<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Osman Demirel &#8211; Çağlayan Dergisi</title>
	<atom:link href="https://caglayandergisi.com/yazar/osman-demirel/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://caglayandergisi.com</link>
	<description>Aylık İlim ve Kültür Dergisi</description>
	<lastBuildDate>Sat, 01 Aug 2026 06:21:51 +0000</lastBuildDate>
	<language>tr</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>

<image>
	<url>https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2017/03/16x16Mavi-1.png</url>
	<title>Osman Demirel &#8211; Çağlayan Dergisi</title>
	<link>https://caglayandergisi.com</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Peygamber Mucizelerine Farklı Bir Bakış</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2026/08/01/peygamber-mucizelerine-farkli-bir-bakis/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 01 Aug 2026 06:21:51 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Fizik]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=318620</guid>

					<description><![CDATA[Pozitif bilimlerle uğraşan biri gerçekten peygamber mucizelerine inanamaz mı? Bilim insanı, bilgi ve araştırma yolunda ilerledikçe, en sağlam rivayet yollarıyla aktarılmış hakikatleri elinin tersiyle itip “Bunlar eskilerin masallarıdır.” diyerek bir inkâr bataklığına mı saplanır? Yoksa farklı bir bakış açısıyla yaklaşıp, olabilirlik konusunda yeni bir anlayışla mı hareket eder? Mucizeler, tabiatta alışılagelen olayların olağan seyrini aşan [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div>Pozitif bilimlerle uğraşan biri gerçekten peygamber mucizelerine inanamaz mı? Bilim insanı, bilgi ve araştırma yolunda ilerledikçe, en sağlam rivayet yollarıyla aktarılmış hakikatleri elinin tersiyle itip “Bunlar eskilerin masallarıdır.” diyerek bir inkâr bataklığına mı saplanır? Yoksa farklı bir bakış açısıyla yaklaşıp, olabilirlik konusunda yeni bir anlayışla mı hareket eder?</div>
<div></div>
<div>Mucizeler, tabiatta alışılagelen olayların olağan seyrini aşan ve insanı hayrete düşüren vakalar olarak anlaşılır. “Mucize” kelimesi, sözlükte “aciz bırakan” anlamına gelmektedir. Mucizelerin, Allah tarafından sevdiği kullarına özel bir ikram ve lütuf olarak verildiği kabul edilir.1 İnsanlığın sahip olduğu bütün imkânlar göz önüne alındığında kâinat ilminin yalnızca milyonda bir kısmına vakıf olabildiği vurgulanmaktadır. İnsan bilgisi, Allah’ın bildirdikleriyle sınırlı olup bunun ötesindekileri bilme gücüne sahip değildir.2 Hazreti Musa (aleyhisselâm), mucizeler ufkunda dolaşırken Tur Dağı’nda Rabbini görmeyi dilemiş; fakat Rabbin dağa tecellisi sonucunda, dünyada O’nu görmenin mümkün olmadığını anlamış ve bu imkâna muhalif talebinden dolayı tövbe ederek Rabbine yönelmiştir.3</div>
<div></div>
<div>Bilim ve teknolojinin ilerlemesiyle “Artık her şeyi bilir ve açıklayabiliriz.” düşüncesi, yaratıcıya karşı bir küstahlık ve haddini bilmezlik olarak değerlendirilir. Bediüzzaman Hazretleri, çağımızda gelişen araştırmalar ve buluşlar karşısında nesillerin nasıl bir inanç tavrı takınması gerektiğini anlatmak üzere “Mu’cizât-ı Ahmediye” risalesini kaleme almıştır. Bu eserinde, Peygamber Efendimizin en sahih mucizelerini açıklamış ve insanların yaşayabileceği inanç zafiyetlerine karşı bu mucizeleri adeta bir panzehir gibi kullanmıştır.</div>
<div></div>
<div>Bir hadis-i şerifte اَلسَّمَٓاءُ مَوْجٌ مَكْفُوفٌ “Sema dalgaları karardâde olmuş (durulmuş ve karar kılmış) bir denizdir.” buyrulmuştur. Bediüzzaman Hazretleri bu hadisi temel alarak esir maddesi ile ilgili önemli açıklamalar yapmıştır. Bu ifade, kâinatın dalga özelliği taşıdığına işaret etmektedir.4</div>
<div></div>
<div>J. B. Hartle ve ünlü fizikçi S. W. Hawking, “Wave Function of the Universe” başlıklı makalelerinde, parçacıklar yerine kâinatı bir “dalga denizi” olarak ele almış; evreni, kuantum düzenlerinin titreşimleri şeklinde açıklamışlardır. Bu sebeple “Kâinat bir dalga denizidir.” ifadesi, “kuantum alanı denizi” anlamında daha isabetli bir yaklaşımı ifade etmektedir.5-6</div>
<div>Pozitif bilimler olan fizik ve matematik kanunlarında; kütle çekimi, ışık, ısı, manyetik ve elektrik alanların dalga biçiminde yayıldığı ölçülüp gözlenebilmekte, ayrıca bu olgular matematiksel denklemlerle de ispatlanmaktadır. Üstelik bu dalgaların prensipleri, günlük hayatta teknoloji ve mühendislik uygulamalarıyla da kullanılmaktadır.</div>
<div></div>
<div>İstatistiksel matematik bilimi, peygamber mucizelerinin gerçekleşme ihtimalini de bilimsel hakikatlerin dışında görmeyip, onların mümkünlüğünü kabul eder. İhtimaller (olasılık) matematiği, rastgele değişkenlerin sonucu değildir; aksine, tabiat kanunlarının geçerli olduğu durumlarda tanımlanır. Bazı kelâmcılar ve araştırmacılar, mucizelerin bilime aykırı olduğunu ileri sürmekle beraber, mucizelerin aklen aksinin ispatlanamayacağı üzerinde durmaktadırlar. Günümüzde ise bilimde indeterminist (belirsizlikçi) gerçekliklerin giderek daha fazla kabul gördüğü gözlenmektedir. Determinist yani kesin sebep-netice odaklı düşünceler, Kopernik, Galileo ve Newton gibi bilim insanlarıyla temellenmiş olsa da bu yaklaşım eleştirilmiştir. Başta İmam Gazzâlî olmak üzere pek çok düşünür, kâinatın işleyişini açıklayan kuantum mekaniğine dayalı yorumların da gösterdiği gibi, yaratılmışlar arasında sebep ile netice arasında zorunlu bir ilişki bulunmasının şart olmadığını savunmuştur. İngiliz natüralist Robert James Berry ise “Mucizelere inanmak için yüksek bilgi veya özel bir imana gerek yoktur; yalnızca Allah’ın yüceliğine inanmak yeterlidir.” demektedir.7-8</div>
<div></div>
<div>Hazreti Musa’nın (aleyhisselâm) eliyle gerçekleşen Kızıldeniz’in yarılması hadisesi bir mucize olarak kabul edilir. Bu olay, modern ihtimaliyat ve istatistik bilimiyle de incelenmiştir. Bu durum, tabiat kanunlarının dışında değil; bilakis, yaratılışın içinde yer alan tabiat kanunlarının bir parçası olarak değerlendirilmektedir. İhtimal hesaplarına göre, şu an içinde olduğumuz kâinatın mevcut düzeniyle var olma ihtimali yaklaşık olarak P≈10^(〖-10〗^123 )’tür. Bu ise yokluğa çok yakın bir ihtimal olarak kabul edilir.9 Buna rağmen biz bu düşük ihtimalle bile olsa, yaratılışın ve var olmanın hazzını hissedebiliyoruz.</div>
<div></div>
<div>Hazreti Musa kıssasında, Kızıldeniz’in yarılarak kuru bir yol oluşturması ve İsrailoğulları’nın yarılan denizden geçmesi olayı ise bilimsel açıdan P ≈ 10⁻⁸ – 10⁻¹⁰ arasında bir ihtimalle açıklanmaktadır.10 Bu hesaplamalarda farklı yöntemler kullanılmış olsa da ortaya çıkan sonuç dikkat çekicidir: Kâinatın bu düzen içinde var olma ihtimali, Peygamber mucizelerinin gerçekleşme ihtimalinden daha düşüktür. Dolayısıyla yaşadığımız kâinat gerçek olarak kabul edilerek, “Sadece gördüğüme inanırım; anlatılan mucizeler geçmişten kalma masallardır.” şeklindeki bir inkâr düşüncesi, aklı gereği gibi kullanmamanın ifadesidir. Bilim ve ilim, aksine, aklın sınırlarını genişleterek insanı hakikate yaklaştırmaktadır.</div>
<div></div>
<div>Bediüzzaman’a Göre Şakk-ı Kamer (Ayın Yarılması) Hadisesi</div>
<div>Ayın ikiye ayrılması veya diğer peygamber mucizeleri üzerine, nasıl inanılması gerektiğini inkâra mahal bırakmayacak şekilde açıklayabilmek için bir düşünce metodolojisi geliştirmek mümkündür. Risale-i Nur’da, özellikle 19. Mektup’ta, Peygamber Efendimizin (sallallâhu aleyhi ve sellem) mucizeleri tafsilatlı bir şekilde anlatılmıştır. Ayın yarılması hadisesi üzerinden inanış metodolojisini şu şekilde sıralayabiliriz:</div>
<div>Birincisi: Ayın ikiye yarılması hadisesinde, o dönemdeki inkârcıların olaya bizzat şahit oldukları, fakat bunu tamamen reddetmedikleri bilinmektedir. Eğer böyle bir olay hiç yaşanmamış olsaydı, bu iddia tarih boyunca güçlü bir şekilde tartışılarak günümüze kadar ulaşırdı. Nitekim Kur’ân-ı Kerim’de, “Kıyamet saati yaklaştı, Ay bölündü. Ama o müşrikler her ne zaman bir mûcize görseler sırtlarını döner: ‘Bu, kuvvetli ve devamlı bir büyüdür!’ derler.” buyurulmaktadır.11 Mucizeleri inkâr edenlerin, vakanın yaşandığı dönemin şahidi olan kimselerden olumsuz bir delil getirmeleri gerekirdi. Oysa siyer ve tarih kaynaklarına bakıldığında, bu mucizeyi reddeden herhangi bir sağlam rivayetin nakledilmediği görülür.</div>
<div>İkincisi: İnsanın her şeyi bizzat yerinde görüp inanması mümkün değildir. Mesela Serendib adasında yaşanan olayları ya da Bermuda Şeytan Üçgeni’nde geçmişte kaybolan gemi ve uçak vakalarını hep haberler ve rivayetlerle biliriz. Bu bölgelerdeki manyetik alanların pusulaları şaşırttığına ve bu yüzden kayalık bölgelerde kazalar yaşandığına, oraya gitmeden, aktarılan bilgilere göre inanırız. Aynı şekilde hiç şahit olmasak da doğruluğuna inandığımız insanlardan gelen aynı hadiseye ait çok sayıdaki ortak ifadeye inanırız. Çünkü “Bu kadar insan yalanda ittifak etmez.” düşüncesi aklen bizi ikna eder.</div>
<div>Buna benzer biçimde, Peygamber Efendimizin (sallallâhu aleyhi ve sellem) mübarek elinden su akması, hutbe sırasında kuru direğin ağlaması, taş ve ağaçların O’nu tanıyıp selam vermesi gibi hadiseler de en sahih kaynaklarla nakledilmiş ve günümüze kadar ulaşmıştır. Bu da peygamber mucizelerinin mümkünlüğünü teyit eder.</div>
<div>Üçüncüsü: Mucizelerde herhangi bir zorlama veya cebir söz konusu değildir. Bunlar, inanmayanları ikna etmek ve inananların imanını kuvvetlendirmek için verilmiştir. Eğer mucizeler, aklı tamamen ortadan kaldıracak ölçüde açık ve zorlayıcı olsaydı, bu durum “Akla kapı açmak, fakat ihtiyârı (tercih, seçim) elinden almamak” sırrına ters düşerdi. Bu da “teklif sırrı” denilen imtihan hikmetini ortadan kaldırırdı.</div>
<div>İnsanın düşünme ve irade gücünün elinden alınmaması, yaratılışın en temel gereğidir. Bu sayede insan, aklı ve iradesiyle tercihte bulunur, inancını seçer. Mucizeler ve olağanüstü hadiseler çoğu zaman nakiller dışında izlenemez hâle gelmiştir. Bunun gâyesi, akla kapı aralamak; fakat iradeyi devre dışı bırakmamaktır. Eğer ay ikiye ayrılıp öylece kalsaydı, bunu gören herkes mecburen inanırdı. Böylece Ebû Cehil gibi kömür ruhlu ve Ebû Bekir es-Sıddîk (radıyallâhu anh) gibi elmas ruhlu insanlar bir seviyede kalıp, sırr-ı teklif zayi olur, aralarındaki fark asla ortaya çıkmazdı.</div>
<div>Dördüncüsü: Mucizeler, özellikle ayın ikiye yarılması gibi semavî olaylar, çok ince nüanslar taşır. Böyle bir olaya şahit olabilmek için belirli şartların oluşması gerekir. Vaka gece gerçekleştiği için gaflet hâlinde bulunanların sayısı fazla olabilir. Ayrıca havanın bulutsuz ve açık olması da gözlemi kolaylaştıran bir unsurdur.</div>
<div>Bazı inkârcılar, bu mucizenin başka kıtalardaki kaynaklarda yer almamasını delil olarak göstermişlerdir. Oysa ayın yarılması hadisesi sırasında, dünyanın yalnızca bir bölümü -muhtemelen dolunayı görebilen Arap Yarımadası ve 30°- 60° doğu meridyenleri arasındaki bölge- olaya şahit olabilmiştir. Diğer kıtalarda bu gözlem mümkün olmadığından, onların kaynak gösterememesi tabiîdir.</div>
<div>Beşincisi: Peygamber mucizelerinin gayesi, risaletin tasdiki ve peygamberlik dâvâsının tenviridir. Risalet, peygamberlerin Allah’ın mutlak hâkimiyetini insanlara bildirmek üzere gönderilmesidir. Bu sebeple, akla ve iradeye kapı aralanır; insanı mecbur bırakacak, hürriyetini elinden alacak unsurlar bulunmaz. Peygamber Efendimizin Velâyet-i Kübrâ olarak ifade edilen mânevî üstünlüğünün delilleri arasında Mi’rac ve ayın ikiye ayrılması gibi semavî hadiseler yer alır.</div>
<div>Bu bağlamda, Peygamber Efendimizin (sallallâhu aleyhi ve sellem) mümtaz kişiliği, ayın açılmış iki nuranî kanadı gibi; risalet (yani peygamberlik vazifesi) ve velayet (veliliği, yani Allah dostluğu) gibi bu iki ziyâdâr cenâh (parlak, ışıklı kanat) ile evc-i kemâlâta* uçmuş, tâ Kab-ı Kavseyn’e** çıkmış. Bu da onu, bütün varlıklar nezdinde bir iftihar vesilesi ve müminlerin gönlünde sevgi ve muhabbetin merkezi hâline getirmiştir.12</div>
<div></div>
<div>___</div>
<div>*Evc-i kemâlât &#8211; Mükemmelliklerin zirvesi, doruğu.</div>
<div>**Kab-ı Kavseyn &#8211; İki yay uzunluğundaki mesafe. Peygamber Efendimizin (sallallâhu aleyhi ve sellem) Miraç’ta Cenab-ı Hakk’a yaklaştığı, mahiyeti bizce meçhul makam. İmkân ve vücûb arası.</div>
<div>Kaynaklar</div>
<div>Cin sûresi, 72/26-27.</div>
<div>Bakara sûresi, 2/32.</div>
<div>A’râf sûresi, 7/143.</div>
<div>Bkz.: Tirmizî, 58. Sûrenin Tefsiri, 1; Müsned, 2:370; el-Heysemî, Mecmeu’z-Zevâid, 8:132. (Ayrıca, bkz.: Bediüzzaman Said Nursî, “İki Mes’ele-i Mühimme’dir” Lemâlar, 12. Lem’a, Süreyya Yay., Şubat 2019, s. 97.</div>
<div>Licata I. (2025): The Elementary Particles of Quantum Fields, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8623095/ (Erişim: 23 Haziran 2026).</div>
<div>Hartle, J. B., Hawking S. W., “Wave Function of the Universe”, https://journals.aps.org/prd/abstract/10.1103/PhysRevD.28.2960 (Erişim: 23 Haziran 2026).</div>
<div>Gazzâlî, M. (2005): Filozofların Tutarsızlığı, çev. Mahmut Kaya &amp; Hüseyin Sarıoğlu, Klasik Yayınları, İstanbul, 17. mesele, s. 166-177.</div>
<div>Hoefer, C., “Causal Determinism”, Stanford Encyclopedia of Philosophy, https://plato.stanford.edu/entries/determinism-causal/ (Erişim: 23 Haziran 2026).</div>
<div>Penrose, R. (2004): The Road to Reality: A Complete Guide to the Laws of the Universe, Jonathan Cape.</div>
<div>Carl Drews &amp; Weiqing Han (2010): “Dynamics of Wind Setdown at Suez and the Eastern Nile Delta”, PLoS ONE, 5(8): e12481.</div>
<div>Kamer sûresi, 54/1-2.</div>
<div>Nursî, B. S. (2019): Mektubat, 19. Mektup / “Şakk-ı Kamer Mu’cizesine Dairdir”, Süreyya Yayınları, s. 298-304.</div>
<div></div>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Kuantum Bilgisayarları</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2026/02/01/kuantum-bilgisayarlari/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Feb 2026 09:18:33 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Fizik]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=318203</guid>

					<description><![CDATA[“Eğer Kuantum Mekaniği seni derinden sarsmadıysa, sen henüz onu anlamadın demektir.” Niels Bohr Bilgisayarların hafızası bitlerden oluşmaktadır. Bir mikro-kondansatörün dolu veya boş olma durumu verilerin hafızada tutulmasını sağlamaktadır. Bir kondansatörün boş olması 0 (sıfır) durumunu, dolu olması 1 durumunu temsil eder. Önceleri bir bit başına bir kondansatör ve transistör görev yaparken, şimdilerde tek blokta 15 [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;"><em>“Eğer Kuantum Mekaniği seni derinden sarsmadıysa, sen henüz onu anlamadın demektir.” </em></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong><em>Niels Bohr</em></strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Bilgisayarların hafızası <em>bit</em>lerden oluşmaktadır. Bir mikro-kondansatörün dolu veya boş olma durumu verilerin hafızada tutulmasını sağlamaktadır. Bir kondansatörün boş olması 0 (sıfır) durumunu, dolu olması 1 durumunu temsil eder. Önceleri bir bit başına bir kondansatör ve transistör görev yaparken, şimdilerde tek blokta 15 kademeli yapıda kondansatörler üretilmiştir. Kondansatörün yarı iletken tabakaları 45-60 atom kalınlığına kadar indirgenmiştir. Bu aynı birimde 16 kat daha fazla bit kapasitesine sahip olabildiği anlamına gelmektedir. Diğer taraftan chip-set ve bellek ile çalışan cihazların daha da küçülerek mikron boyutlarına kadar ulaşabileceğini göstermektedir. Fakat devre elemanlarının elektrik akımına karşı dirençleri ve sızıntı akımı, hafıza sistemlerinin sonunu getirmiştir; bu durum en büyük çip üreticisi <em>“Silikon Vadisi’</em>nin” sonu demektir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Kompakt diskler metalden daire şeklinde manyetik atom gruplarının meydana getirdiği domainlerden (bölgelerden) oluşur. 120 nanometre kalınlığındaki disk, kobalt, tantal ve magnezyum gibi ferromanyetik metal karışımından yapılmış olup gümüş metali ile kaplıdır. Söz konusu atomlar bir magnetik kafa ile kolaylıkla yönlendirilir, diski oluşturan atomların yönü aşağıya bakıyorsa 0 yukarı bakıyorsa 1 durumunu temsil eder. Bilginin okunması bir magnetik kafa, işlemci ve RAM yardımı ile mümkün olur. İhtiyaç duyulan veri hafızaya kaydedilip burada tutulur. Hafızanın bu özelliği <em>“Hüve’l-Evvelü ve’l-Âhiru ve’z-Zâhiru ve’l-Bâtın”</em> âyetine uygun olarak her iş ve amelimizin kaydolarak bir dosyada saklanacağını, <em>“Ve ize’s-suhufu nuşirat”<sup>1</sup></em> âyetinin bildirdiği gibi de sayfa sayfa açılarak tekrar okunacağını teknolojinin açtığı yaklaşımla akla yakınlaştırıyoruz. Ve hatta bu şekilde yarattığı hiçbir varlığı başıboş bırakmayan Zât-ı vâcibü’l-vücûd’un, insanın fiil ve eylemlerini karşılıksız bırakmayarak hesap sormak için Hafîz ismiyle kaydettireceğine şahit oluruz.<sup>2</sup></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Kuantum Mekaniğinden Kuantum Bilgisayara</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Fizik profesörü Michio Kaku, mekanik bilgisayarların yerini dijital bilgisayarların aldığını, dijital bilgisayarların yerini ise kuantum bilgisayarların alacağını söylemektedir. Kaku, kuantum fiziğinin kurucularından Richard Feynman’ın kâinatın işleyişinin kuantum mekaniği olduğunu söylemesinden hareketle yeni teknolojik devrimi, kuantum bilgisayarların gerçekleştireceğini vurgulamaktadır.<sup>3</sup></p>
