<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Prof. Dr. Ömer Yıldız &#8211; Çağlayan Dergisi</title>
	<atom:link href="https://caglayandergisi.com/yazar/prof-dr-omer-yildiz/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://caglayandergisi.com</link>
	<description>Aylık İlim ve Kültür Dergisi</description>
	<lastBuildDate>Tue, 18 Mar 2025 07:22:44 +0000</lastBuildDate>
	<language>tr</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>

<image>
	<url>https://caglayandergisi.com/wp-content/uploads/2017/03/16x16Mavi-1.png</url>
	<title>Prof. Dr. Ömer Yıldız &#8211; Çağlayan Dergisi</title>
	<link>https://caglayandergisi.com</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Şeker mi, Yağ mı?</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2020/03/01/seker-mi-yag-mi/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Mar 2020 13:10:20 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tıp]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=140826</guid>

					<description><![CDATA[Şeker hastalığı (diyabet) günümüzde toplum sağlığı için en önemli risklerden biridir. 2007’de Birleşmiş Milletler, şeker hastalığını global bir tehdit olarak ilan etmiştir. Şeker hastalığı, bilinen en eski hastalıklardandır. Mısır, Hint, Çin medeniyetlerinde bu hastalıktan bahsedilmektedir. Mısır papirüslerinde şeker hastaları hakkında, “Öyle susuzdu ki bütün Nil’in suyunu içse susuzluk ihtiyacı giderilmezdi” diye bahsedilir. Hint medeniyetinde şeker [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Şeker hastalığı (diyabet) günümüzde toplum sağlığı için en önemli risklerden biridir. 2007’de Birleşmiş Milletler, şeker hastalığını global bir tehdit olarak ilan etmiştir.</p>
<p>Şeker hastalığı, bilinen en eski hastalıklardandır. Mısır, Hint, Çin medeniyetlerinde bu hastalıktan bahsedilmektedir. Mısır papirüslerinde şeker hastaları hakkında, “Öyle susuzdu ki bütün Nil’in suyunu içse susuzluk ihtiyacı giderilmezdi” diye bahsedilir. Hint medeniyetinde şeker hastalarının idrarının etrafına böceklerin, sineklerin üşüştüğünden bahsedilir. Çinliler de böceklerin bu tür hastaların idrarına geldiğini gözlemlemişlerdir.</p>
<p>İslam bilginlerinden Er-Razi ve İbn-i Sina’nın şeker hastalığı konusunda önemli tespitleri vardır. Er-Razi şeker hastalığı, obezite ve beslenme arasındaki ilişkileri anlatmaktadır. İbn-i Sina ise şeker hastalığından kurtulan hiçbir dokunun ve organın olmadığından, cinsel fonksiyon bozukluklarından ve kangrenden bahsetmektedir.</p>
<p>Şeker hastalığında iki temel problem vardır:</p>
<p>1- Pankreastan yeterli insülin hormonunun salgılanmaması.</p>
<p>2- Yeterli insülin salgılansa bile dokuların insüline dirençli olması ve görevini yapamamasıdır.</p>
<p>Hastada bu iki problem birlikte bulunmaz. Şeker hastalığında kanda şeker seviyesi yükselmektedir. Eğer kan şekeri belli bir sınırı aşarsa, idrarda da şeker görülmektedir. Birinci problem daha çok çocuklarda veya gençlerde ortaya çıkmaktadır. İkinci problem ise daha çok yaşlı insanlarda ortaya çıkar ki şişmanlık, şeker hastalığının oluşmasında birinci sebeptir.</p>
<p>Diyabette kanda ve idrarda şeker seviyesi yükselir. Şeker hastalığında vücudun sadece şeker dengesi değil yağ ve protein metabolizması da bozulmaktadır. Hücreler kandan sadece şekeri değil yağ ve amino asitleri de alamaz. Kanda sadece şeker değil yağ ve amino asit seviyeleri de yükselir. Şeker hastalığı komplikasyonlarına kanda şeker seviyesinin değil yağ seviyesinin yükselmesinin sebep olduğunu söyleyebiliriz. Ayrıca şeker hastasında, ölüme sebep olan kanda asit seviyesinin yükselmesi (asidoz) ve damar sertliği (arterioskleroz) gibi tabloların ortaya çıkması, yağ metabolizmasındaki bozukluklara bağlıdır. Uzun süredir diyabeti olan hastalarda protein sentez yeteneğindeki azalma, dokuların tükenmesine ve hücrelerde birçok fonksiyon bozukluğuna yol açar. Dolayısıyla, insülin eksikliğine bağlı şeker hastalığı, şeker metabolizması ile birlikte yağ ve protein metabolizmasını da bozmaktadır.</p>
<p>Deney hayvanlarında insülin salgılayan pankreas bezinin ameliyatla çıkarılması sonucunda kanda yağların şekerden daha hızlı yükseldiği görülmüştür. Şeker hastalarında göbek ve kalça bölgesindeki yağlar kana geçmektedir. Kandaki nötral yağ (trigliserit) ve kolesterol seviyeleri yükselir. Karaciğerde de yağ deposu artar.</p>
<p>Yemekten sonra yağlar eğer kanda kalırlarsa, damar duvarlarına yapışırlar ve damarların tıkanmasına ve damar sertliğine sebep olurlar. Yağların kandan göbek ve kalça yağ depolarına aktarılması bu açıdan çok önemlidir. Ancak bunun için şekere ve insüline ihtiyaç vardır. Depo yağın adı nötral yağ, yani trigliserittir. Bir trigliserit molekülünde üç birim yağ ve bir birim şeker bulunur. Yani yağ deposunun neredeyse %25’i şekerdir. Dolayısıyla yağ depolayan hücreler, şeker hastalığında olduğu gibi, şekeri kandan alamazlarsa yağları da depo edemezler. Hatta mekanizma tersine döner. Yani yağlar kandan depoya değil depodan kana geçmeye başlarlar. Bu da kanda yağ (trigliserit), kolesterol ve fosfolipit şeklinde bütün yağların artmasına sebep olur ki esas felaket bundan sonra başlar.</p>
<p>Şişmanlık veya aşırı yağlı beslenme şeker hastalığının ana sebeplerindendir. Kişiler hasta olmadan önce şişmandırlar. Ancak hasta olduktan sonra eğer tedavi edilmezlerse şeker hastaları kilo vermeye başlarlar. Bunun sebebi şeker hastalarında depoda bulunan, nispeten zararsız yağların erimeye başlaması ve kana geçmesidir.</p>
<p>Şeker hastalığında komaya ve ölüme sebep olan metabolik asidoz tablosu, gerçekte şeker seviyesinin yükselmesine değil kanda ve karaciğerde yağ ürünlerinin yükselmesine bağlıdır. Şeker hastalarında vücut hücreleri şekeri kullanamayınca enerji ihtiyacını yağlardan karşılamak ister. Bunun için depo yağlar erimeye ve yağlar kana geçmeye başlar. Kandan karaciğere gelen yağlar keton cisimleri (asetoasetik asit, beta hidroksi butirik asit ve aseton) denilen asitli maddelere dönüşür. Bu asitli maddeler karaciğerden kana geçer ve hücreler tarafından enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla alınır. Ancak şeker hastalarında hücreler bu asitli yağ ürünleri olan keton cisimlerini enerjiye dönüştüremez. Enerji üretim döngüsü olan Krebs döngüsünün çalışması için şekerlerden gelen oksaloasetik asit gereklidir. Yani yağların yakılması için şekere ihtiyacımız vardır. Yağlı bir yemekten sonra tatlı bir şeyler yemek isteriz. Bunun sebebi kandaki yağları eritmek için şekere ihtiyacımızın olmasıdır. Hücreler şekeri kandan alamadığından oksaloasetik asit eksikliği çekerler ve oksaloasetik asit olmadığı için de yağları enerjiye dönüştüremezler. Kanda yağlar ve onlardan üretilen keton cisimleri artar. Keton cisimleri asit karakterde olduğundan kanda tehlikeli asit fazlalığına, komaya ve hatta ani ölüme sebep olabilirler. Burada ölüme sebep olan maddeler şeker değil yağ ürünleri olan keton cisimleridir.</p>
<p>Şeker hastalığının sebep olduğu en önemli anormallik damar sertliğidir. Damar sertliğinin sebebi kanda seker fazlalığı değil yağ fazlalığıdır. Şeker hastalarında yukarıda anlatılan sebeplerle kanda trigliserit, kolesterol ve fosfolipit seviyeleri yükselir. Kanda yağlar serbest dolaşmayıp lipoprotein denilen mikrodamlacıklar içinde taşınırlar. Karaciğer yağları lipoprotein kamyonlarına yükler ve hücrelerin kullanmasına imkân sağlayacak şekilde kana verir. Ancak şeker hastalarında insülin eksikliğine bağlı olarak lipoproteinler üzerlerindeki yağları yağ depolarına boşaltamazlar. Damar sertliği açısından en tehlikeli lipoproteinler, LDL formunda olanlardır. Bir de HDL formunda olanlar vardır. HDL lipoproteonler karaciğer tarafından özel üretilen, içi boş kamyonlardır. Karaciğerden kana verilirler. Kanda dolaşırken damarların duvarlarına yapışmış yağları ve kolesterolü mıknatıs gibi çekerek damarların iç duvarlarını temizlerler ve dolu kamyonlar tekrar karaciğere gelir. Karaciğer bu şekilde kandaki yağları HDL kamyonlarını kullanarak temizlemiş olur. Hekimler damar sertliği riski açısından hastalarını kontrol ederken LDL ve HDL seviyelerine ve oranına bakarlar. LDL seviyesinin yükselmesi ve bu oranın azalması hasta için iyi değildir. HDL seviyesinin yüksek olması ve oranın yükselmesi hasta için iyiye işarettir.</p>
<p>Damar sertliğinin diğer sebepleri arasında egzersiz veya spor yapmama, bedenen çalışmama, sigara ve alkol kullanma, şişmanlık, hayvanî yağlarla aşırı beslenme ve yüksek tansiyon sayılmaktadır. Damar sertliği; kalb büyümesi, kalb yetmezliği, kalb krizi sebeplerinin başında gelir. Ayrıca damar sertliğine bağlı olarak yüksek tansiyon, beyin kanaması, beyin veya başka organlarda damar tıkanıklıkları, felçler, böbrek yetmezliği gelişebilmekte ve hemen hepsi de tedavi edilmezse ölümle sonuçlanmaktadır.</p>
<p>Şeker hastaları kan şeker seviyesini etkin bir tedavi ile mutlaka kontrol altında tutmalıdırlar. Oruç tutmanın da bu konudaki faydası malumdur. Eğer kan şekeri normal ise kandaki yağlar depoya gidecek ve damarlara zarar veremeyecektir. Yaşlı ve şişman şeker hastalarında, şeker yüksekliğine bağlı zararlar hemen ortaya çıkmaz. Bu hastayı yanıltabilir. Bu yanılgıya düşmemek için kan şekerini kontrol etmek son derecede önemlidir. Tedavi ihmal edilmemelidir. Eğer kan şekeri başarılı bir şekilde düşürülebiliyorsa, diyette şekerden tamamen vazgeçmek doğru değildir. Yukarıda zikredildiği üzere yağların depo edilmesi veya krebs döngüsünde yağların veya ketonların enerjiye dönüştürülmesinde şekere ihtiyacımız vardır.</p>
<p>Özet olarak, şeker hastalığında önemli bir sebep, kanda şeker yüksekliğinden ziyade yağ yüksekliğidir.</p>
<p>&#8212;</p>
<p><strong>amino asit</strong>: Proteinleri oluşturan temel yapı taşı.</p>
<p><strong>arterioskleroz: </strong>Damar sertleşmesi.</p>
<p><strong>komplikasyon: </strong>Karmaşıklık, istenmeyen durum.</p>
<p><strong>lipoproteinler</strong>: Protein ve lipitlerden oluşan biyokimyevî yapılar.</p>
<p><strong>metabolik</strong>: Canlılardaki enerjiyi sağlamak için yaratılan biyolojik ve kimyevî değişimlerin bütününe ait.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Beşinci Tat Umami</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2020/01/31/besinci-tat-umami/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 31 Jan 2020 23:26:46 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tıp]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=125178</guid>

