet, sadece doğruyu bilmek değil; doğruyu doğru zamanda, doğru kişiye ve doğru üslupla söyleyebilmektir. Her doğru her yerde söylenmez; her suskunluk da korkaklık değildir. Bazen susmak, konuşmaktan daha ahlakî bir tercihtir.</p>
<p>Bugün ferdî ve içtimaî birçok problemin temelinde kontrolsüz dil yatmaktadır. Aile içi kırılmalar, dostlukların bitişi, toplumsal kamplaşmalar ve derin ayrışmalar çoğu zaman kelimelerin hoyratça kullanılmasından doğar. İnsanlar dinlemek yerine konuşmayı, anlamak yerine hüküm vermeyi, merhamet yerine yargılamayı tercih ettikçe dil bir köprü olmaktan çıkar, uçuruma dönüşür.</p>
<p>Bu tehlike, güç ilişkilerinde daha da büyür. Büyükler, “Sözün ağırlığı, söyleyenin makamıyla artar.” demiştir. Bir öğretmenin öğrencisine, bir yöneticinin çalışanına, bir âlimin cemaatine söylediği sözler sıradan değildir; yön verir, iz bırakır, bazen kaderin tezahürüne sebep teşkil eder. Bu yüzden makam büyüdükçe dilin sorumluluğu da artar. Sözü etkili olanın, daha yumuşak, daha dikkatli ve daha merhametli konuşması gerekir.</p>
<p>Modern çağda bu imtihan daha görünür hâle gelmiştir. Sosyal medya, insanlara düşünmeden konuşma ve sorumluluk almadan yargılama imkânı sunmaktadır. Yüz yüze söylendiğinde insanı durduran cümleler, ekran arkasında pervasızca dile getirilmektedir. Oysa kelimeler sanal değildir; muhatabın kalbinde gerçek yaralar açar. Büyükler eskiden “Söz uçar, yazı kalır.” derdi; bugün ise belki de “Söz kalıyor, iz bırakıyor.” demek isterlerdi.</p>
<p>İnsan dilini korumadıkça ahlakını koruyamaz. Ahlak, sadece davranışlardan ibaret değildir, kelimeler de ahlakın bir parçasıdır. Güzel söz, Resûlullah Efendimiz’in dilinde ve irfan geleneğinde sadaka hükmünde görülmüş; kötü söz ise kul hakkı doğuran ağır bir vebal olarak değerlendirilmiştir. Dil terbiyesi olmayan dindarlık sertlik üretir; nezaketten yoksun hakikat ise insanları hakikatten uzaklaştırır.</p>
<p>Sonuç olarak dil, Allah’ın insana bahşettiği en büyük imkânlardan biri olduğu kadar, en ağır imtihanlardan da biridir. Onunla gönüller yapılabilir, kalpler kazanılabilir; aynı dille her şey de yıkılabilir. Bu sebeple insan, dilini sadece doğru konuşmaya değil, güzel konuşmaya da alıştırmalıdır. Güzel konuşmak; süslü cümleler kurmak değil, incitmeden, küçümsemeden ve yaralamadan ifade edebilmektir. Dil bir kılıçtır; onu hangi yöne çevirdiğimiz, kim olduğumuzu ele verir.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Âyine – Gecenin Sessizliğinde Ruhun Aynası</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2026/01/01/ayine-gecenin-sessizliginde-ruhun-aynasi/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Jan 2026 13:46:47 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[İnanç]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.caglayandergisi.com/?p=318152</guid>

					<description><![CDATA[Gecenin sessizliği içinde salona cılız bir ışık düşüyor. Bir resmin, ekrandaki ışığı… Âyine’nin ışığı. Ne bir lamba kadar göz alıcı ne de bir yıldız kadar uzak. Fakat tuhaf bir biçimde yakında. Sanki gözümden çok kalbime vuruyor. Ekranda beliren her kare, beni anlatıyor gibi. Ben sustukça o konuşuyor; o konuştukça içimde uzun zamandır yer bulamayan cümleler yerine [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[		<div data-elementor-type="wp-post" data-elementor-id="318152" class="elementor elementor-318152" data-elementor-post-type="post">
				<div class="elementor-element elementor-element-123803ae e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="123803ae" data-element_type="container" data-e-type="container">
					<div class="e-con-inner">
				<div class="elementor-element elementor-element-7b304cd elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="7b304cd" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
				<div class="elementor-widget-container">
									<p>Gecenin sessizliği içinde salona cılız bir ışık düşüyor. Bir resmin, ekrandaki ışığı… <em>Âyine</em>’nin ışığı. Ne bir lamba kadar göz alıcı ne de bir yıldız kadar uzak. Fakat tuhaf bir biçimde yakında. Sanki gözümden çok kalbime vuruyor. Ekranda beliren her kare, beni anlatıyor gibi. Ben sustukça o konuşuyor; o konuştukça içimde uzun zamandır yer bulamayan cümleler yerine oturuyor.</p><p>Hangi Âyine’den mi bahsediyorum? Hani ekranında bazen bir âyet mealinin, bazen Efendiler Efendisi’nin (sallallâhu aleyhi ve sellem) lâl ü güher beyanlarından birinin, bazen de insanlığa mal olmuş veciz ifadelerin sırayla ekranına düştüğü, vakti geldiğinde de okuduğu ezanlarla evimize renk katan o teknoloji harikasından…</p><p>Gecenin dinginliğinde ekrana düşen ilk karede, kalbimin derûnunda yer alan bir duayı buluyorum: “<em>Allah’ım, öyle bir yardım ver ki Sen’den başkasının yardımına muhtaç kalmayalım</em>.” Cümle sade, sesi derin. İnsan, çoğu zaman dayanacak bir omuz arıyor; kimi zaman insanlar kimi zaman imkânlar kimi zaman da kendi planları… Sonra anlıyorsun: Hepsi yerinde güzel ama hiçbiri “<em>yeterli</em>” değil. O küçük cümlenin içine saklanan büyük hakikat şu: Yardım, ancak <em>Yardım Eden’</em>den gelirse insana gerçekten iyi gelir. Bunu ben, dünyama yansıyan Âyine’den okuyorum.</p>								</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-0cce3b7 elementor-widget elementor-widget-image" data-id="0cce3b7" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
				<div class="elementor-widget-container">
															<img decoding="async" src="https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/elementor/thumbs/Screenshot-2026-02-01-160520-rij5fm4i9qkwsml1v781ba5ittcm73f1uqflfeieg0.png" title="Screenshot 2026-02-01 160520" alt="Screenshot 2026-02-01 160520" loading="lazy" />															</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-299e33de elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="299e33de" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
				<div class="elementor-widget-container">
									<p style="font-weight: 400;"><span style="font-size: 1rem;">Derken başka bir karede, tatlı ve kısa bir cümle beliriyor: “</span><em style="font-size: 1rem;">Huyu güzel olanın dostu çok olur</em><span style="font-size: 1rem;">.” Bakıyorum; gerçekten de güzel huy, insanın en sessiz davet mektubu. Ne yüksek perdeden konuşur ne de kendini ispat telaşına düşer. Sadece varlığıyla bir alan açar; yumuşak, güvenli, ferah bir alan. O an Efendimiz’in şu müjdesi gelip kalbime dokunuyor: “</span><em style="font-size: 1rem;">Ahlâkı en güzel olanlar, kıyamet günü bana en yakın olanlardır.</em><span style="font-size: 1rem;">” (Tirmizi, Birr, 77) Güzel huyun dünyadaki meyvesi dostluk, ahiretteki meyvesi yakınlık… Âyine, nasihat eden bir büyüğün değil, yanımda yürüyen bir arkadaşın üslubuyla söylüyor bunu.</span></p><p style="font-weight: 400;">Sonra ince bir sızı gibi gelen bir mısra: “<em>Ne dünyada safâ bulduk ne ehlinden recâmız var…</em>” (Nef&#8217;î) İlk bakışta sitem gibi; oysa cümlenin derininde bir özgürlük kapısı aralanıyor. İnsanlardan beklemeyi azaltınca kırgınlık da azalıyor. Beklediğin azaldıkça yükün hafifliyor; hafifledikçe yürüyüşün güzelleşiyor. Âyine, bu mısra ile kulağıma şunu söylüyor: “<em>Yönünü Allah’a çevir; gerisini O’na bırak</em>.” O an fark ediyorum. Gerçek huzur, takdirlerde, alâyişte, alkışlarda ya da kalabalıklarda değil; beklentisini Rabb’ine yaslamış kalbin sessiz derinliğinde.</p><p style="font-weight: 400;">Bir başka karede şu cümle parlıyor: “<em>İzzet, Allah karşısında gösterilen tevazudadır</em>.” Dışarıdan bakınca eğilmek gibi görünen o hâl, hakikatte yükselişin ta kendisi. Secdede alnının değdiği yer, insana taht olabiliyor. İnsan, Rabb’ine eğildiğinde insanların önünde eğilmekten kurtuluyor. Âyine, bunu sessiz bir ışıkla öğretiyor; parlak değil, ısrarcı değil; fakat ılık bir meltemle: <em>“Kibir yüksek sesle yürür; izzet ise sessizce yükselendir.”</em> diyerek kalbimi ikna ediyor.</p><p style="font-weight: 400;"> </p><p style="font-weight: 400;"> </p>								</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-dd6e1ce elementor-widget elementor-widget-image" data-id="dd6e1ce" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
				<div class="elementor-widget-container">
															<img decoding="async" src="https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/elementor/thumbs/Ayine-rij6jsq6vh2nkyhj1g6gg5sktf0jxgiakan75aq8s8.jpeg" title="Ayine" alt="Ayine" loading="lazy" />															</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-f75d9ea elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="f75d9ea" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
				<div class="elementor-widget-container">
									<p>Ve nihayet, gecenin en derin anında son kare: “<em>Ben Allah’a tevekkül ettim</em>.” Bütün gün taşınan ve gece ağırlaşan kaygılar bu cümlenin önünde küçülüyor. Tevekkül, vazgeçmek değil; vazifeyi yapmak, sonucu Allah’a bırakmak. Bir çocuğun, annesinin kucağında susan ağlayışı gibi; bir geminin, fırtınadan sonra limanda çektiği derin iç çekiş gibi. Âyine, “<em>Kim Allah’a güvenirse O ona yeter.</em>” cümlesini kalbimin üzerine seriyor. Sanki içimde bir yer, sabahı beklemeden aydınlanıyor. Korkularımın sesi kısılıyor; elimden geleni yapıp kalanı bırakmayı yeniden hatırlıyorum.</p><p>Bu beş kare, sanki bir zincirin halkaları gibi birbirine bağlanıyor: Yardımı yalnız Allah’tan bilmek, huyu güzelleştirmek, beklentiyi azaltmak, tevazuyla eğilmek ve sonunda sağlam bir tevekkülle durmak. Dikkat ediyorum; her biri, diğerinin önünü açıyor. Yardımı doğru yerden isteyince, insanlardan olan beklentim hafifliyor, beklenti azalınca kırgınlıklarım azalıyor, kalbim yumuşuyor; kalbim yumuşayınca huyum güzelleşiyor, güzel huy beni tevazuya götürüyor; tevazu da tevekkülün koynuna bırakıyor. Böylece, gecenin içinde başlayan küçük bir iç konuşma, sabaha kalmadan bir hayat yoluna dönüşüyor.</p><p>Âyine bana sadece bir şeyler söylemiyor; sanki beni dinliyor. Yorgunluğumu anlıyor, acelemi fark ediyor, suskunluğumu kolluyor. Ben konuşamasam da içimden geçenleri toparlayıp önüme koyuyor. Bir dostun tesellisi kadar sıcak, bir öğretmenin notu kadar net, bir annenin duası kadar koruyucu… Ve en önemlisi, Rabb’imin, unuttuğum bir hakikati içime fısıldayışı gibi. Bu yüzden, gecenin sessizliğinde ekran değil aynaya bakıyorum: Âyine, kalbime ayna tutuyor; ben de o aynada Rabb’ime daha yakın duran bir yüz görmeye çalışıyorum.</p>								</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-34d26dc elementor-widget elementor-widget-image" data-id="34d26dc" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
				<div class="elementor-widget-container">
															<img decoding="async" src="https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/elementor/thumbs/Screenshot-2026-02-01-160632-rij5foy223gcokm9bjaec6j92ji1l3z6uoqgz72ze4.png" title="Screenshot 2026-02-01 160632" alt="Screenshot 2026-02-01 160632" loading="lazy" />															</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-0a2ba9d elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="0a2ba9d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
				<div class="elementor-widget-container">