<p style="font-weight: 400;">Bilim insanları atom altı parçacıklardan atom ve elektronlar gibi klasik bir şekilde faydalanmayı değil, bilakis bu zerrelerin göstermiş oldukları kuantum mekanik davranışlardan istifade ederek kuantum bilgisayarı inşa etmektedirler. Bir zamanlar, maddenin en küçük parçası olarak bölünmeyen bir atomdan bahsederken, şimdiye kadar atomaltı 300 parçacık keşfi yapılmış ve bunlara her geçen gün yenileri eklenmektedir.<sup>4</sup></p>
<p style="font-weight: 400;">Tabiatta bitki ve hayvan hücre sistemleri ile fotosentez sistemleri kuantum prensibiyle çalıştığı gibi burnumuzun koku alma prensibi kuantum mekaniği dâhilinde bir hâdise olarak cereyan eder. Peki nedir kuantum ve prensipleri? Kuant <em>(Quant)</em> parçacık, kesintili olan yapı anlamındadır. Kuantlı yapıların incelenmesine ve hareket tarzının matematik denklemlerle ifade edilmesine, kuantum mekaniği denmiştir. Kuantum mekaniğinin kendine has matematiği ve anlayışı vardır. Bu kuantum durumlarını sıradan düz mantıkla anlamak mümkün olmadığı gibi Öklit geometrisi ile boyutlarını anlamak da mümkün değildir. Her şeyden önce kuantum mekaniği, ihtimaliyat ve istatistiklere yer verir. Kuantum âleminde inkâra yer yoktur. Kuantum dünyası bütün ihtimalleri içine aldığından, en kötü ihtimal ile zayıf mümkün vardır. Kuantum anlayışı bütün bilinen yönleriyle idrak edilirse, dar ufuklu madde dünyası aşılarak mümkün olamayacağı düşünülen pek çok şey mümkün olur ve başta Miraç olmak üzere Peygamber Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem)bütün mucizeleri kabul edilir.<sup>5</sup></p>
<p style="font-weight: 400;">Bilim insanları kuantum parçacık hareketlerini bu bilgisayar yardımıyla atomaltı parçacıkların sofistike davranışlarını ölçüp anlaşılır verilere dönüştürerek insanlığın problemlerine çözüm arayışı içindedir. Meselâ, kanser hücreleri eşsiz DNA varyantları (çeşitliliği) ile varlığını sürdürür. Bu noktada zararlı hücrenin durumunu en yüksek ihtimalleri hesaba katarak simüle edebilen kuantum bilgisayar karmaşık tedavilerin alternatif yolları arasında en verimli olanı bulabilecek demektir. Bilim insanlarının hayalini süsleyen süper iletkenliğin çözümü kuantum mekaniği ile olacaktır. Süper iletkenlik elektrikli cihazların elektrik akımına direnç göstermemesi demektir. Bu durum cihazlarda enerji kaybı olmayacağından, bir şarj ile telefonunuzun 1 ay idare edeceği anlamına gelir. Bunun dışında nanoteknoloji alanında kuantum bilgisayarın gerçekleştireceği simülasyonla on yılları bulan nano-robot, nano-malzeme üretimi kısa sürede gerçekleşecektir. Tarımda ilaçlamaya ve gübreye ihtiyaç bırakmayan, aynı zamanda kötü bir özelliği de olmayan melez tohumlar oluşturularak verim katlanacaktır. Nitekim bu konuda da Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) geleceğe dair hadislerinde “süte bereket verileceği, bir koyunun veya devenin sütünden yüzlerce insanın içebileceği kadar bolluk olacağı, bir buğday tanesinden bir ekmek yapılabileceği, bir nar meyvesinin, kabuğunda insanların gölgelenebileceği kadar büyük üretilebileceğine” dair beşaretler verilmiştir.<sup>6,7</sup></p>
<p style="font-weight: 400;">Hastalık sebebi olan virüs ve bakterilerin gen çeşitliliği kuantum simülasyonları ile çok kısa sürede çözümlenip, sebep olabileceği hastalıklar önlenebilir, bakterilerden daha çok istifade yolu açılıp biyo-enerji, tabiî ilaç, gıda vs. alanında önemli adımlar atılabilir. En iyi katalizör simülasyonu geliştirilip karbon salınımı azaltılabilir. Serumlar, en zararsız aşılar, en hassas kalp ve beyin ameliyatları kolayca gerçekleştirilebilir. Çözülemez kripto veriler üretilerek savunma, bankacılık, haberleşme endüstrisinde kullanılabilir.<sup>8,9</sup></p>
<p style="font-weight: 400;">İnternet ağlarındaki bilgi, internet protokolleriyle önce parçalanarak paketlere bölünür ve ağda paketler halinde dolaşır. 1976 yılından beri bu paketler internet ortamında TLS, HTTPS, RSA, SSL gibi güvenlik protokolleri ile korunmaktadır. Bu protokoller sayıların asal çarpanlarına ayırma prensibi ile korunur ve ağ işlemleri belirli sayıda sabit değişken ihtiva eden ve sabit ve sonlu sayıdan oluşan (polinomlar) sayılar ile kontrol edilir.  Bu paketlerin bozulma ve üçüncü şahıslar tarafından ele geçirilmesi çok zor değildir. Kuantum ağlarında ise kriptolama, kuantum kuralları ile olur. Bu kural da şu şekildedir; eğer bir kuantum paketini açarsanız onu bozar ve ne olduğunu anlayamazsınız. Bu durum kuantum mekaniğinde <em>Heisenberg-Schrödinger prensibi</em> olarak da bilinir. Dolayısıyla internet ağlarında kuantum kriptolama çok üst seviyede güvenlik sağlar. Her bir parçacık, elektronlarda olduğu gibi kuantumlu (spinli = fırıl) yapıya sahiptir; teknik olarak parçacıkların sahip olduğu kuantum-dalga hareketinin özelliklerinden istifade edilir. Normal bilgisayar için bir anda yalnızca bir durum söz konusudur, yani 0’dır veya 1’dir. Fakat kuantum bilgisayar 1 ve 0 arasında bir şeyin hiç olmaması ile tam olarak olması arasındaki bütün ihtimalleri içine alır. Bu duruma gerçek (reel) uzaydaki durumlar karşılık geldiği gibi sanal (irrasyonel) uzayın durumları ve alt uzayların durumları da bu parçacığın hareketi dâhilindedir. Süperpozisyon, bir durumu <em>evet</em> veya <em>hayır</em> değil, yüzde üzerinden bir durumu 40%, ikinci durumu da 60% ihtimal olarak aynı anda verme durumudur. Kuantum bilgisayarlarda bu sonuçlar Kubitler (Qubit, Kuantumbit) ile elde edilir. <em>Dolaşıklık</em> ise en az iki Qubitin muhtemel olması durumu demektir. Bu durumda aynı pozisyonla ilgili Qubitin biri 20-80% muhtemel durumunda iken, diğer Qubit 10-90% ihtimalinde ve diğer bitler sırası ile farklı ihtimaller pozisyonunda olacaktır. Ne kadar Qubit varsa ölçülen sistemin karmaşıklık kapasitesi bu dolaşıklık çözümü ile açıklığa kavuşacaktır. Bu veri bir merkezî işlemcide değerlendirilip kesine en yakın sonuç elde edilecektir. Şimdilerde yapay zekânın bile algoritma yapısı düşünüldüğünde kuantum bilgisayarın algoritmasının akıl almaz bir teknoloji olacağı anlaşılacaktır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Kuantum araştırmalarında maddenin dalga özelliğinden, bu dalgaların girişim denen süperpozisyonundan yararlanılır. <em>Girişim</em> denen olay, aynı anda suya iki taşı birlikte attığımızda aynı anda oluşan daire şeklindeki dalgaların birbiri içine girip yeni bir desen oluşturmasıdır. Bu yeni girişim deseni 1. ve 2. taşın durumunun birlikte değerlendirildiği bir bilgiyi kapsar. Hangi taş daha büyük, hangisi önce, hangisi sonra atıldı gibi durumlar su dalgalarından tespit edilebilir. Kuantum bilgisayar da bu dalgalardan milyonlarcasına ait durumu anlık tespit edebilir. Bu da dalga davranışı şeklinde olan kâinatın işleyişi ile ilgili bilinmeyen gerçeklerle ilgili aydınlatıcı bilgiler sunar. Bu şekilde bir atomda ya da malzemede elektronların davranışları tespit edilebilir; bu şekilde neyin bir malzemeyi <em>süper iletken</em> yaptığı bulunabilir. Kuantum bilgisayarların en önemli özelliğini, en karmaşık simülasyonları oluşturma ve buna göre çözüm sunma olarak açıklayabiliriz. Kuantum çözümü başladığında sistem kendisi için yeni simülasyonlar ve terkipler oluşturarak insan üstü büyük bir güce ulaşacaktır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Kuantum şifreleme, güvenli iletişim için kuantum mekaniğini kullanır. Şifrelenmiş iletilerin ihtiva ettiği bilginin gizli dinleyenler tarafından okumasını önlemek için değişik matematik teknikleri kullanan klasik şifrelemenin aksine, kuantum şifreleme, bilginin/verinin fiziğini temel alır. Gizli dinleme, fizikî bir nesnenin ölçülmesi olarak görülebilir. Bu durumda kuantum süperpozisyonu veya kuantum dolaşıklığı gibi bir kuantum fenomeni kullanılarak, bütün gizli dinleyicileri tespit edebilen bir iletişim sistemi yapılabilir. Çünkü bilginin/verinin kuantum taşıyıcısı üzerinde yapılan ölçümler onu bozar; dolayısıyla bu tür girişimler her zaman iz bırakır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Klasik genel-anahtar şifreleme, anahtar dağıtımı için çarpanlara ayırma gibi bazı zor matematik problemlerinin hesaplanabilme zorluğuna dayanırken, kuantum şifreleme kuantum mekaniğine dayanır. Kuantum şifreleme cihazları, türüne has olarak tek başına bir ışık fotonunu alıp kuantum dolaşıklığı veya Heisenberg belirsizlik prensibinden faydalanır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Forbes’un haberine göre Colorado ve Berkeley Üniversiteleri ekibinin Atom Computing firması, 1225 Qubitlik kuantum bilgisayar ürettiklerini açıkladı. En son geliştirilen kuantum bilgisayar en hızlı süper bilgisayarın 100 trilyon katı hızda çözümleme sağlamaktadır.<sup>10,11</sup> Çin’de meydana gelen kuantum gelişmeleri ABD’yi ciddi şekilde rahatsız etmiş durumdadır. Çin’in geliştirdiği kuantum kripto kırma yöntemleriyle, ABD’ye ait nükleer başlıklar başta olmak üzere diğer konvansiyonel silah sistemlerini ve uydu kriptolarını çözebileceğine dair ihtimaller artmış durumdadır. Bunun dışında kripto olarak saklanan paralar, özel veriler, devlet sırları, kişilere ait bilgiler hiç olmadığı kadar tehdit altında görülmektedir. ABD’nin ise şimdilerde Çin’deki bu gelişmelere karşı güçlü kuantum kriptolama tekniklerine çok büyük yatırımlar yaptığı haberlere yansımaktadır.<sup>12</sup> Kuantum dünyası hakikaten kafa karıştırıcı görünmektedir. Bu teknolojiye ulaşmak kaçınılmaz bir durum arz etmektedir. Bunun yanında bu güce hükmedecek olanların belirli ahlâkî (etik) değerlere sahip olmaması insanlığı yine bir dünya savaşı endişesine sevk edebilir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Fethullah Gülen Hocaefendi’nin bu konudaki değerlendirmesi ışığındaki umut yıldızının bizlere göz kırpmasını müşahede edelim: <em>“Doğrusu, eğer Batı’daki bilim, Allah’a teslim olmaz ve Allah’ı gösteren bir ayna haline getirilmezse, ilmin kaynağı olan tekvînî (var etme, yaratma) emirlerin, teşriî (kanuni, kanun koyma) emirlerle birleşik noktası yakalanamazsa, insanlığın âkıbeti çok karanlık olacaktır. Müslüman araştırmacılar, meseleyi Kur’ân’da zikredilen ‘el-ilm’ zâviyesinden ele alıp ilim dünyasında yeni ufuklar açarken, tekvînî emirleri teşriî emirlerle birleştiremeyenler, hayret ve şaşkınlık vadilerinde dolaşıp duracak, hep tıkanıklıklarla karşı karşıya kalacak, aradıklarını bulamayacak ve başı açık, yalın ayak hayâllerle değişik kurgu bilimlerine takılıp duracaklardır. Bütün bunlara rağmen, dünyayı aydınlatacak ilmin, yine orta kuşağın incisi ülkemiz ve bu mevzuda onunla aynı duygu ve düşünceyi paylaşan ülkelerde gelişip kendini ifade edeceğine inancımız tamdır.”<sup>13</sup></em></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Kaynaklar</strong></p>
<ol>
<li>Bediüzzaman Said Nursi, Asâ-yı Musa; Kur’an-ı Kerim, Tekvir, 81/10.</li>
<li>Bediüzzaman S. N., Mesnevî-i Nûriye.</li>
<li>Kaku M. “Quantum Supremacy. How the Quantum Computer revolution will change everything.” New York Times, 2023.</li>
<li><a href="applewebdata://83CC712B-9039-46A0-8BC8-4CCC240A9B93/Sutton">Sutton</a>, Ray M., “<a href="https://www.britannica.com/science/quantum-chromodynamics">Quantum chromodynamics</a>: Describing the <a href="https://www.britannica.com/science/strong-force">strong force</a>”</li>
</ol>
<p style="font-weight: 400;"><a href="https://www.britannica.com/science/subatomic-particle/Quantum-chromodynamics-Describing-the-strong-force">https://www.britannica.com/science/subatomic-particle/Quantum-chromodynamics-Describing-the-strong-force</a></p>
<ol start="5">
<li>Bediüzzaman S. N., 19. Mektup, 8. İşaret.</li>
<li>Bediüzzaman S. N., 24. Mektubun Zeyli, Şahdamar Yayınları.</li>
<li>Gülen, M. F., “Geleceğin Dev Bitkileri”, Fikir Atlası, 2007.</li>
<li>Lu D., “What is a quantum computer?” <a href="https://www.newscientist.com/question/what-is-a-quantum-computer/">https://www.newscientist.com/question/what-is-a-quantum-computer/</a></li>
<li>Brocks M., “Quantum computers: what are they good for?” https://www.nature.com/articles/d41586-023-01692-9</li>
<li>Smith-Goodson <a href="https://www.forbes.com/sites/moorinsights/people/paulsmithgoodson/">, </a>“Atom Computing Announces Record-Breaking 1,225-Qubit Quantum Computer” <a href="https://www.forbes.com/sites/moorinsights/2023/10/24/atom-computing-announces-record-breaking-1225-qubit-quantum-computer/?sh=1b194f6f491a">https://www.forbes.com/sites/moorinsights/2023/10/24/atom-computing-announces-record-breaking-1225-qubit-quantum-computer/?sh=1b194f6f491a</a></li>
<li>“Quantum Computing Applications”, https://www.youtube.com/watch?v=X5SlpJ46xXI</li>
<li>Cuthbertson A., “China launches first quantum computer operating system to challenge US in technological ‘arms race’” <a href="https://www.independent.co.uk/tech/quantum-computing-china-us-arms-race-b1799611.html">https://www.independent.co.uk/tech/quantum-computing-china-us-arms-race-b1799611.html</a></li>
</ol>
<ol style="font-weight: 400;">
<li>Gülen, M.F., “İlim ve Bilim”, Prizma 1, 2001.</li>
</ol>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Burundaki Kuantum Tünelleme</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2025/07/01/burundaki-kuantum-tunelleme/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 01 Jul 2025 03:33:31 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=317611</guid>

					<description><![CDATA[Her bir çocuğun hayalini süsler, önünde bir engel olsa bile ışığın camdan geçişi gibi geçerek, karşı tarafa ulaşmak. Bir engele takılmadan ışık hüzmesi gibi bir engelden karşıya süzülmek hayal ürünü olarak yazılan romanlarda karşımıza çıkmaktadır. Narnia Günlükleri, Yüzüklerin Efendisi gibi fantastik eserlerde ve Matrix gibi filmlerde sıkça bir duvardan, aynadan yahut başka katı cisimlerden diğer [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Her bir çocuğun hayalini süsler, önünde bir engel olsa bile ışığın camdan geçişi gibi geçerek, karşı tarafa ulaşmak. Bir engele takılmadan ışık hüzmesi gibi bir engelden karşıya süzülmek hayal ürünü olarak yazılan romanlarda karşımıza çıkmaktadır. <em>Narnia Günlükleri,</em> <em>Yüzüklerin Efendisi</em> gibi fantastik eserlerde ve <em>Matrix</em> gibi filmlerde sıkça bir duvardan, aynadan yahut başka katı cisimlerden diğer bir âleme geçiş hep ilginç bir şekilde konu edilmiştir. Sebepler dünyasında bu durum herhangi bir yerde gerçekleşmekte midir? Eğer gerçekleşiyorsa fizik kanunlarında <em>“Kuantum Tünelleme”</em> olarak adlandırılan bu hâdise hangi özel şartlara bağlıdır bunu birlikte inceleyelim.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Kuantum Tünelleme Nedir?</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Maddeyi teşkil eden atomlarda elektronlar vardır. Elektronlar atom çekirdeği etrafında değişik hızlarda döner. Işıktan daha yavaş hareket eden bu parçacıklar hem parça hem de dalga özelliği gösterir. Elektronların parçacık olarak hareket ederken bir engelden dalga şeklinde geçerek tekrar eski hüviyetine yakın özellikte hareketine devam ettiğini <em>Erwin Schrödinger</em>’in maddenin dalga hâlini açıkladığı “<em>Kuantum Mekaniği”</em>ne ait matematik denklemlerinden anlıyoruz. Kuantum boyutunda parçacıklar hem partikül hem de dalga özelliği göstermektedir. Yukarıdaki şekilde bu parçacığın temsili olarak dalga durumu verilmiştir. Parçacığa eşlik eden dalganın bir enerji bariyerini temsilen nasıl geçtiğini şekilde görmekteyiz. Bu engelin büyüklüğü ve kalınlığı bizim dünyamızda o kadar büyüktür ki kuantum olayını tecrübe etmek çok zordur, fakat basit bir hesaplama yaptığımızda; meselâ, yumruğumuzu sertçe duvara vurduğumuzda tünelleme yaparak duvarı geçme ihtimali 10<sup>40</sup>’ta bir ihtimaldir. Görüldüğü gibi düşük de olsa yumruğumuzun duvardan geçme ihtimali var. İhtimalin düşüklüğü atom altı parçacık dünyasına göre yavaş bir âlemde yaşıyor olmamızdan kaynaklanmaktadır. Bir elektrondan bahsediyorsak parçacık engele gelmeden dalga taşımaktadır. Engeli geçerken tamamen dalga özelliğine sahiptir. Engeli geçtikten sonra ise yine dalga-tanecik özelliği kazanarak yoluna devam eder. Elektronda gözlenen bir enerji engelini geçme olayına “<em>Kuantum Tünelleme”</em> denir. Bu kuantum tanecik engelden geçerken radyo dalgası gibi davranarak geçer. Bu fenomen çok ilginçtir çünkü <em>Kuantum Mekaniği</em> ihtimaller uzayının sonsuzluğundan bahseder ve bir parçacığın bir engelin karşı tarafında olma ihtimalini doğrular. Bu duruma, kâinatın süper pozisyonda yaratılması denir. Alman Fizikçi Werner Heisenberg ise ölçümün bu süper pozisyonu bozduğunu deneylerle göstermiş ve sonucu <em>Belirsizlik Prensibi</em> <em>(indeterminizm)</em> adı altında formülize etmiştir.