					<description><![CDATA[Yiyeceklerin lezzetini artırmak için kullanılan maddelere neredeyse her üründe rastlamak mümkün. Ambalajların üzerinde genellikle MSG veya E-621 yazıyor. Son 15 yıla damgasını vuran ve sık sık tartışılan MSG, yiyeceklerin lezzetini artırıyor, insana yedikçe yediriyor. Yapılan araştırmalara göre yol açtığı en bilinen sağlık problemi şişmanlık. Fareler üzerinde yapılan deneylere göre; epilepsi, Alzheimer, Parkinson, öğrenme güçlüğü gibi [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Yiyeceklerin lezzetini artırmak için kullanılan maddelere neredeyse her üründe rastlamak mümkün. Ambalajların üzerinde genellikle MSG veya E-621 yazıyor. Son 15 yıla damgasını vuran ve sık sık tartışılan MSG, yiyeceklerin lezzetini artırıyor, insana yedikçe yediriyor. Yapılan araştırmalara göre yol açtığı en bilinen sağlık problemi şişmanlık. Fareler üzerinde yapılan deneylere göre; epilepsi, Alzheimer, Parkinson, öğrenme güçlüğü gibi rahatsızlıklara yol açıyor. Astım ve alerji, kalp ritmi bozukluğunun yanı sıra retina harabiyetine ve körlüğe sebep olduğu da belirtiliyor.</p>
<p><strong>Monosodyum Glutamat</strong></p>
<p>Japon Kikunae Ikeda tarafından keşfedilen ve üretilen glutamat, daha sonra sodyumla birleştirilerek tuz haline getirildi ve toz olarak yiyeceklerde kullanılmaya başlandı. Ikeda, bu lezzet artırıcı maddeyi, toplu üretim yaparak pazarlamaya başladı. Kısa zamanda kullanımı Uzak Doğu’da yayıldı. Günümüzde bütün dünyada “monosodyum glutamat” (MSG), özellikle işlenmiş gıdalarda sıkça kullanılmaktadır. Çorba, et suyu, cips, dondurulmuş gıdalar, sos ve atıştırmalıklara, glutamat içeriği sebebiyle umami tadını sağlayan “monosodyum glutamat” katılıyor. Monosodyum glutamatın glutamattan farkı, fazladan bir sodyum atomu ihtiva etmesidir. Böylece tuz formuna geçer ve yiyeceklere kolayca eklenebilir. Halk arasında “Çin tuzu” olarak bilinir.</p>
<p>Eskiden tıp kitaplarında, insanlarda dört çeşit tat duyusunun varlığından bahsedilirdi: Tatlı, acı, ekşi ve tuzlu. Artık yeni bir tat ilave oldu: umami. 1800’lerin sonlarında “aşçıların kralı” unvanına sahip Fransız Auguste Escoffier, mutfaktaki denemeleri sırasında yepyeni bir tat keşfetti. Bu tat, bilinen hiçbir tada benzemiyordu. Escoffier, o zamanlar bunun kimyevî bir şey olduğunu bilmiyordu. Yıllar sonra, dünyanın öteki ucundaki Japonya’da “umami” kavramı ortaya çıktı. 1908 yılında, Tokyo Üniversitesi’nde profesör olan Kikunae Ikeda, deniz yosunlu çorba içerken bu tadı hiçbir kategorinin altına koyamadığını fark etti. İçtiği çorba garip ama lezzetli bir tada sahip olunca araştırmalara başladı ve glutamat maddesinin bu tadı verdiğini fark etti. Ikeda, 1908 yılında kurutulmuş yosundan “glutamat” amino asidini izole etti ve yosuna “umami” tadını veren ana içeriğin glutamat olduğunu keşfetti. Böylelikle Japoncada “hoşa giden tat” anlamına gelen “umami” kavramı ortaya çıktı.</p>
<p>Umami tadını veren unsur, gerçekte bir amino asit sinyal taşıyıcı (nörotransmitter) madde olan glutamattır. Glutamat, birçok süt ürününün, etin, sebze ve meyvenin içinde fıtrî olarak bulunan bir amino asittir. En yoğun olarak <a href="https://eksisozluk.com/?q=domates">domates</a>, <a href="https://eksisozluk.com/?q=et">et</a>, <a href="https://eksisozluk.com/?q=peynir">peynir</a> ve <a href="https://eksisozluk.com/?q=ku%c5%9fkonmaz">kuşkonmaz</a>da bulunur. Glutamat maddesi ısıya maruz kaldığında, mesela et piştiğinde, ortaya L-glutamat, yani glutamik asit çıkar. Bu da yediğimiz şeylerin daha lezzetli olmasını sağlar. Umami tadının diğer tatlardan farkı, insanlarda alışkanlık, hatta bağımlılık yapmasıdır.</p>
<p>Umami çok farklı bir tattır ve tarifi kolay değildir. Farklı aromaların bir araya gelmesiyle oluşur. Bu yüzden diğer tatlardan ayrılır. Uzun süreli olarak ağızda ve boğazda güzel ve hoş bir tat bırakan, kendine has bir lezzete sahiptir. Ağızda hafif sulanmaya sebep olur, dilin üzerinde hafif tüylü bir tat bıraktığı için de boğazı uyarır.</p>
<p>Dilin üzerinde birbirinden farklı üç adet tat tomurcuğu bulunur. Bu kabarcıklar, tat alma hücrelerinden oluşur. Rabbimizin sayısız nimetlerini hissetmek ve bu leziz ihsanlara şükretmek için bizlere lütfedilen tat alma hissi, iştah mekanizmasında da aktif bir rol oynar. Ayrıca zararlı gıdaların yenmesinin önlenmesi de tat alma duyusu sayesinde gerçekleşir. Tat duyusu olmasaydı bozulmuş gıdalar hastalıklara sebep olacaktı. Dilimizde acı, tatlı, ekşi ve tuzlu gıdaları algılayabilen alıcıların yanında umamiyi de ayrı bir tat çeşidi olarak algılayan reseptörler vardır.</p>
<p>Hafıza ve öğrenme üzerinde önemli etkileri olan glutamat, beyinde en çok bulunan uyarıcı nörotransmitterlerden biridir. Sinir sistemimizin sağlıklı fonksiyon görebilmesi için gerekli olsa da aşırı glutamat bazı sinir hücrelerinin ölümüne sebep olarak MS (multiple skleroz) gibi önemli beyin hastalıklarının ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Glutamat beyinde uyarıcı olarak görev yapan bir beyin hormonudur. Beyin hücreleri hiç uyarılmadıklarında öldükleri gibi, aşırı uyarıldıklarında da ölmektedirler.</p>
<p>Nikotin, beyinde glutamat salgılanmasını artırır. Glutamat, beyinde dopamin salgılanmasını da artırmaktadır. Aynı zamanda nikotin, yine bir sinyal taşıyıcı olan ve dopamin salgılanmasını yavaşlatan <a href="https://eksisozluk.com/?q=gaba">GABA</a> isimli maddeyi engelliyor. Bu yüzden nikotin, 1 saatlik bir süre kadar fazladan dopamin salgılanmasına sebep oluyor. Dopamin kişide mutluluk haline ve bu etkisi sebebiyle de sigara bağımlılığına sebep oluyor. Bu arada beyinde aşırı dopamin salgılanmasının şizofreni hastalığı ile de ilişkili olduğu bilinmektedir.</p>
<p>&#8212;</p>
<p><strong>amino asit</strong>: Proteinleri oluşturan temel yapı taşı.</p>
<p><strong>aroma</strong>: Hoş koku.</p>
<p><strong>dopamin: </strong>Hormon ve sinir sinyallerini ileterek, beyin ve bedende önemli vazifeler gören, organik bir kimyevî madde.</p>
<p><strong>reseptör</strong>: Alıcı, algılayıcı.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Besleyici ve Şifa Vesilesi Meyve Avokado</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2019/11/01/besleyici-ve-sifa-vesilesi-meyve-avokado/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 01 Nov 2019 08:42:33 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Araştırma]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=68349</guid>

					<description><![CDATA[Ekşi ve tatlı karışımı bir tada sahip avokado, sıcak iklim bölgelerinde yetiştirilen tropikal meyvelerden biridir. Türkiye’de başta Antalya olmak üzere Akdeniz Bölgesi’nin bazı illerinde yetiştirilmektedir. Avokado, A vitamini kaynağı olan karotenoidler, mineraller, fenolikler, vitaminler ve yağ asitlerinin iyi bilinen bir kaynağıdır. Birçok bilimsel eserde avokado tüketmenin kan yağlarını ve kolesterolü düşürücü, tansiyon düşürücü, şeker hastalığına [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Ekşi ve tatlı karışımı bir tada sahip avokado, sıcak iklim bölgelerinde yetiştirilen tropikal meyvelerden biridir. Türkiye’de başta Antalya olmak üzere Akdeniz Bölgesi’nin bazı illerinde yetiştirilmektedir.</p>
<p>Avokado, A vitamini kaynağı olan karotenoidler, mineraller, fenolikler, vitaminler ve yağ asitlerinin iyi bilinen bir kaynağıdır. Birçok bilimsel eserde avokado tüketmenin kan yağlarını ve kolesterolü düşürücü, tansiyon düşürücü, şeker hastalığına karşı koruyucu ve onu tedavi edici, şişmanlığı önleyici, damar içinde pıhtı oluşumunu engelleyici, damar sertliğini önleyici ve tedavi edici ve kalbi koruyucu etkilerinin olduğu gösterilmiştir.</p>
<p>Avokado özellikle sabah kahvaltısında peynirle birlikte yenilmektedir. Ayrıca çekirdeği, en dışta bulunan kabuğu ve yapraklarının bazı işlemlerden geçirilerek tüketilmesi halinde metabolik sendromu oluşturan anormalliklere karşı faydaları olduğu rapor edilmektedir.</p>
<p>Avokado yaprakları kurutulduktan sonra kaynar su ile demlenerek çay olarak içilebilir veya toz haline getirilip çorba veya salatalara katılabilir. Birçok araştırmada avokado yapraklarının şeker hastalığını önleyici ve tansiyon düşürücü özelliklerinden bahsedilmektedir. Avokado yapraklarının ayrıca kalbi koruyucu ve kolesterolü düşürücü etkilerinin varlığı da ispatlanmıştır.</p>
<p>Avokado çekirdeği fırında pişirilip rendelendikten veya öğütüldükten sonra tüketilebilir. Çay gibi demlenerek içilebilir veya salata, çorba, pilav ve makarnaya katılabilir. Avokadonun meyve kısmında bulunan yağ yakıcılar çekirdeklerinde de mevcuttur. Çekirdeğin ihtiva ettiği yüksek miktardaki lif, tokluk hissi verir. İhtiva ettiği besleyici yağ, antioksidanlar, çözünür lif ile kolesterolü düşürmeye yardımcı olur. Yüksek kolesterol ve koroner arter hastalığının önlenmesi için birebirdir. Yüksek tansiyon hastaları avokado çekirdeğini çöpe atmamalıdır. İhtiva ettiği potasyum, atar ve toplardamarları genişletir, kan basıncını düşürür ve kalp krizi riskini azaltır.</p>
<p>Avokado, kendisi kadar yağıyla da ünlüdür. Zeytinyağına benzeyen avokado yağı, soğuk pres yöntemi ile yüksek kalitede elde edilen bir yağdır. İhtiva ettiği mineral ve vitaminler sayesinde vücut sağlığına önemli katkılarda bulunan avokado yağı, günümüzde dünya çapındaki araştırmalara konu olmaktadır. Yüksek miktarda E vitamini içeren avokado yağı, cilt ve saç sağlığı üzerinde önemli etkilere sahiptir. Tüketilebilen bir yağ olan avokado yağı, az miktarda doymuş yağ asidi ihtiva eder. Düşük asit ve oksidasyon oranına sahip olan avokado yağı, karbonhidrat içermemektedir.</p>
<p>Muhteva açısından avokado diğer meyvelerden epeyce farklıdır. Diğer meyvelerde çok miktarda şeker varken avokado yağ içermektedir. Vitamin ve mineral bakımından güçlü bir içeriğe sahip olan avokado yağı; A, B<sub>1</sub>, B<sub>2</sub>, B<sub>5</sub>, D ve E gibi vitaminleri ihtiva eder. Ayrıca potasyum, protein ve bazı mineralleri içeren avokado yağı, kalp sağlığından cilt sağlığına kadar pek çok konuda fayda sağlar.</p>
<p>Orta boy bir avokado 25 gr tekli doymamış yağ asidi içermektedir. Yağ asitleri kalp dostu olarak bilinmektedir. Avokado yağının faydalarından bir diğeri ise kolesterol üzerindeki etkisidir. Avokado yağı, alfa-karoten ve beta-karoten bakımından oldukça zengin bir muhtevaya sahiptir. Buna bağlı olarak kansere karşı etkili bir koruma sağladığı ifade edilmektedir. Özellikle prostat kanseri karşısında etkili bir koruma sağlar.</p>
<p>Avokadonun etkileriyle ilgili son yıllarda çok sayıda klinik çalışma yapılmıştır. Avokado ürünlerinin metabolik sendromu oluşturan anormalliklere karşı iyi geldiği ispatlanmıştır. En önemli etkisi, kan yağları üzerindeki olumlu tesiridir. Avokado tüketimiyle düzelen veya dengeye gelen kan yağları şunlardır: LDL-C (düşük yoğunluklu lipoproteinler), HDL-C (yüksek yoğunluklu lipoproteinler), trigliseritler ve fosfolipitler. Kan yağları üzerine olan bu müspet etkinin sebebi, bazı lipoproteinlerin parçalanması, yağ dokusu tarafından alınarak depo edilmesi, ayrıca başta karaciğer ve pankreas olmak üzere dokularda harcanması olarak bildirilmektedir. Avokado ürünleri karaciğer hücrelerinde, yağ metabolizmasında önemli bir rol oynayan düz endoplazmik retikulum miktarında artışa sebep olmaktadır.</p>
<p>Aşırıya kaçmamak şartıyla, diğer nebatî nimetler gibi avokadodan da güvenle istifade edilebilir.</p>
<p>&#8212;</p>