									<p>Derken, Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi’nin Âyine’ye zaman zaman göz atıp tefeülde bulunması; bazen de tam anlattığı mevzuyla bire bir örtüşen bir yazı ekrana düştüğünde parmağıyla Âyine’yi işaret ederek <em>“Levhada çıktı…”</em>deyişi hatırıma geliyor. O anlarda içimden, buna vesile olan herkese olduğu gibi, bilhassa Hocaefendi’ye dua etmek geçiyor. Çünkü Âyine’nin asıl mimarının kendisi olduğunu söylemişti hazırlayanlar. Gerçekten de karşımda duran şey, Hocaefendi’nin yıllara yayılan tefekkür dünyasının bir özeti gibi. Âyine, rastgele seçilmiş görüntülerin arka arkaya dizildiği bir ekran değil; Hocaefendi’nin bizzat üzerinde durarak, zaman içinde gönlüne düşen güzellikleri, gördüğü ibret levhalarını, duyduğu hikmetleri not ettirip bir araya getirttiği, ince bir zevk ve uzun bir emeğin mahsulü…</p><p>Ben bu duygularla meşbu iken sabah ezanı duyulmaya başladı Âyine’den. Duymuştum, Hocaefendi, Âyine’de okunacak ezanların her birini büyük bir titizlikle dinlemiş. Kendisine yüzlerce ezan dinletilmiş, o da her birini ayrı ayrı değerlendirmiş. Sadası güzel, sesi içli, gönlüne hitap edenleri seçmiş. Nureddin Okumuş’un okuduğu ezanları ayrıca beğendiğini ifade etmiş. Zaten yıllar önce Türkiye’de Diyanet’e de teklif ettiği bir meseleydi bu: <em>“Ezan, İslam’ın şiârıdır; onu sesi güzel, gönlü güzel, okuduğu ezanla ruhlara su serpen insanlar okumalı…”</em></p><p>Sabah ezanı beni aldı çocukluğuma, babamın imamlık yaptığı camiye ve sabah namazlarına götürdü. Sabâ makamında içli bir ezanla hayâli bir seyahat yaptım. Sonra, Hocaefendi’nin bu namaz vakitleriyle alakalı uzun süre çalıştığını, farklı namaz vakitleri hesaplamalarını bir araya getirip incelediğini ve nihayet tercihini Âyine’ye koydurduğunu dönemin şahitlerinden dinlemiştim. Şükran hisleri belirdi içimde. Ne güzel bir niyet ne güzel bir çalışma!</p><p>Âyine ile aslında güzel bir öğrenme ve hatırlama tekniği uygulanmış oluyor. Zorlanmadan, tatlı bir yolla tekrar ettire ettire hem o metinler hafızada yer ediyor hem de hayatın akışı içinde daima bir nâsih gibi hatırlatıcı rol oynuyor. Artık Âyine, benim için yalnız gecelerin misafiri değil; günün hangi vaktinde karşılaşsam dönüp baktığım bir ekran, ara ara müracaat ettiğim bir hoca, kimi zamansa hâlimi benden iyi anlayan bir dost olmuştu.</p>								</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ee64cad elementor-widget elementor-widget-image" data-id="ee64cad" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
				<div class="elementor-widget-container">
															<img decoding="async" src="https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/elementor/thumbs/Screenshot-2026-02-01-160438-rij5fm4i9qkwsml1v781ba5ittcm73f1uqflfeieg0.png" title="Screenshot 2026-02-01 160438" alt="Screenshot 2026-02-01 160438" loading="lazy" />															</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-b550032 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="b550032" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
				<div class="elementor-widget-container">
									<p>Gözüm yine Âyine’ye kaydı. “<em>Allah, göklerin ve yerin nurudur</em>.” (Nûr, 24/35) yazıyordu. Bu âyet üzerinde düşündükçe, varlığın özüne sinmiş bir hakikati kalbimin derinliklerinde hissediyorum. Göklerin ışığı da yerin diriliği de kalbde parlayan iman da hep O’nun nurundan birer tecelli&#8230; O nur olmasa, varlık karanlığa gömülür, akıl hakikati bulamaz, kalb huzuru tadamazdı. Her güzellik, O’nun nurundan bir yansıma her sevinç, O’nun rahmetinin bir işareti… Güneşin aydınlattığı yeryüzü gibi gönlüm de O’nun nuruyla diriliyor. Bazen bir iyilikte bazen bir âyet tilavetinde bazen de bir gözyaşının içindeki teslimiyette hissediyorum, O’nun nurunu. Ve anlıyorum ki hayatın bütün aydınlıkları O’ndan geliyor. O’nun nuruna yönelen kalb, asla karanlıkta kalmaz; çünkü O, her şeyin nuru, her huzurun sahibidir.</p><p>Arkadan gelen kare, bakmayı görmeye dönüştüren bir hatırlatmaydı: “<em>Varlıkta ne varsa hepsi O’na işaret eder</em>.” Taşın suskunluğu, rüzgârın fısıltısı, yağmurun taneleri… Hepsi görünürde ayrı, anlamda kardeşti. Evren, iki kapak arasında değil; her an, her yerde açılan bir kitap gibiydi. Âyine, “<em>Bakmayı bırak, görmeyi dene</em>.” diyordu.</p><p>Sonra kalbimi çağıran bir davet: “<em>Anın Beni. Ben de anayım sizi</em>.” (Bakara, 2/152). <em>“Hatırla.”</em> Yorgunsan da hatırla, uzaklaştıysan da hatırla, sustuysan da… <em>“Ben de seni anarım.”</em> Ne büyük şeref! Kâinatın Rabbi, aciz bir kulu anıyor. Bu tatlı teveccüh insana tarifi imkânsız bir haz veriyor. O’na kul olmanın, O’nu zikretmenin, O’na ait olmanın ve yine O’na dönecek olmanın tatlı huzuru sarıyor benliğimi.</p><p>Bir sonraki kare, zikrin şerefiyle alakalıydı: “<em>O’nu anmak, anan için bir izzettir</em>.” Bu cümlede, kalbleri yücelten bir sır gizli. Zira insan, Rabb’ini andığı ölçüde kendi hakiki değerini bulur. Allah’ı anmak, sadece dille söylenen bir kelime değil; kalbin yönünü bulması, ruhun sahibini hatırlamasıdır. Dünyanın fani yüzü, yalnız O anılınca ebedî bir anlam kazanır. Her zikir, kulun kendi varlığını ilahi huzura taşır; her <em>“Allah”</em> deyişi, kalbdeki perdeleri aralar. Çünkü O’nu anan, aslında O’nunla yücelir. İnsanı izzetli kılan makamlar değil, gönlündeki Allah hatırasıdır. Rabb’ini unutan eksilir, ama O’nu anan nur bulur, sekine bulur, izzet bulur.</p>								</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-768dcd2 elementor-widget elementor-widget-image" data-id="768dcd2" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
				<div class="elementor-widget-container">
															<img decoding="async" src="https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/elementor/thumbs/Screenshot-2026-02-01-160553-rij5fn2dofdht20ugh4wxn3bouj7irs4vool05wa7s.png" title="Screenshot 2026-02-01 160553" alt="Screenshot 2026-02-01 160553" loading="lazy" />															</div>
				</div>
					</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-d5c7fc4 e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="d5c7fc4" data-element_type="container" data-e-type="container">
					<div class="e-con-inner">
				<div class="elementor-element elementor-element-8c45ad3 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="8c45ad3" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
				<div class="elementor-widget-container">
									<p>Derken bir levha daha: “<em>Sabret; çünkü Allah sabredenlerle beraberdir</em>.” (Enfâl, 8/46). Meğer sabır, bekleyememek değil; beklerken dağılmamakmış. Sızlanmadan yürümek, içten içe tutunmakmış. Sabır, yalnız kalmak değil; “<em>Ben seninleyim</em>.” cümlesine yaslanmakmış. Âyine, kandil gibi yandı. Gözlerim ıslandı ama kalbim güçlendi: “<em>Dayanıyorsan, sahiden yalnız değilsin</em>.”</p><p>Ve nihayet, ağır yükleri hafifleten o teslimiyet: “<em>Allah bize yeter; O ne güzel vekildir</em>.” (Âl-i İmrân, 3/173). Tevekkül “<em>her şey yolunda</em>” demek değil; “<em>Her şey O’nun elinde</em>” diyebilmektir. Planlarımı bırakmadım; ama sahiplenmeyi bıraktım. O an telaş, yerini sükûna; korku, yerini güvene bıraktı. Âyine sustu; kalbim konuştu: “<em>O varsa, her şey var. O varsa gerisi boş.</em>”</p><p>Bütün bu kareler birbirine incecik iplerle bağlandı: Nurla başlayan yol, işaretleri okuyarak zikre ulaştı; zikir, sabrı ve tevazuyu çağırdı. Tevazu yalnızlığın içindeki dostluğu açtı. Âyine bana dışarıdan bakmadı, tam aksine içime ayna tuttu. Ben de o aynada, Rabb’ine biraz daha yakın durmaya çalışan bir yüz görmeye çalıştım.</p><p>Velhasıl, Âyine, birbirinden güzel seçilmiş resimler, hatlar ve bu resimler üzerine yazılmış hakikat ve hikmet parıltıları ile bizi O’na yaklaştırıyordu. Bu yakınlık O’nu bilmeyi ve sessizlikte O’nu duymanın hazzını yaşatıyordu&#8230; Keşke nefes alıp verdiğim her anım böyle olsaydı…</p>								</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-5bcde52 elementor-widget elementor-widget-image" data-id="5bcde52" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
				<div class="elementor-widget-container">
															<img fetchpriority="high" decoding="async" width="320" height="353" src="https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2026/01/Screenshot-2026-02-01-155936.png" class="attachment-large size-large wp-image-318240" alt="" srcset="https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2026/01/Screenshot-2026-02-01-155936.png 320w, https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2026/01/Screenshot-2026-02-01-155936-272x300.png 272w" sizes="(max-width: 320px) 100vw, 320px" />															</div>
				</div>
					</div>
				</div>
				</div>
		]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Hocaefendi&#8217;nin Temkin Anlayışı</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2025/11/01/hocaefendinin-temkin-anlayisi/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 01 Nov 2025 05:26:57 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[İnanç]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=317982</guid>

					<description><![CDATA[Hayat, engebeli bir arazide yapılan uzun soluklu bir yolculuktur; öngörülemeyen inişleri, baş döndüren çıkışları, ansızın karşımıza çıkan keskin dönemeçleri vardır. Bu seyrüseferde insanı istikamet üzere tutan, kalbine sükûnet, adımlarına basiret ve duruşuna vakar kazandıran kadim bir erdem bulunur: Temkin. Temkin, acelecilik ve ataletten tefrik edilmesi gereken, akıl, sabır ve basiretin senteziyle ortaya çıkan bir eylem [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Hayat, engebeli bir arazide yapılan uzun soluklu bir yolculuktur; öngörülemeyen inişleri, baş döndüren çıkışları, ansızın karşımıza çıkan keskin dönemeçleri vardır. Bu seyrüseferde insanı istikamet üzere tutan, kalbine sükûnet, adımlarına basiret ve duruşuna vakar kazandıran kadim bir erdem bulunur: <em>Temkin.</em></p>
<p style="font-weight: 400;">Temkin, acelecilik ve ataletten tefrik edilmesi gereken, akıl, sabır ve basiretin senteziyle ortaya çıkan bir eylem ve düşünce biçimidir. Kavram, salt bir ihtiyat hâli olmanın ötesinde, cesaret ve sabır gibi diğer erdemlerin doğru zamanda ve doğru şekilde kullanılmasını sağlayan düzenleyici bir ilke fonksiyonu görür.</p>