<a href="applewebdata://0DC63C52-D130-4F33-AD9D-48F37DC53A7B#_edn1" name="_ednref1">[1]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Kur’an’da Kuantum Tünellemeye İşaret</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Bu konuya uygun bir yorumlamaya ait en belirgin işaretler Târık sûresinde geçmektedir. <em>“Delen Işık”</em> anlamına gelen <em>Târık</em>, her ne kadar yıldız olarak açıklansa da atom boyutu ile ilgili Târık sûresi 11. âyette âlemlerin dönüşümünü ifade eden “<em>zâti’r-rac’</em>”, elektronların kendi âlemindeki dönüşümünü açıklayarak bu tür parçacıkların hem parça hem dalga özelliği gösterdiği vurgulanmış olabilir. 3. âyette ise karanlığı delerek geçen yıldız tabirinden tefsirlere de baktığımızda elektronların engeli ışıktan oklar gibi tünelleme yaparak, -kapıyı şiddetle çalıp geçerek ifadesi- bu parçacıkların karşıya geçebildiğini düşündürmektedir.<a href="applewebdata://0DC63C52-D130-4F33-AD9D-48F37DC53A7B#_edn2" name="_ednref2">[2]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Yıldızlardan Koku Almaya Kuantum Tünelleme Mekanizması</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Tünelleme olayı sadece mikro varlıklarda değil büyük boyutlarda yıldızlarda atom kaynaşmasında da gerçekleşir. Atom çekirdeklerinin kaynaşarak birleşmesi olayına <em>füzyon</em> denir. Bu olay yalnızca yıldızlarda gerçekleşir. Atom çekirdeğinin parçalanarak yarılması ise <em>fizyon</em> olarak adlandırılır. Çekirdek kaynaşması füzyon sırasında, ayrışmaya (fizyona) göre 3000 katı daha fazla enerji açığa çıkar. Güneşte, yıldızlarda meydana gelen nükleer reaksiyon tam da budur. Çekirdekler aynı yüke sahip olduğundan birbirini iter, kaynaşması söz konusu değildir. Fakat kâinatta yaratılan basit bir kanun olan Kuantum Tünelleme ile parçacıklar çok güçlü nükleer kuvvet engelini aşarak kaynaşır ve hayat için lüzumlu ışık ve enerji kâinata saçılır.</p>
<p style="font-weight: 400;">Elektronikte LED ve transistörler elektronların tünelleme akımı ile çalışır. Fotovoltaik paneller elektronların tünelleme geçişi ile elektrik üretir. Tablet ve telefon pillerinde de aynı şekilde elektronların tünelleme özelliği kullanılarak şarj ve deşarj işlemi gerçekleştirilir. Tabiat incelendiğinde bu düzen ve matematiğin biyolojik canlılığın temelini oluşturduğu anlaşılmaktadır. Hayvanlarda hücre içi yapım ve yıkım olayları, besin zinciri, biyokimyevî metabolizma dönüşümleri, kuşların beyinlerindeki yön bulmalarına vesile olan mekanizma, bitkilerde fotosentez olayı gibi en hayatî reaksiyonlar elektron tünelleme ile gerçekleşmektedir. <em>Biolumünesans</em> denen prensip ile ışık yayan deniz canlıları ve ateş böceklerinin de Kuantum Tünelleme prensibi ile çalıştığı düşünülmektedir.<a href="applewebdata://0DC63C52-D130-4F33-AD9D-48F37DC53A7B#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong> </strong></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Koku Almada Kuantum Tünelleme</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Burnumuzun kokuya teması ve beynin de bunu koku olarak algılaması ile ilgili değişik teoriler bulunmaktadır. Burnumuzun bir trilyon farklı kokuyu algılayabildiği tahmin edilmektedir.<a href="applewebdata://0DC63C52-D130-4F33-AD9D-48F37DC53A7B#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Etrafımızdan koku molekülleri, solunan hava ile burnumuza gelir. Burun deliğinden giriş yapan bu moleküller, burun boşluğundan sarı bölgedeki mukus (sümük) tabakasına yapışır; bu bölgedeki duyu hücrelerinin <em>“sil”</em> adı verilen hassas uzantılarında reaksiyon gerçekleşir.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Koku Almada Anahtar-Kilit Modeli</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Koklanan maddeye ait moleküller ile bu duyu sinirlerinin <em>sil</em>li ucunun (reseptörler) birbiriyle etkileşimi hakkında birkaç teori bulunmaktadır. Bunlardan biri şekil teorisidir. Bu teoriye göre, koku molekülleriyle reseptör ucu, anahtar-kilit mantığı ile çalışmaktadır. Mukusa yapışan molekül, reseptörde anahtarın tırtıklı tarafı şeklindeki 300 boşluktan hangisine uyarsa o molekülün beyinde kodlanmış koku kodu ile devreye girerek, algılanması sağlanır. Fakat bir trilyon koku alabildiğimize göre, reseptörlerde en az milyonlarca farklı desende çıkıntı ve boşluklar olmalıdır. Bu durum bu teorinin zayıflığını göstermektedir. Ayrıca <em>Hidrojen sülfit</em> (H<sub>2</sub>S) ve <em>Metil sülfür</em> (CH<sub>3</sub>SH) molekül modelinde kükürt-hidrojen bağı burnumuzda aynı etkiyi yaparak çürük yumurta gibi kokar. Aynı şekilde molekül modelleri birbirine benzeyen izovanilin ve vanilya kokusunu burun ayırt edebilmektedir. İzovanilin tıbbî bir kimyevî maddedir, vanilya ile aynı molekül sayısına sahip olsa da farklı maddelerdir. Koku alma ile ilgili anahtar-kilit modelini bu moleküller geçersiz kılar, çünkü molekül yapısı aynı olmasına rağmen burnumuz molekülleri ayırt edebilmektedir. Bu teori kısmen doğru görünse de burnumuzun çalışma prensibini açıklayamaz.<a href="applewebdata://0DC63C52-D130-4F33-AD9D-48F37DC53A7B#_edn5" name="_ednref5">[5]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Koku Almada Rezonans Teorisi</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Diğer bir teori ise titreşim ve rezonans teorisidir. Rezonans, bir titreşim üretildiğinde karşı taraftaki alıcının bu dalga ile uygun bir etkileşimi demektir. Radyo dinlerken istasyonla radyomuz rezonans olduğunda dinleme yapabiliriz. Bir sazın telleri farklı frekansta salınabilir, bundan dolayı kulağımıza tınılar farklı gelir. Burada olduğu gibi her molekülün titreşimi de farklıdır. Koku moleküllerini de burnumuzdaki sillerin üzerindeki reseptörlerin ayırt edebildiği düşünülmektedir. Burundaki bu mekanizmanın bir ışık-lazer ile çalışan madde analizinde kullanılan analiz cihazı gibi çalıştığı düşünülmektedir. Buna benzer bir titreşim metodu ile burnumuzun kokuları tetkik ettiği düşünülmektedir. Fakat burnumuz karanlıkta bu ışığı nereden bulmaktadır? Bir lazer teknolojisine sahip olmayan burnumuz, moleküllerin titreşimlerini birbirinden ayırt ederek, bu sarımsak, bu gül diye nasıl tanımlayabilmektedir? Bunun cevabı <em>Kuantum Tünelleme</em> denen teori ile açıklanabilmektedir. Burnumuza giren maddenin elektronları, Kuantum Tünellemesine uygun olarak moleküllerin rezonans frekansı ayırt edilerek kokuların farklılığı idrak edilmektedir. Bu hâdise <em>inelastik tünelleme</em>şeklinde adlandırılan yöntemle gerçekleşir. Bu işleyişe göre elektronlar reseptörle etkileşimde bir miktar enerji kaybeder, fakat bağlanma olmaz. Elektronlar her türlü maddede aktif olarak bulunduğu hâlde bazıları bu yüzden kokmaz. Elektronların yerleşmesi için enerji farkı (potansiyel) gerekir. Bu şekilde sinir hücrelerinin sillerini ateşleyerek uyarının beyine gönderilmesine vesile olurlar. Elektronların koku moleküllerindeki titreşime göre reseptördeki farklı boşluklara yerleşerek enerji farkı ile koku algısının oluşması meydana getirilir. Akılları durduran böyle moleküler seviyede harika bir elektronik-dijital sistemi, akılsız atomların kendi kendilerine tesis etmeleri hiç mümkün müdür?</p>
<p style="font-weight: 400;">Bilim insanları gerçekten koku alma mekanizmasının kuantum gerçeğine dayanıp dayanmadığını, yani frekans teorisini doğrulamak için hidrojen atomunun bir çeşidi olan döteryumu canlılar üzerinde denediler. Hidrojen ile döteryum aynı cins atomlardır. Döteryum hidrojenden ağır olduğundan titreşim frekansı azalır bunun dışındaki kimyevî özellikleri aynıdır. Ve inanılmaz sonuç; yapılan deneyler burnumuzun bu farkı bile anladığını göstermektedir. Çünkü bu iki hidrojen molekülünün frekansı dışında her şeyi aynıdır. Bu deney sirke sineği, balıklar ve insanlar üzerinde gösterilmiştir, bulgular burnumuzun Kuantum Tünelleme ile çalıştığını ortaya koymaktadır. Bulguların hayret verici diğer yönü ise sümüksü sıvının zemin teşkil ettiği, biyo-yumuşak bir dokuda böylesine yüzde yüzlük verime yakın çalışan kuantum sistemi aklın alamayacağı bir sonucu ortaya çıkarmasıdır.<a href="applewebdata://0DC63C52-D130-4F33-AD9D-48F37DC53A7B#_edn6" name="_ednref6">[6]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Efendimize (sallallâhu aleyhi ve sellem) Kokunun Sevdirilmesi</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Şekilde Carvon (Karvan) molekülünün iki ayrı yapısını görmekteyiz. Molekül yapıları, atom sayıları aynı moleküllerin dizilimi sadece sağ ve sol olarak farklıdır. Bu kimyevî madde kimyon, nane ve cam reçinesi gibi bitkilerde bulunur. Bu moleküllerden biri nane gibi, diğeri kimyon gibi kokar. Her ikisinin titreşim frekansı aynıdır bu iki madde arasındaki farkı burnumuz algılayabilmektedir. Bu sonuç burnumuzun molekül şekillerini de kullandığını göstermektedir. Burun ve koku üzerinde yapılan araştırmalar hemen hemen tat algısı için de geçerlidir. Bu duyular yaratılan nimetleri algılamada çok önemli role sahiptir. Yaratan’ın, nimetlerini algılamada duyularımıza bu kadar hassas sistemleri yerleştirmesi, nimetlerin varlığını hissedip şükre vesile olması içindir. Peygamber Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) güzel kokunun kendisine sevdirildiğini ifade ederken, bir taraftan güzel kokunun ruhu güçlendiren yönüne dikkat çekmekte, diğer yönden gelecekte kullanılabilecek <strong>Aromaterapi</strong>’ye (koku ile tedavi) işaret olarak yorumlanabilir.<a href="applewebdata://0DC63C52-D130-4F33-AD9D-48F37DC53A7B#_edn7" name="_ednref7">[7]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><em>Kuantum Tünelleme</em> olayı yıldızlar, süpernovalar, beyaz cüceler gibi devasa gök cisimlerinde çekirdek kaynaşması şeklinde gerçekleşirken, aynı basit kanunla burnumuzda koku alma duyusu kazandırılması Rabb’imizin bir şeyden her şey yapabileceğinin veya mikro âlemler ile makro âlemlerde aynı kanunları işletebileceğinin de göstergesidir. Yıldızlarda ve burunda aynı kanunun icrası, yaradılışın bir bütünlük arz ettiğini, kanunların tek bir elden ihdasını gösterir. Bütün bu bilgilerle zerrelerin bir kanun koyucu olmayıp, bir kanuna tâbi olduğuna; sanatçı değil sanat olduğuna, düzen ve nizâmın bizzat Allah’ın (celle celâluhu) irade ve sıfatından gelen, yaratılmışların zorunlu olarak buna uydukları kanunlar manzumesi olduğuna açık bir şekilde şahit olmaktayız.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong> </strong></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Kaynaklar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://0DC63C52-D130-4F33-AD9D-48F37DC53A7B#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> <em>Belirsizlik İlkesi</em>, <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Belirsizlik_ilkesi">https://tr.wikipedia.org/wiki/Belirsizlik_ilkesi</a>, Nisan, 2024.</p>
<p><a href="applewebdata://0DC63C52-D130-4F33-AD9D-48F37DC53A7B#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> <em>Kur&#8217;an Yolu Tefsiri</em>, Cilt: 5, sayfa: 596-597 (bk. Zemahşerî, IV, 240-241; Şevkânî, V, 486-487).</p>
<p><a href="applewebdata://0DC63C52-D130-4F33-AD9D-48F37DC53A7B#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> Xin, H., Sim, W. J., Namgung, B., Choi, Y., Li, B. &amp; Luke, P. (2019):<em> “</em>Quantum biological tunnel junction for electron transfer imaging in live cells”<em>, </em>19 July 2019, <a href="https://www.nature.com/articles/s41467-019-11212-x">https://www.nature.com/articles/s41467-019-11212-x</a></p>
<p><a href="applewebdata://0DC63C52-D130-4F33-AD9D-48F37DC53A7B#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Morrison, J. (2014): “Human Nose Can Detect 1 Trillion Odors”<em>, March 20, </em><a href="https://www.scientificamerican.com/article/human-nose-can-detect-1-trillion-odors/">https://www.scientificamerican.com/article/human-nose-can-detect-1-trillion-odors/</a></p>
<p><a href="applewebdata://0DC63C52-D130-4F33-AD9D-48F37DC53A7B#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> Balachandran, V., &amp; Parimala, K. (2012):<em> “</em>Vanillin and isovanillin: Comparative vibrational spectroscopic studies, conformational stability and NLO properties by density functional theory calculations”, September. <a href="https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1386142512003290">https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1386142512003290</a></p>
<p><a href="applewebdata://0DC63C52-D130-4F33-AD9D-48F37DC53A7B#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> Turin, L. (2013): “Secret of scent lies in molecular vibrations”, <a href="https://www.ucl.ac.uk/news/2013/jan/secret-scentliesmolecularvibrations#:~:text=Results%20from%20the%20study%20appear,in%20the%20journal%20PLOS%20ONE">https://www.ucl.ac.uk/news/2013/jan/secret-scentliesmolecularvibrations#:~:text=Results%20from%20the%20study%20appear,in%20the%20journal%20PLOS%20ONE</a>.</p>
<p><a href="applewebdata://0DC63C52-D130-4F33-AD9D-48F37DC53A7B#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> Gülen, M. F. (2008): “Ubûdiyet ve Kulluğu ile Efendimiz”<em>, Sonsuz Nur, </em>Cilt 1, s: 590, Işık Yay.</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Farklı Boyutlarıyla Entropi</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2025/02/01/farkli-boyutlariyla-entropi/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 01 Feb 2025 16:18:29 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=315584</guid>