<p><em>alfa-karoten: </em>A vitamininin ön maddesi. Antioksidan olarak beta-karotenden daha tesirlidir.</p>
<p><em>beta-karoten: </em>A vitamininin ön maddesi.</p>
<p><em>endoplazmik retikulum: </em>Hücre zarı ile çekirdek zarı arasında bulunan, kanalcık ve keseciklerden oluşan organel.</p>
<p><em>fenolikler</em>: Aromatik bileşikler.</p>
<p><em>fosfolipit: </em>Enerji maksadıyla kullanılmayan, proteinlerle birlikte hücre zarının yapısında yer alan yağ.</p>
<p><em>karotenoid</em>: Bitkiler, yosunlar, bazı ve bazı bakterilerde bulunan biyolojik pigment.</p>
<p><em>koroner arter hastalığı: </em>Kalbi besleyen damarların duvarında yağlı plakların birikmesiyle ortaya çıkan rahatsızlık.</p>
<p><em>lipoproteinler: </em>Protein ve lipitlerden oluşan biyokimyevî yapılar.</p>
<p><em>metabolik sendrom</em>: Kalp-damar rahatsızlıkları ve şeker hastalığına sebep olan şişmanlık, yüksek tansiyon, kandaki yağ oranın yükselmesi, insülin direnci gibi risk faktörlerinin bir arada bulunduğu bir sağlık problemi.</p>
<p><em>oksidasyon</em>: Oksijenin bir elementle birleşmesi veya bir maddedeki oksijen miktarının artması.</p>
<p><em>tekli doymamış yağlar</em>: Yağ zincirinde bir karbon bağı ihtiva eden yağ asitleri.</p>
<p><em>trigliserit</em>: Nebatî ve hayvanî yağların ana bileşeni.</p>
<p><strong>Kaynak</strong></p>
<p>Jamshid Tabeshpour, Bibi Marjan Razavi ve Hossein Hosseinzadeh. Effects of Avocado (<em>Persea americana</em>) on Metabolic Syndrome: A Comprehensive Systematic Review. <em>Phytotherapy Research</em> (2017). DOI: 10.1002/ptr.5805</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Şifa Vesilesi Papaya</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2019/10/01/sifa-vesilesi-papaya/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 01 Oct 2019 23:57:13 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=67907</guid>

					<description><![CDATA[&#160; Papaya, yetiştiği iklimlerde halkın yoğun olarak tükettiği bir meyvedir, ancak son zamanlarda doktorlar tarafından reçetelere yazılmaktadır. Rabbimiz her iklime has, o bölgede yaşayan insanlar için özel sebze ve meyveler yaratmaktadır. Binlerce yıllık süreler içinde belli bir bölgede yaşayan insanların genomları o bölgeye has epigenetik faktörlerle (başta gıdalar olmak üzere genlerin ifadesine tesir eden genetiğin [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>Papaya, yetiştiği iklimlerde halkın yoğun olarak tükettiği bir meyvedir, ancak son zamanlarda doktorlar tarafından reçetelere yazılmaktadır. Rabbimiz her iklime has, o bölgede yaşayan insanlar için özel sebze ve meyveler yaratmaktadır. Binlerce yıllık süreler içinde belli bir bölgede yaşayan insanların genomları o bölgeye has epigenetik faktörlerle (başta gıdalar olmak üzere genlerin ifadesine tesir eden genetiğin üzerindeki şartlar) belirli bir uyum içindedir. Dolayısıyla baştan söyleyelim, Papaya bulup yiyemeyen üzülmesin. İnsanoğlu mağdur edilmemiş, her iklime göre insanlar için meyveler yaratılmıştır.</p>
<p>Geleneksel tıp uygulaması olarak papaya eskiden beri astım, deri ve mide ülserleri, bağırsak parazit-solucan hastalıkları, egzema, şeker hastalığı ve çeşitli ateş durumlarında kullanılmaktadır.<a href="applewebdata://0D9E05F0-7678-40E7-B5F4-32B67841C191#_edn1" name="_ednref1">[1]</a> Bunun dışında son yıllarda yapılan ilmî çalışmalarda, bu meyvenin yara iyileşmesinde, kalp-damar hastalıklarının tedavisinde, sivrisinekler vasıtasıyla bulaşan şiddetli eklem ve kas ağrıları veren sıcak ülkelere has bulaşıcı bir tür viral hastalık olan Dang humması, kanser, sıtma (malarya) ve mantar hastalıklarının tedavisinde faydalı tesirleri ispatlanmış, kandaki yağ yükselmesi veya ani şeker düşmelerine karşıda da iyi geldiği tespit edilmiştir.<a href="applewebdata://0D9E05F0-7678-40E7-B5F4-32B67841C191#_edn2" name="_ednref2">[2]</a></p>
<p>Son yıllarda genel olarak tropikal meyve ve sebzeler üzerine ilmî araştırmaların sayısında büyük bir artış söz konusudur. Bu ilginin özel sebebi tropikal meyvelerde insan savunma sistemlerini güçlendiren çok özel maddelerin bulunmasıdır. Tropikal bölgelerdeki sıcak ve yağışlı iklim, mikropların çoğalmasına ve bulaşıcı hastalıklara yol açtığından, immün sistemlerine uygun bu meyve o bölgede yaşayanlar için çok önemli bir şifa vesilesi olmaktadır.</p>
<p>Dünyada toplam tropikal meyve üretiminde mango % 52,9 ile birinci, % 26,6 ile ananas ikinci ve 15,4 ile papaya üçüncü sırada gelmektedir.<a href="applewebdata://0D9E05F0-7678-40E7-B5F4-32B67841C191#_edn3" name="_ednref3">[3]</a> Kristof Kolomb, papayaya <em>“meleklerin meyvesi”</em> adını vermiştir. Papaya bitkisi toprağa dikildikten sonra üç yıl içinde meyve vermeye başlar. Yılın hemen hemen bütün mevsimlerinde bulunabilir ancak çoğunlukla erken yaz ve sonbahar aylarında tüketilmektedir.</p>
<p>Soğuğa dayanıksız bir bitki olduğundan sadece tropik iklimlerde yetişir. Ancak seralarla gerekli şartların sağlanması ile belki Türkiye gibi ülkelerde de yetiştirilebilir. Büyük bir armut veya uzun bir kavun şeklinde, tatlı ve misk kokulu bir meyvedir. Olgun bir papaya yumuşaktır ve sarımsı-turuncu bir renge sahiptir. Vücudun normal işleyişi için çok önemli olan, adeta ilaç tesirli vitamin, mineral ve çok önemli kimyevî maddelere sahip meyvenin içinde antioksidanlar, beta-karoten, A, B ve C vitaminleri, potasyum, magnezyum, pantotenik asit, folik asit ve lifler bulunur. Bütün bu vitaminler ve mineraller metabolizmanın güçlendirilmesinde tesirlidir. Folik asit, C vitamini, beta-karoten ve E vitamini muhtevası sayesinde papaya kolon kanseri riskini azaltmaya yardımcı olabilir.</p>
<p>Düzenli alındığı takdirde metabolizmayı hızlandırarak enerji üretimi için yağların yakılmasını sağlar. Yağların yakılması, kişiye başta kalp-damar sağlığı olmak üzere birçok faydaya vesile olur. A vitamini bakımından zengin oluşu, akciğer problemlerini engellemeye yardımcı olur. Akciğer kanserine yatkınlığı olan insanların günlük beslenmelerine bu meyveyi eklemeleri faydalı olabilir.</p>
<p>En çok lif ihtiva eden birkaç meyveden birisi olduğundan papaya yiyen kişi kendisini uzun bir süre tok hisseder. Bu yüzden kilo vermek isteyenler için mükemmel bir meyvedir. Papayada bulunan vitaminler cilt sağlığını korumak ve bağışıklık sistemini güçlendirmek için çok önemlidir, böylece çeşitli hastalıklar ile daha kolay mücadele edilir ve hastalıklara karşı daha dayanıklı olunur.</p>
<p>Meyvede “<strong>papain</strong>” adı verilen bir sindirim enzimi keşfedilmiştir. Bu maddenin bilhassa sindirim sistemi problemleri olmak üzere, yaralar ve alerjilerin tedavi edilmesinde adeta bir ilaç gibi tesirli olduğu bulunmuştur.<a href="applewebdata://0D9E05F0-7678-40E7-B5F4-32B67841C191#_edn4" name="_ednref4">[4]</a> Papaya hakkında yapılan çalışmaların birinde, mikropsuz iltihapları önleyici <em>(antiinflamatuar)</em> ve bağışıklık sistemimizi düzenleyici <em>(immunmodulator)</em> tesirleri konusunda bu meyvenin hemen hemen kesin tedavisi olmayan, osteoartrit ve romatoid artrit gibi birçok kronik hastalığın tedavisinde veya bu hastalıklardan korunmada faydalı olabileceği vurgulandı.<a href="applewebdata://0D9E05F0-7678-40E7-B5F4-32B67841C191#_edn5" name="_ednref5">[5]</a> Bağışıklık sisteminin güçlenmesi doğrudan grip gibi enfeksiyonları önlemede faydalıdır. Daha az olan “<strong>chymopapain</strong>” enzimi de benzer tesirlere sahiptir.</p>
<p>Protein sindirimine de yardımcı olan bu enzimlerin gözdeki kornea deformasyonunda ve böcek sokmalarının tedavisinde faydalı olduğu gösterilmiştir. Araştırmalara göre, yaşlandıkça gözlerde ortaya çıkan ve görme kaybına kadar giden makula (sarı nokta) dejenerasyonunda, diyete papaya eklemenin, bu göz hastalığı riskini azaltmada büyük bir yarar sağladığı gösterilmiştir.</p>
<p>Papaya kavuna benzer şekilde kesilip kabukları soyularak etli kısmı yenir. Kestikten sonra biraz soğutulursa daha lezzetli olmaktadır. Anadolu kavunu kadar tatlı olmadığından ilk yemede tadı biraz farklı gelebilir, ancak zamanla tadına alışılır.</p>
<p>Papayanın içinde karabiber tohumlarına benzeyen çok sayıda siyah tohum bulunur. Bu tohumlar vücudun zehirlerden temizlenmesinde <em>(detoksifikasyon)</em> çok faydalıdır. Bu tohumların <em>E. coli, Salmonella</em> ve <em>Stafilococcus</em>enfeksiyonları ile bazı böbrek hastalıklarını önlemeye yardımcı olduğu, tohumlardan çıkarılan özsuyun karaciğerin temizlenmesi ve bağırsak parazitlerinden kurtulmada tesirli olduğu bilinmektedir. Kurutularak saklanabilir ve ezilerek toz haline getirilip yenebilir. Salataya katılabilir veya garnitür olarak tüketilebilir.</p>
<p>İnmenin en önemli sebebi kolesterol oksidasyonudur. Kolesterol okside olduğu zaman, kan damarlarının duvarlarında birikmeye başlar. Bu birikim, beyindeki kan akımının kesilmesine sebep olan plaklar oluşturarak felce yol açabilir. Papaya antioksidanlar açısından zengin olduğundan kolesterolün oksidasyonunu engelleyip kandaki seviyesini düşürerek damar sertliği (ateroskleroz) ve şeker hastalığına bağlı kalp-damar hastalıklarının önlenmesinde yardımcı olur.</p>
<p>Her nimette dengeye dikkat etmek hayatî bir öneme sahiptir. Fazla yenildiğinde papayanın hamilelerde düşük riskini artırdığı konusunda bazı çalışmalar vardır. Buna hangi mekanizmanın sebep olduğu halen araştırılmaktadır. Bu riske rağmen çok kıymetli bu meyvenin muhtemel faydalarını düşününce, Rabbimizin yeryüzünü hem bir eczane, hem de bir gıda ambarı gibi yarattığını daha iyi görüyoruz. Bununla beraber beslenme ve genetik uzmanlarının umumi kanaati, şifayı tek bir faktörde arama yerine farklı kaynaklardan istifade etmenin daha tesirli olduğudur. Belki ilerideki çok ciddi ve geniş muhtevalı araştırmalar, her iklim şartına uygun ırkların ve hastalıkların binlerce yıl içinde şekillenmesi gibi, o hastalıklara uygun nimetlerin de ilgili bölgelere ilâhî bir ihsan olarak sunulduğunu gösterecektir.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&#8212;</p>
<p><strong>beta-karoten</strong>: A vitamininin ön maddesi.</p>
<p><strong>dejenerasyon</strong>: Dokuların fonksiyonlarını yapacak hale gelmeleri.</p>
<p><strong>folik asit</strong>: B9 vitamini.</p>
<p><strong>oksidasyon</strong>: Oksijenin bir elementle birleşmesi veya bir maddedeki oksijen miktarının artması.</p>
<p><strong>osteoartrit</strong>: Kireçlenme.</p>
<p><strong>pantotenik asit</strong>: Vücutta depolanamayan, suda eriyen bir vitamin (B5 vitamini).</p>
<p><strong>romatoid artrit</strong>: Eklem iltihabının sık görülen şekli.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a href="applewebdata://0D9E05F0-7678-40E7-B5F4-32B67841C191#_ednref1" name="_edn1">[1]</a> Nguyen T.T. ve ark. 2013. Anti-cancer activity of Carica papaya: <em>A review. Mol Nutr Food Res</em>. 57:153–164.</p>
<p><a href="applewebdata://0D9E05F0-7678-40E7-B5F4-32B67841C191#_ednref2" name="_edn2">[2]</a> Nunes N.N. ve ark. 2013. The component of Carica papaya seed toxic to A. aegypti and the identification of tegupain, the enzyme that generates it. <em>Chemosphere</em>. 92:413–420.</p>