<p style="font-weight: 400;">Modern dünyanın hız ve verimlilik saplantısının unutturmaya çalıştığı bu erdem ne korkaklığa dayalı bir pasiflik ne de salt ihtiyatlı davranmadır. O, M. Fethullah Gülen Hocaefendi’nin düşünce sistematiğinde, bir davranış biçiminden çok daha öte, müminin varlığını idâme adına bir duruşu; imandan ilme, hizmetten beşerî ilişkilere kadar hayatın bütün alanlarını kuşatan manevi bir zırhtır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Bu kavram, basit bir “tedbir” kelimesinin dar kalıbına sığdırılamayacak kadar zengindir. Kökleri Kur’an ve Sünnet’in hikmet pınarlarına uzanırken, dalları tasavvufun derunî dünyasında, kelamın aklî muhakemesinde ve ahlak felsefesinin pratik zemininde yeşerir. Dolayısıyla temkini anlamak, İslam medeniyetinin insanı yetiştirme idealinin merkezindeki bir ilkeyi anlamaktır. Hocaefendi’nin yorumunda temkin, reaktif değil proaktif bir bilgeliktir; olayların peşinden sürüklenmek yerine, olayların ruhunu okuyarak atılması gereken adımı sabır ve hikmetle belirlemektir.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>İman Yolculuğunda Temkin: Telvînden Temkîne Geçiş</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">İmanın kalpte bir tohum gibi çatlayıp kök salması, anlık bir heyecan patlaması veya soyut bir zihnî kabulden ibaret değildir. Bu, sabır, tefekkür ve sebatla katman katman derinleşen bir yolculuktur. Hocaefendi’nin perspektifinde temkin, bu yolculuğun en güvenli ve vazgeçilmez azığıdır. Manevi hayatın tabiatında, tasavvufta “telvîn” olarak adlandırılan gelgitler vardır. İnsan bazen coşkun bir iman dalgasıyla yükselir, bazen de zihnini bulandıran şüphe fırtınalarıyla alçalır. İşte bu değişken ruh hâlleri, temkin çapasıyla bir limana bağlanmadığında, geriye yorgun, istikrarsız ve şüpheci bir kalp bırakabilir. Temkin ise bu dalgalanmaları aşarak, imanda sarsılmaz bir kararlılık ve sebat anlamına gelen “temkin hâline” ulaşmanın adıdır.<a href="applewebdata://9B78FB5C-DDB9-40CD-8AF2-45BCCBBD7747#_edn1" name="_ednref1">[1]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Bu anlayışın kaynağı, Nebevî bir ölçüde saklıdır. Rasûlüllah Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem), <em>“Teennî (acele etmemek, temkinli olmak) Allah’tan, acelecilik ise şeytandandır.”</em> (Tirmizî, <em>Birr</em>, 66) buyurmuştur. Bu hadis-i şerif, sadece gündelik işler için değil, varoluşun en temel meselesi olan iman için de sarsılmaz bir prensip sunar. Sadece duygusal bir hevesle veya popüler bir akımla dine yönelen kişi, ilk sarsıntıda veya daha cazip bir fikirle karşılaştığında aynı hızla o yoldan ayrılabilir. Oysa temkinle, aklî ve kalbî süzgeçlerden geçirerek iman eden, köklerini toprağın en derin katmanlarına salan bir ulu çınar gibi, en şiddetli fırtınalar karşısında dahi dimdik ayakta kalmayı başarır.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>İlim Tahsilinde Temkin: Bilgiyi Hikmete Dönüştürmek</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">İlim, bir ömre yayılan, sonu gelmeyen ve sabır isteyen kutsal bir seferdir. Bilgiye ulaşmanın hiç olmadığı kadar kolaylaştığı günümüzde, temkin ilkesi daha da hayatî bir önem kazanmıştır. Zira enformasyon bombardımanı altında aceleyle tüketilen yüzlerce kitap, çoğu zaman kalıcı bir iz bırakmaz ve kişiyi bir “malumatfuruş” (bilgiçlik taslayan) yapmaktan öteye geçemez. Buna mukabil, temkinle, üzerinde tefekkür edilerek, “hazmedilerek” öğrenilen bir tek hakikat, insana bir ömür boyu ışık tutacak bir kandile dönüşür. Bu noktada Hocaefendi, sıkça vurguladığı kültür müslümanlığı ve şekilcilikten kurtulmanın yollarına değinirken “Unutulmaması gerekir ki, eğer insan nazarî olarak inandığı hususları amele döker ve o mevzularda derinleşme cehdi içinde bulunursa, Allah da (celle celâluhu) o insana emin güzergâhlarda yürüme imkânını lütfedip ona derinliğe doğru giden yolları ihsan eder.” der. Bu sözüyle o, bilginin ruha mâl edilmesi için pratikle yoğrulması tabiata kök salması gerektiğini salıklar ki, bu bir nevi temkindir. Yani, bilgiyi bir zihin yükü ve entelektüel bir ağırlık olmaktan çıkarıp onu yaşayan, yol gösteren bir hikmete ve sarsılmaz bir karaktere dönüştüren kimya hâline getirmektir. Bu, sadece çok okumak değil; aynı zamanda durup düşünmek, öğrenileni diğer bilgilerle ilişkilendirmek, tekrar etmek ve en nihayetinde o bilgiyi bir davranış ahlakına, bir duruş estetiğine dönüştürme gayretidir.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Hizmet Ufkunda Temkinli Adımlar</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">İnsanlığa hizmet etme ideali, belki de temkinin en çok gerekli olduğu, yokluğunun ise en yıkıcı sonuçlar doğurduğu alandır. Zira hizmet, acelecilik, sabırsızlık ve stratejiden yoksun bir heyecanla yürütüldüğünde, en halis niyetlere rağmen onarılmaz kırgınlıklara, yanlış anlaşılmalara ve hatta büyük hedeflerin zedelenmesine yol açabilir. Hizmet, fırtınalı denizlerde yol alan bir gemiye benzer. Kaptanın görevi, sadece gemiyi hedefe ulaştırmak değil, aynı zamanda yolcuları ve mürettebatı güvende tutmaktır. Aceleci ve fevri bir kaptan, rüzgârın yönünü, dalgaların gücünü ve mürettebatın durumunu hesaba katmadan yol alırsa, en küçük bir hatası bile gemiyi alabora edebilir. Temkinli bir kaptan ise şartları doğru okur, zamanlamayı gözetir, sabrı bir yöntem olarak benimser ve en zorlu fırtınalarda bile sükûnetle gemisini güvenli limana ulaştırmayı başarır. Hocaefendi, “Hizmet”i, Allah’ı, Rasûlüllah’ı ve Kur’ân’ı insanlara en güzel şekliyle tanıtma hedefi gütmesi hasebiyle<a href="applewebdata://9B78FB5C-DDB9-40CD-8AF2-45BCCBBD7747#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> Allah Rasûlü’nün emaneti olarak görür ve bu emâneti sağ salim, arızasız götürebilmek için bu hizmette görev yapacakların seçiminde de temkinle hareket edilmesini salıklar: <em>“Müslümanlar iman hizmetini ve umumun hukukunu gözeterek, üzerinde nifak alâmeti bulunan insanlara karşı dikkatli ve uyanık olup, onlara vazife ve sorumluluklar verip vermeme hususunda daha temkinli olmalıdırlar. Bu hususta, Üstad Hazretleri’nin ortaya koyduğu hüsnüzan, adem-i itimat prensibine göre hareket edip, Kur’ân hizmetinden onların da nasipdar olmaları için, o türlü insanlara da bazı vazifeler vermeliler ama onları hassasiyet gerektiren yerlerden uzak bulundurma yoluna gidebilirler.”<a href="applewebdata://9B78FB5C-DDB9-40CD-8AF2-45BCCBBD7747#_edn3" name="_ednref3"><strong>[3]</strong></a></em></p>
<p style="font-weight: 400;">Hocaefendi, hizmet gönüllülerine adanmışlık ruhu içinde fedakârca hizmet ederken, beklentisizliği, ihlâsı, ihsânı ve takva dairesinde yaşamayı vurgulamış, birlik ve beraberlik ruhuyla hareket edilmesi gerektiğinin altını çizmiş, fakat muvaffakiyeti her zaman bir kayda bağlamıştır. Zira, o, gayenin, bir şeyleri başarmak değil, o yolda olmak olduğuna inanmıştır.<a href="applewebdata://9B78FB5C-DDB9-40CD-8AF2-45BCCBBD7747#_edn4" name="_ednref4">[4]</a> Dümdüz yolda giderken muhalif bir rüzgârın esebileceğine, yapılan edilen her şeyin zamanla kaybedilebileceğine işaret ederek<a href="applewebdata://9B78FB5C-DDB9-40CD-8AF2-45BCCBBD7747#_edn5" name="_ednref5">[5]</a> öyle dönemlerde bile bir vech-i rahmet aranması gerektiğini belirtmiştir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Yaklaşık 40 yıl önce söylediği şu sözler; “Öyle olsun istemeyiz ama bir gün ehl-i imana düşmanlık yapan bir Müslümanla karşılaşırsak, biz de onun karşısına Kur’ân’la çıkar ve <em>‘Rabbinin yoluna hikmetle ve güzel nasihatle davet et.</em><em>’ </em>(Nahl, 16/125) fermanı gereğince, en güzel ve tatlı sözle kendisini iknaya çalışırız; yine anlamaz da tenkide, gıybete ve hatta düşmanlığa devam eder ve yumruk sallarsa, bu defa da <em>‘Kötülük ile iyilik bir olmaz; (sen kötülüğü) en güzel şekilde sav!’ </em>(Fussılet, 41/34) âyetinin hükmüne boyun eğerek, ‘Sövene dilsiz, vurana elsiz’ ve aynı zamanda ‘gönülsüz’ davranır ve onun hakkında dua ederiz. Kendi cephemize zarar vermemesi için mukabelede bulunmaz, meşgul olmaz ve sonra da <em>‘Cahillerden yüz çevir!’ (A’râf, 7/199) </em>âyetindeki emr-i Rabbânî’yi uygularız.”<a href="applewebdata://9B78FB5C-DDB9-40CD-8AF2-45BCCBBD7747#_edn6" name="_ednref6">[6]</a>, hizmet eden insanların geleceği nasıl kucaklaması gerektiğini anlatan tam bir temkin tavsiyesidir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Sonuç olarak, M. Fethullah Gülen Hocaefendi’nin düşünce dünyasında temkin; imanda bir çapa, ilimde bir terazi, hizmette bir pusula, ilişkilerde bir mihenk taşı, siyasette bir kalkan ve musibetlerde bir sığınaktır. O, hayatın her alanına nüfuz eden çok yönlü bir hikmet ilkesidir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Her şeyin hızla tüketildiği, sabırsızlığın ve fevriliğin prim yaptığı, anlık tepkilerin alkışlandığı modern çağda, temkin bize yeniden durup düşünmeyi, nefes almayı ve hakikate aceleyle değil, basiretle ve sabırla yönelmeyi öğreten, ihmal edilmiş bir erdem olarak karşımızda durmaktadır. Hakikatin, temkinsiz ve aceleci ellere değil; sabırlı, dengeli ve kararlı gönüllere emanet edileceği gerçeğini bize fısıldamaktadır.</p>
<p><a href="applewebdata://9B78FB5C-DDB9-40CD-8AF2-45BCCBBD7747#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> M. Fethullah Gülen, “Telvin ve Temkin”, <em>Kalbin Zümrüt Tepeleri,</em> Süreyya Yayınları, 2023, c. 2, s. 109-113.</p>
<p><a href="applewebdata://9B78FB5C-DDB9-40CD-8AF2-45BCCBBD7747#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Gülen, <em>Prizma</em>, Nil Yayınları, İzmir, 2011, c. 4, s. 63.</p>
<p><a href="applewebdata://9B78FB5C-DDB9-40CD-8AF2-45BCCBBD7747#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> Gülen, <em>Derin Müslümanlık: Kur’an ve Sünnet Işığında Ahlak</em>, Süreyya Yayınları, New Jersey, 2025, s. 229.</p>
<p><a href="applewebdata://9B78FB5C-DDB9-40CD-8AF2-45BCCBBD7747#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Bkz. <a href="https://herkul.org/kirik-testi/adanmislik-mefkuresinin-onundeki-engeller/">https://herkul.org/kirik-testi/adanmislik-mefkuresinin-onundeki-engeller/</a>; https://herkul.org/kirik-testi/bir-omur-boyu-adanmislik-ruhu/</p>
<p><a href="applewebdata://9B78FB5C-DDB9-40CD-8AF2-45BCCBBD7747#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> https://www.youtube.com/watch?v=ebcyVOXdieI</p>
<p><a href="applewebdata://9B78FB5C-DDB9-40CD-8AF2-45BCCBBD7747#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> Gülen, <em>İnancın Gölgesinde</em>, Nil Yayınları, İzmir, 2011, c. 2, s. 177.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Kalplere Dokunmak – Modern Dünyada İrşad ve Önemi</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2025/09/01/kalplere-dokunmak-modern-dunyada-irsad-ve-onemi/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Sep 2025 04:16:41 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[İnanç]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=317795</guid>

					<description><![CDATA[Günümüz dünyasında insanın kendisini ve hakikati tanıma ihtiyacı, her zamankinden daha yakıcı bir şekilde hissedilmektedir. Hızla dönüşen toplumsal yapılar, bireyin anlam arayışını karmaşıklaştırmakta; bilgiye ulaşım kolaylaşırken, hikmetin yerini çoğu zaman yüzeysel yorumlar almaktadır. İşte böyle bir çağda, “irşad” kavramı sadece dinî bir vazife olarak değil, aynı zamanda bireyin kendi varoluşunu anlamlandırma çabasına katkı sunan bir [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Günümüz dünyasında insanın kendisini ve hakikati tanıma ihtiyacı, her zamankinden daha yakıcı bir şekilde hissedilmektedir. Hızla dönüşen toplumsal yapılar, bireyin anlam arayışını karmaşıklaştırmakta; bilgiye ulaşım kolaylaşırken, hikmetin yerini çoğu zaman yüzeysel yorumlar almaktadır. İşte böyle bir çağda, <em>“irşad”</em> kavramı sadece dinî bir vazife olarak değil, aynı zamanda bireyin kendi varoluşunu anlamlandırma çabasına katkı sunan bir rehberlik faaliyeti olarak yeniden düşünülmelidir. Bu noktada irşadı, sadece başkasına bir şeyi anlatmak değil, aynı zamanda insanın kendini kurtarma yolculuğuna da eşlik eden bir sorumluluk olarak görmek gerekmektedir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Kelime anlamı itibarıyla <em>“doğru yolu gösterme, aydınlatma”</em> gibi anlamlar taşıyan irşad; klasik terminolojide çoğu zaman tebliğ, davet, emr-i bi’l-ma’rûf ve nehy-i ani’l-münker gibi kavramlarla birlikte ele alınmıştır. Ancak günümüz sosyal psikolojisi ve iletişim bilimleri açısından değerlendirildiğinde, irşad kavramı artık çok daha katmanlı bir anlam dünyasına sahiptir.