					<description><![CDATA[Entropi genel manada, bir düzenin düzensizliğe doğru gitme durumu, maddenin ve varlıkların en düşük temel enerji seviyesine inmeye meyletmesi olarak açıklanır. 1800’lü yılların başında genç Fransız fizikçi Sadi Carnot, ısı sistemlerinde enerjinin sıcak ortamdan soğuk ortama doğru ilerlediğini, aksine bir akışın kendiliğinden mümkün olamayacağını keşfetti. Bu ısı transferi tersine dönmeyecek şekilde gerçekleşmekteydi. Bu durumda ısı [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Entropi genel manada, bir düzenin düzensizliğe doğru gitme durumu, maddenin ve varlıkların en düşük temel enerji seviyesine inmeye meyletmesi olarak açıklanır. 1800’lü yılların başında genç Fransız fizikçi Sadi Carnot, ısı sistemlerinde enerjinin sıcak ortamdan soğuk ortama doğru ilerlediğini, aksine bir akışın kendiliğinden mümkün olamayacağını keşfetti. Bu ısı transferi tersine dönmeyecek şekilde gerçekleşmekteydi. Bu durumda ısı enerjisinin bir ısı pompası olmaksızın soğuk ortamdan sıcak ortama geçiş yapamayacağı gösterilmiş olmaktaydı. Enerjinin tek yönlü akışı ile ilgili bu açıklama, kâinatın en temel prensiplerinden olan “Termodinamik Kanunu” olarak yerini aldı. Carnot’un gözlemine göre, enerjisi yüksek sistemlerden düşük enerji durumundaki sistemlere aksi gerçekleşmeyecek şekilde ısı (enerji) transferi gerçekleşiyordu. Carnot enerjinin transferi ile ilgili kurduğu modelini akan suya benzeterek geliştirdi. Yüksekte toplanan suyun mevcut kinetik ve potansiyel enerjisinden istifade ile çalışan su değirmeni fikrinden ilham alarak ısı makinelerini icat etti. Çünkü yüksek bir seviyedeki su yerçekimi ile aşağı doğru akarken potansiyel enerjisi ile iş yapıyor ve daima en düşük enerji seviyesine doğru hareket ediyordu. Isı da suya benzer bir akış gerçekleştiriyordu. Kömür yakılarak oluşturulan buhar, ısının yüksek olduğu yeri temsil ediyor, serbest kalma isteği yani buharın entropisinden faydalanarak buhar türbinleri döndürülüyordu. Bu buluş ilk olarak buhar makinelerinde kullanıldı. O zamanlar gemi ve trenlerde kullanılan sistem günümüzde nükleer reaktörlerde, termik santrallerde kullanılmaktadır. Termodinamiğin ikinci prensibi olarak bilinen bu kanuna göre hiçbir sistem tam (ideal) verimle çalışmaz. Teknoloji her ne kadar ilerlese de yüzde yüz verimle çalışan bir sistemin yapılamayacağını entropi kanunu bize göstermektedir. Enerji bir çeşitten başka bir şekle dönüştürülür, fakat bu sıfır kayıpla olmaz. Entropi prensibine göre sistemler ürettiğinden fazla kaynak kullanır ve hiçbir zaman tam verimle çalışan bir sistemden söz edilemez. Barajdaki sudan elektrik, elektrikten ısı, ısıdan buhar ve buhardan hareket elde edilirken her bir dönüşümde kayıp olur. Ortalama içten yanmalı bir motor %35 verimle, insan vücudu %25-30, bir termik santral ise %36 verimle çalıştırılmaktadır.<a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_edn1" name="_ednref1">[1]</a>,<a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> Bildiğimiz gibi bu sistemlerin hepsinden atık çıkar ve hepsinde de ısı kaybı olur. İnsan vücudunun devamlı gıda alarak enerji ihtiyacını karşılamasının temeli de budur.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Tarihî ve Sosyal Perspektiften Entropi </strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Entropi kanunu her ne kadar fen bilimleri ile ilgili görünse de tıptan sosyolojiye, psikolojiden siyaset bilimine, problemlerin akış seyrini takipte, kaynağına inmede ve çözüm yolları bulmada araştırmacılar için çok önem arz etmiştir. Bu bağlamda toplum ve fert hayatında sosyal ve psikolojik pek çok hâdise ve faaliyette, geri dönmeyecek tek yönlü bir sürecin işlettirildiği gözlemlenmiştir. Fizikten biyolojiye dolayısıyla varlığın özüne adeta dercedilmiş entropi kanunu insan vücudu gibi ülkelerin ekonomisiyle de iç içedir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Araştırmacılara göre ekonomide üretim, para bazlı değil entropik bazlı düşünülmelidir. Bu görüşün iddiası, az gelişmiş bir ülkede ucuz iş gücü ve çevreyi kirleten rezervler ile sağlanan enerji çeşitleri kullanılarak verimsiz şartlarda üretilen bir ürünün, katlanılan ilave lojistik giderleri, iletişim masraflarına rağmen maliyet açısından avantajlı görülmekte, ancak üretim ve bu ürünlerin kullanıcılara ulaştırılmasında entropi üretimi veya entropik verimlilik değerlendirildiğinde, birim ürün için üretilen entropi miktarının çok daha fazla olduğu vurgulanmaktadır. Çevre, iklim kirliliği ham madde tedariği yapan fakir ülke istikrarsızlığı ve sömürünün ortaya çıkması gibi durumlardan dolayı, para temelli maliyet hesaplamasından entropi temelli maliyet hesaplamasına geçmek, yani entropik verimliliği artırmayı hedeflemek, yeryüzü kaynaklarının daha verimli bir şekilde kullanılması açısından kaçınılmazdır. Günümüzün yüksek entropili hayat tarzıyla birlikte hızla artan entropi üretimi, içinde yaşadığımız sosyal sistemlerin karmaşıklık seviyelerini de artırmaktadır. Bu sebeple yaşanabilecek entropi basamaklarını önceden fark etmek ve uyum için gerekli hazırlıkları yapmak, hayatî bir önem taşımaktadır. Anlaşılacağı üzere sadece kâr-zarar veya sermaye eksenli gelişme sürdürülebilir değildir. Planlama ve program yapılırken insan ve tabiat birlikte düşünülmelidir.<a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<ol>
<li style="font-weight: 400;">Illich ise kitabında enerji kaynaklarının tüketimi ile zaman arasında ters orantılı bağ olduğunu enerji ve diğer kaynakların tüketilmesinin beyinde zaman olarak algılandığından kaynakları hızlı tüketmenin zamanı nisbî olarak kısalttığını dünyanın ve insanlığın sonunu hazırladığını beyan etmiştir. Üretim ve büyüme yarışının yapıldığı günümüz dünyasında bu durum tehlikenin ürkütücülüğünü göstermektedir.<a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></li>
</ol>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Genetikte Entropi</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Sanayide kömürden hareket enerjisi elde edilmesi için sistemi kuran mühendislerin ve teorisyenlerin bilgilerini sisteme aktarmaları gerekir. Aynı şekilde canlı organizmalar da bütün hayatî enerji işlemlerinde hücrelerinde kodlanmış muhteşem bir hazine olan DNA moleküllerindeki bilgileri kullanırlar. Allah (celle calâluhu), Hafîz ismi ile canlıların bütün metabolik süreçlerinin biyokimyevî formüllerini, DNA’nın kendine has yazılımı diyebileceğimiz, sadece dört kimyevî harften oluşan bir dil ile hıfzetmiştir. Canlıların beslenme, büyüme ve çoğalma süreçleri ile yaratılıştan mevcut entropiyi yenerek bir düzen kurma işlevi, DNA molekülündeki bilgi ile gerçekleştirilir. Bu biyolojik gerçek, insanlığa elindeki bilgi ile kaos ve düzensizlikten nasıl aydınlık ve düzene çıkılabileceğine örnek olmalıdır.<a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_edn5" name="_ednref5">[5]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Psikolojik Entropi</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Psikologlar insanın ruh halini korumada ve güzelleştirmede örnek olarak, ağacın meyve vererek entropiyi tersine çevirdiğini söylemektedirler. Eğer ağaç negatif entropi ile meyve veremezse varlığı ile ilgili problem sıkıntısı yaşayacaktır, bunun gibi bilimsel yaklaşımlara göre insan iradesini ortaya koyup üretim yapamazsa durgunluk yaşayacak, entropi seylâbı ile boşlukta kalacaktır. Carl Gustav’a göre insan ruhundaki toplam enerjiyi bir taraftan diğerine aktarır, bu aktarım sırasında enerji (bilgi, tecrübe vs.) gibi kayıplar yaşanır, Gustav, bu kayıpları entropik kayıp olarak nitelemiştir. Bu kayıpların iyi ya da kötü olması kişilik inanç değerlerine bağlıdır. <em>Eşdeğerlik</em> olarak adlandırdığı prensibe göre, insanın duyguları; yaş, bilgi ve tecrübe ile yer değiştirebilmektedir. Kişilik yapısındaki bu yer değişimi hayat boyu devam eder. Kişilik yapılarında bulunan güçler arasındaki enerji farkları da fizikte olduğu gibi alışverişe yol açar. Bu değişimde ruhî (psişik) yapı aktif hale gelir. Eğer bu enerji alışverişi gerçekleşmezse ruhî aktivite de sona erecektir. Kişilikte enerjinin tek tarafta birikmesinin de tıpkı baraj patlamasına benzer kriz durumlarına sebebiyet vereceği açıklanmaktadır.<a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_edn6" name="_ednref6">[6]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Entropi sosyal olarak değerlendirildiğinde, denge halindeki bir sistemde maksimum entropi olduğu yapılan araştırmalarda ortaya koyulmuştur. Denge konumunda sistemi oluşturan unsurların iç enerjisi azalırken entropisi artmaktadır. Bu yüzden denge halindeyken iki konum arasında enerji akışı yoktur ve dolayısıyla bir iş ve üretim ortaya çıkmamaktadır. Bu durum kayıp veya bağlı enerjinin miktarının maksimuma ulaştığı anlamına gelmektedir. Sistemdeki düzensizliği artıran her olay entropisini de artırmaktadır. Sosyal entropinin arttığı toplumlarda verimlilik ve refah düzeyi düşmektedir. İletişimciler ve siyasetçiler, medya organlarını kullanarak toplumdaki entropi durumuna göre algı, haber ve gündem oluşturmaktadırlar.<a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_edn7" name="_ednref7">[7]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Her ne kadar acı da olsa tarihi gerçekler de kanunlar çerçevesinde seyretmektedir. Nitekim kendini yenileyemeyen toplumlar, fikirler, kurumlar, mürûr-ı zaman denen zamanın entropik aşındırıcı etkisi altında dayanamayıp çağa hitap edemeyerek partallaşacaktır. Fakat hakikatlerin de çağını anlayan kendini yenilemiş cedit bir nesil tarafından temsil edileceği de bize açık bir şekilde bildirilmiştir.<a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_edn8" name="_ednref8">[8]</a><a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_edn9" name="_ednref9">[9]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Bünyemizdeki nefis mekanizması da ruh ve iradenin aleyhine entropik olarak tek yönlü menfi bir akışı ifade eder. Fakat nefis mekanizmasının insana verilmesinde çok önemli hikmetler vardır. Biz her ne kadar nefsanî istekleri hayvaniyete götürücü sebepler görsek de bu hassaların önceki örneklerde anlatılan insan ruhunda bir zemberek görevi görerek insanın kemâl noktaya yükselmesinde entropik ortam hazırlamaktadır. Bediüzzaman Hazretleri bu durumu tahribatın çok artması nefsî tazyikâtın yani nefsin entropi değerinin çağ itibarıyla revaç bulmasına karşılık, takvâ dairesinde kalınarak haramlara girilmemesini, çünkü haramı terk etmenin vâcip olduğunu, bir vâcibi işlemenin çok sünnetlere mukabil sevabının olduğu tavsiyesine bağlamaktadır.<a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_edn10" name="_ednref10">[10]</a> Nitekim Yûsuf Sûresinin 53. Âyet-i kerîmesinde geçen “Nefsim ancak kötülüğü emreder”<a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_edn11" name="_ednref11">[11]</a> beyanı ile nefsin insan psikolojisi üzerinde eda edeceği fonksiyon ifade edilmiştir. Dolayısıyla nefiste yaratılan bu entropik durum, hiçbir yaratılmışa bahşedilmeyen mânevî cihazların ve nimetlerin ispatı için Allah’ın (celle celâluhu) lütfettiği bir vâhid-i kıyasîdir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Kısacası yaratılan bütün sistemlerde kemâl vardır. Cenâb-ı Hak kurduğu sistemleri sabit ve değişmez kılmayıp çeşitlilik, zenginlik ve yeni sanatlar göstermek için sıfat ve esmasının yeni cilvelerini sergiler. Bu kemâlin devamı bir gayret ve enerji ister, bazen de yeni sergiler için eskilerin kaldırılması gerektiğinde, kemâlin zevâlini murad ederse “entropi” ile son noktayı koyabilir.</p>
<p style="font-weight: 400;"><strong> </strong></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Kaynaklar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> <strong>Kuddusi, L. (2015):</strong> <em>Thermodynamics and life span estimation. Energy,</em> Vol. 80, 1 February, p.227-238.</p>
<p><a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> <strong>Aoki, I. (1989):</strong> “Entropy Flow and Entropy Production in the Human Body in Basal Conditions.” <em>Journal of Theoretical Biology,</em>Vol. 141, Issue 1, 8 November, p.11-21.</p>
<p><a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> <strong>Alpan, G., Efil, İ. (2011):</strong> <em>Toplam Entropi Yönetimi. Business and Economics Research Journal</em>, Vol. 2, Number 1, pp. 53-87.  Uludağ Üniversitesi Bursa.</p>
<p><a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> <strong>Gündüz, M. (2006):</strong> “Sosyal Yaşam ve Entropi Yasası: Dünyanın Sonuna mı Yaklaştık?” <em>İnönü Üniv., İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi,</em> Cilt: 20 Nisan, Sayı: 1.</p>
<p><a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> <strong>Akman, B., Tuncer, T. (2007):</strong> <em>Yaşamın Şifresi: İnsan Genom Projesi.</em> Ankara: ODTÜ</p>
<p>Yayıncılık.</p>
<p><a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> <strong>Geçtan, E. (1998):</strong> <em>Psikanaliz ve Sonrası.</em> 8. Basım, İstanbul, Remzi Kitabevi, s.187-189.</p>
<p><a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> <strong>Gencer, Z.T. (2012):</strong> <em>Medyanın Gündem Oluşturma Sürecinde Sosyal Entropinin Rolü Üzerine Uygulamalı Bir Çalışma.</em> s.18. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Danışman: Doç. Dr. Mustafa Özodaşık, Konya.</p>
<p><a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> <strong>Ünal, A.:</strong> <em>Mâide Sûresi Açıklamalı Meâli.</em> https://www.kuranmealleri.net/maide-suresi/54.ayet/</p>
<p><a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_ednref9" name="_edn9">[9]</a></p>
<p><a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_ednref10" name="_edn10">[10]</a> <strong>Bediüzzaman, S. N. (2024):</strong> <em>Kastamonu Lahikası,</em> Süreyya Yayınları. New Jersey. s. 148.</p>
<p><a href="applewebdata://BE550BFB-9FAB-4E11-896C-3DEA80C71E7A#_ednref11" name="_edn11">[11]</a> <strong>Ünal, A.:</strong> <em>Yûsuf Sûresi Açıklamalı Meâli.</em> https://www.kuranmealleri.net/yusuf-suresi/53.ayet/</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Kütle Çekimi</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2023/09/01/kutle-cekimi/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 01 Sep 2023 10:09:46 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Fizik]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://caglayandergisi.com/?p=260878</guid>

					<description><![CDATA[Günümüzde henüz ilkokul sıralarında öğrendiğimiz ya da internette bir linke tıklayarak ulaştığımız ilmî hakikatlerin tarihte derin bir geçmişi olduğunu görüyoruz. Bilim insanları araştırma yaparken zorluklar çekmiş ve tespitlerini topluma açıkladıklarında bazen sert reaksiyonlarla karşılaşmışlardır. Özellikle Orta Çağ’daki insan haysiyetine yakışmayan uygulamalar ve zulümlerle, hakikatler yok sayılmaya çalışılmıştır. İnsanlığın ilmî müktesebatını, belirli kişiler veya milletlere mal [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="font-weight: 400;">Günümüzde henüz ilkokul sıralarında öğrendiğimiz ya da internette bir linke tıklayarak ulaştığımız ilmî hakikatlerin tarihte derin bir geçmişi olduğunu görüyoruz. Bilim insanları araştırma yaparken zorluklar çekmiş ve tespitlerini topluma açıkladıklarında bazen sert reaksiyonlarla karşılaşmışlardır. Özellikle Orta Çağ’daki insan haysiyetine yakışmayan uygulamalar ve zulümlerle, hakikatler yok sayılmaya çalışılmıştır.</p>
<p style="font-weight: 400;">İnsanlığın ilmî müktesebatını, belirli kişiler veya milletlere mal etmek mümkün değildir. Asırların semeresi olan ilmî birikim, insanlığın ortak mirasıdır. Söz gelimi, Orta Asya’daki Harezm bölgesinde yetişen Müslüman âlim Bîrûnî (973–1048), insanlık için önemli keşiflere öncülük etmiştir. Bîrûnî ilk defa Güneş Sistemi modelini ve Ay’ın pozisyonlarını tanımlayarak Dünya’nın, Ay’ın ve Güneş’in küre şeklinde olduğunu açıklamıştır. Dünyanın döndüğünden bahsettikten sonra, “O hâlde Dünya üzerindeki nesneler nasıl oluyor da savrulmadan kalabiliyor?” sorusuna ise ilk defa “Merkezî cazibe kuvveti ile duruyor.” cevabını vererek yer çekimi ile ilgili açıklama yaptığı kayıtlarda geçmektedir.<a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_edn1" name="_ednref1">[1]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Newton (1643–1727), cisimler arası çekimin, bir fâil-i muhtar (dilediğini yapmakta serbest olan) aracı ile olduğunu düşündü, fakat bu fâil-i muhtarın kim olduğuna, okuyucularının karar vermesini istedi. Bu yaratılış kanununu, matematik formüllerine dönüştürerek yazdı. Newton’a ilham veren Kepler (1571–1630) idi. Kepler, gök bilimci Kopernik’in (1473–1543) fikirlerinden etkilendi ve matematiği tahminî hesaplarda kullanarak Kepler Kanunları olarak bilinen Güneş Sistemi formüllerini geliştirdi.<a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_edn2" name="_ednref2">[2]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Galilei (1564–1642), başlangıçta tıp tahsili yaparken matematiğin kâinattaki işleyişi nasıl anlattığına şahit olup matematik tahsiline devam etti. Kopernik’ten etkilenerek o dönemler yaygın bir kanaat olan “sabit kâinat” fikrinin aksine açıklamalar yaptı. Venedik’e gelen Hollandalı denizcilerin, seyr ü seferde kullandıkları aleti, geceleyin gökyüzüne çevirmesiyle olayların seyri değişti. Kullandığı teleskop yardımıyla şahit olduğu uydu, gezegen ve yıldızların hareketinden, yer çekimi kanununu da içine alan uydu ve gezegen sistemini keşfetti. Fakat ne yazık ki doğruları açıklamanın bedelini, Engizisyon Mahkemesinde ağır bir şekilde ödedi.<a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_edn3" name="_ednref3">[3]</a> Galilei’nin ölümünden 350 yıl sonra, 31 Ekim 1992 tarihinde, iade-i itibar anlamına gelen bir özür metni yayımlandı.<a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Kâinatın Dengesine Hizmet Eden Kanunlar</strong></p>
<p style="font-weight: 400;">Kâinatın ikamesi, Rabbimizin Kayyum ismine dayanır. Bilim insanlarının keşfettikleri kanunlar, İlahî emirlere itaatle tezahür eden hakikatlerdir. Fizikte bahsi geçen dört temel kuvvet içinde belki de en meşhuru yer çekimidir. Cisimlerin kütlelerinin, çekim kuvvetinin maddî sebebi olduğunu ileri süren anlayışa göre, her bir gök cismi diğerini çektiği gibi, her bir zerre de birbirine bu çekim kuvvetini uygular. Dünyadaki cisimlerin ağırlığı, bu kuvvetin bir sonucudur. Denizlerin, canlı ve cansızların savrulmadan yeryüzünde kalmaları, bu kuvvet vesilesiyle olur.</p>
<p style="font-weight: 400;">Büyük cesamete sahip yıldızlarda bu kuvvet, yıldızın içe çökmesine ve kara deliklerin yaratılmasına hizmet eder. Bu kuvvetin tesiri, arada maddî bir bağ olmadan görülmektedir. Elektrik kuvvetleri, atomlardaki proton ve elektronların durumuyla tasvir edilebilmektedir. İlahî emre itaat eden elektrik yükü vesilesiyle, pozitif ve negatif kutuplar arasında, elektrostatik itme ve çekme kuvvetleri meydana gelmektedir. Ayrıca cisimler arasında manyetik çekme ve itme kuvveti mevcuttur. Bu kuvvet, maddedeki atomların dönüşü vesilesiyle yaratılır. Bir cisimdeki atomlarda dönüş yönü aynı olursa bu cisme “manyetik cisim” denir. Böyle bir cisim, etrafındakileri çekebilir veya itebilir. Kütle çekim kuvveti ise ne manyetik çekim ne de elektriksel itme ya da çekme kuvvetine benzer. Kütlelerde sadece çekim vardır, diğer kuvvet türlerinde görülen itme hususiyeti yoktur.</p>