<p><a href="applewebdata://0D9E05F0-7678-40E7-B5F4-32B67841C191#_ednref3" name="_edn3">[3]</a> Edward A.E., H.B. Fredy 2012. An overview of global papaya production, trade, and consumption. Gainesville, FL: Food and Resource Economics Department, Florida Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida.</p>
<p><a href="applewebdata://0D9E05F0-7678-40E7-B5F4-32B67841C191#_ednref4" name="_edn4">[4]</a> Ezekiel A, M. Florence 2012. Papain, a plant enzyme of biological importance<em>: A review. Am J Biochem Biotechnol</em>. 8:99–104.</p>
<p><a href="applewebdata://0D9E05F0-7678-40E7-B5F4-32B67841C191#_ednref5" name="_edn5">[5]</a> Pandey S. ve ark. 2016. Anti-inflammatory and immunomodulatory properties of Caricapapaya, <em>Journal of Immunotoxicology</em>. 13:4, 590-602.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Her Parçası Şifa Vesilesi: Moringa</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2019/07/01/her-parcasi-sifa-vesilesi-moringa/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Jul 2019 14:57:20 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tıp]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=67385</guid>

					<description><![CDATA[Anavatanı Hindistan olmakla birlikte moringa ağacı, Nijerya gibi tropikal ülkelerde de yetişmektedir. Eskiden beri bulunduğu yerlerde şifa umuduyla yaprakları yenilip çayı içilen bu bitki, son yıllarda bütün dünyada bilinir hale gelmiştir. Moringa bitkisinin tedavi edici özellikleriyle ilgili çok fazla araştırma yapılmakta ve kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Bazı yörelerde sebze olarak da tüketilen moringa yaprakları, esas olarak [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Anavatanı Hindistan olmakla birlikte moringa ağacı, Nijerya gibi tropikal ülkelerde de yetişmektedir. Eskiden beri bulunduğu yerlerde şifa umuduyla yaprakları yenilip çayı içilen bu bitki, son yıllarda bütün dünyada bilinir hale gelmiştir. Moringa bitkisinin tedavi edici özellikleriyle ilgili çok fazla araştırma yapılmakta ve kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır.</p>
<p>Bazı yörelerde sebze olarak da tüketilen moringa yaprakları, esas olarak tedavi edici özelliklerinden dolayı şifa bitkisi olarak kullanılmaktadır. Bazı kronik hastalıklar dâhil birçok önemli hastalığın iyileşmesine vesile olduğu için “mucize bitki” olarak da adlandırılmaktadır.</p>
<p>Çalışmalarda antioksidan, antikanser, antienflamatuar, antidiyabetik, antimikrobiyal özellikleri olduğu tespit edilen meşhur bitkinin yapraklarının protein kalitesi yüksektir ve tohumlarında bol miktarda lipit (yağ) bulunur.<a name="_ednref1"></a>[1]Yüksek seviyede kalsiyum, potasyum, sodyum ve demir ihtiva eder.<a name="_ednref2"></a>[2]Bu bitkinin, portakaldan 12 kat C vitamini, havuçtan 10 kat A vitamini, sütten 17 kat kalsiyum, yoğurtan 9 kat protein, ıspanaktan 25 kat demir ve bol miktarda potasyum ihtiva ettiği ifade edilmektedir.</p>
<p>Moringa, başta Afrika olmak üzere ve dünyanın muhtelif ülkelerinde 300’den fazla hastalığın tedavisi için kullanılmaktadır. Eski Mısırlıların bu bitkiyi cilt kremi olarak kullandıkları bilinmektedir. Son yıllarda moringa yapraklarının kozmetik faydaları daha iyi anlaşılmış ve birçok sağlık ve bakım ürününün içinde yerini almıştır.<a name="_ednref3"></a>[3]Saç uzamasını hızlandırma, saçlı deride yağlanmayı ve kepeklenmeyi önleme, saçlı derinin iltihaplı hastalıklarının iyileşmesine yardımcı olma gibi faydaları ve deri kırışıklıkları, ciltte siyah nokta ve sivilceler, egzama ve sedef hastalığı gibi hastalıklardaki olumlu etkilerinin anlaşılması, bu bitkinin yardımcı tedavi maksatlı klinik uygulamalarını da artırmıştır. Ancak hâlâ laboratuvar çalışmalarına ihtiyaç duyulduğu bildirilmektedir.</p>
<p>Gereken yağın çıkarılmasından sonra tohum ve artıkları organik gübre olarak kullanılabilen ve ziraî verimliliği artıran<a name="_ednref4"></a>[4]moringa bitkisinin tohumları, yaprakları, yağı, özsuyu, kabukları, kökleri ve çiçekleri hem yemek pişirmek için hem de tedavi maksadıyla kullanılmaktadır. Bitkinin yaprakları çay olarak demlenerek içilebildiği gibi pişirilmeden de yenilebilmektedir. Moringanın kabuklu bir meyvesi vardır. Kabuğu soyulduğunda içinden leblebi büyüklüğünde, pamuk gibi beyaz ve yumuşak bir çekirdek çıkar. Bu çekirdek, ilaç gibi çiğnenerek veya çiğnemeden yutularak alınabildiği gibi kökleri ve dalları da ezilip toz haline getirilerek de kullanılabilir. Moringa çekirdeği ilk başta ağızda acı bir tat bırakır, ancak zamanla hoş bir tada vesile olur ve bu tat uzun süre hissedilir.</p>
<p>400’den fazla çalışmada, moringanın hastalıklar üzerindeki tesiri, hayvan deneylerinin yanı sıra insanlar üzerinde de araştırılmıştır.<a name="_ednref5"></a>[5]Kolesterol ve kan yağlarını düşürdüğü ve antiaterosklerotik aktivite ile aterosklerotik plakları azalttığı<a name="_ednref6"></a>[6]ve bu tesirin bitkinin sadece oral tüketimi ile bile sağlanabildiği gösterilmiştir. Hepatit gibi karaciğerin enfeksiyon hastalıklarında,<a name="_ednref7"></a>[7]tip 2 diyabette kan şekeri seviyesinin azaltılmasında,<a name="_ednref8"></a>[8]çeşitli mide bağırsak problemlerinde, emziren annelerde süt üretiminin artırılmasında, böbrek fonksiyonlarının düzenlenmesinde, Parkinson hastalığı<a name="_ednref9"></a>[9]ve atopik dermatit<a name="_ednref10"></a>[10]gibi daha birçok rahatsızlıkta kullanımın faydalı olabileceği gösterilmiştir.</p>
<p>Moringa bitkisinin riskleriyle ilgili çalışmalar da yapılmıştır. Bitkilerin kullanıldığı tedavilerde, halk arasında, “Ne kadar çok tüketsen de zararı olmaz” görüşü hâkimdir. Ancak bu kesinlikle doğru değildir. Moringa ile ilgili tedavi dozunun güvenlik aralığı çalışmalarından birinde, depresyonu olan ve antidepresan kullandırılan bir grup farede, moringa kullanımının etkileri araştırılmış ve 14 gün boyunca hasta farelere kilogram başına 2 gr olacak şekilde moringa kullandırılmasının, zehirlenmeye sebep olmadığı gösterilmiştir.<a name="_ednref11"></a>[11]Belirli hastalıkları olan insanlar üzerinde yapılacak zehirlenme çalışmalarının ardından, hangi hastalık için hangi dozun önerildiğini gösteren kılavuzlar eşliğinde, ilaç olarak bu bitkiden faydalanmak daha akıllıca olacaktır.</p>
<p>Yüce Allah (celle celâluhu), imtihan sırrına binaen, insanoğluna sayısız dert ve hastalıklar vermiştir. Ayrıca kanser dâhil her hastalığın da bir çaresini yaratmıştır. Bize düşen kâinat kitabını didik didik edip bilhassa bitkilerde derç edilen şifa maddelerini keşfetmek ve insanlığın hizmetine sunmaktır. Kedi, köpek gibi bazı hayvanlar hastalandıklarında, Allah’ın onlara ihsan ettiği sevk-i İlahi ile bazı otları yiyerek hastalıklarına çare bulabilmektedirler. Bitkilerde, “alkaloit” denilen, genellikle acı bir tada sahip farklı maddeler bulunmaktadır. Ancak nebatî ilaçları kullanırken aşırıya kaçmamaya dikkat edilmelidir. Bazı bitkilerin yaprak veya tohumları aşırı zehirli olduğu için hiç alınmamalıdır. Bazıları ilaç hükmünde olup tedavi maksadıyla az miktarda alınabilir. Bu noktada moringa, güvenli bir bitki olarak kabul edilebilir. Onun yaprağı, tohumu, kabuğu, kökü ve dalı, çeşitli işlemlerden geçirilerek tedavide kullanılmaktadır.</p>
<p>&#8212;</p>
<p>alkaloit: Bitkilerin bünyesindeki kimyevî unsurlar.<br />
antidiyabetik: Şeker hastalığına karşı.<br />
antienflamatuar: İltihaplara karşı.<br />
antikanser: Kansere karşı.<br />
antimikrobiyal: Mikroplara karşı.<br />
antioksidan: Yağların oksidasyonunu (oksijenle reaksiyona girmesini) yavaşlatan.<br />
aterosklerotik: Damar sertliğiyle alakalı.<br />
atopik dermatit: Alerjik egzama.<br />
<strong>&#8212;</strong></p>
<p><strong>Dipnotlar</strong></p>
<p><a name="_edn1"></a>[1]Stohs SJ, Hartman MJ. Review of the Safety and Efficacy of Moringa oleifera. <em>Phytother Res</em>. 2015 Jun;29(6):796-804.</p>
<p><a name="_edn2"></a>[2]Raimunda S ve ark. Research advances on the multiple uses of Moringa oleifera: A sustainable alternative for socially neglected population. <em>Asian Pac J Trop Med</em>2017;10:621-30.</p>
<p><a name="_edn3"></a>[3]Fahey J. Moringa oleifera: a review of the medical evidence for its nutritional, therapeutic, and prophylactic properties. <em>Trees Life J</em>2005;1:1-33.</p>
<p><a name="_edn4"></a>[4]Emmanuel SA ve ark. Biodiversity and agricultural productivity enhancement in Nigeria: Application of processed Moringa oleifera seeds for improved organic farming. <em>Biol J N Am</em>2011;2:867-71.</p>
<p><a name="_edn5"></a>[5]Matic I ve ark. Investigation of medicinal plants traditionally used as dietary supplements: A review on Moringa oleifera. <em>J Public Health Afr.</em>2018 Dec 21;9(3):841. doi: 10.4081/jphia.2018.841. eCollection 2018 Dec 21.</p>
<p><a name="_edn6"></a>[6]Chumark P ve ark. The in vitro and ex vivo antioxidant properties, hypolipidaemic and antiatherosclerotic activities of water extract of Moringa oleifera Lam. leaves. <em>J Ethnopharmacol </em>2008;116:439-46.</p>
<p><a name="_edn7"></a>[7]Almatrafi MM ve ark. Moringa Leaves Prevent Hepatic Lipid Accumulation and Inflammation in Guinea Pigs by Reducing the Expression of Genes Involved in Lipid Metabolism. <em>Int J Mol Sci</em>2017;18:E1330.</p>
<p><a name="_edn8"></a>[8]Kumari DJ. Hypoglycaemic effect of Moringa oleifera and Azadirachta indica in type 2 diabees mellitus. <em>Bioscan</em>2010;5:211-4.</p>
<p><a name="_edn9"></a>[9]Giacoppo S ve ark. The Isothiocyanate Isolated from Moringa oleifera Shows Potent Anti- Inflammatory Activity in the Treatment of Murine Subacute Parkinson’s Disease. <em>Rejuvenation Res</em>2017;20:50-63.</p>
<p><a name="_edn10"></a>[10]Choi EJ ve ark. Topical application of Moringa oleifera leaf extract ameliorates experimentally induced atopic dermatitis by the regulation of Th1/Th2/Th17 balance. <em>Biomed Pharmacother</em>2016;84:870- 7.</p>
<p><a name="_edn11"></a>[11]Kaur G ve ark. Evaluation of the antidepressant activity of Moringa oleifera alone and in combination with fluoxetine. <em>J Ayurveda Integr Med.</em>2015 Oct-Dec;6(4):273-9. doi: 10.4103/0975-9476.172384.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Uykunun Safhaları</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2019/05/31/uykunun-safhalari/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 31 May 2019 19:19:37 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Araştırma]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=67150</guid>