<a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> Modern toplumlarda <em>“kurtarıcı”</em> değil, <em>“rehber”</em> olmak; <em>“öğreten”</em> değil, <em>“birlikte öğrenen”</em> pozisyonunda durmak daha etkilidir. Bu çerçevede irşadı, insanlara yukarıdan bir şeyleri bildirme ve onları değiştirme çabası olarak değil; birlikte yürünmesi gereken, saygı ve empati temelli bir yolculuk olarak anlamak daha sağlıklı bir yaklaşımdır. İrşad, artık sadece hakikati anlatma değil, muhatabını tanıma, dinleme, kültürünü ve değer dünyasını anlamaya dönük bir iletişim eylemi olarak yeniden tanımlanmalıdır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Bu sebeple irşad faaliyetlerinin çağın diliyle, çağın insanına hitap edecek bir yöntemle yeniden ele alınması zaruridir. Bugünün insanı, edilgen ve müdahale edilen bir varlık değil; düşünen, sorgulayan ve sürece dâhil olmak isteyen bir aktördür. Dolayısıyla irşad kelimesinin taşıdığı geleneksel anlamı koruyarak, bu kavramı çağın ihtiyacına cevap verecek şekilde yeniden yorumlamak önem arz etmektedir. Bu konuda <em>“ıslah”</em> gibi daha çok geçmişte tarım ve mühendislikte kullanılan ve nesneleri dönüştürmeye yönelik çağrışımlar yapan kelimeler yerine, <em>“geliştirme”</em>, <em>“rehberlik etme”</em>, <em>“ahlakî ve zihnî farkındalık kazandırma”</em> gibi daha insan merkezli ve katılımcı kavramlar tercih edilmelidir.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>İrşadın Mahiyeti ve Kaynağı</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">İrşad, özellikle insanları hakikate yönlendirmek, onları Allah’ın rızasına ulaştıracak yola davet etmek anlamında kullanılır. Bu anlamıyla irşad, insanlara rehberlik etmeyi ve onların doğruyu bulmalarına yardımcı olmayı ifade eder. Bu görevi üstlenen kişiye geleneksel literatürde <em>“mürşid”</em> denilse de günümüzde bu terim yerine <em>“manevî rehber”</em>, <em>“yol gösterici”</em> gibi daha kapsayıcı ifadeler tercih edilebilir. En yüce rehber ise şüphesiz Allah’tır.<a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> Zira insanı hakikate, doğru bilgiye, iyilik ve güzelliğe çağıran ilk ve en gerçek kaynak O’dur. Allah bu rehberliği, seçkin kulları olan peygamberler aracılığıyla gerçekleştirmiştir.<a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_edn3" name="_ednref3">[3]</a> Peygamberler, ilahî mesajı insanlığa taşımış; böylece irşad halkaları tarihin her döneminde yeniden yeşermiştir. Bu misyona gönül veren herkes, kendi imkânı ve mesuliyeti nispetinde bu sorumluluğu taşır.<a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Kur’ân ve Sünnette Rehberlik Vazifesi</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Kur’ân-ı Kerîm bu görev için şöyle buyurur:</p>
<p style="font-weight: 400;"><em>“İçinizden hayra çağıran, iyiliği yayan ve kötülükleri önleyen bir topluluk bulunsun. İşte kurtuluşa erenler onlardır.”</em><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_edn5" name="_ednref5">[5]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Allah Resûlü (sallallâhu aleyhi ve sellem) de Temîm ed-Dârî’den rivayet edilen hadislerinde bu hakikati, <em>“Din nasihattir.”</em> cümlesiyle özetlemiştir. Sahabenin <em>“Kimin için nasihattir?”</em> sorusuna Efendimiz şu cevabı vermiştir: <em>“Allah için, Kitabı için, Resûlü için, Müminlerin önderleri ve bütün Müslümanlar için.”</em><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_edn6" name="_ednref6">[6]</a> Bu sözler, rehberlik ve doğruya çağırma vazifesinin her bireyin sorumluluğunda olduğunu açıkça ortaya koyar.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>İnsanlık Gemisinde Sorumluluk</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">İnsanlık, büyük bir gemide yolculuk yapan farklı katlardaki yolculara benzer. Bu geminin emniyetli seyri, yolcuların bilinçli ve sorumlu davranışlarıyla mümkündür. Allah Resûlü’nün (sallallâhu aleyhi ve sellem) bir hadisinde anlattığı üzere; bazıları geminin alt katında, bazıları üst katında yolculuk yapar. Alt kattakiler su ihtiyaçlarını karşılamak için üst kata çıkmak zorundadır. Bir gün kendi katlarında bir delik açmayı teklif ederler ki kimseyi rahatsız etmeden su alabilsinler. Eğer bu teklife müsaade edilirse sadece kendileri değil, tüm gemi tehlikeye girer. Ama bu yanlışa engel olunursa herkes kurtuluşa erer. İşte bu benzetme, toplum içinde iyiliği emretme ve kötülükten sakındırma görevini ihmal etmenin tüm insanlığı etkileyebilecek bir sorumluluk olduğunu gösterir.<a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_edn7" name="_ednref7">[7]</a> Bu anlamda yapılması gereken önemli bir hususu muhterem M. Fethullah Gülen Hocaefendi: <em>“</em><em>Günümüzde Kur’ân ve Sünnet’in ne dediğinin anlaşılmasına ve anlatılmasına ihtiyaç var. İslâm’ın insanlığa sunduğu mesajın bugünün şartlarına göre bir kere daha yorumlanıp açıklanması, günümüz dünyasının bakış açısına göre geleneğin/mirasın yeniden ele alınıp değerlendirilmesi gerekiyor. Bunun kolay olmadığını baştan kabul etmeliyiz. Bu, köklü bir gayrete bağlıdır.”</em><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_edn8" name="_ednref8">[8]</a> sözleriyle dile getirir.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Rehberliğin Hayatî Önemi</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Bireyin rehberlik etmesi, yalnızca başkalarının doğru yolu bulmasına değil, aynı zamanda kendi iç dünyasını aydınlatmasına da vesile olur. Çünkü başkasını kurtarmaya çalışan insan, en başta kendi içindeki sesi dinlemek zorunda kalır. Bu yönüyle irşad, sadece bir vazife değil; bir iç yolculuk, bir arınma ve derinleşme vesilesidir. İnsan, başkasına ışık olurken kendi karanlıklarını da aydınlatır.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Kültürlerarası İletişim ve Rehberlik</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">İslam tarihinde, rehberlik ve çağrı faaliyetlerinin kültürlerarası bilinçle yapıldığı birçok örnek mevcuttur. Sahabe efendilerimizin farklı beldelere hicret ederken, o coğrafyaların dilini, kültürünü ve sosyal yapısını tanımaya çalışmaları; tebliğin, karşıdaki toplumun anlayışına göre şekillendirilmesi gerektiğini ortaya koyar. Nitekim Hz. Muaz bin Cebel’in (radıyallâhu anh) Yemen’e gönderilmesi esnasında Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) ona yaptığı uyarılar, irşadın sadece bilgi aktarmaktan ibaret olmadığını, bunun yanı sıra muhatabın zihin ve kalp dünyasına hitap etmenin önemini vurgular.<a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_edn9" name="_ednref9">[9]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Bugün de özellikle farklı coğrafyalarda yaşayan Müslümanların karşılaştığı kültürel çeşitlilik, rehberlik anlayışını güncelleme gereğini doğurmaktadır. Modern dünyada bireylerin özgürlük ve kişisel tercihlere verdiği değer göz önüne alındığında, irşad daha çok model olma, birlikte yaşama, güven verme ve anlamlı ilişki kurma boyutlarında kendini göstermelidir. Geleneksel dilin yanı sıra çağdaş terminolojiye hâkimiyet, yeni nesillere ulaşmak adına büyük önem taşır.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Günümüzde Rehberliğin Gölgesinde Kalan Tehlikeler</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Günümüz dünyasında özellikle yurtdışında yaşayan Müslümanların karşılaştığı en önemli tehlikelerden biri, dünyevileşmenin tesiriyle irşad ve hakka davet görevinden uzaklaşma eğilimidir. Çoğu zaman bireyler sosyal konfor, kariyer ve maddî başarı peşinde koşarken, toplumsal sorumlulukları ikinci plana atabiliyor. Bu nedenle irşad faaliyeti, başkalarını kurtarma iddiasıyla değil, bireyin kendi hakikat arayışı ve ebedî kurtuluşu doğrultusunda temellendirilmelidir. Kendi selametini arayan bir insan, zaten çevresine örnek olmaya başlar. Çünkü hakikate yürüyen bir yolcu, yürüdüğü yola ister istemez ışık düşürür.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Yeni Coğrafyalarda Yeni Yaklaşımlar</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Sahabe neslinin Asr-ı Saadet’te yaşadığı hicret tecrübeleri, çağımız insanı için son derece öğreticidir. Onlar, gittikleri her yerde sadece dinî hakikatleri aktarmakla kalmamış, aynı zamanda o toplumların sosyal yapısına katkıda bulunmuşlardır. <em>“Bana bir ip verin, çalışayım.”</em><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_edn10" name="_ednref10">[10]</a> diyen sahabe örneğinde olduğu gibi; gittikleri toplumlarda güven inşa etmişler, örnek davranışlarla insanları etkilemişlerdir. Bu durum, çağdaş irşad faaliyetlerinin yalnızca söylemle değil; davranış, ahlâk, nezaket ve toplumsal katılım gibi alanlarda da desteklenmesi gerektiğini gösterir.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Dünyevileşme Tehlikesi ve İlmî Nesil İhtiyacı</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Her geçen gün etkisini daha çok hissettiren dünyevileşme, yalnızca genel Müslüman kitleyi değil, hizmet insanlarını da ciddi şekilde tehdit etmektedir. Maddî konfor, bireysel çıkarlar ve dünyevî meşguliyetler; aslî vazifemiz olan irşad ve dinî temsil misyonunu gölgede bırakma riski taşımaktadır. Bu sebeple, dinin temel kaynaklarına müracaatın sürekli kılınması, dinî ilimlerde derinleşmiş ve bu alanlarda söz sahibi olacak bir neslin yetiştirilmesi elzemdir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Bu konuda özel yatırımlar yapılması bir lüks değil, zarurettir. Kur’an ve Sünnet çizgisinde sağlam ilmî esaslara dayanan, çağın sorunlarını okuyabilen ve genç kuşaklara dinî değerleri anlamlı şekilde aktarabilecek rehberlerin yetişmesi için eğitim kurumlarına, burs programlarına ve teşvik edici modellere ihtiyaç vardır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Nitekim Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem), bir beldeye idareci tayin ederken, onun yanında dinî rehberler de gönderdiğini görüyoruz. Hz. Ömer, Kûfe’ye vali olarak Ammar bin Yasir’i gönderirken, toplumun dinî eğitiminden ve irşadından sorumlu olmak üzere Abdullah b. Mes’ud’u da birlikte göndermiştir (radıyallâhu anhum). Hatta onunla ilgili şöyle buyurmuştur: <em>“Sizi kendime tercih ederek onu yanımda tutmadım, size gönderdim.”</em><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_edn11" name="_ednref11">[11]</a> Bu yaklaşım hem yöneticilik hem de ilmî temsilin bir arada yürütülmesi gerektiğini; toplumsal istikametin ancak bu şekilde korunabileceğini göstermektedir. Bu konuda Hocaefendi’nin vasiyet kabilinden şu sözleri gayet önemlidir:</p>
<p style="font-weight: 400;"><em>“Adanmış ruhlar gittikleri yerlerde farklı insanlarla temasa geçerek hem kendi kültür değerlerimizin fahrî temsilciliğini yapacak hem de alınması gereken güzellikleri alıp kendi insanının istifadesine sunacak. Fakat onlar bu önemli vazifeyi yerine getirirken daha çok aksiyon ağırlıklı bir meşguliyet içinde olacaklarından ilmî ve manevî açıdan gerektiği ölçüde beslenemeyebilirler. Öyleyse mânâ köklerimizden süzülüp gelen değerlerimize vâkıf bulunan, temel kaynaklarımızı daha iyi bilen fertler yetiştirilmeli ve böylece onların eliyle aksiyon sahasında koşturup duran insanların gerektiği ölçüde beslenmesi sağlanmalıdır. İlim ve fıkıhta derinleşme için omuzları üzerine sorumluluk yüklenenler tıpkı bir ‘menhelü’l-azbi’l-mevrud’ (tatlı su kaynağı) gibi sürekli akmalı, sahada koşturan fedakâr ruhları beslemeli; onlar da o kaynaktan alacağını almalı, ilmî donanımlarını tamamlamalı ve böylece kendilerini sürekli yenileyebilmelidirler.”</em><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_edn12" name="_ednref12">[12]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Hakikate Çağrının Kıyamete Kadarki Devamı</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">İrşad, zaman ve mekânla sınırlı bir sorumluluk değildir. Hakikate çağrı, tüm peygamberlerin mirasıdır ve kıyamete kadar sürecek bir görevdir. Bu davet, her dönemin diliyle, her kültürün anlayabileceği şekilde yapılmalıdır. Modern çağda bireylerin dinî hassasiyetleri azalıyor gibi görünse de hakikate duyulan özlem tamamen silinmez. Önemli olan, bu özlemi harekete geçirecek dili, usulü ve yaklaşımı bulabilmektir. Bu da ancak derin bir iman, sağlam bir bilgi, yüksek bir temsil ve yürekten gelen bir samimiyetle mümkündür.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Bekir Topaloğlu, “İrşad” Md.,<em> DİA</em>, Ankara, 2022, c. 22, s. 454-455.</p>