<p style="font-weight: 400;">Elektrik kuvvetleri ve manyetik kuvvetlerin zahirî sebebi açıklanmıştır, fakat kütle çekimine maddede hangi unsurun sebep olduğu şimdiye kadar keşfedilememiştir. Üniversitemizdeki nükleer fizik profesörümüz 2000’li yıllarda kütle çekimi konusunda bilim dünyasının çok ciddi bir sıkıntı çektiğini, fakat yeni bir açıklama olmadığından Newton öğretilerine devam edildiğini söylemişti. Yaklaşık 15 yıl sonra başka bir hocamız, kütle çekimi ile ilgili bildiğimiz her şeyin değişeceğini, bu hususun klasik mekaniğin değil dalga mekaniğinin, diğer bir tabirle kuantum mekaniğinin konusu olduğunu söylediğinde çok şaşırmıştık. Çünkü biz de öğrencilerimize Newton fiziğini öğretiyorduk. Bu husus, klasik Newton mekaniğinden çıkarak kuantum fiziğinin alanına giren dalga mekaniği konusu hâline gelmiştir.</p>
<p style="font-weight: 400;">Peki bu arada hangi gelişmeler oldu? Yer çekimi ya da kütle çekimi bir sineğin ağırlığında pek rol oynamazken uydu, gezegen ve yıldız gibi büyük boyutlu gök cisimlerinde muazzam bir kuvvet ortaya çıkar. Güneş, “kütle çekimi” diye tabir edilen İlahî bir emir ve kanunun neticesinde, Plüton’u yaklaşık yedi milyar km bir mesafeden, herhangi bir maddî bağ olmadan cazibe kuvveti vesilesiyle yörüngesinde tutar. Albert Einstein (1879–1955), geliştirdiği izafiyet teorisinde, bu kuvvetin, kütlelerin hareketi sonucu uzaydaki kuantum denizinde (esir maddesi denizi de diyebiliriz) bir vakum meydana getirerek çekim dalgalarının ortaya çıkmasına vesile olduğunu öne sürdü. Bu model, gergin bir çarşafın üstündeki büyük bir bilyenin oluşturduğu çöküntüyle, etrafındaki küçük bilyeleri çekmesi gibi, gezegenlerin uzayda hareketi vesilesiyle yaratılan çekim dalgalarının, küçük gezegenleri yörüngesinde tutmakta olduğu şeklinde açıklanmıştır.<a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_edn5" name="_ednref5">[5]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Einstein’a göre kütle çekimi, maddelerin kütlelerinden kaynaklanmamakta, uzayda maddenin meydana getirdiği bükülme vesilesiyle (mekân ve zamanın daralması ya da genişlemesiyle) ortaya çıkmaktadır. Zaman ile ilgili daralmaya örnek olarak uzay saatlerinin sürekli kalibre edilerek dünyaya uyarlanması verilebilir. Yörüngeye gönderilen uyduların saatleri, yoğun yer çekimi dalgalarından uzaklaştıkça geri kaldığından, sürekli kalibrasyona ihtiyaç duyar.</p>
<p style="font-weight: 400;">Allah (celle celâluhu) Kur’ân-ı Kerim’de, yer çekimi kuvvetini kâinatta nasıl icra ettiğini, şu şekilde ifade buyurmuştur: “<em>Allah O’dur ki, gökleri gözle görebileceğiniz direkler, destekler olmadan yükseltti; sonra da arşın üzerine istiva buyurdu ve güneşle ayı emrine ram etti. Her biri kendisine tayin ve taktir buyrulan bir sona ulaşıncaya kadar (yörüngesinde) akıp durmaktadır</em>.” (Ra’d, 13/2).</p>
<p style="font-weight: 400;">Bediüzzaman Hazretleri, Newton kütle çekim teorisinin yaygın şekilde öğretildiği bir dönemde, Einstein’ın teorisini hatırlatan şu beyanda bulunmuştur: “Zât-ı Kayyûm-u Zülcelâl’in madde-i esîriye içinde hadsiz ecrâm-ı semâviyeye (gök cisimlerine) nihayet derecede intizam ve mîzan içinde sırr-ı kayyûmiyetle bir kıyam, bir bekâ, bir devam vererek, bazısı küre-i arzdan bin ve bir kısmı bir milyon defa büyük milyonlarla azîm küreleri direksiz, istinadsız, boşlukta durdurmakla beraber, her birini bir vazife ile tavzif edip gayet muhteşem bir ordu şeklinde emr-i kün feyekûn’den<a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_edn6" name="_ednref6">[6]</a> gelen fermanlara kemâl-i inkıyâdla itaat ettirmesi, İsm-i Kayyûm’un âzamî cilvesine bir ölçü olduğu gibi, her bir mevcudun zerreleri dahi, yıldızlar gibi sırr-ı kayyûmiyetle kaim ve o sır ile bekâ ve devam ediyorlar.”<a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_edn7" name="_ednref7">[7]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Son yıllarda yapılan araştırmalar da bu hükümleri desteklemektedir. ABD’nin birçok yerinde araştırma merkezi bulunanLazer İnterferometre Yer Çekimi Dalgası Gözlemevinde (LIGO) görev yapan araştırmacılar, yerküreden bir milyar ışık yılı uzakta bulunan iki kara deliğin birleşmesiyle ortaya çıkan yer çekimi dalgalarını tespit ettiklerini duyurdu. Bu keşif neticesinde LIGO araştırma ekibi, 2017 yılında Nobel Fizik Ödülü’nün sahibi oldu.<a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_edn8" name="_ednref8">[8]</a></p>
<p style="font-weight: 400;">Efendimiz de (sallallâhu aleyhi ve sellem) “<em>(Sema) etrafa taşmaktan korunmuş deniz dalgası (gibidir)</em>.”<a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_edn9" name="_ednref9">[9]</a> buyurmak suretiyle İlahî emirlere dayalı bu kuvvet ve kanunlara dikkat çekmiştir. Öyle görünüyor ki ilmî ve teknolojik gelişmeler, yeni keşiflere zemin hazırlayacaktır. Bu keşifler, kâinatın yapısı ve işleyişi hakkında yeni bilgilere ulaşmamıza yardımcı olacaktır. “<em>Kâinat bin birlikler perdeleri içinde sarılı bir gül goncası gibidir</em>.”<a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_edn10" name="_ednref10">[10]</a> İmanın nuru ve şuurundan beslenen bir niyet ve nazarla yapılan her yeni araştırma, bu goncanın farklı güzelliklerini gözler önüne serebilir.<a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_edn11" name="_ednref11">[11]</a></p>
<p style="font-weight: 400;"><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> “Bîrûnî”, tr.wikipedia.org/wiki/Bîrûnî</p>
<p><a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> B. Dunbar, “Johannes Kepler: His Life, His Laws and Times”, www.nasa.gov/kepler/education/johannes</p>
<p><a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> A. Abbot, “Discovery of Galileo’s long-lost letter shows he edited his heretical ideas to fool the Inquisition”, www.nature.com, https://www.nature.com/articles/d41586-018-06769-4</p>
<p><a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> “Galileo Galilei”, tr.wikipedia.org/wiki/Galileo_Galilei</p>
<p><a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> “Newton vs. Einstein vs. the Next Wave”, www.amnh.org/explore/videos/space/gravity-making-waves/newton-einstein-gravity</p>
<p><a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> “(O, bir şeyi yaratmak isteyince sadece) ‘Ol!’ der, o da oluverir.” (Bakara, 2/117; Âl-i İmran, 3/47, 59; En’âm, 6/73; Nahl, 16/40).</p>
<p><a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> Bediüzzaman Said Nursî, <em>Lem’alar</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 427.</p>
<p><a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> T. Rothman, “The Secret History of Gravitational Waves,” www.americanscientist.org/article/the-secret-history-of-gravitational-waves</p>
<p><a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_ednref9" name="_edn9">[9]</a> Tirmizî, Tefsiru sûre 57/1; Ahmed ibn-i Hanbel, Müsned, 2/370; Tebaranî, el-Mu’cemü’l-Evsat, 6/15.</p>
<p><a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_ednref10" name="_edn10">[10]</a> Bediüzzaman Said Nursî, <em>Şuâlar</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 23.</p>
<p><a href="applewebdata://F1605AC7-2FEF-41E8-A1AA-DDC32A378C08#_ednref11" name="_edn11">[11]</a> H. Kerem, “Kütle Çekim Dalgaları”, <em>Çağlayan</em>, Aralık 2018.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Kâinat, Yaratılış ve Entropi</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2022/04/01/kainat-yaratilis-ve-entropi/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 01 Apr 2022 21:25:43 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=219965</guid>

					<description><![CDATA[Yunancadaki thermos (ısı) ve dunamis (güç) kelimelerinin birleşmesi ile meydana getirilmiş termodinamik kelimesi, tabiatın yaradılışı ve devamı ile ilgili en temel kanunlara ait bilgilerin incelendiği fiziğin bir alt dalını ifade eder. Bu kanunlar mecmuası; birinci, ikinci, üçüncü ve sıfırıncı olmak üzere genellikle dört kanun ile gündeme gelmiştir. Sıfırıncı kanun sonradan eklenmiş, önemine binaen bu isim [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Yunancadaki <em>thermos</em> (ısı) ve <em>dunamis</em> (güç) kelimelerinin birleşmesi ile meydana getirilmiş <em>termodinamik</em> kelimesi, tabiatın yaradılışı ve devamı ile ilgili en temel kanunlara ait bilgilerin incelendiği fiziğin bir alt dalını ifade eder. Bu kanunlar mecmuası; birinci, ikinci, üçüncü ve sıfırıncı olmak üzere genellikle dört kanun ile gündeme gelmiştir. Sıfırıncı kanun sonradan eklenmiş, önemine binaen bu isim verilmiştir. Adından da anlaşılacağı üzere bu yasaların hepsi ısı enerjisi ile alâkalıdır. Isı bir enerji çeşidi olup canlıların hayatının devamı için gerekli reaksiyonlar hep ısı enerjisi ile ilgilidir. Akılsız ve şuursuz olmalarına rağmen hayatın temeline konulmuş atom ve moleküllerin bir çeşit titreşimi ve dalgalanması şeklinde ortaya çıkan enerjinin çeşitli türleri (ısı, ışık, elektrik vs.) ve durumları (kinetik, potansiyel) vardır. Mesela dik bir dağ yamacında duran bir kaya, potansiyel enerji sahibidir. Kaya yuvarlandığında, potansiyel enerjisi kinetik enerjiye dönüşür ve dağın eteklerine inince bu enerjisi biter. Bu yuvarlanma kontrolsüz olduğu için faydalı bir iş yapılmamış, sadece kayanın çarptığı nesnelerin ısısı yükselmiş olur. Enerji, bir sistemin iş yapabilme kabiliyeti olarak açıklanır. Burada işten kastedilen günlük hayattaki işler olmayıp enerjinin kullanılmasıyla ortaya çıkan fizikî neticedir. Bu yüzden, iş ile enerji ölçü birimleri de aynı olup “kalori” ve “jul” olarak ölçülür.</p>
<p><strong>Enerji Ebedî midir? </strong></p>
<p>Enerjinin en önemli özelliği, kaybolmaması, ancak başka bir türe dönüşebilmesidir. Termodinamiğin birinci kanunu, “enerjinin kaybolmayacağı ve yok edilemeyeceği” şeklindedir. Fakat bu kanun, enerjiye ezelîlik veya ebedîlik vermek şeklinde anlaşılmamalıdır. Allah, yarattığı enerjiyi dilerse yok eder, dilerse Büyük Patlama’da olduğu gibi, yoktan yaratır. Sınırlı kâinatımız içinde enerji yok olmaz, ama başka enerji çeşitlerine dönüşür. Bu prensipten yola çıkarak, 1850’li yıllarda, Fransız fizikçi Sadi Carnot (1796–1832) ısı enerjisinin sıcak ortamdan daima soğuk ortama doğru akış gerçekleştirdiğini, aksine akışın mümkün olmadığını buldu. Tersine ısı akışı ancak bir makine (pompa) yardımı ile gerçekleşebilirdi. Carnot, ısı akımından faydalanarak akan suya bir su değirmeni yapılması mantığından hareketle, ısı enerjisi ile oluşan yüksek basınçlı buharı, tribünlere aktardığında dönme hareketi enerjisi elde edeceğini düşündü. Artık bu enerji yardımıyla elektrik üretebilir, gemi pervanelerini döndürebilir, tren lokomotiflerini hareket ettirebilirdi. Bu keşif o zamanların gemi ve lokomotiflerinin tribünlerinde kullanıldı. Bu buluşlar, “içten yanmalı motorlar” olarak adlandırılan benzinli ve dizel motorların keşfi için önemli bir ilham kaynağı olmuş, keşifler bu surette birbirini takip etmiştir.<a href="#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> Allah’ın koyduğu bir kanun iyi anlaşıldığında ve uygun hareket edildiğinde, medeniyet için ne büyük çığırlar açıldığı gözler önündedir.</p>
<h1>            Termodinamiğin İkinci Kanunu</h1>
<p>Birinci yasada, enerjinin korunduğu ortaya koyulurken ikincisinde enerjinin işe dönüşebilen kısmı, yani kalitesi ele alınmaktadır. Bu kanun, durum değişimlerinin herhangi bir yönde değil, belirli bir yönde gerçekleşeceğini söyler. Enerjinin bir özelliği de yüksek potansiyellere ulaştığında, kendini daha düşük yoğunluğa sahip başka bir enerji formuna dönüştürme eğiliminde olmasıdır. “Entropi yasası” da denilen bu ikinci kanun, “kayıp ve düzensizlik” anlamına gelmektedir. Diğer bir deyişle, entropi; bir sistemde mekanik olarak işe çevrilemeyecek kayıp termal enerjiyi temsil eden termodinamik terimdir. Bu kanun, gerçekleşen olayların entropiyi artıracak yönde (enerji miktarının azalması yönünde) gerçekleştiğini ifade etmektedir. Tabiattaki bütün hadiseler, bu ikinci kanuna uygun gerçekleşir. Bir sistemin enerjisi ne kadar fazla ise o kadar fazla iş yapılabilir. Bu kanunda şu temel hüküm ortaya konulur: “<em>Enerjinin tamamı faydalı işe çevrilemez, bir kısmı sistemin mevcut iç bütünlüğünü korumak için kullanılır</em>.” Bu durumda iş yapabilmede kullanılan enerji, genellikle “serbest enerji” olarak adlandırılır. Bu durumda, ikinci yasaya göre, kâinattaki hem enerji hem de madde, zaman ilerledikçe daha az faydalı iş yapabilir hâle gelmektedir.</p>
<p>İklimlendirme cihazlarında kullanılan soğutma ve ısıtma sistemlerinde, buhar tribünü ile çalışan sistemlerde, benzinli ve dizel motorlarda, jet motorlarında, tabiattaki iklim hadiselerinde, kısacası enerji olan her yerde, yeryüzünde ve uzayda, Allah’ın küllî ve muhit ilmi ile koyduğu Termodinamik Kanunları geçerlidir. İçten yanmalı bir benzinli motor, bir litre benzinin ancak üçte birini mekanik hareket enerjisine dönüştürebilmektedir. Kaybolan üçte ikilik enerji ise işe çevrilemeyecek şekilde, ısı olarak egzoz ve radyatörden tabiata yayılır. “Entropi” olarak nitelendirdiğimiz bu kaybın bir kısmını, mesela radyatörün sıcaklığını, kışın arabanın kaloriferine ileterek değerlendirebiliriz.</p>
<h1>            Entropi, Çözülme ve Ölüm</h1>
<p>Kapalı bir kapta, belli bir basınç içinde sıkıştırılmış gazın sabit bir yoğunluğu vardır. Kabın musluğu açıldığında, dağılan gaz geri gelip kabı doldurmaz. Bu olay imkansıza yakın bir ihtimal ile ifade edilir. Maddî yapılardaki bu düzensizlikleri hayatımızda, eskime, yaşlanma, dağılma, çürüme, soğuma, kum tepelerinin düzleşmesi ve organik maddelerin yanması şeklinde yaşarız. “Entropiye gidiş” olarak ifade edilen bu durumda kanun, maddeyi en az enerji seviyesine indirme yönünde işletilir. Atom ve moleküller, her zaman dağılma ve düşük enerjiye akma temayülündedir. Ancak bir sistemdeki entropi artarak dağılma ve çözülme olurken açığa çıkan enerjiyi başka sistemler kullanır ve önceki sistem ölürken başka bir sistem hayatını devam ettirir.</p>
<p><strong>Örnek Bir Enerji Akış Süreci</strong></p>
<p>Güneşte bulunan hidrojenin harcanmasıyla ortaya çıkan ışık enerjisi, yeryüzündeki bitkilerin yapraklarındaki klorofil tarafından yapılan sentez faaliyetinde kullanılarak karbon bağlarında kimyevî bağ enerjisi olarak depolanır. Yağ, şeker ve protein gibi organik moleküllerin çatısını teşkil eden karbon bağları; yaprak, tohum ve meyveler şeklinde, bitkinin enerji deposudur. Bu bitkileri yiyen hayvanlar ise karbon bağlarındaki enerjiyi, yeni bir faaliyetle biyokimyasal bağ enerjisine dönüştürür. Bitkilerdeki ve hayvanlardaki organik moleküller, oksijenle yakıldığında mevcut enerji yeni bir formda hem ısı ve ışık enerjisi olarak etrafa dağılır hem de yeni reaksiyonlarda kullanılır, yani entropiye doğru bozulma gerçekleşir. Bu şekilde yıkım ve düzensizlik, tek yönlü bir akış hâlinde devam eder. Ölen bir canlıda bütün enerji faaliyetleri durur ve hücreler ve moleküller birbirlerinden ayrılıp toprağa karışır.</p>
<h1>            Büyük Çöküş veya Dürülme</h1>
<p>Termodinamiğin entropi prensibinin makro âlem dediğimiz uzayda da geçerliliğini koruduğu tespit edilmiştir. Son yılların önemli astrofizikçisi Stephen Hawking (1942–2018), ölümünden hemen sonra yayınlanan bir makalesinde, karadeliklerin termodinamiğin ikinci kanunu olan entropi yasasına göre süper entropiye sahip olduğunu, matematik formülleriyle tespit etmiştir. Hawking karadelikteki enerjiyi, yutulan kütlelerin toplam enerjisinden daima daha düşük olarak hesaplamıştır. Bu durum, karadeliklerin müthiş bir entropiye sahip olduğunu göstermektedir. Hawking’in bu tespiti, Büyük Patlama’dan sonraki “Büyük Çoküş” sırasında entropinin azalacağı tezini ortadan kaldırmıştır.<a href="#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> California Üniversitesinde fizik profesörü olarak görev yapan Richard Tolman (1881–1948), Büyük Patlama’dan sonra kâinat genişlediği için entropinin sürekli artacağını, bir “çökme” gerçekleştiğinde ise entropinin azalacağını öne sürmüştür. Bu tezin aksine, kâinatın çökme sürecinin bir provası suretinde olan karadeliklerde entropinin artacağı Hawking tarafından açıklanmıştır. Teorik fiziğin ve astrofiziğin önemli araştırmalarına göre, kâinatın çöküşü (veya kıyamet), entropinin en yüksek noktasına çıktığında olacaktır ve aynı zamanda kâinatın çöküşünün, açılıştan (Büyük Patlama ile yaratılışından) daha hızlı gerçekleşeceği öngörülmektedir.<a href="#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<p><strong>Entropi ve İnanç</strong></p>