					<description><![CDATA[Türkiye’de, uzun süre gündüz çalışıp gece nöbet tutan, bu yüzden aşırı yorgunluk ve uykusuzluk sebebiyle ölen bir doktor, haberlere konu olmuştu. Daha uzun süreli yıllık izin kullanabilmek için bayramda arkadaşlarının gece nöbetlerini kendi nöbetleri ile birleştiren doktor ölümden kurtulamamıştı. Uykusuzluğun ölüme sebep olduğunu ortaya koyan deneyler de vardır. Üç dört gün art arda uyumasına izin [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Türkiye’de, uzun süre gündüz çalışıp gece nöbet tutan, bu yüzden aşırı yorgunluk ve uykusuzluk sebebiyle ölen bir doktor, haberlere konu olmuştu. Daha uzun süreli yıllık izin kullanabilmek için bayramda arkadaşlarının gece nöbetlerini kendi nöbetleri ile birleştiren doktor ölümden kurtulamamıştı. Uykusuzluğun ölüme sebep olduğunu ortaya koyan deneyler de vardır. Üç dört gün art arda uyumasına izin verilmeyen fareler sonunda ölmektedirler.</p>
<p>Uykunun altında yatan biyolojik mekanizmayı anlama gayreti, ivme kazanmıştır ve bu gizemli konuda araştırmalar hâlâ devam etmektedir. Hayatımızın neredeyse üçte birini uykuda geçiriyoruz. Bununla birlikte, uykunun temel mekanizması ve fonksiyonu henüz tam olarak bilinmemektedir. Uyku ile ilgili olarak birçok teori ileri sürülmektedir. Her birinin kendine göre delilleri vardır ancak kesin sonuçlara henüz ulaşılamamıştır. Eskiden uyku bir dinlenme periyodu olarak düşünülmüştür. Ancak uyku sırasında beynimizin aktivitesi azalmakla birlikte beynin aktif çalışmaya devam etmesi, bu düşünceyi ortadan kaldırmıştır. Beyin, uyku esnasında çalışarak dinlenmektedir denilebilir.</p>
<p>Bilim insanları, şuur durumunu üç döneme ayırmaktadırlar:</p>
<ol>
<li>Uyanıklık</li>
<li>REM uykusu</li>
<li>Derin uyku.</li>
</ol>
<p>Bu tasnife göre, uyku da derin uyku ve REM uykusu (hızlı göz hareketli uyku) olarak ikiye ayrılır. Bir gecelik uyku esnasında REM uykusu ile derin uyku arasında bir döngü vardır. Yaklaşık her 90 dakikalık derin uykudan sonra, 5–30 dakika süren REM uykusu ortaya çıkar. Toplam uyku süresinin yaklaşık %75’i derin uyku, kalan %25’i ise REM uykusu ile geçer. Uyanıklıktan uykuya geçiş esnasında REM uykusu görülür. Uykudan uyanırken yine kısa süreli REM uykusu ve uyanıklık ortaya çıkar.</p>
<p>Genel olarak uykunun ilk saatlerinde REM süreleri kısa, son saatlerinde ise uzundur. Kişi aşırı yorgunsa, uykuya başladığı yaklaşık ilk bir saat içinde, REM uyku süreleri aşırı kısadır. Hatta bazen hiç REM ortaya çıkmadan derin uykuya dalabilir. Uykunun ortalarından sonra REM uykusu periyotları daha uzun olarak gerçekleşir. Kişi uykunun tamamından veya REM ve derin uyku gibi sadece bir döneminden mahrum bırakılırsa, uyuma imkânı bulduğunda aynı süre ile daha fazla uyumak zorunda kalır. REM uykusundan mahrum bırakılırsa, daha fazla REM veya derin uykudan mahrum kalırsa, daha fazla derin uyku uyur.</p>
<p><strong>REM Uykusu</strong></p>
<p>Bu uyku döneminde hızlı göz hareketleri olduğundan baş harfleri kullanılarak REM (rapid eye movement) denilmiştir. Bu safhada sadece göz hareketleri değil, bazı el, kol, bacak ve parmak hareketleri de ortaya çıkar. Dıştan bakıldığında kişi sanki uyanıkmış gibi görülür. Ancak burada bilim insanlarının açıklayamadığı bir şey vardır ki o da kişi uyanıkmış gibi hareketli olmasına rağmen onu uykudan uyandırmak çok zordur. Derin uyku dönemindeki kişi ses ve dokunma sinyalleri gibi dıştan uyaranlarla REM uykusuna kıyasla daha kolay uyandırılabilir. Bu sebeple REM uykusuna aynı zamanda paradoksal uyku denilmiştir. Gerçekten de yatakta uyanıkmış gibi olan kişinin uyandırılmasının zor olması bu çeşit uykunun bir paradoks ihtiva ettiğini gösterir. Uykunun içindeki REM dönemlerinde kişinin uyandırılması zorken kişinin REM uykusuyla uyanması da ayrı bir paradoks olarak kabul edilebilir.</p>
<p>REM uykusunda göz ve el hareketleri görülmekle birlikte genel olarak kas sertliği (tonusu) azalmıştır. Kaslar aşırı yumuşaktır; adeta kas felci varmış gibidir. Buna aynı zamanda REM felci denilir.</p>
<p>REM uykusunun sebebi, mekanizması ve hatta faydası kesin olarak bilinmemektedir. İleri sürülen en yeni teori, REM uykusunun asetilkolin salgılanması ile ilgili olduğunu iddia etmektedir. Çünkü asetilkolin genel itibariyle hareketlere sebep olan bir beyin hormonudur. Ancak asetilkolin normalde uyanıklığa sebep olmaktadır. Bu da ayrı bir paradoks gibi gözükmektedir.</p>
<p>REM uykusu döneminde görülen rüyalar uyandıktan sonra daha net hatırlanabilmektedir. REM uykusunda beyin kabuğu (korteks) altındaki beyin yapılarının aktif olduğu, bu sebeple rüyaların hafızaya nakşedilmesinin kolay olduğu var sayılmaktadır. Bilgilerin hafızaya nakşedilmesi (pekiştirme) görevi, beynin alt yapılarından olan hipokampusa verilmiştir.</p>
<p>REM uykusu periyodunda kalp ve nefes hızı daha yüksek ve düzensizdir. Bu durum, kişinin rüyada gördükleriyle ilişkilidir. Bazal metabolizma hızı artmıştır ve uyanıklık kadar yüksek olabilir. Bu dönemde beyin dalgaları ölçüldüğünde (elektroensefalografi=EEG) uyanıklıkta ortaya çıkan beta dalgaları görülür. Sakin bir halde, beynin dinlendiği uyanıklıkta, mesela kapalı gözlerle düşüncelerden uzaklaştığınızda, üzüldüğünüz bir şey olmadığında veya bir problemle zihnen meşgul olmadığınızda, alfa dalgaları ortaya çıkar. Ancak beynin aktif olduğu durumlarda, bir problemle uğraştığınızda veya zihninizi meşgul eden üzücü, endişe verici bir olay yaşadığınızda, beta dalgaları görülür. Beta dalgaları aynı zamanda REM döneminde karşımıza çıkar. Bu da bize REM döneminde beynin aktif olduğunu göstermektedir.</p>
<p><strong>Derin Uyku</strong></p>
<p>Bu uykuya; yavaş dalga uykusu veya delta uykusu gibi isimler de verilmiştir. Bu uyku periyodunda hareketler azalmıştır. Kas sertliği daha yüksektir. Kalp, solunum ve temel metabolizma hızı azalmıştır. Tansiyon düşmüştür. Mide, bağırsak, idrar yolları, hatta karaciğer gibi iç organlar çalışmalarını azaltmış ve gerçek bir dinlenmeye geçmiştir.</p>
<p>Bu dönemde de rüyalar, hatta kâbuslar görülebilir. Ancak rüyaların büyük bir kısmı uyanınca hatırlanamaz. Derin uyku döneminde beyin korteksinin beynin alt yapıları ile alakasının kesildiği farz edilmektedir. Kâbus ile kişi uyanabilir. Uyandığında kâbusun genellikle sadece son kısmını hatırlayabilir.</p>
<p>Derin uykuda EEG’de delta dalgaları ortaya çıkar. Delta dalgalarının ortaya çıkması beyin kabuğunun alt sinir sistemi elemanlarıyla (talamus, hipotalamus, beyin sapı, hipokampus) alakasının kesildiğini ifade etmektedir. Bu durum da kişinin ağrı ve diğer bedeni uyaranlardan azade olarak dinlendiğini göstermektedir.</p>
<p>Geceleri salgılanan melatonin hormonu, kanserden korunma ve yaşlanmayı geciktirmekle görevlidir. Melatonin, kötü kolesterolü (LDL) düşürmede, vücut ısısını, kan basıncını dengelemede rol oynar. Melatonin salgılanması saat 22.00 gibi başlar ve sabah 5.00’e kadar maksimum seviyeye ulaşır. Bu yüzden en ideal uyku, melatonin salınımının başladığı saat 22.00’den sonraki uykudur. Gece lambası, bu hormonun salgılanmasını engellediğinden tavsiye edilmez. Melatonin seviyesini azaltan; stres, sigara, aşırı ışık, gündüz yeterli gün ışığı almama ve vardiyalı çalışma gibi durumlardan kaçınılmalıdır.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Beyincikteki Sırlar</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2019/02/01/beyincikteki-sirlar/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 01 Feb 2019 01:03:50 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tıp]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=64332</guid>

					<description><![CDATA[Bugüne kadar diğer beyin bölgelerine oranla daha az dikkat çeken beyincik, beynin arka alt kısmında bulunur. Eskiden yalnızca hareketleri kontrol etmekle sınırlı bir bölge olduğu düşünülen beyincik, aslında diğer zihnî fonksiyonlarımızda da oldukça önemli rol oynayan bir organdır. Beyinciğin duyu ve hareketlerle ilgili doğrudan bir görevi yoktur. Beyincik olmasa da beş duyuda veya ağrı hissetmede [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Bugüne kadar diğer beyin bölgelerine oranla daha az dikkat çeken beyincik, beynin arka alt kısmında bulunur. Eskiden yalnızca hareketleri kontrol etmekle sınırlı bir bölge olduğu düşünülen beyincik, aslında diğer zihnî fonksiyonlarımızda da oldukça önemli rol oynayan bir organdır.</p>
<p>Beyinciğin duyu ve hareketlerle ilgili doğrudan bir görevi yoktur. Beyincik olmasa da beş duyuda veya ağrı hissetmede bir problem ortaya çıkmaz. Ayrıca kaslarımızın herhangi birinde felç de görülmez, ancak hareketlerimizin sırası ve koordinasyonu, dolayısıyla dengemiz bozulur.</p>
<p>Beyincik, hareketlerimizi tetikleyen elektrik sinyallerinin kaynaklandığı beyin yapılarından, hareketlerin tipi, sırası, hızı, programı ve yapılışı ile ilgili bilgiler alır. Bedenin ve kasların planlanan bir harekete uygun ve hazır olup olmadığının denetlenmesi gereklidir. Bunun için beyincik, hareket gerçekleşmeden hemen önce omurilik vasıtasıyla bedenin pozisyonu, kasların o anki kasılma dereceleri ve eklemlerin acı seviyeleri hakkında duyulara ait bilgiler alır. Beyinde bir hareket emri verildikten sonra bu hareketin plana uygun yapılıp yapılmadığını kontrol ederek; beyindeki motor korteks bölgesine, gerekli hareketi düzeltici sinyaller gönderir.</p>
<p>Beyincik, hareketlerin yapılmasında değil, uygun bir sıra ve düzen içinde yapılmasında vazife görür. Hareketin, belirlenen hedefi aşmamasını temin eder. Beyincik hasarı olan kişiden gözleri kapalı olarak, parmak ucunu burun ucuna dokundurması istendiğinde, bunu yapamaz, zira hareketin şiddeti, beyincik tarafından denetlenemez. Bu durumda burun ucundan ileri bir hareket olur. Burnu bulmak için parmağını geri çektiğinde, yine hedef aşılır ve ancak birçok denemeden sonra burun ucuna dokunulabilir. Bu sebeple beyincik hasar gördüğünde, istirahat halinde titreme yoktur, fakat hareketle birlikte anormal bir titreme başlar.</p>
<p>Beyincik bir hareketten diğerine geçişte, hareketlerin zamanlamasını, sırasını ve şiddetini denetlemekle görevlidir. Başlamış bir hareket henüz devam ederken, bir sonraki hareketin planlanmasında rol oynar. Beyincik hasar gördüğünde, hızlı hareketler yapılamaz. Hasta bir hareketi çok yavaş yapabilir.</p>
<p>Beyincik koşma, piyano çalma, konuşma gibi hızlı ve ardışık faaliyetlerde kısa yol oluşturarak hareketin hızlı ve koordineli bir şekilde gerçekleşmesini sağlar. Beyincik hasarında, hızlı ardışık hareketler yapılamaz. Mesela koşma veya konuşma sırasında anormallikler ortaya çıkar.</p>
<p>Beyincik, başlayan bir hareket esnasında, bedenden gelen bilgileri alıp hareket bitmeden beyindeki hareket alanına (motor korteks) gerekli uyarıları göndererek düzeltmeler yaptığından, kendine gelen ve çıkan sinyallerin çok hızlı taşınması gerekir. Bu sebeple beyinciğe gelen duyu lifleri ve hareketleri düzeltici motor sinir telleri, vücudun en hızlı sinyal ileten, A-alfa sinir grubuna girer. A-alfa sinir telleri, saniyede ortalama 120 metrelik bir hızla sinyal iletirler.</p>
<p><strong>Beyinciğin Diğer Fonksiyonları</strong></p>