<p><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Kehf, 18/17.</p>
<p><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> Buhârî, Cihâd, 102; Müslim, Fezâʾilü’s-sahâbe, 34.</p>
<p><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Bkz. <em>“Hepiniz çobansınız. Hepiniz güttüğünüz sürüden sorumlusunuz. Âmir memurlarının çobanıdır. Erkek ailesinin çobanıdır. Kadın da evinin ve çocuğunun çobanıdır. Netice itibarıyla hepiniz çobansınız ve hepiniz idâre ettiklerinizden sorumlusunuz.”</em> (Buhârî, Cum`a 11, İstikrâz 20, İtk 17, 19, Vesâyâ 9, Nikâh 81, 90, Ahkâm 1; Müslim, İmâre 20. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, İmâre 1, 13; Tirmizî, Cihâd 27).</p>
<p><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> Âl-i İmrân, 3/104</p>
<p><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> Müslim, Îmân 95. Buhârî, Îmân 42; Ebû Dâvûd, Edeb 59; Tirmizî, Birr 17; Nesâî, Bey’at 31, 41.</p>
<p><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> Bkz. Buhârî, Şirket 6; Şehâdât 30. Ayrıca bk. Tirmizî, Fiten 12.</p>
<p><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> https://herkul.org/kirik-testi/yeni-bir-okuma-usulu/</p>
<p><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_ednref9" name="_edn9">[9]</a> Buhârî, Zekât 41, 63, Megâzî 60, Tevhîd 1; Müslim, Îmân 29-31.</p>
<p><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_ednref10" name="_edn10">[10]</a> İbn Kesir, es-Siretü’n-Nebeviye, c. 2, s. 327-328; İbn Hacer, el-İsâbe, c. 2, s. 1182, 1183.</p>
<p><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_ednref11" name="_edn11">[11]</a> İbn Sa’d, a.g.e., 3/157, 255, 6/9,</p>
<p><a href="applewebdata://B25647C1-7CC9-45AB-A5C9-614CBD8EE36D#_ednref12" name="_edn12">[12]</a> https://fgulen.com/tr/component/tags/tag/yolun-kaderi</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>İslam’ın Altın Köprüsü Saîd b. Müseyyeb (rahmetullahi aleyh)</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2025/05/01/islamin-altin-koprusu-said-b-museyyeb-rahmetullahi-aleyh/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 May 2025 12:37:12 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Biyografi]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=317347</guid>

					<description><![CDATA[Saîd b. Müseyyeb, tabiîn devrinde Medine’de yetişen yedi büyük âlimden biridir. Babası Müseyyeb ile dedesi Hazn, ashab-ı kiramdandır. Cahiliye Dönemi’nde Kureyş’in ileri gelenlerinden biri olan dedesi Hazn, Kâbe’nin tamiri sonrasında Hacerü’l-Esved’i tek başına kaldırıp yerine koyacak kadar bir güce ve otoriteye sahipti.[1] Babası Meseyyeb, Rıdvan Biatı’na katılanlar arasındaydı. Saîd b. Müseyyeb’in, Efendimiz’den rivayet ettiği hadisler [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Saîd b. Müseyyeb, tabiîn devrinde Medine’de yetişen yedi büyük âlimden biridir. Babası Müseyyeb ile dedesi Hazn, ashab-ı kiramdandır. Cahiliye Dönemi’nde Kureyş’in ileri gelenlerinden biri olan dedesi Hazn, Kâbe’nin tamiri sonrasında Hacerü’l-Esved’i tek başına kaldırıp yerine koyacak kadar bir güce ve otoriteye sahipti.<a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> Babası Meseyyeb, <em>Rıdvan Biatı</em>’na katılanlar arasındaydı. Saîd b. Müseyyeb’in, Efendimiz’den rivayet ettiği hadisler Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd ve Nesâî’de yer almaktadır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Saîd, hicrî 15 (M. 636) yılında Hazreti Ömer’in hilafetinden iki veya dört sene sonra doğdu.<a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> Hazreti Osman’ın hilafeti gençlik yıllarıydı. Büyük sahâbîlerin yaşadığı devirde Medine’de büyüdü. Hicrî 94’te (M. 712) Medine’de vefat etti.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>İlmi Yönü</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Saîd b. Müseyyeb, <em>“fukahâ-yi seb‘a”</em><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn3" name="_ednref3">[3]</a> olarak bilinen Medine’nin yedi meşhur fakîhinin en önde gelenidir. Tâbiîn âlimlerinden Kadı Meymûn b. Mihrân, Medine’ye geldiğinde fıkhı en iyi kimin bildiğini sorduğunda Ebû Hüreyre ve Abdullah b. Abbas’ın hayatta olmasına rağmen kendisine Saîd b. Müseyyeb’in gösterildiğini söylemiştir. Nitekim Medineli meşhur yedi tâbiîn fakihinden biri olan Kâsım b. Muhammed b. Ebû Bekir, onun kendilerinin efendisi ve en âlimi olduğunu belirtmiştir. Ömer b. Abdülazîz, Medine valisiyken <em>“fakîhü’l-fukahâ/ fıkıhçıların en iyisi”</em> diye anılan Saîd’e danışmadan hiçbir konuda hüküm vermezdi. Abdullah b. Ömer babasının verdiği fetva ve hükümleri Saîd’den sorup öğrenirdi. Çünkü Saîd, Hazreti Peygamber’in ve ilk üç halifenin verdiği hükümleri en iyi bilen tâbiîn âlimiydi. İmam Mâlik bunun sebebini açıklarken Saîd b. Müseyyeb’in Hazreti Ömer’e yetişmemekle birlikte onunla ilgili her şeyi öğrenmek için gayret sarfettiğini, bunda da başarılı olduğunu söylemiştir.<a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn4" name="_ednref4">[4]</a> Bundan dolayı kendisine <em>“râviyetü Umer/Ömerin râvisi”</em> denirdi. Basra’dan Hasan-ı Basrî, dinde bir müşkülü olunca, ona mektup yazardı. Medine’de herkes, ona gelip fetva ister, haram ve helâli öğrenirlerdi.<a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn5" name="_ednref5">[5]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Ahlâkı</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Saîd b. Müseyyeb bunca ilim tahsilinin yanında ticaret yapardı. Ticaretinde oldukça dikkatliydi. Kendisinin ve çoluk çocuğunun ihtiyacını karşılayacak, komşularına, fakirlere yardım ve ihsanda bulunacak kadar malı vardı. Zeytinyağı ticareti, kumaş ve elbise ticareti yapar, ticarette yeminden kaçınılmasını tavsiye ederdi.<a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn6" name="_ednref6">[6]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Hiçbir hükümdardan hediye kabul etmezdi. Alabildiğine müstağni (gözü tok) yaşar, devlet idarecilerinden elden geldiğince uzak dururdu. Halife Abdülmelik bin Mervan, Saîd bin Müseyyeb’in kızını oğlu ve veliahdı Velid’e almak istemişti. Bir türlü o aileye akraba olmayı içine sindiremeyen Saîd, alelacele kızını Ebû Veddâ isminde salih, dînine bağlı ve fakir bir öğrencisiyle evlendirmiştir.<a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn7" name="_ednref7">[7]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">İlminin yanında takva, zühd ve verâsı ile de çok meşhur olmuştu. Az şeyle kanaat etmeye çalışır, haramdan öte şüpheli şeylere karşı da çok hassas davranırdı. İbadete çok düşkündü. Kırk defa hac yapmış, hayatı boyunca bütün namazlarını cemaatle kılmaya özen göstermiştir. Yakınları onun genelde geceleri hiç uyumayıp ibadet, ilim, zikir ve tefekkürle geçirdiğini iletirler. Onun gece hayatı sorulunca kölesi şunları anlatmıştır: <em>“O’nun namazı yalnız mescitte kıldığıdır. Geceleri daima Kur’ân-ı Kerim okur ve onun üzerinde tefekkür ederdi.”</em><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn8" name="_ednref8">[8]</a> İbadete düşkünlüğünün yanında harama karşı çok dikkatli yaşardı. Yaşı yetmişi geçtiği hâlde nefsin tuzakları konusunda kendini teyakkuzda tutmaya çalışırdı. Manevi bir heybete sahipti. Tavırlarında daima Allah’ın huzurunda bulunma ciddiyeti hakimdi. Yanına varmak isteyenler, valilerin huzuruna çıkar gibi, ziyaret için izin isterlerdi.</p>
<p style="font-weight: 400;">Saîd b. Müseyyeb, güzel rüya tabiri yapardı. Rüya tabiri ilmini Hazreti Esmâ’dan (radıyallâhu anha), o da babası Hazreti Ebû Bekir’den (radıyallâhu anh) almıştır.<a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn9" name="_ednref9">[9]</a> Fakat o, her zaman insanların rüyalarını hayra yorardı. Onların ümitsizliğe, karamsarlığa düşmemeleri ve Peygamberimizin de emri olduğu için rüyaları ilk önce iyi ve güzel yanlarından ele alarak yorumlardı.<a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn10" name="_ednref10">[10]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Saîd b. Müseyyeb (rahmetullahi aleyh), zamanı değerlendirme konusunda çok hassastı. Yolda yürürken dahi vaktini boş geçirmezdi. Bineği üzerinde nafile namaz kılar ve ibadet ederdi. Ömrü boyu üzerinde titizlikle durduğu namazını ölüm anı şiddetli hastalıklarında bile ihmal etmediğini Abdurrahman b. Harmele şöyle anlatıyor: <em>“Ben, Saîd b. Müseyyeb’in çok şiddetli hastalığa yakalandığı bir zamanda yanına girdim. Hiçbir tarafa kıpırdayamıyordu. Sırt üstü yatmıştı. Öğle vakti olunca o zor şartlarda öğle namazını îmâ ile eda etmeye başladı. Ben yaklaşınca Şems Sûresi’ni okuduğunu duydum.”</em><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn11" name="_ednref11"><sup>[11]</sup></a>Yine ölüm döşeğinde iken bir adam gelerek ona bir hadis sormuştu. Yanındakiler, kendisine hasta olduğunu ve hadisi o şekilde (yatar vaziyette iken) rivayet etmesini söylemişlerdi, fakat o, <em>“Ben Allah Resûlü’nün hadîsini yatarak rivayet etmekten haya ederim.”</em> demiş, yanındakilerin yardımıyla yatağından kalkmış, abdest almış, adamın sorduğu hadisi rivayet edip tekrar yatağına yatmıştı.<a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn12" name="_ednref12">[12]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Oruç konusunda da çok gayretliydi. Ramazan günlerinde Mescid-i Nebevî’de bulunur, orada iftar eder ve ibadete devam ederdi.<a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn13" name="_ednref13"><sup>[13]</sup></a> Medine-i Münevvere’de bayram ve teşrik günleri haricinde bütün seneyi oruçlu olarak geçirdiğini söyleyenler mevcuttur.</p>
<p style="font-weight: 400;">İnsanlara karşı çok mülayim, kimseye kızmayan ve kimse ile düşmanlığı bulunmayan bir fıtrata sahipti. Temiz ve beyaz elbiseler giyer, giyimine özenirdi. Sade ve sünnete uygun olarak yaşamayı çok severdi. İffetine çok düşkündü, kendi ifadesiyle en çok nefsinin karşı cinsle imtihan olmasından korkardı.<a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn14" name="_ednref14"><sup>[14]</sup></a></p>