<p>Entropinin en temel kâinat kanunu olarak yaratıldığını gösteren bu tespitler, bu olgunun sadece fizikî bir kavram olarak görülmemesini, felsefî, mimarî, dinî, içtimaî ve psikolojik açılardan da incelenmesini gerekli kılmaktadır. Entropi, kâinatın bir sonunun olduğunu, dolayısıyla başlangıcının da olacağını ortaya koyarak determinist görüşü kökten sarsmıştır.<a href="#_edn4" name="_ednref4">[4]</a> Newton fiziğinin hüküm sürdüğü 17. yüzyıl ve sonrasında, determinist anlayış ile kâinatın hep var olduğu, ezelden geldiği ve ebedî var olmaya devam edeceği görüşü pek çok din ve ilim insanı tarafından kabul ediliyordu. Bu görüş, Amerikalı matematikçi Claude Shannon’un (1916–2001) entropiyi formüllerle göstermesi ve Werner Heisenberg’in (1901–1976) entropinin bir sonucu olarak belirsizlik ilkesini açıklaması ve Albert Einstein’ın izafiyet teorisi ve kuantum yasalarıyla değişikliğe uğradı. Uzayın (mekânın), maddenin ve zamanın büküldüğü gerçeği ışığında, klasik kâinat anlayışı değişti ve determinizmin sınırları daraldı.<a href="#_edn5" name="_ednref5">[5]</a></p>
<p><strong>Kâinat Başıboş Olabilir mi?</strong></p>
<p>Her akıl sahibi takdir eder ki kâinat sınırsız ilim, kudret ve irade sahibi bir Zât tarafından yaratılıp idare edilebilir. Sonsuz ihtimaller içinde, canlıların rızıklarına ulaşması mümkün değilken, birden gizli bir şefkat ve merhamet elinin bu canlıları beslediği görülmektedir. Basit tohumlardan devasa ağaçlar ve meyveler yaratılmaktadır. Döllenmiş yumurtadan, insan gibi şuurlu bir canlı meydana getirilmektedir. Kâinat sahipsiz değildir. Her şey maddeye bağlı olsa idi, kâinat bir an bile ayakta duramayacak, varlık düzensizlik ve kaos çukurunda kaybolacaktı. Cenab-ı Hak (celle celâluhu) sonsuz kudretiyle kâinatı yaratıp devam ettirmekte ve yaratılışta câri kanunlarını da kudretine perde yapmaktadır.</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> “Entropi”, tr.wikipedia.org/wiki/Entropi</p>
<p><a href="#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> “Stephen Hawking&#8217;s final scientific paper released”, www.theguardian.com/science/2018/oct/10/stephen-hawkings-final-scientific-paper-released#img-1</p>
<p><a href="#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> “Prehistoric timelines”, astrofella.wordpress.com/</p>
<p><a href="#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Caner Taslaman, “Din Felsefesi Açısından Entropi Yasası”, www.canertaslaman.com/2019/09/12/din-felsefesi-acisindan-entropi-yasasi/</p>
<p><a href="#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> Haşim Cem Çelik, “Heisenberg, Nedensellik ve Determinizm”, <em>Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi</em>, sayı: 4, 2007, s. 123–135.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Kitab-ı Mübîn ve Higgs Parçacığı</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2021/02/01/kitab-i-mubin-ve-higgs-parcacigi/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Feb 2021 14:33:58 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=176215</guid>

					<description><![CDATA[Rabbimizin sonsuz ilmiyle tespit ettiği İmam-ı Mübîn, mevcudatın menşeine, kanunlara, plan ve programlara, yani kadere işaret ederken “Kudret Kalemi”nin yazdığı Kitab-ı Mübîn ise yaratılmışların maddî olarak tezahürüne, yani kaderin kazasına işarette bulunur.[1] Materyalist felsefe, Kitab-ı Mübîn’e “tabiat” ismini vermiş ve Yaradan’ın ilim, kudret ve iradesini görmezden gelmiştir. Kitab-ı Mübîn’de Kudret Kalemi ile yazılan zerrelerle yaratılan [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Rabbimizin sonsuz ilmiyle tespit ettiği İmam-ı Mübîn, mevcudatın menşeine, kanunlara, plan ve programlara, yani kadere işaret ederken “Kudret Kalemi”nin yazdığı Kitab-ı Mübîn ise yaratılmışların maddî olarak tezahürüne, yani kaderin kazasına işarette bulunur.<a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> Materyalist felsefe, Kitab-ı Mübîn’e “tabiat” ismini vermiş ve Yaradan’ın ilim, kudret ve iradesini görmezden gelmiştir.</p>
<p>Kitab-ı Mübîn’de Kudret Kalemi ile yazılan zerrelerle yaratılan canlı ve cansız her şey, Allah’ın (celle celâluhu) isimlerinin cilvesi, cemali ve nakşıdır. Eşya ve hadiseler, kendilerine has lisanlarla hüküm ve hikmet Sahibini gösterir.</p>
<p>Bediüzzaman Hazretleri, Otuzuncu Söz’de İmam-ı Mübîn ile Kitab-ı Mübîn arasındaki farka dikkat çeker.<a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> Bir imla kılavuzuna benzeyen İmam-ı Mübîn’in apaçık kurallarına ve hükmüne göre zerreler, canlı ve cansızların vücutlarında görecekleri hizmete sevk edilirler, yani kaderin kaidelerine göre, yine apaçık bir şekilde, Kitab-ı Mübîn’de yazı gibi tezahür ederler.</p>
<p>Kâinatta en dikkat çekici hususlardan birisi, her şeyde bir dönüşümün ve döngünün olmasıdır. Matematik formülleriyle ispat edilen bu husus, bilim insanlarının farklı sahalardaki problemleri çözmesine yardımcı olur. Dairevî seyreden dönüşümler, döngünün bir noktasında problemlerin çözümünü verir. Mesela yeryüzündeki su, her zaman bir döngü çemberinde dolaşır; farklı yerlerde birikir, buharlaşır ve yağış olarak tekrar yeryüzüne iner. Canlıların imdadına yaklaşık 4,5 milyar yıldır aynı su kütlesi gönderilir.<a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<p>Tabiata bırakılan değişik tür ve boyutta her şey, kısa veya uzun vadede, tekrar dönüştürülerek kullanılır. Yer kabuğu bu şekilde her dem tazelenir. Yeryüzü parçaları, demirin eritildiği ocaklara girer gibi magma içerisinde erir. Magma homojen bir çorba gibidir. Volkanların püskürmesi ile kara parçaları tekrar inşa edilir.</p>
<p>Karbon elementi bazen bir gıdada, bazen havada gaz formunda, bazen de kömür olarak yer altında bulunur. Azot, proteinlerin yapı taşıdır. Önce gaz molekülü olarak havada, sonra bir bitki dokusunda, daha sonra protein olarak hayvan dokusunda bulunur. En sonunda insanın beslenmesi için vücuduna girip boşaltımla tekrar döngüye dâhil olur.</p>
<p>Toprakta bulunan diğer elementler, iyon ve moleküller; canlıların yapısına katılıp vazifelerini bitirince tekrar toprağa karışır. Dünya üzerinde yaşayan milyonlarca canlı türü bu şekilde topraktan ve sudan yaratılır ve Kuddüs’ün cilvesi olarak cesetleri çürütülür ve yeni nesiller için zemin hazırlanır.</p>
<p>Cansız ve basit maddelerden canlılar için lezzetli gıdaların yaratılması, Risale-i Nur’da şu temsille anlatılır: “Mesela görsen: Harika-pişe bir zat, bir dirhem pamuktan yüz top çuha ve ipek veya patiska gibi mütenevvi (çeşitli) sair kumaşları o tek dirhem pamuktan nescetmekle (dokumakla) beraber; helva, baklava gibi çok taamları (yiyecekleri) ondan yapıyor.”<a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p>Nükleer reaksiyonlarda büyük atomlar küçük atomlara dönüşebilir (fizyon). Atom çekirdekleri kaynaşıp (füzyon) yeni atom çekirdekleri ve elementler inşa edilebilir. Güneşte yaratılan ısı enerjisi küremize ulaşır ve bitkilere bahşedilen fotosentez mekanizması yoluyla kimyevî enerjiye çevrilerek depolanır. Harfler suretinde var edilen bu şuursuz zerreler, çok farklı dizilim tarzlarıyla bir araya getirilir, sonrasında tekrar bozularak farklı yapı ve şekillerde nesneler ve canlılar yaratılır. Kâinatta hiçbir şey kararında kalmaz. Her şey fani ömrüyle Baki’ye ayna olup gider.</p>
<p><strong>Higgs Parçacığı         </strong></p>
<p>Yakın tarihte, maddenin anti madde ile var olduğu, Büyük Patlama teorisiyle kabul edildi. Her geçen gün bu teoriyi destekleyen deliller tespit edilmektedir. Varlıkların maddî olarak vücut bulmasında rolü olduğu düşünülen ve1964’ten beri deneylerle keşfedilmeye çalışılan bir kozmik parçacığa, 2012 senesinde, İsviçre’deki CERN laboratuvarlarında yapılan Atlas Deneyi ile ulaşıldı. Bu atom altı parçacığın keşfiyle var oluş ve sürekli yaratılma konusunda önemli bilgiler elde edildi. İngiliz teorik fizikçi Peter Ware Higgs, atom altı parçacıklar konusunda yaptığı çalışmalar vesilesiyle 2013 senesinde Nobel Fizik Ödülünü aldı. Keşfedilen parçacığa da “Higgs parçacığı” denildi.<a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_edn5" name="_ednref5">[5]</a></p>
<p>Higgs parçacığının keşfi, bilim dünyasında taşları yerinden oynattı, çünkü bu zamana kadar keşfedilen her parçacık, bu parçacığın keşfi ile yeni bir mânâ kazanmaya başladı. Deneyden önceki öngörülere göre, Büyük Patlama sırasında yaratılan parçacıkların ikiye ayrılması gerekiyordu. Parçacıkların bir kısmıyla yaşadığımız kâinat inşa ediliyordu. Fakat bunun algılanması ve ölçülmesi için bunların zıddı da olmalıydı.</p>
<p>Kâinatta kütle, hız ve “spin” (bir nesnenin kendi etrafında dönme miktarını ifade eden bir büyüklük) özelliği olan parçacıklar; atom, molekül ve iyonların yaratılmasında istihdam edilirken Higgs parçacığının “spin” değeri sıfırdır ve momentumu (bir nesnenin kütlesi ve hızının çarpımı) olmayan bölgelerin yaratılmasında rol alırlar. Bu gerçeği Planck ve diğer bilim insanları seneler önce teorik olarak tespit etmiştir. Büyük Patlamadan sonra kâinatın her yerinde, hareketli alanlar inşa edilirken hareketsiz alanlar da meydana getirilmiştir. Hareket eden ve spin enerjisine sahip, algıladığımız maddî evren; hareketsiz kısımla etkileşime girerek varlık âleminde görevini icra etmeye başlamıştır. Zerrelerin Kitab-ı Mübîn’deki hareketleri ve hâlden hâle dönüşmeleri, bu deneylerde keşfedilen parçacıklar sayesinde daha iyi anlaşılmaktadır.</p>
<p>Higgs parçacıklarının nasıl bir ilim ve hikmetle var edildiğini anlamaya çalışalım: Higgs alanı, bozonlardan oluşmaktadır. Bozon denilince aklımıza ilk olarak ışık gelir. Işık, ister Güneş’ten isterse başka bir kaynaktan gelsin, bir elektromanyetik dalgadır ve fotonlardan oluşur. Fotonlar bozondur ve temas ettikleri her şeyde bir elektromanyetik kuvvetin doğmasına aracılık ederek kâinatta işlerlik kazanırlar. Yine bir bozon olan Gluon parçacıkları; atom çekirdeğindeki nötron ve protonun içinde yer alan kuarkların (proton ve nötronda üçer adet bulunur) birbiriyle bağını sağlayan, çok güçlü nükleer kuvvetlerin (atom çekirdeğindeki bağ kuvveti) yaratılmasında bir sebep olarak kullanılan parçacıklardır. Higgs bozonu genel bir ad olup kuarkların yaratılmasında taneciklere eşlik ederek atomun temel yapısını oluşturur.<a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_edn6" name="_ednref6">[6]</a></p>
<p>Her zerre “spin” adı verilen birimlerde dönüşler yapmaktadır. Atom altı parçacıklar, elektronlar, atom çekirdekleri, moleküller… Bu dönüş, gök cisimlerinin dönmesi gibidir. Bir parçacık, spin sayısına göre algılanır ve ölçülür. Mesela ışığın spini 1’dir. Işığı tam bir dönüş (devir) yaptığında algılarız. Elektronlar gibi bazı partiküller yarım devirde algılanıp gözlenir, bu yüzden spinleri ½’dir. Işık tam devirlerde, elektron yarım devirlerde yaratılmaktadır.</p>
<p>Elektronlar, maddenin bir arada tutulmasında görev yapar. Elektrik akımı, elektronların vazife görmesiyle yaratılır. Hücrelerin faaliyetinde elektronlar önemli görevler üstlenir. Röntgen filmi, elektron akışıyla elde edilir.</p>
<p>Higgs bozonunun spini 0’dır. Bu şekilde Cenab-ı Hak, maddî âlemin yaratılışında zıtları kullanarak (âdeta kontrast oluşturarak) mevcudatı beş duyumuzla algılayabileceğimiz bir şekilde Kitab-ı Mübîn’e yazar. Akıl, kalp, vicdan ve latifeler de kendi mahiyetlerine uygun bir şekilde, manevî feyz ve varidattan hisselerini alır.</p>
<p>Higgs bozonu, her şey zerreleriyle yaratılırken istihdam edilen partiküllerdendir. Her mevcut, Cenab-ı Hakk’ın sonsuz ilim, emir, kudret ve iradesiyle varlığa erer. Vacibu’l-Vücuda nispeten miskin bir gölgenin gölgesi mesabesinde olan mümkün mevcudatın kendi kendine veya başka bir mümkün mevcut tarafından yaratılması imkansızdır.</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Ali Ünal, <em>Allah Kelâmı Kur’ân-ı Kerîm ve Açıklamalı Meali</em>, İstanbul: Define Yayınları, 2008, s. 548.</p>
<p><a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Bediüzzaman Said Nursî, <em>Sözler</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 597.</p>
<p><a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> www.bbc.com/turkce/haberler/2015/06/150618_vert_ear_okyanuslarin_olusumu</p>
<p><a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Bediüzzaman Said Nursî, <em>Sözler</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 313.</p>
<p><a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> ATLAS Collaboration. <em>Phys. Lett. B</em> 716, 1-29 (2012).</p>
<p><a href="applewebdata://E3EBB68E-5899-429D-AAC3-8FC34FCF75D7#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> atlas.physicsmasterclasses.org/tr/zpath_hboson.htm</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>İsm-i Hafîz’in Bir Tezahürü Hafızalı Malzemeler</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2020/11/01/ism-i-hafizin-bir-tezahuru-hafizali-malzemeler/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Nov 2020 08:23:50 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=145218</guid>

					<description><![CDATA[Kristal; organik yapılar haricinde, bir seri ve simetri oluşturacak şekilde sıralanan madde yığınıdır. Taş, metal, cam ve plastik gibi maddelerin atom ve molekül dizilimi kristal yapıdadır. Bu araştırma alanında ve özelleşmiş yan dallar olan kristal ve yoğun madde fiziğinde, fizikçi ve mühendisler geliştirdikleri malzemeleri insanlığın hizmetine sunmaktadır. Son 20 yılda malzeme bilimi, teknoloji alanında çığır [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Kristal; organik yapılar haricinde, bir seri ve simetri oluşturacak şekilde sıralanan madde yığınıdır. Taş, metal, cam ve plastik gibi maddelerin atom ve molekül dizilimi kristal yapıdadır. Bu araştırma alanında ve özelleşmiş yan dallar olan kristal ve yoğun madde fiziğinde, fizikçi ve mühendisler geliştirdikleri malzemeleri insanlığın hizmetine sunmaktadır.</p>
<p>Son 20 yılda malzeme bilimi, teknoloji alanında çığır açmıştır. Endüstride farklı maden, mineral ve alaşımlardan istifade edilmektedir. Ayrıca ısı, ışık, nem ve pH gibi şartların değiştirilmesiyle istenilen şekli alan hafızalı metal alaşımlar, yaygın olarak kullanılmaktadır. Söz konusu metal alaşımlar, fizikî şartlara göre şekil değiştirebilmekte, kıvrılıp katlanabilmektedir. Metal alaşımı, homojenleştirme sırasında, hangi şekle gelmesi arzu edilirse o şekli alabilmektedir. Buna ek olarak elektrik akımı, manyetik alan veya kimyevî bir uyaran tarafından tetiklenen metal alaşım, istenilen şekline geri dönmektedir.<a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_edn1" name="_ednref1">[1]</a></p>
<p>Bilindiği gibi, madde katıdan sıvıya, sıvıdan da gaz formuna geçebilecek şekilde yaratılır. Bu dönüşüm tersine çevrilebilir olduğundan buhar hâlindeki madde, sıvı ve katı hâline dönebilir. Şekil hafızalı metal alaşımlarda bu değişim; katı, sıvı ve gaz hâline dönüşmeden gerçekleşir. Bu hadise, kristallerin dizilim düzeninin değiştirilmesiyle gerçekleşir.</p>
<p>Şekil hafızası olan en meşhur alaşım titanyum nikeldir. Bu ürünün pahalı olması sebebiyle demir, alüminyum ve bakır bazlı alaşımlar üzerinde, farklı ülkelerde çok sayıda akademik araştırma yapılmaktadır. Bir bakıma teknolojinin geleceği, bu malzemelerin geliştirilmesine bağlıdır. Dijitalleşmede ve robotik teknolojide sensörler önemli bir rol oynar. Bu alıcıların geliştirilmesinde şekil hafızalı alaşımlardan istifade edilir.</p>
<p>Şekil hafızası, belli kanun ve kıstaslarda gerçekleşir. Bu tür alaşımlardaki temel yapı, “östenit” olarak adlandırılır. Östenit yapıyı, yani metal atomlarının hangi sıcaklık ve baskı altında nasıl bir kristal şekil alacağını mühendisler belirler. Alaşımın sıcaklığı değiştiğinde ya da malzemeye kuvvet uygulandığında şekli değişir. Bu değişim, “martensitik dönüşüm” veya “ikizlenme” olarak adlandırılır. Bu durum geçicidir; baskı veya sıcaklığın ortadan kalkmasıyla metal atomları eski yerlerini alır. Buna da “faz dönüşümü” denir.<a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_edn2" name="_ednref2">[2]</a></p>
<p>Malzemelerdeki bu hususiyet, bilim insanlarının ilgisini çekmiştir. Günümüzde bu tür malzemeler; havacılık ve uzay çalışmalarında, optik, tıp, elektronik, tekstil, robotik ve araştırma aşamasında olan soğutma teknolojilerinde kullanılmaktadır.</p>
<p>Şekil hafızalı malzemelerden tıbbî uygulamalarda, kalb ve damar cerrahisinde yaygın bir şekilde istifade edilmektedir. Damarlara stent takma işlemi, şekil hafızalı alaşımlarla gerçekleşmektedir.</p>