<p>Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi araştırmacıları, beyinciğin zihnî fonksiyonlarda rolü olduğunu, yalnızca harekette değil, dikkat etme, karar verme, düşünme ve planlama gibi zihnî işlemlerde de görevli olduğunu tespit ettiler.<a name="_ednref1"></a>[1]</p>
<p>Beyincik zarar gördüğünde, hareket etmekte zorlandığımız biliniyor. Yeni araştırma, beyinciğin denge, konuşma ve hareketin kalitesini belirleme yanında, düşüncelerimizin kontrolünde de görevli olduğunu ortaya koydu.</p>
<p>Beynin iyi bilinen kısımlardan biri olan beyin kabuğu (korteks) söz konusu olduğunda, duyular ve hareketlerin kontrol edildiği alanların birbirleri ile nasıl bağlantılı olduğunu biliyoruz. Ancak beyincik bölgesinin nasıl organize olduğu bilinmiyordu. Bunun sebeplerinden biri, beynin arka ve alt kısmına ait MR görüntülerinin nispeten düşük kaliteli olmasıydı.</p>
<p>Beyin kabuğunun bilinen ağ yapısından yola çıkan bilim insanları, beyincik içindeki ağı da anlamayı başardı. Görme, duyma ve dokunma duyularına ait sinirlerin bulunmadığı beyinciğin yalnızca yüzde 20’si hareketten sorumludur. Bu oran, beyin kabuğundaki hareketten sorumlu alanın yüzdesi ile büyük bir benzerlik göstermektedir. Kalan yüzde 80’lik kısım ise ileri seviyede zihnî faaliyetlere ayrılmış durumda: dikkat etme, hayal kurma, karar verme, planlama yapma ve hatırlama.</p>
<p>Bu yeni araştırmada, çalışma süresi ve zamanlaması üzerinden beyincik aktivitesi incelendiğinde, bu hayatî organın, nörolojik devrelerin son adımı olarak görev aldığı anlaşıldı. Duyu sistemleri üzerinden alınan sinyaller, ara ağlarda işleniyor ve beyin kabuğundaki bu süreçten sonra beyincik nöronlarına iletiliyor. Kalite kontrolünün akabinde son işlem çıktısı veya “algı” diyebileceğimiz sinirsel iletim, uygulama için kabuğa geri iletiliyor.</p>
<p>Beyincik, alkole duyarlı bir organdır. Alkollü içecek içen bir kişinin sendelemesi bu yüzdendir. Alkolden etkilenen beyincik nöronları, hareketi düzenleyen devrenin sonundaki kalite kontrolünü gerektiği gibi yapamaz.</p>
<p>Beyinciğin hareketlerin koordinasyonu ve denge dışındaki görevleriyle ilgili araştırmalar devam edecek gibi görünüyor. Her yeni keşif ve tespit, hikmetli ve şefkatli fiilleri ve eserleriyle Kendini tanıtan ve sevdiren Zat-ı Akdes’e işaret ediyor.</p>
<p><strong>Dipnot</strong></p>
<p><a name="_edn1"></a>[1]Marek, S. ve ark., “Spatial and Temporal Organization of the Individual Human Cerebellum,” <em>Neuron</em>, 25 Ekim 2018, DOI: 10.1016/j.neuron.2018.10.010.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Beyindeki Mucizevî Salgı: Oreksin</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2019/01/01/beyindeki-mucizevi-salgi-oreksin/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 01 Jan 2019 23:45:01 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=62712</guid>

					<description><![CDATA[Son yıllarda bütün dünyada görülen enteresan bir hastalık haberi duymaktayız: anoreksiya nervosa. Bu hastalık, şişmanlıktan nefret eden kişilerde ortaya çıkmaktadır. Kişi önce diyet yaparak zayıflamaya çalışır, ancak aşırı diyet tedavisi neticesinde geri dönülemez bir noktaya gelir. Bu durumda zayıflama durdurulamamakta ve kişi istese de artık yemek yiyememekte ve yese de kusarak bütün gıdaları geri çıkarmaktadır. [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Son yıllarda bütün dünyada görülen enteresan bir hastalık haberi duymaktayız: anoreksiya nervosa. Bu hastalık, şişmanlıktan nefret eden kişilerde ortaya çıkmaktadır. Kişi önce diyet yaparak zayıflamaya çalışır, ancak aşırı diyet tedavisi neticesinde geri dönülemez bir noktaya gelir. Bu durumda zayıflama durdurulamamakta ve kişi istese de artık yemek yiyememekte ve yese de kusarak bütün gıdaları geri çıkarmaktadır.</p>
<p>Oreksin 1998 yılında keşfedilen ve beyinde salgılanan protein tabiatında bir maddedir (nöropeptid). Bu protein uyanıklık, iştah ve uyarılma gibi durumları ayarlamakla görevlidir. İnsan beyninin yan hipotalamusunda, oreksin salgılayan on binlerce nöron vardır. Oreksinler, iştahı artırıcı maddeler olarak keşfedildi, ancak daha sonra uyanıklık, vücudun enerji kullanmasını düzenleme ve iç organlara ait ilave fonksiyonları da tespit edildi.</p>
<p>Oreksinler özellikle bebeklerde daha fazla etkili olan kahverengi yağ dokusunun gelişmesi ve olgunlaşması için çok önemli görevler yaparlar. Kahverengi yağ dokusundaki yağlar ATP üretilmeden direk ısıya çevrilir. Bu şekilde vücut ısısı artırılır. Kahverengi yağ dokusunun bu görevi, soğuk havalarda vücudu hastalıklara karşı korumaktır. Yapılan fare deneylerinde, bedenlerinde oreksin olmayan hayvanlarda vücut ısısının düştüğü ve farelerin yağları tüketemedikleri tespit edilmiştir. Dolayısıyla, oreksinlerin enerji harcanmasını hızlandırmakla, vücut ısısını artırarak soğuklara bağlı hastalıklara karşı vücudu korumakla ve şişmanlığı önlemekle görevli olduğunu söylemek mümkündür.</p>
<p>Oreksinler bedendeki metabolik olayları ve hızı ayarlamakla görevlidir. Ayrıca günlük uyku-uyanıklık döngüsü olan sirkadiyen ritminin düzenlenmesinde görevlidir. Bu görevleri uykuya sebep olma değil uyanıklığı artırma yönündedir. Oreksinler beyinde uyku-uyanıklık döngüsünün doğru çalışmasında görevli hormonlar olan dopamin, norepinefrin, histamin ve asetil kolin salgılarının artmasına sebep olurlar. Bu hormonların hepsi de uyanıklığı artıran maddelerdir.</p>
<p>Oreksini üretmekle görevli nöronların tahrip olmasıyla çok önemli bir hastalık ortaya çıkar. Bu hastalığa “narkolepsi” denilmektedir. Narkolepsi aslında ciddi bir uyku hastalığıdır. Hasta gün içinde ani, gayri iradî ve aşırı uyku hali, gece uykularının düzensizliği, uyku felci, çeşitli halüsinasyonlar ve katapleksi denilen geçici bir kas felcinden muzdariptir. Böyle bir hasta, konuşurken, araba kullanırken ve televizyon izlerken, aniden REM uykusuna dalar. REM uykusuyla gelen kas felci, kişiyi bayılmışçasına olduğu yere yığar. Bazen uyansa bile bir süre hareketsiz kalır. Genellikle yirmili yaşlarda başlayan bu rahatsızlık, beyin iltihabı veya uru gibi organik sebeplerden ya da gizli düşmanca dürtüler gibi unsurlardan kaynaklanabilir.</p>
<p>Narkolepsi, kişiyi hayattan koparan, günlük rutinlerini dahi yerine getiremeyecek hale getiren ve şimdilik tedavisi olmayan bir hastalıktır. Sadece hastaların hayatlarını kolaylaştırıcı tedaviler uygulanabilmektedir. En belirgin semptomlarından biri, gece yeterli derecede uyunsa bile gün içindeki aşırı uyku eğilimidir. Narkolepsi hastaları en umulmadık yer ve zamanlarda, kendileri de çoğunlukla farkına varmadan, bulundukları yere yığılıp uykuya dalıverirler. Gün içindeki uyku atakları, bazen farkına vararak bazen de varmadan, uyuma ihtiyacının dayanılmaz bir hale gelmesi şeklinde görülür. Öyle ki narkoleptik kişiler günlük işlerini yaparken kendilerine göre tedbirler alma ihtiyacı hisseder, çünkü sıklıkla görülen kontrolsüz düşüşler, yaralanmalara sebep olur.</p>
<p>Katapleksi, kasların fonksiyonunu yitirdiği, konuşmanın anlaşılmaz hale geldiği, boyun ya da dizlerdeki gücün zayıflaması sonucu vücudu çökerten, nöbet şeklinde gelen bir durumdur. Bu nöbet aşırı gülme, kızgınlık veya korku gibi hissî reaksiyonlarla ortaya çıkabilir. Katapleksinin süresi birkaç saniyeden birkaç dakikaya kadar uzayabilir. Kişi nöbet boyunca şuurunu kaybetmez, yalnızca vücut fonksiyonları felce uğramış olur. Öyle ki çoğu zaman halka açık alanlarda bu atağı geçiren kişiler, sarhoş, uyuşturucu almış gibi görünür. Duyup görebilmekte, ancak cevap verememektedirler.</p>
<p>Uyku felci, uyanma esnasında geçici bir konuşamama ya da hareket edememe durumudur. Bu korkutucu bir durum olsa da tehlikeli değildir. Hipnogojik halüsinasyonlar ise son derece canlı ve korkutucu olan, uykuya dalış ve uyanış esnalarında görülen, rüya benzeri bir durumdur. Gündüz aşırı uyku eğilimi, uyku felci, hipnogojik halüsinasyonlar, özellikle yeteri kadar uyumamış kişilerde de gözlenebilen bozukluklar olmakla birlikte, katapleksi yalnızca narkoleptik hastalara has bir durumdur.</p>
<p>Oreksinler beslenme miktarını artırmakla görevlidirler. Bu görevleri kişinin günlük gıda ihtiyacını karşılama ile ilgili değildir. Oreksin, kişinin beslenme ihtiyacı olmasa bile iştahını artırma yönünde bir tesir icra eder. Bunun için tokluk merkezini baskılamakta ve kişinin doymasına rağmen yemeye devam etmesine sebep olmaktadır. Burada iradenin devreye girmesi gerekir. Kişi iradesini kullanarak yemeyi durdurmalıdır.</p>
<p>Oreksin salgısı, iki zıt hormon tarafından etkilenir. Bunlardan ilki, şişmanlarda salgılanan leptin hormonudur. Leptin, beyinde oreksin salgısını azaltarak kişinin fazla yemesini engellemekle görevlendirilmiştir. İkinci hormon ise mide boşken salgılanan girelin hormonudur ki oreksin salgılanmasını artırır ve bu yolla kişinin iştahını artırmakla görevlidir. Oreksinlerin ayrıca uyku düzeninde de önemli olduğu keşfedilmiştir. Uzun sureli uykusuzluğun kişinin enerji kullanmasını ve harcamasını engellediğini ve bu yolla uykusuzluğun ölüme kadar gidebilen tehlikeli sonuçları olduğu bulunmuştur.</p>
<p>Oreksinlerin ayrıca alkol, sigara ve uyuşturucu bağımlılıkları ile de ilişkileri bulunmuştur. Bağımlılık tedavisinde, oreksin salgısını azaltan ilaçlar kullanılmaktadır.</p>
<p>Beyindeki mutluluk (ödül merkezleri) nöronlarını uyaran oreksinler, kişinin mutluluk veya üzüntü durumları üzerinde de etkilidir. Oreksin salgısı azalırsa, kişide üzüntü ve mutsuzluk ortaya çıkmaktadır.</p>
<p><strong>Kaynaklar<br />
</strong>Herring W. J. ve ark., “Orexin receptor antagonists for the treatment of insomnia and potential treatment of other neuropsychiatric indications”, <em>J Sleep Res</em>., 2018;e12782. doi.org/10.1111/jsr.12782.<br />
Kaushik, M. K. ve ark., “Continuous intrathecal orexin delivery inhibits cataplexy in a murine model of narcolepsy”, <em>PNAS</em>, Haziran 5, 2018 115 (23) 6046–605.<br />
Zhou, W. ve ark., “Activation of orexin system facilitates anesthesia emergence and pain control”, <em>PNAS</em>, Kasım 6, 2018 115 (45) E10740–E10747.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Büzücü Kaslarımız</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/10/01/buzucu-kaslarimiz/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Oct 2018 19:10:51 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=27012</guid>

					<description><![CDATA[Boru veya hortum şeklindeki, sindirim ve idrar yolları gibi organlarımızın giriş ve çıkış bölgelerini daraltıp büzen daire şeklindeki kaslara Sfinkter kası(büzücü kas) denir. Gerilime veya dolgunluğa göre büzülebilen ve gevşeyip genişleyebilen lastik bir halka gibi çalışan bu kas grubunun önemi, ishal veya kabız olunduğunda çok iyi anlaşılır.  Sfinkter kasları vücutta en çok sindirim organlarında bulunur, [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Boru veya hortum şeklindeki, sindirim ve idrar yolları gibi organlarımızın giriş ve çıkış bölgelerini daraltıp büzen daire şeklindeki kaslara <em>Sfinkter kası</em>(büzücü kas) denir. Gerilime veya dolgunluğa göre büzülebilen ve gevşeyip genişleyebilen lastik bir halka gibi çalışan bu kas grubunun önemi, ishal veya kabız olunduğunda çok iyi anlaşılır.  <em>Sfinkter </em>kasları vücutta en çok sindirim organlarında bulunur, daha az olarak idrar yolları ve kan damarlarında, hatta gözlerde bile bulunmaktadır. Daire şeklinde olan <em>Sfinkter </em>kası, bu dairenin merkezine doğru kasılarak, yerleştirilmiş olduğu borunun içindeki katı veya sıvı maddenin, bazen ışığın geçişini bile engelleme, azaltma, tamamen durdurma işini yapar veya gevşeyerek geçişe imkân verir.</p>