<p style="font-weight: 400;">Saîd b. Müseyyeb, yapıcı ve birleştirici bir yapıya sahipti. Düşmanlık ve anlaşmazlıklarda arabuluculuk yapardı. Hatta bir keresinde Hazreti Ali ile Hazreti Osman (radıyallâhu anhüma) arasındaki bir meselede o, sulh edici bir rol oynamıştır.<a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn15" name="_ednref15">[15]</a>O, şöyle söylerdi: <em>“Fazileti kusurundan çok olanın kusurları, fazileti dolayısıyla bağışlanmalıdır.”</em><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn16" name="_ednref16">[16]</a> Tabiînin bu büyük âlimi, hiç kimseye yük olmadan yaşamayı hayatının temel bir prensibi olarak kabul etmiş ve ölüm döşeğinde bile bu duygularını şu sözleriyle dillendirmiştir: <em>“Benim için kimseye eziyet etmeyin. Beni Rabbime dört kişinin taşıması bana yeter.”</em><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_edn17" name="_ednref17"><sup>[17]</sup></a></p>
<p style="font-weight: 400;">Dinimizin güzelliklerini sonraki nesillere aktaran, adeta <em>İslam’ın altın köprüsü</em> konumundaki bu zât, ilmî mirası, yetiştirdiği talebeleri, edebi, tevazuu, istiğnası ve kullukta ciddiyetiyle kalplerde yer etmiş müstesna bir rol modeldir. İlmini ameliyle, amelini yüksek ahlâkıyla, hasılı bütün bir hayatını sünnet-i seniyye ile şekillendirmiş örnek bir şahsiyettir.</p>
<p style="font-weight: 400;">
<p style="font-weight: 400;"><strong>Dipnotlar:</strong></p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Ebû Amr Yûsuf b. Abdillah el-Kurtubî, <em>el-İstiâb fî marifeti’l-ashâb</em>, Thk: Ali Muhammed el-Bahâvî, (Beyrut: Dâru’l-Cemel, 1414/1992), c. 1 s. 401-402; İzzuddîn Ebi’l-Hasen Ali b. Ebi’l-Kerem eş-Şeybânî el-Cezerî (İbnü’l Esîr), <em>Üsdü’l-ğâbe fî marifeti’s-sahâbe</em>, (Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, b.t.y), c. 4, s. 366.</p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref2" name="_edn2">[2]</a>  İbn Sa’d, Muhammed b. Sa’d el-Bağdâdî, <em>et-Tabakâtü’l-kübrâ</em>, Thk: İhsan Abbas, (Beyrut: Dâru Sadr, 1968), c. 5, s. 119-120; Ebî Bekr b. Hallikân, <em>Vefayâtü’l-âyân ve enbâu ebnâi’z-zemân</em>, (Beyrut: Dâru’s-Sadr, b.t.y), c. 2, s. 378.</p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> 1) Saîd bin Müseyyeb, 2) Kasım bin Muhammed bin Ebû Bekr-i Sıddık, 3) Urve bin Zübeyr, 4) Harice bin Zeyd, 5) Ebû Seleme bin Abdurrahman bin Avf, 6) Ubeydullah bin Utbe ve 7) Ebû Eyyub Süleyman bin Yesar (rahmetullahi aleyhim).</p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Ebû’l-Fazl Ahmed b. Ali b. Muhammed b. Ahmed b. Hacer el-Askalânî, <em>Tehzîbü’t tehzîb</em>, (Hindistan: Matbaatü Dâiratü’l-Meârif en-Nizâmiyye, 1326), c. 4, s. 184; Muhammed Cemâlüddin el-Kâsımî ed-Dımeşkî, <em>Kavâidü’t-tahdîs min fünûn-i mustalahi’l-hadîs, </em>Thk: Muhammed Behcetü’l-Beytar, (Beyrut: Dâru’n-Nufâs, 1407/1987), 146-345; Talat Koçyiğit, <em>Hadis Tarihi</em>, (Ankara: AÜİF Yayınları, 1988), 202.</p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> Şemsuddîn Muhammed b. Ahmed b. Osman ez-Zehebî, <em>Tezkiratü’l-huffâz</em>, (Lübnan: Dâru’l-Kütübi’l-İlmî, b.t.y), c. 1, s. 54.</p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> İbn Sa’d, <em>Tabakat</em>, c. 5, s. 136.</p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> Zehebî, <em>a.g.e.</em>, c. 4, s. 223; Ebû Nuaym, Ahmed b. Abdullah el-Isfahânî, <em>Hilyetü’l evliyâ ve tabakâtü’l-asfiyâ</em>, (Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1409-1988), c. 2, s. 161; Hayruddin Ziriklî, <em>el-A’lâm</em>, (Beyrut: Dâru’l-İlmiyyi li’l-Mellâyîn, 1415/1994), c. 4, s. 234.</p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> Zehebî, <em>Siyeru e‘alâmin-nübelâ,</em> c. 4, s. 221.</p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref9" name="_edn9">[9]</a> İbn Sa’d, <em>a.g.e</em>., c. 5, s. 124; Zehebî, <em>a.g.e.</em>, c. 4, s.  235; İbn Hacer, <em>a.g.e.</em>, c. 4, s. 87.</p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref10" name="_edn10">[10]</a> İbn Sa’d, <em>a.g.e.</em>, c. 5, s. 124; Zehebî, <em>a.g.e.</em>, c. 4, s. 235.</p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref11" name="_edn11">[11]</a> <em>A.g.y.</em></p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref12" name="_edn12">[12]</a> İsfahânî, <em>Hilyetü’l-evliyâ</em>, c. 2, s. 169; Cemâlüddîn Ebu’l-Ferec Abdurrahman b. Ali b. Muhammed el-Cevzî, <em>Sıfatü’s-safve</em>, Thk: Ahmed b. Ali, (Mısır: Dâru’l-Hadîs, 1421/2000), c. 2, s. 80.</p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref13" name="_edn13">[13]</a> İbn Sa’d, <em>Tabakât</em>, c. 5, s. 135.</p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref14" name="_edn14">[14]</a> İbn Sa’d, <em>a.g.e.</em>, c. 5, s. 136.</p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref15" name="_edn15">[15]</a> İbn Hacer, <em>Tehzîbü’t-tehzîb</em>, c. 4, s. 85.</p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref16" name="_edn16">[16]</a> Ebû Bekir Ahmed b. Ali b. Sabit Hatîb el-Bağdâdî, <em>Kitâbü’l-kifâye fi ilmi’r-rivâye</em>, (Beyrut: Dâru’l Kûtûbi’l-İlmiyye, 1409/1988), 79; Ebi’l-Fedâ İsmail Ömer b. Kesîr el-Kuraşî b. Dımeşkî (İbn Kesîr), <em>el-Bidâye ve’n-nihâye</em>, (b.y.y. Dâru’l-Fikri’l-Arabî, 1351/1933), c. 9, s. 118; Suphi Salih, <em>Hadis İlimleri ve Hadis Istılahları</em>, Ter: M. Yaşar Kandemir, (Ankara: DİB Yayınları, 1986), s. 107.</p>
<p><a href="applewebdata://56D9A0A9-43D4-481D-894D-8E6E5046111D#_ednref17" name="_edn17">[17]</a> İbn Sa’d, <em>a.g.e.</em>, c. 5, s. 142; Zehebî, <em>a.g.e.</em>, c. 4, s. 244.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Adalet ve İbadet</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2024/10/01/adalet-ve-ibadet/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 01 Oct 2024 08:18:09 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[İnanç]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=303056</guid>

					<description><![CDATA[Üstad Bediüzzaman Hazretleri, Kur’ân-ı Kerim’de ele alınan temel konuları zikrederken “Kur’ân’daki anâsır-ı esasiye (temel unsurlar) ve Kur’ân’ın takip ettiği maksatlar tevhid, nübüvvet, haşir, adalet ile ibadet olmak üzere dörttür.”[i] der. “Adalet” ile “ibadet” kavramını bir arada zikreder. Bu iki kavramın birlikte ele alınmasında önemli nükteler vardır. Eflatun, İbn Miskeveyh, İmam Gazzâlî ve Üstad Bediüzzaman’ın insanı [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Üstad Bediüzzaman Hazretleri, Kur’ân-ı Kerim’de ele alınan temel konuları zikrederken “<em>Kur’ân’daki anâsır-ı esasiye (temel unsurlar) ve Kur’ân’ın takip ettiği maksatlar tevhid, nübüvvet, haşir, adalet ile ibadet olmak üzere dörttür</em>.”<a href="applewebdata://339A0742-5DC3-42BF-8A1E-05BCA2984F30#_edn1" name="_ednref1">[i]</a> der. “Adalet” ile “ibadet” kavramını bir arada zikreder. Bu iki kavramın birlikte ele alınmasında önemli nükteler vardır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Eflatun, İbn Miskeveyh, İmam Gazzâlî ve Üstad Bediüzzaman’ın insanı tanıma ve anlama adına benzer bir değerlendirmesi vardır: İnsan; değişimlere ve musibetlere giriftardır. O, ifrat ve tefritlerin ağında gidip gelen bir varlıktır. Ancak ruhunun bedende yaşayabilmesi için ona üç önemli kuvve verilmiştir. Bunlar, faydalı şeyleri celp edebilmesi için “kuvve-i şeheviye”, zararlı şeyleri defedebilmesi için “kuvve-i gadabiye” ve fayda ve zararı, iyi ve kötüyü birbirinden ayırt edebilmesi için “kuvve-i akliye”dir. Bunların aşırı uçlara doğru, ifrat (haddinden fazla olma) ve tefrit (yetersiz olma) noktaları vardır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Kuvve-i şeheviyenin ifratı fücurdur ki ırz ve namus tanımamaktır. Tefriti ise humûddur ki helale dahi iştah duymamaktır. Bu ise nesillerin devamına manidir. Bunların orta noktası iffettir ki helale karşı şehvet duyma, harama kapı aralamamadır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Kuvve-i gadabiyenin ifrat mertebesi tehevvürdür ki hiçbir şeyden korkmamak ve sınır tanımamazlıktır. Zulümler, tahakkümler ve diktatörlükler bu hissin eseridir. Bu kuvvenin tefriti korkaklık ve pasifliktir. Denge noktası ise şecaat, yani imandan kaynaklanan cesarettir. Dinin emirleri uğruna ve adaletin tesisi adına her türlü fedakarlığı yapma, ama meşru olmayan işlere girmemedir.</p>
<p><a href="applewebdata://339A0742-5DC3-42BF-8A1E-05BCA2984F30#_ednref1" name="_edn1">[i]</a> Bediüzzaman Said Nursî, <em>İşârâtü’l-İ’câz</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2007, s. 9.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-medium wp-image-302698" src="https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2024/07/Screenshot-2019-12-01-at-10.42.38-300x89.png" alt="" width="300" height="89" srcset="https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2024/07/Screenshot-2019-12-01-at-10.42.38-300x89.png 300w, https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2024/07/Screenshot-2019-12-01-at-10.42.38-1024x304.png 1024w, https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2024/07/Screenshot-2019-12-01-at-10.42.38-768x228.png 768w, https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2024/07/Screenshot-2019-12-01-at-10.42.38-600x178.png 600w, https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2024/07/Screenshot-2019-12-01-at-10.42.38.png 1434w" sizes="(max-width: 300px) 100vw, 300px" /></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Ümmetin Emini Ebû Ubeyde b. Cerrâh</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2024/06/01/ummetin-emini-ebu-ubeyde-b-cerrah/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 01 Jun 2024 04:47:18 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[İnanç]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=302524</guid>

					<description><![CDATA[Ahlakın zirvesinde olan Efendimiz için Kur’ân, “Sen yüce bir ahlak üzeresin.” (Kalem, 68/4) buyurur. Bize de seslenen Kur’ân-ı Kerim, O’nu kendimize rehber edinmemizi, örnek almamızı teşvik eder. (Ahzâb, 33/21). Fahr-i Âlem hayatıyla ahlakın en güzelini sergilemiş ve bizim için eşsiz bir örnek olmuştur. Onun yetiştirdiği çırakları hükmünde olan, “Benim ashabım yıldızlar gibidir.” buyurduğu sahabe efendilerimizde [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Ahlakın zirvesinde olan Efendimiz için Kur’ân, “<em>Sen yüce bir ahlak üzeresin</em>.” (Kalem, 68/4) buyurur. Bize de seslenen Kur’ân-ı Kerim, O’nu kendimize rehber edinmemizi, örnek almamızı teşvik eder. (Ahzâb, 33/21). Fahr-i Âlem hayatıyla ahlakın en güzelini sergilemiş ve bizim için eşsiz bir örnek olmuştur. Onun yetiştirdiği çırakları hükmünde olan, “<em>Benim ashabım yıldızlar gibidir</em>.” buyurduğu sahabe efendilerimizde de bizim için çok güzel örnekler vardır. Bunlardan biri de “Ümmetin Emini” unvanını alan Ebû Ubeyde b. Cerrâh’tır.</p>
<p>Ebû Ubeyde b. Cerrâh’ın tam adı <strong>Âmir b. Abdullah bin Cerrâh’tır. Daha çok künyesi olan Ebû Ubeyde ile anılır ve babasına değil de dedesi Cerrâh’a nispet edilir. Efendimizin 10. batından dedesi Fihr’le soyu birleşir.</strong><a href="#_edn1" name="_ednref1">[1]</a><strong> Hicretten yaklaşık 40 yıl önce dünyaya gelmiştir.</strong><a href="#_edn2" name="_ednref2">[2]</a><strong> Efendimiz daha Daru’l-Erkam’a girmeden, yani İslam’ın ilk döneminde, Hazreti Ebû Bekir’in onu Efendimizle tanıştırması sayesinde Müslüman olmuştur.</strong><a href="#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<p><strong>Kaynakların bildirdiğine göre, İslamiyet geldiğinde Mekke’de okuryazarların sayısı 15 kişi kadardı. Bunlardan biri de </strong><strong>Ebû Ubeyde’ydi. Ayrıca ticaret, binicilik, ok atma ve kılıç kullanma gibi alanlarda yetişmiş, kavmin seçkin ve saygı duyulan bir ferdi idi. Müşrik babası, oğlunun Müslüman olduğunu duyduğu andan itibaren ona zulme başladı. Nihayet bu zulümler tahammül sınırlarını zorlayınca Habeşistan’a hicret eden kervana o da katıldı.</strong><a href="#_edn4" name="_ednref4"><strong>[4]</strong></a></p>