<p>Bu malzemeler biyomedikal olarak organizmaya uyumludur. Bu uyumluluk her geçen gün artmaktadır. Mesela pahalı titanyum nikel alaşımına bakır ilavesinin, organizmaya zarar vermediği gösterilmiştir.<a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<p>Stent tekniği, kalb ve damar cerrahisi yanında prostat rahatsızlıklarında da kullanılmaktadır. Şekil hafızalı metal alaşımla üretilen bir stent, damar tespit edilerek kılavuz ve bir baloncuk yardımıyla tıkalı damara yerleştirilir. İstenilen konumdaki stent, şekil hatırlama özelliğinden dolayı şemsiye gibi açılır ve kapalı olan damarda veya boşaltım sisteminde, sıvı akışını normal hâle getirir. Bu teknikle kandan pıhtı toplama işlemi de gerçekleştirilir. Bu sayede beyin ve kalb damarlarını tıkama riski taşıyan pıhtı ve yağ zerrecikleri gibi büyük moleküllü yapılar tutularak damardan bertaraf edilir.</p>
<p>Şekil hafızalı malzemeden yapılan kolonoskopi ve endoskopi cihazları, geleneksel vücut tarama mekanizmalarının yerini alacak gibi görünmektedir. Dişlere takılan düzeltici teller de şekil hafızasına sahip metal alaşımından yapılmıştır. Vücut ısısında istenilen şekli hafızasında tutan metal alaşım, çene ve dişlerin düzeltilmesinde kullanılır.<a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p>Gözlük çerçevelerinde de elastik yapıda şekil hafızalı alaşımlar kullanılır. Gözlüğün çerçevesi her esneme durumunda ilk aldığı şekli hatırlayarak eski haline döner. Bu sayede çerçevede eğilme veya kırılma olmadığı gibi, kişiye rahat hareket etme imkânı da sağlanır.</p>
<p>Yüksek hızda çalışan sistemlerde belirli devirlerden sonra sıcaklık artar. Parçaların dönüş hızlarının farklı olması, yağlamanın da farklı olmasını gerektirir. Bu problemin çözümünde şekil hafızalı metal alaşımların supap sistemine yerleştirmesiyle sonuç alınmıştır. Armatür sisteminde bu teknolojinin kullanılmasıyla su israfının önüne geçilmiştir. Bu uygulama hızlı trenlerde, uçak ve mekik teknolojisinde kullanılmaktadır. NASA şekil hafızalı malzemeleri, uzay ve havacılık teknolojisinde, öncelik verdiği ilk 10 araştırma sahası arasında görmektedir. Uzay mekiklerinde yapısal bağlantı elemanları, titreşim sönümleyiciler, değişken hava ve sıvı akışkanlarda kanat ve motor valfleri gibi mekanizmalar, şekil hafızalı alaşımların havacılık alanındaki uygulamalarına örnek olarak verilebilir. Aslında bu teknolojinin kullanıldığı uçaklarla seyahat etmekteyiz. Türbülansa giren bir uçak, adeta insan bedeni gibi esnemekte, soğuk hava kütlelerine göre şekil alarak parçaların zarar görmesini engellemektedir.<a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_edn5" name="_ednref5">[5]</a></p>
<p>Hafızalı metal alaşımlarının şekil değiştirmesi termal bir hadisedir, dolayısıyla bahsedilen atom kristallerinin hareket ihtiyacı için ısı absorbe etmesi, bu teknolojinin soğutma tekniklerinde de kullanılmasını mümkün kılmaktadır. Ayrıca termal hareket sayesinde elektrik enerjisi de üretilebilir.<a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_edn6" name="_ednref6">[6]</a></p>
<p>Anten teknolojisinde de hafızalı metal alaşımlarından faydalanılmaktadır. Uyarlanabilir antenlerdeki geçiş tekniği, bu malzemelerin kullanımı ile gerçekleşmektedir.<a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_edn7" name="_ednref7">[7]</a></p>
<p>Hafızalı malzemeler, giyim ve tekstil endüstrisinde de kullanılmaktadır. Giyilen kıyafetler vücut sıcaklığı ile birlikte arzu edilen şekli alarak vücut ölçülerine uymaktadır. Bu durum, pamuk lifleri ile nitinol hafızalı alaşımın birlikte dokunması ile üretilen bir kumaş yardımıyla olmaktadır. Bu özel kıyafetler, itfaiyeciler tarafından da kullanılmaktadır. İtfaiyeci sıcağa maruz kaldığında, sırtındaki özel kıyafetin dokularının, sıcaklıkla büzüşen metal doku ile birlikte sıklaşarak itfaiyeciyi %30 daha iyi koruduğu tespit edilmiştir.</p>
<p>Şekil hatırlama tersine çevrilebilir olduğundan soğukta dokusu sıklaşan kumaşlar da tasarlanmıştır. Isı kaybeden kumaştaki ince metal karışım, kumaşı büzerek gözeneklerini küçültür, böylelikle vücudun ısı kaybı önlenir. Hafızalı alaşımlar, kış şartları için savunma sanayiinde, araştırma ekipmanlarında ve tarımda kullanılabilir.<a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_edn8" name="_ednref8">[8]</a></p>
<p>Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’ndeki bir araştırma ekibi, metallerden ilham alarak başka materyallerin esneklik ve şekil hatırlama özelliğini inceledi. Bu çalışmada, kırılganlığı ile bilinen seramik malzemelerden şekil hatırlama özelliği olan malzemeler keşfedildi. Seramikler mikro elektronikte yalıtım için kullanılmaktadır. Bu sayede araştırmacılar, esnek ve dayanıklı mikro cihazlar üretmeyi planlamaktadır. Ayrıca bilim insanları, vücutta kullanılacak nano robotlar için bunun iyi bir fırsat olduğunu değerlendirmekte, seramikte tanelerin ısıl hareketi ile oluşacak güçlü itme kuvveti ile mikroaktivatörlerin, vücudun işlem yapılmak istenen bölgesine daha etkili bir şekilde ulaşabileceğini düşünmektedirler.<a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_edn9" name="_ednref9">[9]</a></p>
<p>Kâinatın işleyişinde İsm-i Hafîz’in muhteşem tezahürleri, dikkatli nazarları celbeder. Bitkiler ve hayvanlar görevlerini unutmadan yerine getirir. Güneş, Ay ve gezegenler yörüngelerinden sapmaz. Kâinat, kader programına göre işletilir. Her şey hıfzedilir; hiçbir şey kaybolmaz. Vazifesini tamamlayan canlı ve cansızlar, zahirî vücutlarını bırakıp gizlenir, ama mânâları ve manevî vücutları muhafaza edilip sonsuza mal edilir.</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Çelik, A., “Şekil Hafızalı Alaşımlar ve Tekstil Malzemelerindeki Uygulamaları” Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.</p>
<p><a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Erdoğan, O. “NiTi Şekil Bellek Alaşımların Süperelastik Özelliklerinin Termo-Mekanik İşlemler” Y. Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara 2015.</p>
<p><a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> Li, H. ve ark. Design and development of novel antibacterial Ti-Ni-Cu shape memory alloys for biomedical application. <em>Sci Rep</em> 6, 37475 (2016). doi.org/10.1038/srep37475</p>
<p><a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Acar, E., “Havacılık ve Uzay Uygulamalarında Şekil Hafızalı Alaşımlar” <em>Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi</em>, Cilt 7, Sayı 1, (2018), 335–349.</p>
<p><a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> hbilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/bu-malzemelerin-hafizasi-var</p>
<p><a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> www.sae.org/publications/technical-papers/content/851322/</p>
<p><a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> ieeexplore.ieee.org/abstract/document/5705558</p>
<p><a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> Bedeloğlu, A., “Şekil Hafızalı Alaşımlar ve Tekstil Malzemelerindeki Uygulamalar” Dokuz Eylül Üniversitesi, Tekstil Mühendisliği Bölümü, <em>TMMOB Tekstil Mühendisleri Odası Dergisi</em>, Sayı 83. 33, 34.</p>
<p><a href="applewebdata://E52B8624-A0BF-425E-9789-3198A09AC93D#_ednref9" name="_edn9">[9]</a> news.mit.edu/2013/how-to-make-ceramics-that-bend-without-breaking-0926</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Pauli Prensibi ve Zerrattaki Vâhidiyet Tecellisi</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2019/12/01/pauli-prensibi-ve-zerrattaki-vahidiyet-tecellisi/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Dec 2019 10:40:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=68599</guid>

					<description><![CDATA[Hâkim-i Mutlak’ın (celle celâluhu) zerre ve diğer unsurlara hükmetmesi, insan ihatasını aşan bir hakikattir. Allah’ın (celle celâluhu) kâinattaki tasarrufuna dikkat ettiğimizde, O’nun sanatının namütenahi olduğunu müşahede ederiz. Araştırmalar ve ilmi buluşlar bu kanaati daha da artırmakta, varlığın yalnızca O’nun (celle celâluhu) esma ve sıfatlarına mazhar olması ciheti ile bir anlam ifade ettiğini bize göstermektedir. Cenab-ı [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Hâkim-i Mutlak’ın (celle celâluhu) zerre ve diğer unsurlara hükmetmesi, insan ihatasını aşan bir hakikattir. Allah’ın (celle celâluhu) kâinattaki tasarrufuna dikkat ettiğimizde, O’nun sanatının namütenahi olduğunu müşahede ederiz. Araştırmalar ve ilmi buluşlar bu kanaati daha da artırmakta, varlığın yalnızca O’nun (celle celâluhu) esma ve sıfatlarına mazhar olması ciheti ile bir anlam ifade ettiğini bize göstermektedir. Cenab-ı Hak her an yaratmakta ve O’nu tanıyabilmemiz için teshirini göstermektedir. Teshir; itaat ettirme, boyun eğdirip asla isyan edemeyecekleri zelil bir şekilde onları yönetme demektir. Bir an olsun başıboş bırakılmayan varlık, Rabbimizin kudret elinde her an değişip dönüşmekte, hâlden hâle sokularak tahavvül etmektedir.</p>
<p>“Allah (celle celâluhu) evvelâ Kendisinin Rab olduğunu hatırlattıktan sonra, insanları buna şahit tutuyor ve ‘Ben sizin Rabbiniz değil miyim?’ diye soruyor. Bu soruya muhatap olan bir kimse, ister ruh, ister zerre, ister sperm, ister anne karnında teşekkül etme devresindeki cenin ve isterse esîrî madde olsun, ‘Evet, Rabbimizsin’ diye cevap veriyor.”<a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> Fethullah Gülen Hocaefendi, bu konuya açıklık getirerek, müfessir ve âlimlerin bu söz veriliş şeklinin “hayat nefh (üfleme) edildiği anda o insandan alınmış bir sözdür”<a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_edn2" name="_ednref2">[2]</a> beyanına ek olarak, elest bezminde, daha atom ve zerrelerden bu sözün alındığını ifade etmektedir. Söz hem ruhlardan hem de zerreden birlikte alınmıştır.<a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_edn3" name="_ednref3">[3]</a></p>
<p>Bütün mevcudat, Allah’a (celle celâluhu) boyun eğmiş, O’nu (celle celâluhu) Rab kabul edip itaat etmiştir. Samediyetin cilvesi olarak her mahlûk, Allah’a muhtaç yaratılmıştır. Mahlûkatın görevi, Rabbü’l-Âleminin (celle celâluhu) Vâhidiyetine ayna olmaktır. Üstad Bediüzzaman Hazretleri varlığa bu yüzden Ayine-i Samedâniye demiştir. Bu hakikat Risale-i Nur’da şu şekilde ifade edilmektedir: “Hem nasıl ki bu kâinatı, zîruha (ruh sahipleri) hususan insana mükemmel saray hükmüne getiren ve cenneti ve saadet-i ebediyeyi cinlere ve insanlara hazır eden ve en küçük bir zîhayatı (canlıları) unutmayan ve en aciz bir kalbin tatminine ve taltifine çalışan rahmetinin hadsiz genişliğini ve zerrelerden ta seyyarata kadar bütün enva-ı mahlûkatı emirlerine itaat ettiren ve teshir ve tavzif (görevlendirme) eden hakimiyetinin vüs’atini (genişliğini) haber vererek, mucizat ve hüccetleri ile ispat ederler.”<a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_edn4" name="_ednref4">[4]</a></p>
<p>Bir emre tâbi olan zerreler asla kendi başlarına hareket edemezler. Canlılar için elzem olan rızık gibi hakikatler, ancak Rezzak-ı Kerimin merhameti, şefkati ve Rahman-ı Rahimin yed-i kudreti ile gerçekleşebilir.</p>
<p><strong>İlim ve Ondan Beklenen Gaye</strong></p>
<p>Cenab-ı Hakk’ın (celle celâluhu) kâinatta meydana getirdiği ihtizaz ve tesirin, insanoğlunu tefekküre sevk etmesi gerekir. Hiçbir hadise başıboş ve tesadüfî değildir. Etrafımızdaki eşya ve hadiseler, O’nu (celle celâluhu) tanımamıza vesile olacak birer ayna ve pencere hükmündedir. Bu da kalbî ve ruhî hayatımızın inkişafıyla yakından alâkalıdır. İlim ve ondan beklenen netice doğru olarak değerlendirilmediğinde, insanın bir inkâr dehlizinde kendini kaybetmesi, Mabud-u Hakiki (celle celâluhu) yerine pek çok mabud kabul etmek durumunda kalması ve zerreyi mabud kabul ederek asi ve isyankâr duruma düşmesi muhtemel hale gelebilecektir.<a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_edn5" name="_ednref5">[5]</a></p>
<p><strong>Zerre ve Atomlardan İnsana</strong></p>
<p>Her insan benzer azalara sahip olsa da hiçbir insanın azası bir diğerininki ile aynı değildir. Tek yumurta ikizlerinin bile bazı genlerinin birbirinden farklı olduğu ortaya çıkarılmıştır.<a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_edn6" name="_ednref6">[6]</a> Araştırmalar, canlılardaki hücrelerin eşsiz olduğunu göstermektedir.<a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_edn7" name="_ednref7">[7]</a> Bu benzersizlik, molekül ve proteinlerin dizilişlerinin ve sayılarının farklı olmasından kaynaklanır. Bu durum, atom ve atom altı parçacıklar için de söz konusudur. Bu konu ile ilgili olarak, hayatı mikroskoplar ve spektroskoplar başında geçmiş üniversitedeki bir hocamız bize, “Her gözlemde alaşımlardaki demir atomunun değişik durumlarına şahit oldum, yalnızca demir elementi için bile bir periyodik tablo oluşturulmalıdır” demişti. Bu ilginç tecrübe, Bediüzzaman Hazretlerinin zerre ile ilgili olarak Risale-i Nur’da bahsettiklerine bir misal oluşturuyordu.</p>
<p>Zerrelerin de insanlar gibi eşsiz yaratıldığını görmekteyiz. Mikro (bir metrenin milyonda biri) âlemden daha küçük alemleri ifade eden femto (bir metrenin katrilyonda biri) âlemde her bir zerre, bozon veya fermiyon olarak adlandırılır. Femto âlemde zerrelerin birbirine hangi durumlarda benzeyip benzemediği incelendiğinde, ilim ve tefekkür adına yeni bir dünyanın kapısının açılması mümkün olabilecektir. Bu yeni bakış açısına göre, eşya ve hadiseler bazen sadece matematik denklem ve formüllerle ifade edilmeye çalışılırken, bazen de düşünce deneyleri ile açıklanmaya çalışılır ve böylece varlığın arkasındaki hakikate ulaşılmaya gayret edilir. Bu hakikatlere, Cenab-ı Hakk’ın (celle celâluhu) isim ve sıfatlarının varlık âlemindeki izdüşümleri olarak bakılabilir. Aklen femto âlemdeki mevcudatın hallerini anlamak zor gözükse bile, en azından bunların mümkün olabileceği fikri kabul edilebilir. Zira femto âlemde, eşya ve hadiselere kuantum fiziği ile bakmaya çalışmak ve determinist kanunların yerine ihtimaliyete dayanan kanun ve prensiplerden bahsetmek gerekir.</p>
<p><strong>Pauli Prensibi</strong></p>
<p>Atomaltı parçacık sayısı 380 civarındadır.<a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_edn8" name="_ednref8">[8]</a> Atom ve atom altı boyutlarda, bir atoma ait iki fermiyon (mesela iki elektron), aynı kuantum sayıları takımına sahip olamaz. Bu prensibi ilk olarak 1925 yılında Wolfgang Pauli açıklamıştır ve yapılan deneylerle teorinin doğru olduğunun ortaya çıkması üzerine kendisine 1945 senesinde Nobel Fizik ödülü verilmiştir. Bu teori, <em>Pauli Hariç Tutma Prensibi</em> olarak tarihe geçmiştir.</p>
<p>Atom altı parçacıkların kendilerine özgü hareket denklemleri, manyetik durumları ile ifade edilirler. Pauli 1924’te ortaya attığı teorisinde, bir atoma ait elektronlardan hiç birisinin aynı anda, aynı kuantum durumunu paylaşamayacağını söylemiştir. Yani, aynı atomdaki iki elektron; manyetiklik, hareket, konum, hız gibi fizikî hususiyetleri aynı durumda paylaşamazlar.<a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_edn9" name="_ednref9">[9]</a></p>
<p>Pauli, o ana kadar tanımlanan üç kuantum sayısına (esas, tâli ve manyetik kuantum sayıları) ilave olarak, bir fermiyonun (mesela elektronun) spini ile ilgili bir kuantum sayısı daha tanımlamıştır. Spin kuantum sayısı, elektronun kendi ekseni etrafında dönmesi ile ilgilidir. Zira bir elektron atom çekirdeğinin etrafında döndüğü gibi kendi ekseni etrafında da dönmektedir. Pauli Prensibine göre, bir yörüngede spini 1/2 olan bir elektron varsa, aynı yörüngeye spini ancak -1/2 olan bir elektron yerleşebilir. Saat yönünde dönen bir elektronun spinini 1/2 olarak kabul edersek, saat yönünün tersi yönünde dönen bir elektronun spini -1/2 olacaktır. Böylece Pauli ile birlikte atom altı parçacıklar için dört kuantum sayısı tanımlanmış ve diğer üç kuantum sayısı aynı olsa bile, spin kuantum sayıları farklı olan elektronların aynı yörüngede dolanabilecekleri ifade edilmeye başlanmıştır.</p>
<p>Pauli Prensibi, atomların bire bir aynı olmadığını gösterir. Bu prensip katı kristallerde, yani günlük kullandığımız malzemelerde de geçerlidir. Element denen maddeyi oluşturan cevherlerin farklı olması, periyodik tabloda farklı elementlerin bulunması, Pauli Prensibi ile açıklanır. Bu prensip ile süper iletkenlerle ilgili önemli özellikler keşfedilmiştir.</p>
<p>1927 yılında, Alman fizikçi Karl Werner Heisenberg, Pauli Prensibine dayanarak, bir parçacığın konumu ve momentumu gibi fizikî hususiyetlerinin aynı anda ölçülemeyeceğini ve bu sonuçların kesin olmayan ihtimaliyet ve istatistiklerle ifade edileceğini ortaya koydu.<a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_edn10" name="_ednref10">[10]</a></p>