<p>Ağızla başlayıp anüsle son bulan sindirim borusu, trafikteki mecburi istikamet gibi sadece ağızdan anüse doğru ilerlemeye imkân veren bir kanaldır. Canlı haldeyken 5 metreye yakın uzunluktaki sindirim borumuzun (ölünce kaslar gevşediği için 7,5 metre olur), niçin ve nasıl tek istikamette çalıştırıldığını, bir hastalık olmadığı müddetçe iki ucunda hiç bir akıntı veya sızıntı olmadığını hiç düşündünüz mü? Aldığımız katı ve sıvı gıdalar midede belli bir müddet durduktan sonra geri gelip kusmuyoruz veya sindirilmeden bağırsaklara doğru ilerleyemiyor.</p>
<p>Aslında <em>Sfinkter</em>’leri en çok su şebekelerindeki vanalara veya musluklara benzetebiliriz. Sadece açıldığında, tek yönlü geçişe izin verirler. Genellikle sindirim kanalı muhteviyatının geri gelmesini engelleme görevleri vardır. Ancak kusma esnasında şu ana kadar bilim adamlarının da sebebini bulamadığı bir şey olur. Sindirim kanalının ön bölgesi, tersine çalışmaya başlar. <em>Sfinkter</em>’ler tersine doğru açılırlar ve kusma gerçekleştirilir. Kusma ilk planda bize tiksindirici gelse de çok önemli bir tedavi ve vücudu zehirlerden temizleme ameliyesidir ki genellikle besin zehirlenmelerinden sonra görülür.</p>
<p><strong> </strong></p>
<p><strong>Sindirim Kanalındaki Büzücü Kaslar</strong></p>
<p><strong>            </strong></p>
<p><strong>1- Yutakla yemek borusu arasındaki büzücü kas </strong>(<em>Faringoözofajiyal Sfinkter</em>):Bu büzücü kas, normalde kapalıdır ve yutaktaki havanın mideye geçmesine izin vermez. Eğer bu kas iyi çalışmazsa hava yutarız, midede gaz birikir ve şiddetli karın ağrısı ve şişkinliğe sebep olur. Buna hava yutma hastalığı denir. Normalde bu <em>Sfinkter </em>sadece yutarken açılır ve sadece lokma ve sıvı şeklindeki gıdaları geçirir fakat hava geçişine izin vermez. Lokma ağızdan yutağa yuvarlandığında yutak kasları otomatik kasılır ve bu <em>Sfinkter </em>açılır. Lokma yemek borusuna geçince tekrar kapanır ve yemek borusundan hiçbir şeyin yutak ve ağıza geçmesine izin vermez. Sadece kusma esnasında bu <em>Sfinkter</em>açılır ve kusmuk dışarı çıkarılabilir.</p>
<p><strong>            2- Yemek borusu ile mide arasındaki büzücü kas </strong>(<em>Kardioözofajial Sfinkter</em>):Bu kas sadece yutma esnasında kısa süreli açılır. Bu <em>Sfinkter</em>’inana vazifesi, mide muhtevasının yemek borusuna kaçmasını engellemektir. Bu kas grubu zayıflar veya bozulursa, asitli olan mide sıvısını yemek borusuna kaçırırsa, kuvvetli asit, yemek borusunda yaralar meydana getirir ve şiddetli bir ağrı ortaya çıkar. Buna <strong>reflü</strong>denilir. Tam tersine, <em>Sfinkter</em>yutma esnasında yeterli genişlikte açılmazsa lokma yemek borusundan mideye geçemez buna da <strong>akalazya</strong>hastalığı denir. Hem reflü hem de akalazya, tedavisi zor olan, bazen ameliyat gerektiren önemli sağlık problemleridir. Açılmasına veya kapanmasına irademizin hiç karışmadığı bu <em>Sfinkter</em>’in düzgün çalışması bu açıdan çok önemlidir.</p>
<p><strong>            3- Mide ile ince bağırsak arasındaki büzücü kas </strong>(<em>Pilor</em><em>Sfinkter</em>): Aslında sürekli kapalı olan bir <em>Sfinkter</em>’dir. Mide yemek sonrası dolu olduğunda, her 20 saniyede bir olmak üzere, yukarıdan aşağıya doğru midenin boşaltılması için ritmik dalgalar halindeki kasılmalar (<em>peristalsis</em>)başlar. Her kasılma ile midedeki sindirilmiş ve hemen hemen sıvılaştırılmış gıdalar püskürtme hareketiyle mide ile ince bağırsak arasındaki <em>Pilor</em><em>Sfinkter</em>’ini açmaya zorlar. Her mide kasılması ile sindirilmiş bulamaç halindeki mide muhteviyatı, <em>pilor</em>kapısından geçebilir. Henüz katı hâlini koruyan ve sıvılaşmamış gıdalar <em>pilor</em>’dan geçemeyip geriye doğru fışkırtılıp karıştırılarak parçalanma ameliyesine devam edilir.</p>
<p><em>Pilor</em><em>Sfinkter</em>’inde darlık olan kişilerde midenin içindekiler boşaltılamadığında, şiddetli kusmalar ortaya çıkabilir. Bu durum doğuştan olabilir ki bebek emdiği sütü annesinin üzerine fışkırtarak kusar. Bazen mide veya onikiparmak bağırsağı ülserlerindan dolayı <em>pilor</em>kapısı darlığı ortaya çıkabilir ki bu durumda şiddetli mide ağrısı ve kusma ortaya çıkabilir. <em>Pilor</em><em>Sfinkter</em>darlığı, ameliyatla düzeltilebilir.</p>
<p><strong>            4- Safra yolları ile ince bağırsak arasındaki büzücü kas </strong>(<em>Oddi</em><em>Sfinkter</em>):Bu büzücü kas, safranın ince bağırsaklara ihtiyaç olmadan gelişi güzel boşalmasını engeller. Karaciğer sürekli olarak safra üretir, fakat kıymetli bir madde olduğundan hemen bağırsağa gönderilmez. Önce safra kesesinde biriktirilen bu safra salgısı, bilhassa yağlı yemeklerden sonra salgılanır. Bunun için önce bağırsaklardan kana <em>kolesistokinin</em>hormonu salgılanır. Bu hormon yemeklerden sonra safra kesesinde kasılmaya ve <em>Oddi</em><em>Sfinkter</em>’indegevşemeye sebep olunca, safra bağırsağa boşalır. Safranın ana görevi yağlı besinlerin ince bağırsakta sindirimine ve emilimine yardımcı olmaktır. Eğer safra olmazsa, yağlar ve yağda eriyen vitaminler (A, D, E ve K vitaminleri) kanda yeterince emilemez. Bu durumda vitamin eksiklikleri ortaya çıkar. Ayrıca safra ile bazı zehirli maddeler, ilaçlar ve fazla tuzlar vücuttan atılır.</p>
<p><strong>            5- İnce bağırsak ile kalın bağırsak arasındaki büzücü kas </strong>(<em>Ileocecal Sfinkter</em>):Bu büzücü kas, kalın bağırsağa geçmiş ve artık bakterilerle karışmış sindirim muhteviyatının ince bağırsağa doğru geriye geçmesine engel olmakla görevlidir. Mide dolunca, mideden başlayan sinir sinyalleri, ince bağırsaklarda kasılma hareketlerinin artmasına, <em>Ileocecal</em><em>Sfinkter</em>’ingevşemesine ve sıvı haldeki muhteviyatın ince bağırsaktan kalın bağırsağa boşalmasına yardım eder.</p>
<p><strong>            6- Makat büzücü kaslar </strong>(<em>İç ve Dış Anal</em><em>Sfinkterler</em>):Kalın bağırsakların dışarıya açılmadan önceki en son kısmına<em>rektum</em>denilir. Rektum ile kalın bağırsaklar arasında keskin bir kıvrım <em>(sigmoid kolon)</em>yerleştirilmiştir. Bu keskin kıvrım, dışkılama dışında rektumun boş kalmasına sebep olur. Bu durum hekimlik açısından çok önemlidir. Aletsiz ve aletli (kolonoskopi vs.) muayene ile kalın bağırsak kanserlerinin yaklaşık %70-80’i rektumun boş olması ve muayeneye imkân vermesi ile teşhis edilebilir.</p>
<p><em>Anal Sfinkter</em>kalın bağırsakların uygun mekân ve uygun zamanda boşaltılmasına yardım eder. Normalde boş olan rektum kanalı, dışkılama öncesinde kalın bağırsak hareketleri ile dolar. Bu dolma ile ilgili elektriksel sinyaller, kuyruk sokumu bölgesine yerleştirilmiş olan refleks merkezini harekete geçirir ve iç tarafta bulunan <em>Anal</em><em>Sfinkter</em>irademiz dışında açılır. Bu bize dışkılamanın zamanının geldiğini haber verir. Kişi tuvalete gidip hazır olunca, <em>dış makat</em><em>Sfinkter</em>’inin kendi iradesiyle açılmasına vesile olur ve dışkılama gerçekleştirilir.</p>
<p>Dış ve iç <em>Anal</em><em>Sfinkter</em>kası, makatın dışkılama dışında kapalı durmasını sağlayarak katı, sıvı ve hatta gazların dışarı sızmasını engellemekle görevlidir. İç makat <em>Sfinkter</em>’i gayri iradî olarak çalışır ve az miktarda gazın uyku hali gibi durumlarda vücuttan kaçışına izin verir. Uyku dışında iradî olarak da gaz çıkışı sağlanabilir. Ancak iradî veya gayri iradî bütün gaz çıkışlarında kişinin çamaşırlarını kirletecek ölçüde bir katı veya sıvı akıntısı olmaz. Biyolojik birer yapı olan <em>Sfinkter’</em>deki reseptörlerin, sıkıştıran faktörün katı mı, sıvı mı, gaz mı olduğunu tespit edip gaz ise izin vermesi, katı ve sıvıya ise izin vermemesi, büzücü kasın buna göre gevşeme derecesini ayarlaması, başlı başına bir mucizedir. Dış makat <em>Sfinkter</em>kası, çok sıkıştığımızda tuvalete yetişmenizi sağlayan kastır. İshal gibi bazı durumlarda ne kadar zorluk ortaya çıktığı herkesin malûmudur.</p>
<p>Kalın bağırsaklarımızda normal olarak neredeyse trilyonlarca bakteri yaşar ve bunlar aslında bizim için faydalıdır. Bazı vitaminleri bizim için üreterek bize hediye ederler. Ancak bakterilerin faaliyetleri sonucunda bol miktarda kalın bağırsak gazı üretilir. Eğer bu gazların hepsi makattan dışarı verilseydi, bütün gün gaz çıkarmaktan hayatımız çekilemez bir hâle gelirdi. Bağırsak gazları yağda eriyebilir özellikte yaratıldıklarından, kolaylıkla kana geçebilirler. Kana emilen bu gazların % 70 kadarı kan vasıtasıyla akciğerlere kadar gelir ve nefesle dışarıya atılır.</p>
<p>Sindirim borusunun vücudumuzun ortasından geçen iki ucu açık bir kanal olduğunu tekrar hatırlarsak, yürürken, koşarken, uyurken, ağır işlerde çalışırken nasıl oluyor da bu kanalın içindeki katı, sıvı ve gazlar dışarıya çıkmıyor? Bunları düşününce hayretler içinde kalmamak mümkün mü? Büzücü kaslarımızınyerleştirildiği yerler ve çalıştırılma prensipleri göz önüne alındığında, her şeyin yerli yerinde olduğunu, hiçbir eksiklik veya kusur olmadığını ve bu yüzden onları bize ihsan eden Rabbimize ne kadar şükretmemiz gerektiğini bir kere daha düşünebiliriz.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>İlahî Sanat Eseri Molekül: Hemoglobin</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/08/01/ilahi-sanat-eseri-molekul-hemoglobin/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 01 Aug 2018 22:29:32 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=26794</guid>

					<description><![CDATA[Hemoglobin insan vücudunda yaratılan harikulade moleküllerden biridir. Hemoglobinin en önemli vazifesi kanda oksijen taşımaktır. Bundan başka, kanın asit-baz dengesinin korunmasında ve oksijene göre daha az da olsa karbondioksit taşınmasında görev yapmaktadır. Bu görevlere haiz hemoglobin molekülü kanda serbest olarak bulunmaz; adeta bir hemoglobin torbası olan alyuvarların içinde taşınır. Alyuvarların hemoglobin bulundurmak dışında neredeyse başka bir [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Hemoglobin insan vücudunda yaratılan harikulade moleküllerden biridir. Hemoglobinin en önemli vazifesi kanda oksijen taşımaktır. Bundan başka, kanın asit-baz dengesinin korunmasında ve oksijene göre daha az da olsa karbondioksit taşınmasında görev yapmaktadır. Bu görevlere haiz hemoglobin molekülü kanda serbest olarak bulunmaz; adeta bir hemoglobin torbası olan alyuvarların içinde taşınır. Alyuvarların hemoglobin bulundurmak dışında neredeyse başka bir görevleri yoktur. Daha çok hemoglobin ve dolayısıyla oksijen taşıyabilmek için alyuvarlar, çekirdek dâhil bütün organellerini kaybeder.</p>