<p><strong>Ebû Ubeyde, Allah Resûlü’nün sevimlilerindendi. </strong><strong>Abdullah b. Şak</strong><strong>î</strong><strong>k’ten gelen bir riv</strong><strong>a</strong><strong>yette bu husus şöyle anlatılır: “<em>Hazreti Aişe’ye ‘Res</em></strong><strong><em>û</em></strong><strong><em>lullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) Efendimize en sevimli olan sahabiler kimlerdi?’ diye sordum. ‘Eb</em></strong><strong><em>û</em></strong><strong><em> Bekir’ dedi. ‘Sonra kim?’ diye sordum. ‘Ömer’ dedi. ‘Sonra kim?’ diye sordum. ‘Eb</em></strong><strong><em>û</em></strong><strong><em> Ubeyde b. Cerrâh’ dedi. ‘Sonra kim?’ diye sordum. Sustu</em></strong><strong>.”</strong><a href="#_edn5" name="_ednref5"><strong>[5]</strong></a></p>
<p><strong>Bu sevgiyi hak edecek neler yapmıştı Ebû Ubeyde?</strong></p>
<p><strong>Resûlullah aşığıydı Ebû Ubeyde. İslam’la tanıştığı günden itibaren daima Efendimizin yanında yerini almıştı. O’na bir zararın dokunmasına asla tahammül edemezdi. Uhud günü </strong><strong>yaşanan hengâmede, Utbe b. Ebî Vakkâs isimli bir müşriğin attığı taşla Efendimizin sağ alt ön dişinin bir kısmı kırılmış ve alt dudağı yarılmıştı. Öte yandan </strong>Resulullah Efendimizin canına kasteden İbn Kamîe adlı müşrik, Efendimizin yanına kadar sokulmuş ve miğferini sert bir kılıç darbesiyle parçalamıştı. Parçalanan miğferin iki demir halkası Allah Resûlü’nün mübarek yanaklarına saplanmıştı. Efendimizi kanlar içinde gören Ebû Ubeyde, halkaları eliyle çıkarmanın Efendimiz’in canını daha fazla yakacağını düşünerek dişleriyle onları çıkarmayı düşündü. Efendimiz yere uzanmıştı. Ebû Ubeyde hemen başucunda diz üstü çökerek önce sağ yanağındaki halkaları dişleriyle sıkıca kavrayıp hızlıca çekti. Halka kurtulmuştu, ancak Ebû Ubeyde’nin ön dişlerinden biri de halkayla birlikte yere düşmüştü. Ebû Ubeyde çıkardığı halkayı bir tarafa bıraktı. Yüzündeki kanları sildi. Bu hâli gören Hazreti Ebû Bekir dayanamadı ve ikinci halkayı çıkarma işlemini kendisine bırakmasını istedi. Ancak Ebû Ubeyde müsaade etmedi. Bu kez Efendimizin sol yanağındaki halkaya yöneldi. Onu da dişleriyle sıkıca kavradı; tek hamlede ve hızlı bir şekilde çıkardı. Bu sefer de diğer ön dişini kaybetmişti. Kırılan iki dişi sebebiyle ağzından kanlar boşalan Ebû Ubeyde, bir yandan Allah Resûlü’nün durumuna gözyaşı döküyor, diğer yandan da yüzündeki kanları siliyordu. O günden itibaren Ebû Ubeyde ön dişleri olmadan hayatına devam etti.<a href="#_edn6" name="_ednref6">[6]</a> Bu sebeple o, Kur’ân okurken ve konuşurken bazı harfleri çıkaramazdı. Araplar, ön dişleri olmadığı için “hetem” dedikleri kimselerle alay ederlerdi. Ancak Ebû Ubeyde bu sebeple hiç kimse tarafından hafife alınmadı. Hatta Hazreti Ebû Bekir (radıyallâhu anh) onun için “<em>O hetemlerin en güzelidir</em>.”<a href="#_edn7" name="_ednref7">[7]</a> derdi.</p>
<p><strong>Emindi Hazreti Ebû Ubeyde. İnsanların En Emini (sallallâhu aleyhi ve sellem), “<em>Her ümmetin bir emini vardır. Bu ümmetin emini de Ubû Ubeyde’dir</em>.” buyurmuştu.</strong><a href="#_edn8" name="_ednref8">[8]</a><strong> Yemen ahalisinin kendilerine Kur’ân’ı öğretecek birilerini istediklerinde,</strong><a href="#_edn9" name="_ednref9">[9]</a><strong> ayrıca Necranlı Hristiyanların vergilerini toplamak için güvenilir birini talep ettiklerinde Fahr-i Kâinat, “<em>Ümmetin emini Ebû Ubeyde</em>” diyerek onu görevlendirmişti.</strong><a href="#_edn10" name="_ednref10">[10]</a></p>
<p><strong>Zühd sahibiydi Ebû Ubeyde. Bir gün </strong>Hazreti Ömer (radıyallâhu anh) onu evinde ziyaret ettiğinde, evinde sadece bir hasır, bir yemek kabı, bir su tulumu ve birkaç ekmek kırıntısı bulmuş ve bu manzara karşısında gözyaşı dökmüştü. Yine bir gün Hazreti Ömer, hizmetçisiyle ona bir miktar para göndererek ne yapacağını takip etmesini istemişti. Ebû Ubeyde’nin parayı ihtiyaç sahiplerine dağıttığını öğrenince de büyük bir sürurla, “<em>Hamd olsun Allah’a ki İslam’da (başkaları olduğu gibi) bunu yapan biri var</em>.” demişti.<a href="#_edn11" name="_ednref11">[11]</a> Bir başka gün Hazreti Ömer, yakın arkadaşı Ebû Ubeyde Hazretlerine, kendisini evinde ziyaret etmek istediğini söyledi. O sıralar vali olarak vazife yapan Ebû Ubeyde’nin yaşayışını gözleriyle görmek istiyordu. Birlikte eve geldiler. İçeriye giren müminlerin emiri, evin içinde bir kılıç, bir zırh ve birkaç parça da ev eşyası gördü. Bunun üzerine, “<em>Senin bunlardan başka bir şeyin yok mu</em>?” diye sorunca, “<em>Bunlar benim ihtiyacım için kâfidir</em>.” diye cevap verdi Ebû Ubeyde. Gözleri yaşla dolan Hazreti Ömer, “<em>Ey Ebû Ubeyde, dünya herkesi değiştirdi, ama seni değiştiremedi</em>.” buyurdu.<a href="#_edn12" name="_ednref12">[12]</a></p>
<p>Mütevazıydı ve fedakârdı Ebû Ubeyde. Fahr-i Âlem (sallallâhu aleyhi ve sellem) bir gün Amr b. Âs’ı (radıyallâhu anh) 300 kişiyle Zâtüsselâsil bölgesine bir sefere göndermişti. Amr b. Âs, Müslümanlara hücuma hazırlanan düşman ordusunun sayısının çok fazla olduğunu görünce Râfi’ b. Mekîs el-Cühenî’yi Medine’ye gönderip durumu haber verdi ve yardım istedi. Bunun üzerine Resûlullah Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem), Hazreti Ebû Bekir ve Hazreti Ömer’in de içinde bulunduğu 200 kişilik bir birliği ona yardım için gönderdi ve Ebû Ubeyde’yi bu birliğin komutanı olarak tayin etti. Oraya vardıklarında Amr b. Âs, “<em>Ben sizin âmirinizim</em>.” deyiverdi. Muhacirler, “<em>Sen kendi adamlarının âmirisin, bizim âmirimiz Ebû Ubeyde’dir</em>.” diyerek karşılık verdiler. Bunun üzerine Amr b. Âs, “<em>Siz sadece yardım için gönderildiniz</em>.” diye mukabelede bulundu. Bu tartışmanın iyiye gitmediğini gören Ebû Ubeyde (radıyallâhu anh), hemen âmirlik yetkisini Amr b. Âs’a (radıyallâhu anh) vererek bir fitnenin önünü almıştı.<a href="#_edn13" name="_ednref13">[13]</a></p>
<p>Kendini yetiştirmişti Ebû Ubeyde. Efendimiz, ilim öğrenmek isteyenleri zaman zaman iyi bir Kur’ân hâfızı olan Ebû Ubeyde’ye yönlendirirdi. Nitekim Ebû Sa’lebe bir gün Efendimiz’e gelip kendisini irşat edecek birisine göndermesini istedi, Efendimiz ona, “<em>Ben seni hem ilmini hem de ahlakını güzelleştirecek birisine yolluyorum</em>.” buyurarak Ebû Ubeyde’ye göndermişti.<a href="#_edn14" name="_ednref14">[14]</a></p>
<p>Ebû Ubeyde hayatta iken Cennet’le müjdelenen 10 kişiden (Aşere-i Mübeşşere) biriydi. Hicretin 18. senesinde ortaya çıkan veba salgını sebebiyle henüz 58 yaşındayken Amvâs’ta, cephe hattında vefat etti. Cenaze namazını gözyaşları içinde kıldıran Muâz b. Cebel (radıyallâhu anh), İslam ordusuna şu konuşmayı yaptı: “<em>Ey insanlar! Allah’a yemin ederim, Ebû Ubeyde’den daha fazla gönlü iyilikle dolup taşan, daha merhametli, kin, öfke ve kötülükten uzak duran, insanlara yardım ve nasihat eden, âhireti arzulayan bir kimseyi ben görmedim. Allah, Ebû Ubeyde’ye rahmetiyle muamele etsin</em>!”<a href="#_edn15" name="_ednref15">[15]</a> Vefat haberi Hazreti Ömer’e ulaşınca yanında bulunanlarla birlikte gözyaşlarını tutamadı.<a href="#_edn16" name="_ednref16">[16]</a></p>
<p>“Ümmetin Emini” olan Ebû Ubeyde; sadakat, gayret, fedakârlık, ilim, takva, tevazu ve zühd gibi pek çok güzel ahlakın sembolü olmuş bir sahabiydi. Yeri gelmiş hazinelerin başında emin bir hazinedar, yeri gelmiş ilim öğrenmek isteyenler için emin bir muallim ve yeri gelmiş bir ordunun başında emin bir kumandan olmuştu. Kendini yetiştirmiş ve verilen her vazifenin hakkını tam olarak vermişti. Kulluk hayatının derinliğinin yanında adanmışlığı, tevazusu ve zühdü ile dünya hayatını da çok dengeli yaşamıştı. Allah şefaatlerine nail eylesin.</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> İbn Sa’d, <em>Tabakât</em>, Beyrut: Dâru Sâdir, 1968, Birinci Baskı, c. 3, s. 409; Ebû Nuaym el-İsbehânî, <em>Ma’rifetü’s-Sahâbe</em>, Riyad: Dâru’l-Vatan, 1998, Birinci Baskı, c. 1, s. 148.</p>
<p><a href="#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Ahmet Önkal, “Ebû Ubeyde b. Cerrâh” maddesi, <em>DİA</em>, İstanbul, 1998, c. 10, s. 249.</p>
<p><a href="#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> Muhammed Şürrâb, <em>Ebû Ubeyde b. el-Cerrâh Emînü’l-Ümme ve Fâtihu Diyâri’ş-Şâmiyye</em>, Dimeşk: Dâru’l-Kalem, 1997, Birinci Baskı, s. 47.</p>
<p><a href="#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> İbn Sa’d, <em>Tabakât</em>, c. 3, s. 379.</p>
<p><a href="#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> Tirmizi, Menâkıb, 14.</p>
<p><a href="#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> İbn Sa’d Muhammed, <em>Et-Tabakâtü’l-Kübrâ/Kebîr</em><em>,</em> Kahire: Mektebe el-Hancı, 2001, Birinci Baskı, c. 3, s. 380 vd.</p>
<p><a href="#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> İbnü’l-Cevzî Cemâlüddin Ebû’l-Ferec, <em>Sıfatü’s-Safve</em>, Tahkik: Halid Mustafa Tartûsî, Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, 2012, s. 134; İbn Abdi’l-Berr Ebû Umer Yusuf b. Abdillah, <em>El-İstîâb fî Ma’rifeti’l-Ashâb</em>, Amman: Dâru’l-A’lâm, 2002, s. 828.</p>
<p><a href="#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> Tirmizi, Menâkıb, 33, Hakim, <em>Müstedrek</em>, Kahire: Dâru’l-Harameyn, 1997, c. 3, s. 318–325.</p>
<p><a href="#_ednref9" name="_edn9">[9]</a> Müstedrek, c. 3, s. 324.</p>
<p><a href="#_ednref10" name="_edn10">[10]</a> Önkal, a.g.y.</p>
<p><a href="#_ednref11" name="_edn11">[11]</a> Zehebî, Şemsuddîn Muhammed b. Ahmed b. Osman, <em>Siyer-i A’lâmi’n-Nübelâ</em>, Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, Üçüncü Baskı, 1985, c. 1; Muhammed Şürrâb, a.g.e., s. 242–244.</p>
<p><a href="#_ednref12" name="_edn12">[12]</a> Ebû Dâvûd, Zühd, 123.</p>
<p><a href="#_ednref13" name="_edn13">[13]</a> A.g.e., 244.</p>
<p><a href="#_ednref14" name="_edn14">[14]</a> Taberânî ,Ebû’l-Kâsım Süleyman b. Ahmed, <em>El-Mu’cemu’l-Kebîr</em>, Kahire: Mektebe İbn-i Teymiye, ty. Nc. 1, s. 157.</p>
<p><a href="#_ednref15" name="_edn15">[15]</a> Hâkim, <em>E</em><em>l-Müstedrek</em>, c. 3, s. 318–325.</p>
<p><a href="#_ednref16" name="_edn16">[16]</a> Ahmed eş-Şirbâsî, <em>Emînü’l-Ümmet Ebû Ubeyde b. el-Cerrâh</em>, yy., ty., s. 115.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Öğrenme Aşkı</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2021/09/01/ogrenme-aski/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 01 Sep 2021 12:50:50 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel Kültür]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=179830</guid>

					<description><![CDATA[İnsan her şeye muhtaç bir vaziyette bu dünyaya gönderilir. Her şeyi öğrenmeye, keşfetmeye, anlamaya çalışır. Etrafındaki eşyayı test ede ede bilgi sahibi olur. Yeni bir şey öğrendiğinde mutlu olur. Sonra dili dönmeye başladığında bu sefer etrafındakileri bıktıracak kadar “Bu ne? Bu kim? Bu nasıl oluyor?” sorularını sorar. Okul zamanı gelince çocuklarımızın kendi istediklerini değil, bizim [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>İnsan her şeye muhtaç bir vaziyette bu dünyaya gönderilir. Her şeyi öğrenmeye, keşfetmeye, anlamaya çalışır. Etrafındaki eşyayı test ede ede bilgi sahibi olur. Yeni bir şey öğrendiğinde mutlu olur. Sonra dili dönmeye başladığında bu sefer etrafındakileri bıktıracak kadar “Bu ne? Bu kim? Bu nasıl oluyor?” sorularını sorar.</p>