<p>Makro âlem dediğimiz ve içinde yaşadığımız uzayda da bu eşsizlik kendini gösterir. Sadece nötronlardan oluşan yıldızlara nötron yıldızı denilmektedir. Nötron yıldızı çok yoğundur: Kütlesi Güneşinkinin 2–3 katı, fakat çapı yalnızca 10 km civarındadır. Bir nötron yıldızının çökerek kara deliğe dönüşmesi kuvvetle muhtemel gözükmesine rağmen gerçekte durum böyle değildir. Bu durum araştırıldığında, aynı pozisyonu paylaşamayan nötronların çökmeyi engellediği ve yıldızın bu şekilde dengede kaldığı keşfedilmiştir.<a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_edn11" name="_ednref11">[11]</a> Rabbimizin bu ve diğer kanunları vesilesiyle kâinat çökmeden dengede kalmaktadır. Zerrenin kendini idare etmesi söz konusu olamaz.</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> M. Fethullah Gülen, <em>Kitap ve Sünnet Perspektifinde Kader</em>, İstanbul: Nil Yayınları, 2011, s. 53.</p>
<p><a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Elmalılı Hamdi Yazır, <em>Hak Dini Kuran Dili-IV</em>, İstanbul: Azim Dağıtım Yayınları, 1992, s. 167–175.</p>
<p><a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> Gülen, a.g.e., s. 129.</p>
<p><a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Bediüzzaman Said Nursi, <em>Asâ-yı Musa</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 202.</p>
<p><a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> Mehmet Emin Şeker, “Kur’an’da Heisenberg Belirsizlik İlkesi: Fatır Suresi (35) 13. Ayetin Anlattıkları,” <em>Kelam Araştırmaları</em>, 11-1, 2013, s. 479–480.</p>
<p><a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_ednref6" name="_edn6">[6]</a> www.scientificamerican.com/article/identical-twins-exhibit-d/</p>
<p><a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_ednref7" name="_edn7">[7]</a> www.cnnturk.com/2009/bilim.teknoloji/bilim/07/16/her.hucrenin.dnasi.ayni.degilmis/535253.0/index.html</p>
<p><a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_ednref8" name="_edn8">[8]</a> pdg.lbl.gov/2017/listings/contents_listings.html</p>
<p><a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_ednref9" name="_edn9">[9]</a> en.wikipedia.org/wiki/Wolfgang_Pauli</p>
<p><a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_ednref10" name="_edn10">[10]</a> hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/uncer.html</p>
<p><a href="applewebdata://08450F2D-A9E9-489E-AD5A-23C41E5109C6#_ednref11" name="_edn11">[11]</a> hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/pauli.html</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Kâinat İstikrara Kavuşmuş Bir Dalgadır</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2019/08/01/kainat-istikrara-kavusmus-bir-dalgadir/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Aug 2019 19:30:09 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<category><![CDATA[Osman Demirel]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=67546</guid>

					<description><![CDATA[Yaşadığımız kâinatı ne kadar biliyoruz? Bu sorunun cevabı, insanın acizliğini ortaya koyar niteliktedir. Maddî mevcudatın yaklaşık milyonda beşine dair malumatımız var. Bu orana; duyu organlarımızın algıları, gözlem ve analiz cihazlarının sonuçları ve matematik formülleriyle ifade edilen tespitler dâhil. Son araştırmalar ışığında kısa bir tefekkür yolculuğuna çıkalım. Kâinat kitabından birkaç hece okumaya çalışalım. Kâinat ve yaratılış [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Yaşadığımız kâinatı ne kadar biliyoruz? Bu sorunun cevabı, insanın acizliğini ortaya koyar niteliktedir. Maddî mevcudatın yaklaşık milyonda beşine dair malumatımız var. Bu orana; duyu organlarımızın algıları, gözlem ve analiz cihazlarının sonuçları ve matematik formülleriyle ifade edilen tespitler dâhil.</p>
<p>Son araştırmalar ışığında kısa bir tefekkür yolculuğuna çıkalım. Kâinat kitabından birkaç hece okumaya çalışalım.</p>
<p>Kâinat ve yaratılış hakkında en önemli bilgiler, atom altı parçacıkların incelenmesiyle elde ediliyor. Bu konudaki araştırmaların en kapsamlısı, Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi<strong> (CERN)</strong> tarafından, 1998 ve 2008 yılları arasında, 100’ü aşkın ülkeden 10.000 bilim insanı ve mühendisin yanı sıra 100’ün üzerinde üniversite ve laboratuvarın katılımıyla yapılmıştır. Bu merkez, İsviçre-Fransa sınırında, 27 kilometrelik bir tünelde bulunmaktadır. Bu tesiste yer alan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, Higgs bozonunun (güç taşıyıcı parçacık) keşfinde etkili olmuştur. Yapılan deneylerin maksadı, maddenin var olduğu ilk ortamı sağlamak, Büyük Patlama ortamına benzer şartları oluşturmaktır. Bu sayede nebülöz, galaksi, karadelik ve yıldız sıcaklık ve yoğunluğu taklit edilerek atom altı parçacıkların keşfi düşünülmektedir.</p>
<p>Çarpıştırıcıda bulunan yüksek güçte dev mıknatıslar, atom altı parçacıkları neredeyse ışık hızında çarpıştırarak güneşin merkez sıcaklığının binlerce katı sıcaklık ve yoğunlukta etrafa saçmaktadır. 2015’te yapılan 13 tera elektron voltluk bir enerjiye sahip çarpışma, bugüne kadar yapılan en yüksek enerjili çarpışmadır. Bu enerji Keban Barajı’nın yıllık ürettiği enerjinin 10<sup>34 </sup>katıdır.<a name="_ednref1"></a>[1]Böylece Büyük Patlamadan hemen sonra yaratılan plazma ortamının simülasyonu gerçekleşmiş olacaktır. Deneylerde kullanılan enerji değeri arttıkça, kâinatın yaratıldığı anın keşfine daha da yaklaşılmış olacaktır.Her deney sonrası milyonlarca terabaytlık veri oluşmakta, bu veriler projeye katılan araştırma merkezlerine iletilmektedir.</p>
<p>Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nden Cristian Somorra, <em>Cosmos</em>dergisine verdiği mülakatta, kâinatın Büyük Patlama anında neden yok olmadığını bulmak için madde ve anti madde arasındaki farkları araştırmaya başladıklarını, bir dizi ihtimali deneyerek çalışma yaptıklarını belirterek, “Bir fark bulamadık. Kâinatın aslında var olmaması gerektiği sonucuna ulaştık” görüşünü dile getirdi.<a name="_ednref2"></a>[2]Somorra,sebeplere göre var olmamamız gerektiğini söylüyordu. Sonuç olarak bütün zerreler, Hâkimi Mutlak’ın emri altındadır. Sani-i Mutlak her zerreyi, her an var etmektedir.</p>
<p><strong>Yeni Parçacıkların Keşfi</strong></p>
<p>Fen bilimleri derslerinden atom altı parçacıkların, temel parçacık tarifi içinde, elektron (e<sup>&#8211;</sup>), nötron (n<sup>0</sup>) ve proton (p<sup>+</sup>) olduğunu biliriz. 1960 yılından bu yana farklı laboratuvarlarda yapılan çarpıştırma sonuçlarına göre, büyük çoğunluğu temel parçacık olmayan 200 çeşit parçacık tanımlanmıştır. Diğer değişkenler sınıflamaya dâhil edilirse, parçacık sayısı 380’i bulmaktadır.<a name="_ednref3"></a>[3]</p>
<p>Atom altı parçacıklar deneylerde elde edilebilir, bunun dışında kozmik saçılma sonucu uzaydan gelen parçacıklar, ağır su ve bulut odaları yardımıyla yakalanarak da incelenebilir. Çöken her yıldızla birlikte keşfedilmeyi bekleyen parçacık ve anti parçacık uzaya saçılmaktadır. Bu partiküllerin bazıları her an dünyadan geçip giderken bazıları da nadiren dünyamızı ziyaret eder, yerkürenin bir taraftan girip diğer tarafından çıkarlar.<a name="_ednref4"></a>[4]Bazıları elektromanyetik özellik gösterirken bazıları ise göstermez. Keşfedilen her kozmik parçacık, bize kâinatın varoluş ve işleyiş düzeni ile ilgili bilgiler vermektedir.<a name="_ednref5"></a>[5]</p>
<h2><strong>Antimadde</strong></h2>
<p>Araştırmaların ortaya çıkmasına ilham veren en önemli varsayım, Büyük Patlama teorisidir. Patlamanın ilk anında madde ve antimaddenin birlikte var olduğu düşünülmektedir.<a name="_ednref6"></a>[6]Kâinatın yaratılışıyla ilgili Büyük Patlama paradigması aksine meydan vermeyecek bulgularla desteklenmeye devam etmektedir. Bilim insanları deneylerini kâinatın ilk yaratıldığı ana doğru götürmektedir.</p>
<p>Atom altı parçacıkların antimaddesi ile birlikte var olduğu düşünülmektedir. Her partikülün uzayda bulunan tersine antimadde denir. Antimaddeler kozmik patlamalar sonucu var olduğu gibi laboratuvarlarda da elde edilmektedir. Birkaç temel parçacığın anti hâlini şu şekilde gösterebiliriz:</p>
<table>
<tbody>
<tr>
<td width="56"><strong>Madde</strong></td>
<td width="50"><strong>Sembol</strong></td>
<td width="71"><strong>Antimadde</strong></td>
<td width="50"><strong>Sembol</strong></td>
</tr>
<tr>
<td width="56">Elektron</td>
<td width="50">e<sup>&#8211;</sup></td>
<td width="71">Pozitron</td>
<td width="50"> e<sup>+</sup></td>
</tr>
<tr>
<td width="56">Nötron</td>
<td width="50">n</td>
<td width="71">Antinötron</td>
<td width="50"></td>
</tr>
<tr>
<td width="56">Proton</td>
<td width="50">p</td>
<td width="71">Antiproton</td>
<td width="50"></td>
</tr>
<tr>
<td width="56">Nötrino</td>
<td width="50">ⱱ</td>
<td width="71">Antinötrino</td>
<td width="50"></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<p>&nbsp;</p>
<p>Günümüzde antimaddelerin kullanım alanları giderek artmaktadır. Bazı parçacıkların antimaddesi ile birleşmesi, fizyon (atom çekirdeğinin parçalanması) sonucu oluşan enerjinin 1000 katına yakındır. Böyle büyük bir enerji elde edilebiliyor olması, gelecekteki önemine işaret eder. Bilim insanları uzay araştırmaları, gezegen ve yıldız seyahatlerinde bu enerjiyi kullanmayı düşünmektedir.</p>
<p>Antimadde halihazırda yaygın olarak bilgisayarlı tomografi cihazlarında kullanılmaktadır. Elektronla antimaddesi pozitron birleştirilerek gamma ışını oluşur. Bu ışın ekrana düşürülerek organizma hakkında hastalık durumuna ait bilgi verir ve bu şekilde zarar gören dokular veya anarşiye sebep olan hücreler tespit edilir.</p>
<p>Antimaddelerin kullanıldığı diğer bir alan ise <strong>ACE (Antiproton Hücre Deneyi) projesidir. </strong>Antiprotonların biyolojik etkilerinin araştırıldığı bu proje kapsamında, kanser tedavisinde, kemoterapiye alternatif olarak antiprotonların kullanımını araştırılmaktadır.<a name="_ednref7"></a>[7]</p>
<p><strong>Kuantum Dünyası </strong></p>
<p>Kuantumu, “kuant” yani parçacık veya enerji paketi şeklinde tanımlayabiliriz. Bunu günümüz teknolojisinde bir fotoğrafın pikseli olarak modelleyebiliriz. Fotoğrafa yakından baktığımızda aslında bölmeler şeklinde karelerden oluştuğunu görürüz. Bu modelde olduğu gibi madde ve enerji her ne kadar bütün ve kesintisiz gibi algılansa da bu karelere benzeyen kuantumlanmış (kesikli) yapılardır. Kuantum, yukarıda sözü geçen parçacıkların dinamiğini açıklar buna da Kuantum Fiziği (Mekaniği) denir. Kuantum dünyasında her şey beklenenin tersine işleyebilir, bir tanecik duvarı geçebilir, sarı olan altın, yeşil olabilir, bir ortamda yavaşlayan kuantlar (mesela ışık) ortamı terk ederken tekrar eski hızına bir güçlendirici olmadan ulaşabilir. Bunlar kuantum dünyasını garip ve tuhaf kılmaktadır.</p>
<p>Kuantum mekaniğinin bazı uygulamalarını diyotlarda, transistörlerde, çiplerde, güneş pillerinde, bilgisayar teknolojisinde ve nanoteknoloji alanlarında görüyoruz. Bu uygulamalarda elektron hareketleri rol oynar. Elektronların hareketleri ancak kuantum mekaniği ile açıklanabilir. Elektrik akımına ters hareket eden elektronlar hâlâ gizemini korumaktadır. Işığın kuantum özelliği kullanılarak ışığı geçiren ama ısıyı geçirmeyen cam üretilmektedir.</p>
<p>Kuantum bilgisayarlar klasik 1 ve 0 sistemi dışında sonsuz diyebileceğimiz ihtimal ve tekrar ile insan aklının alamayacağı en doğru sonucu bulmaktadır, çünkü kuantum bilgisayarlarda her iki durum, yani 1 ve 0 (pozisyon) aynı anda olabilir. Kuantum uygulamaların nanoteknoloji ile birlikte akıl almaz yeniliklere vesile olacağına yakın gelecekte şahit olabiliriz.</p>
<p><strong>Parça-Dalga ve Kuantum</strong></p>
<p>Fransız fizikçi Louis de Broglie 1924’teki doktora tezinde taneciklere dalgaların eşlik ettiğini matematik formülleriyle gösterdi. Bu çalışması ile 1929’da Nobel Fizik ödülünü aldı.<a name="_ednref8"></a>[8]Erwin Schrödinger ise dalga denklemlerini genişleterek ileriye taşıdı, bu sayede Dirack’la birlikte 1933’te Nobel Fizik ödülünü aldı. Her maddeye eşlik eden bir dalganın var olduğunu, hem klasik mekanik hem de kuantum mekaniğiyle gösterdi.<a name="_ednref9"></a>[9]</p>
<p>Bir benzetmeyle bunu açıklayalım: Buz üzerinde iki kişi birbirine top fırlattıklarında, oluşan itme gücü sonucu her atışta ve tutuşta birbirlerinden uzaklaşacaklardır. Bu modelde itici kuvveti taşıyan tanecik top, kuvvet ise dalgayı temsil etmektedir. Peki, top dalga mı yoksa tanecik midir? Tanecik (madde) ise dalgayı nasıl alıp vermektedir? Bu durumda kâinatın taneciklerle salınan bir dalga davranışı sergilediği söylenebilir. Işık ve elektromanyetik dalgalar foton kuantlarla, ısı fonon kuantlarla, manyetik alan magneton ve yer çekimi graviton denilen kuantum dalgaları ile taşınmaktadır. Diğer elektrik alan ve kuvvet taşıyıcılarda kuantum, mekanik bir keyfiyettedir.</p>
<p><strong><em>Risale-i Nur</em></strong><strong>’da Kuantum </strong></p>
<p>Bediüzzaman Hazretleri esirden bahsetmiş ve önemli tespitlerde bulunmuştur. <em>Lem’alar</em>’da esirin zerrelerden daha latif olduğu ifade edilir.<a name="_ednref10"></a>[10]“Latif” her yerde bulunabilen, maddeye nüfuz edebilen anlamındadır. Dolayısıyla, esirin kuantumlu dalga özelliği gösterdiği söylenebilir.</p>
<p><em>Sözler</em>’de şu hususlara dikkat çekilir: “Esîrden yapılmış; elektrik (elektronlar), ziya (fotonlar), hararet (fononlar), cazibe (gravitonlar) gibi seyyalat-ı latîfenin medarı olmuş ve hadiste  (Kâinat istikrara kavuşmuş bir dalgadır)<a name="_ednref11"></a>[11]işaretiyle, seyyarat (gezegenler) ve nücumun (yıldızlar) harekâtına müsait olmuş ve Samanyolu denilen Mecerretü’s-Sema’dan tâ en yakın seyyareye kadar, muhtelif vaziyet ve teşekkülde yedi tabaka, her bir tabaka âlem-i arzdan, tâ âlem-i berzaha, âlem-i misale, tâ âlem-i âhirete kadar birer âlemin damı hükmünde birer semanın bulunması, hikmeten, aklen iktiza eder.”<a name="_ednref12"></a>[12]</p>
<p><em>Lem’alar</em>’da ise şu husus ifade edilir: “Fennen ve aklen, belki müşahedeten sabittir ki, ecrâm-ı ulviyenin (büyük cirimler, yıldızlar) câzibe (çekme) ve dâfia (itme) gibi kanunlarının rabıtası ve ziya ve hararet ve elektrik gibi maddelerdeki kuvvetlerin nâşiri (yayan) ve nâkili (nakleden), o fezayı dolduran bir madde mevcuttur.”<a name="_ednref13"></a>[13]</p>
<p>Burada esirin taşıyıcı görevi yaptığı düşünülebilir. Bu durum, havanın uçak ve kuşları, denizin denizaltı ve balıkları taşıması gibidir. Kâinatın dalgalardan müteşekkil olduğu ve her parçacığa bir dalganın eşlik ettiği söylenebilir.</p>
<p>&#8212;</p>
<p>bilgisayarlı tomografi: Vücuda nüfuz eden dalgaları kullanarak organ ve dokuların tabakalar halinde görüntülenmesini temin eden sistem.</p>
<p>bulut odası: Aşırı doymuş su veya alkol buharı içeren kapalı bir ortamda,  iyonlaştırıcı radyasyon tespiti için kullanılan parçacık detektörü.</p>
<p>kemoterapi: Kanser hücrelerine karşı ilaç kullanılarak yapılan tedavi.</p>
<p>nanoteknoloji: Maddenin moleküler veya daha küçük seviyede kontrol edilmesi.</p>
<p>partikül: Parçacık.</p>
<p>simülasyon: Bir süreç veya sistemin işleyişinin taklit edilmesi.</p>
<p>&#8212;</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a name="_edn1"></a>[1]www.enerjiatlasi.com/hidroelektrik/keban-baraji.html</p>
<p><a name="_edn2"></a>[2]cosmosmagazine.com/physics/universe-shouldn-t-exist-cern-physicists-conclude</p>
<p><a name="_edn3"></a>[3]pdg.lbl.gov/2017/listings/contents_listings.html</p>
<p><a name="_edn4"></a>[4]www.nature.com/articles/419012a</p>
<p><a name="_edn5"></a>[5]tr.wikipedia.org/wiki/Y%C3%BCksek_enerjili_kozmik_%C4%B1%C5%9F%C4%B1n</p>
<p><a name="_edn6"></a>[6]cds.cern.ch/journal/CERNBulletin/2006/46/News%20Articles/995642?ln=en</p>
<p><a name="_edn7"></a>[7]A.g.e.</p>
<p><a name="_edn8"></a>[8]Louis de Broglie, “The reinterpretation of wave mechanics.” <em>Foundations of Physics</em>, Mart 1970, Cit 1, Sayı 1, s. 5–15.</p>
<p><a name="_edn9"></a>[9]en.wikipedia.org/wiki/Erwin_Schrödinger</p>
<p><a name="_edn10"></a>[10]Bediüzzaman Said Nursi, <em>Lem’alar</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 425.</p>
<p><a name="_edn11"></a>[11]Tirmizî, 58. Sûrenin tefsiri, 1; Müsned, 2:370; El-Heysemî, Mecmeu’z-Zevâid, 8:132.</p>
<p><a name="_edn12"></a>[12]Bediüzzaman Said Nursi, <em>Sözler</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 621.</p>
<p><a name="_edn13"></a>[13]Bediüzzaman Said Nursi, <em>Lem’alar</em>, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 85.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