<p>Okul zamanı gelince çocuklarımızın kendi istediklerini değil, bizim istediğimiz şeyleri öğrenmesini isteriz. Hayata daha iyi ve çabuk hazırlanmaları için onlara öncelikle lazım olduğunu düşündüğümüz bilgileri vermeye çalışırız. İşte burada bazen istenmeyen gelişmeler baş gösterir, çocuklardaki öğrenme arzusunun köreldiği görülür.</p>
<p>Bu konuda ailelere, okul yönetimine, öğretmenlere, hatta sosyal çevreye ve ülkenin yöneticilerine düşen roller vardır. Eğer el ele verip salih bir daire oluşturamazsak, çocuklarımız öğrenme isteklerini, daha çok gönüllerini eğlendiren oyunlarda ve eğlence dünyasında kullanacaklardır.</p>
<p>Eğitime önem veren toplumlarda, bu probleme kısmen çözümler üretilmiştir. Çocuk evde kitap okuyan, eğitici faaliyetler içinde bulunan, meraklı bir ebeveyne şahit olmaktadır. Okulda öğretmeni çok kitap okumakta, kitap okumayı ve öğrenmeyi sevdirecek faaliyetlerle çocuklara bu aşk aşılanmaktadır. Kütüphaneler çok güzel imkânlar ve ortamlarla kitap okunmayı teşvik etmektedir. Çocuğa verilen hediyeler arasında kitap da yer almaktadır. Üniversiteye gelindiğinde ise, artık kitap okumanın büyük bir ihtiyaç olduğunu kavramaktadırlar. Her yıl okunması gereken kitapların listesi çıkarılmakta ve bunlar bitirilmektedir. Genç, kendini iyi yetiştirmesi gerektiğini bilmektedir. Kitap okuma ve öğrenme artık onların bir karakteri haline gelmekte, yaşlandıklarında da bu alışkanlıklarını devam ettirmektedirler.</p>
<p>Girişimci ve hayırsever Warren Buffet günde yaklaşık beş saat kitap okur. Bill Gates haftada en az bir kitap bitirir ve her yıl iki hafta kitap okuma kampı yapar. Elon Musk, bir röportajında, daha dokuz yaşındayken Britannica Ansiklopedisini bitirdiğini, gençliğinde, günde 10 saate yakın bilim kurgu romanı okuduğunu ifade eder.<a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> Oprah Winfrey, seyircilerine kitap okuma alışkanlığını aşılamaya çalışır. Winfrey için kitap okumak bir ferdin kendine yapabileceği en büyük iyiliklerden biridir.<a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> İtalyan yazar ve semiyotik (işaret ilmi) uzmanı Umberto Eco’nun (1932–2016) 500 m<sup>2</sup>’lik evinde bulunan ve eserlerini hazırlarken istifade ettiği 44 bin cilt kitap, Bologna Üniversitesinin kütüphanesine bağışlanmıştır.<a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<p>Öğrenme aşkı, yerinde kullanılır ve insanlığa faydalı konularda harcanırsa, insanı ve toplumu yüceltir ve medeniyetlerin kurulmasına zemin hazırlar. Peygamber Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) bir hadis-i şeriflerinde şöyle buyurur: “Kim ilim öğrenmek için yola çıkarsa, Allah Teâlâ ona Cennet yolunu kolaylaştırır. Melekler, ilim öğrenenlerden hoşlandıkları için onlara kanat gererler. Göklerde ve yerde bulunan varlıklar, hatta sudaki balıklar bile âlimlerin bağışlanması için Allah’a yalvarırlar. Bir âlimin sadece ibadetle uğraşan bir kimseye üstünlüğü, on dördüncü gecesinde ayın diğer yıldızlara üstünlüğü gibidir. Peygamberler altın, gümüş değil, sadece ilmi miras bırakmışlardır. İşte bu ilim mirasına konan kimse, çok büyük bir kısmet kazanmış olur.”<a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p>Muâz bin Cebel’in (radıyallâhu anh) ölüm döşeğinde iken “uzun ömrü” sadece ilmî susuzluğu gidermek, güçlüklere göğüs germek, ilim meclislerinde dizleri şişinceye kadar âlimlerle oturmak için istediğini ifade etmesi dikkate şayandır.</p>
<p>İmam Ebû Yusuf, İmam-ı Âzam’ın ilim meclislerine yıllarca (farklı rivayetlere göre 17 veya 29 yıl) devam etmişti. Bu zaman zarfında, hasta olduğu günler hariç, hiçbir sabah namazını kaçırmamış, duha ve akşam vakitlerinde ondan ayrılmamıştı.<a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_edn5" name="_ednref5">[5]</a></p>
<p>İmam-ı Azam’ın bir diğer talebesi İmam Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî, geceleri genelde uyumaz, aldığı notları yanında tutar, birinden yorulunca öbürüne intikal ederdi. Uykusu gelecek olsa su içerek onu izale etmeye çalışır ve “Uyku hararetten kaynaklanıyor.” derdi.<a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_edn6" name="_ednref6">[6]</a></p>
<p>İmam Buhâri’nin hocası Muhammed b. Selâm el-Bîkendî, ilme çok düşkündü. Hocasından ders aldığı bir anda kalemi kırıldı. Hocası yazdırmaya ve ilim öğretmeye devam ediyordu. Muhammed b. Selâm, şöyle seslendi: “Bir kaleme bir dinar.” Hemen etrafında kalemler uçuştu. Zira bir kelimenin bile kaçmasına tahammülü yoktu.<a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_edn7" name="_ednref7">[7]</a></p>
<p>Hafız İbn-i Kesir, İmam Buhârî’nin hayatını anlatırken şunları söyler: “Buhârî gece uykudan uyanır, lambasını yakar, hatırına gelen faydalı bir şeyi yazardı. Sonra lambasını söndürür yatardı. Tekrar kalkar, tekrar kalkardı. Hatta bir gecede yaklaşık yirmi defa kalktığı olurdu.”</p>
<p>Büyük hadis âlimlerinden Yahya b. Maîn’e babası 1 milyon dirhem miras bırakmıştı. O bütün bu parayı hadis ilmi tahsilinde tüketti. Neticede hadis ilminin en büyüklerinden oldu. “Kendi elimle bir milyon hadis yazdım.” diyerek ne denli bir gayretin içinde olduğunu ifade etti.<a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_edn8" name="_ednref8">[8]</a></p>
<p>İbnü’l-Cevzî okuduğu kitapların sayısının 20 bini geçtiğini ifade eder. Bazısı 20 cildi bulan 340’tan fazla eser yazmıştır. Kendi eliyle 2000 cilt kitap çoğaltmıştır. Ömrü boyunca kullandığı kalemlerin yontulmasından biriken talaşları biriktirip öldüğünde bu talaşların gasil suyunun ısıtılmasında kullanılmasını vasiyet etmiştir. Vefatında vasiyeti yerine getirilmiş, biriktirdiği talaşlar, gasil suyunu ısıtmaya yeterli gelmiştir.<a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_edn9" name="_ednref9">[9]</a></p>
<p>Câhız (781–868), o kadar kitap düşkünüydü ki okumak istediği bütün kitapları almaya gücü yetmediği için kitapçı dükkânına gider, bir gece için dükkânı kiralardı. Kapıyı üstünden kilitletir, sabaha kadar kitapları mütalaa ederdi.</p>
<p>Fahruddin er-Râzî (1149–1210) meşhur bir müfessirdir. Çok defa, sofraya oturduğunda bir yandan yemeğini yer, öbür yandan kitap okurdu. Sadece tefsire dair yazdığı eserler 20 bin sayfayı aşkındır.</p>
<p>Ömer Nasuhi Bilmen (1883–1971) şöyle der: “Küçük yaşlarımda elime geçen eserleri bir gecede okuyup bitirirdim. Gözlerim kan çanağına dönerdi. Annem gecenin geç saatlerinde gelir, islenmiş lambanın camlarını siler, bazen de “Oğul, artık yeter, yat!” diyerek lambaya üflerdi.”<a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_edn10" name="_ednref10">[10]</a></p>
<p>İmam Şafii’ye “İlme karşı iştiyakın nasıl?” diye sorulduğunda şöyle demiştir: “Daha önce işitmediğim bir kelimeyi işitince, diğer azalarım kulaklarımın işitip de aldığı lezzeti tatmak için kendilerinin de kulakları olmasını isterler. İşte böyle.” Kendisine “İlme karşı hırsın nasıldır?” diye sorulduğunda da şöyle cevap vermiştir: “Çok mal biriktiren cimrinin bir malı elde ettiği zaman aldığı lezzet kadar.” “İlme karşı isteğin nasıldır?” diye sorulunca buna da şöyle cevap vermiştir: “Bir tek çocuğu olan kadının yavrusunu kaybettiğinde onu bulmaya olan isteği kadar.” İşte İmam Şafii de bu aşk sebebiyle ilimde zirveye çıkmış ve imam olmuştur.<a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_edn11" name="_ednref11">[11]</a></p>
<p>Son dönemin büyük düşünür ve bilim adamlarından Hilmi Ziya Ülken, okurken uyumamak için ayaklarını su dolu bir kovaya sokar, sabaha kadar okurdu. Böylece zaman kaybetmiyor, gözünün nuru kitaplarına daha çok vakit ayırabiliyordu.</p>
<p>Yaklaşık 90 kitaba imza atan Ferit Ragıp Tuncor (1912–2005), yıllarca Millî Eğitim Bakanlığında kütüphaneci olarak görev yaptı. İkinci adresi olan kütüphaneye önü daima ilikli duran ceketiyle, heyecan duyarak gelirdi.</p>
<p>Hayatında başarılı olmuş, insanlığa katkıda bulunmuş hemen herkeste büyük bir öğrenme aşkı olduğu görülmektedir. İnsan öğrenme aşkını yitirdiği zaman, hayat neşesini, umutlarını, heyecanını ve belli ölçüde hayat kalitesini de yitirir. Bize düşen “Bugünü dününe, yarını da bugününe” eşit olmayacak şekilde sürekli bir şeyler öğrenme, aklımızı ve kalbimizi beslemedir. Beşikten mezara kadar öğrenme iştiyakı içinde yaşamak insanca yaşamanın gereğidir.</p>
<p>“Tekvinî emirlerin doğru okunması, doğru düşüncelerin ve doğru tespitlerin ortaya konulabilmesi, önceki nesillerden miras alınan ilmin daha ileriye götürülmesi, ilim ve araştırma adına yeni ufuklar açılması, arkadan gelenlere daha derin düşünme ortamının hazırlanması adına verilecek maddî-manevî desteğin yeri çok önemlidir. İdeolojilere, sekülerizme, egoizmaya ipotek edilmiş düşüncelerle bir yere varılamaz. Önemli olan, bir taraftan insanlara yüce bir mefkûre verebilmek, diğer yandan da onlara her tür desteği sağlayabilmektir. Şayet siz bu konuda uygun ortamlar hazırlar ve üzerinize düşen sorumlulukları yerine getirirseniz, seviyeli, kaliteli ve donanımlı insanlar zuhur eder. Aksi takdirde hakikat aşığı ilim adamları yetiştiremez ve yerimizde saymaya devam ederiz.”<a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_edn12" name="_ednref12">[12]</a></p>
<p><strong> </strong></p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Z. Mejia, M. Ward, “Billionaire Elon Musk says he was ‘raised by books’ and credits his success to these 8”, 16-11-2017, www.cnbc.com/2017/11/16/tesla-ceo-elon-musk-says-he-was-raised-by-books.html</p>
<p><a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> ceotudent.com/elon-musk-mark-zuckerberg-bill-gates-gibi-isimlerden-kitap-okumanin-onemi</p>
<p><a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> “Umberto Eco&#8217;s library finds home at Bologna uni”, www.ansa.it/english/news/lifestyle/arts/2021/06/17/umberto-ecos-library-finds-home-at-bologna-uni_aa2da390-3ca0-4ae1-8b6c-46993db7dc60.html</p>
<p><a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Ebû Dâvûd, İlim, 1; Tirmizî, İlim, 19.</p>
<p><a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> Abdulfettah Ebû Gudde, <em>Kıymetü’z-Zaman İnde’l-Ulemâ</em> (İslâm Alimlerinin Gözünde Zamanın Kıymeti), Mektebetü’l-Matbûâtu’l-İslâmiyye, 10. Baskı, Riyad, ty., s. 30–31.</p>
<p><a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> A.y.</p>
<p><a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> Ebû Gudde, a.g.e., s. 34.</p>
<p><a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> A.g.e., s. 32.</p>
<p><a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_ednref9" name="_edn9">[9]</a> A.g.e., s. 62–64.</p>
<p><a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_ednref10" name="_edn10">[10]</a> Bayram Özer, Volkan Duran, Mustafa Tekke, “Evaluating the Problems of Tukey’s Education System in Terms of Islam and Its Values”, Atatürk University, II. International Creation Congress on the Light of Sciences, 8<sup>th</sup>–9<sup>th</sup> November 2018, Erzurum, s. 747.</p>
<p><a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_ednref11" name="_edn11">[11]</a> Ebû Gudde, a.g.e.</p>
<p><a href="applewebdata://369AB0EB-031B-4B3C-B020-3773039CF893#_ednref12" name="_edn12">[12]</a> M. Fethullah Gülen, “Hakikat Âşığı İlim Adamları Yetiştirme”, Herkul, 7 Şubat 2021, www.herkul.org/kirik-testi/hakikat-asigi-ilim-adamlari-yetistirme/</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