<p>Hemoglobin, alyuvarlar kemik iliğindeyken üretilir. Hemoglobin, “hem” ve “globin” adlı moleküllerinin birleştirilmesiyle üretilir. “Hem” kısmı, alyuvarların mitokondrisinde üretilir. İki adet süksinil koenzim A ile iki adet glisin amino asidi birleştirilerek “pirol” oluşur. Dört adet pirol birleşerek protoporfirin üretilir. Protoporfirin demir atomuyla birleşerek “hem” üretilir. Dört adet “hem” ile aslında bir çeşit protein olan dört adet “globin” birleştirilerek bir adet hemoglobin molekülü üretilmiş olur. Özet olarak, bir hemoglobin molekülünde dört adet “hem” ve dört adet “globin” bulunur. Her bir “hem” bir demir ihtiva ettiğinden bir hemoglobinde dört adet de demir atomu vardır. Her bir demir atomuna bir oksijen molekülü bağlandığından bir hemoglobin toplam dört adet oksijen molekülü veya sekiz adet oksijen atomu taşıyabilir.</p>
<p>Hemoglobinin yapısı ve üretim aşamaları ne kadar da karmaşık değil mi? Bu mucize molekülün yaratılması ve çok hassas ve ince tasarımı ve süslemesi, ibretli nazarları hayrete sevk etmektedir.</p>
<p>Hemoglobin adeta oksijen taşıyan bir “kamyon” görevi yapmaktadır. Kalbimizin sürekli çalışması sebebiyle kan akciğerler ile dokular arasında deveran etmektedir. Hemoglobin akciğerden geçerken oksijeni bağlamakta ve dokulardan geçerken de oksijeni kolayca bırakmaktadır. Oksijen ile hemoglobin arasındaki bağlanma ne çok sıkı ne de çok gevşektir. Aralarındaki bağlanma çok sıkı olsaydı, kan dokulara geldiğinde, oksijen hemoglobinden ayrılamaz ve dokular oksijensiz kalırdı. Bağlanma gevşek olsaydı, o zaman da kan akciğerlere geldiğinde yeterince oksijen bağlayamazdı. Bu durumda yeterli oksijen taşıyamadığından dokular yine oksijensiz kalacaktı.</p>
<p>Temel olarak iki çeşit hemoglobin vardır. Birincisi doğuma kadar bebeklerde bulunur ki buna fetal hemoglobin (Hb-F) denilir. İkincisi ise yetişkin insanlarda bulunur ki buna da yetişkin hemoglobini (Hb-A) denilmektedir. Rabbimizin sonsuz rahmetinin şirin bir cilvesi olarak, Hb-F; oksijeni Hb-A’ya göre daha sıkı bağlamaktadır. Anne karnında bebek oksijenini annenin kanından almaktadır. Bu sebeple anneden daha fazla oksijen alabilmek için fetal hemoglobin, oksijeni daha sıkı bağlayacak özellikte yaratılmıştır. Burada şu soru akla gelmektedir: Oksijeni sıkı bağladığından, bebek dokularına bu oksijeni bırakmazsa, bebek hücreleri oksijensiz kalmaz mı? Ancak endişeye mahal yoktur. Bebeklerde anneye veya yetişkin insana kıyasla dokularda daha az oksijen bulunduğundan, oksijen seviyesi düşük bir ortamda, bu farklı hemoglobin kolayca oksijenden ayrılmakta ve onu hücrelerin istifadesine sunmaktadır. Bebek doğduktan sonra artık kendi akciğerlerinden oksijen aldığından Hb-F yerine Hb-A üretilmektedir.</p>
<p>Hemoglobin kanda taşınan oksijenin %97’sinin taşınmasında görevlidir. Oksijenin %3’ü kan sıvısında erimiş olarak taşınır. Erimiş oksijen oranının artması, oksijen zehirlenmesine sebep olduğu için arzu edilen bir durum değildir. İçinde %80 azot bulunan atmosfer havası yerine %100 oksijen ihtiva eden tüpten solunursa kandaki erimiş oksijen oranı artar ve oksijen zehirlenmesi ortaya çıkar.</p>
<p>Hemoglobin sadece oksijeni taşımak değil aynı zamanda bir miktar oksijeni depo etmekle de görevlidir. İstirahat halinde, 100 ml temiz kandaki hemoglobinde, 20 ml oksijen bulunur. Bunun sadece 5 mililitresi hücrelere verilir. Oksijenin geri kalan 15 mililitresi hemoglobin üzerinde kalır. Yani hemoglobin üzerindeki oksijenin tamamını dokulara aktarılmaz. Bu, muhtemel risklere karşı bir güvenlik tedbiridir. Akciğerlerden kanın gelmediği durumlarda, bu depolanan oksijen kullanılır ve canlılığın kısa süre de olsa devam etmesi sağlanır. Uzun süre nefes almadığımızda, bu durum geçerli olur.</p>
<p><strong>                  Egzersiz</strong></p>
<p><strong>                  </strong>Bedeni zorlayan bir iş veya spor yaparken vücudun ihtiyaç duyduğu oksijen miktarı 20 kat artar. Bu durumda kalbin çalışması ve kanın deveranı hızlanır. Hemoglobin akciğerlerden 20 kat daha fazla oksijen almalıdır ki hücrelere 20 kat daha fazla oksijen verebilsin. Egzersiz ile vücut ısısı artar. Başta laktik asit olmak üzere kandaki asitler artar. Ayrıca karbondioksit miktarında da artış görülür. Hemoglobin bütün bu değişikliklere duyarlı bir şekilde yaratılmıştır. Hemoglobin, üzerindeki oksijenin neredeyse tamamını dokulara vermeye başlar. Akciğerlere döndüğünde, adeta boş kamyon gibidir, bu yüzden çok daha fazla oksijen alabilir.</p>
<p>Sonuç olarak, egzersiz yapan bir kişinin daha derin ve hızlı nefes almasıyla, akciğerler daha fazla çalışır, kalb daha güçlü ve hızlı kan pompalar ve hemoglobinde meydana getirilen davranış değişiklikleri sebebiyle dokulara daha fazla oksijen taşınır.</p>
<p><strong>                  Ateşli Hastalıklar</strong></p>
<p><strong>                  </strong>Ateşli hastalıklarda hücrelerde metabolizma hızlanır. Hücrelerdeki kimyevi reaksiyonların hızı arttığı için daha fazla oksijen gereklidir. Bu durumda hemoglobin de üzerindeki oksijeni dokulara daha kolay bırakmalıdır. Böyle bir durumda, Şafi Rabbimizin emriyle hemoglobin, bir davranış değişikliğine giderek depoladığı oksijeni hücrelere bırakır. Akciğerlere boş bir kamyon gibi gelir ve daha fazla oksijen yükler. Bu davranış değişikliğinin bir kaç sebebi vardır. Vücut sıcaklığının yükselmesi, metabolizmanın hızlanmasına bağlı olarak kandaki asit ve karbondioksit miktarının yükselmesi, bu davranış değişikliğini tetikler. Ayrıca çok önemli bir molekülün kandaki miktarı artar. Bu molekül “difosfogliserat”tır. Difosfogliserat ateşli hastalıklarda hücreleri korumak ve hücre ölümünü engellemek için görevlendirilmiştir. Difosfogliserat, hemoglobinde davranış değişikliğinin en önemli sebeplerinden biridir. Hemoglobin, difosfogliserattan etkilenerek dokulara daha fazla oksijen bırakmaya başlar. Bu maddîsüreçler ve sebepler; sonsuz ilim, kudret, irade, hikmet ve rahmet sahibi Rabbimizin muhteşem icraatına perde olur.</p>
<p><strong>Karbondioksitin Taşınması</strong></p>
<p>Hemoglobin, karbondioksit taşımakla da görevlidir. Karbondioksitin kanda taşınması, oksijene kıyasla daha kolaydır. Zira karbondioksit, oksijene kıyasla 20 kat daha fazla suda eriyebilir özellikte yaratılmıştır. Bu sebeple hekimlerin kandaki karbondioksiti azaltmak için özel bir çaba sarf etmelerine gerek kalmaz. Dolayısıyla solunum problemi olan hastalara oksijen vermek yeterli olur. Karbondioksit vücuttan kolay bir şekilde atılmasaydı, büyük bir problemle karşı karşıya kalırdık. Çünkü karbondioksiti dışarı atacak bir metot yoktur ve geliştirilmesi de neredeyse imkânsız gibidir.</p>
<p>Kandaki karbondioksitin büyük bir oranı (%70) bikarbonat şeklinde taşınır. Önce karbondioksit su ile birleşir. Bu birleşmenin neticesinde önce karbonik asit ve daha sonra bikarbonat üretilir. Bu reaksiyonlar sonucu karbondioksit bikarbonatın (HCO<sub>3</sub>) içinde gizlenerek akciğerlere gelir. Bunun ardından bikarbonat önce H<sup>+</sup>ile birleşir ve karbonik asit (H<sub>2</sub>CO<sub>3</sub>) ortaya çıkar. Sonra da su (H<sub>2</sub>O) ve karbondioksit (CO<sub>2</sub>) üretilir. Bikarbonattan ayrılan karbondioksit, akciğerlerden atmosfere atılır. Kandaki karbondioksitin %7’si erimiş suda ve %23’ü de hemoglobine bağlanarak taşınır. Yani hemoglobin akciğerlerden hücrelere giderken oksijen taşır, hücrelerden geri gelirken de üzerine bir miktar karbondioksit alır.</p>
<p><strong>Asit-Baz Dengesi</strong></p>
<p>Kanın pH değeri ortalama 7,4’tür. Kan pH’sının sabit kalması, hücrelerin hayatiyeti için çok önemlidir. Vücut sıvılarındaki asit (H<sup>+</sup>) iyon konsantrasyonunun düzenlenmesine asit-baz dengesi denilir. H<sup>+</sup>iyonlarındaki küçük değişiklikler, hücrelerin kimyevîreaksiyonlarında büyük değişikliklere sebep olurlar. Bu sebeple H<sup>+</sup>iyonlarının dengesinin düzenlenmesi, vücudun iç dengesi için çok ehemmiyetlidir.</p>
<p>Hemoglobin kanın asit-baz-dengesinde önemli görev yapar. Bazı hastalıklar sebebiyle kana kuvvetli asitler ilave olursa, hemoglobin; asit veya karbondioksit bağlayarak kanın asit miktarının artmasının (pH’sının düşmesinin) önüne geçmede önemli bir görev yapar. Benzer bir görev, baz miktarının artmasında da geçerlidir.</p>
<p>Hemoglobin ve onunla ilgili kimyevîmaddeleri ve reaksiyonları incelediğimizde, hepsinin son derecede hassas ayarlandığını ve her şeyin yerli yerinde olduğunu görmekteyiz.</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Lenfatik Sistemdeki İlahi Sanat</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/06/01/lenfatik-sistemdeki-ilahi-sanat/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 01 Jun 2018 15:18:28 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=26469</guid>

					<description><![CDATA[Damar deyince aklımıza kan damarı, kan deyince de kırmızı kan gelir. Hâlbuki en az kan damarları kadar önemli vazifeleri olan başka bir damar sistemi ve onun taşıdığı beyaz kan vardır. “Lenfatik sistem” denilen bu sisteminin hayret verici görevleri mevcuttur. Lenfatik sistemin vazifelerini şu başlıklar altında ele alabiliriz: Kandan Doku Aralıklarına Geçen Sıvıların Geri Alınması ve [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Damar deyince aklımıza kan damarı, kan deyince de kırmızı kan gelir. Hâlbuki en az kan damarları kadar önemli vazifeleri olan başka bir damar sistemi ve onun taşıdığı beyaz kan vardır. “Lenfatik sistem” denilen bu sisteminin hayret verici görevleri mevcuttur.</p>
<p>Lenfatik sistemin vazifelerini şu başlıklar altında ele alabiliriz:</p>
<p><strong>Kandan Doku Aralıklarına Geçen Sıvıların Geri Alınması ve Ödemin Önlenmesi</strong></p>
<p>Kılcal damarlarda, kan ile doku arasında alışveriş olur. Kılcal damarlarımızı bahçemizi sulayan hortumlar gibi düşünelim. Bilindiği gibi, bahçeye su verilmezse, bitkiler ölür. Aynen bunun gibi, kalp motoru veya pompası, hayat suyu olan kanı sürekli olarak organlara, dokulara ve dolayısıyla hücrelere gönderdiği için hücreler canlı kalabilir. Ancak bizim bahçelerimizde kullandığımız hortum, bahçedeki kirli şeyleri ve atıkları toplamada kullanılmaz, yani sadece verir, geri almaz.</p>
<p>Hâlbuki kılcal damarların dokuya ulaşmadan önceki kısmında şeker, yağ gibi gıdalar çokken dokuyu terk eden kısmında bunların miktarı azalır. Oksijen azalır, karbondioksit artar. Hücrelerin çöpleri olan üre, ürik asit, kreatinin gibi atıklar temiz kanda çok az miktarda bulunurken kirli kanda bunların miktarı çoğalır. Demek ki kılcal damarlarımız sadece beslemez aynı zamanda temizler ve çöpleri toplar. Bu durum, Rabbimizin Kuddûs İsminin bir tezahürüdür.</p>
<p>Kılcal damarlarda dokuya geçen sıvı miktarı ile geri alınan miktar aşağı yukarı eşittir. Bu durum, eşitliği ilk defa tarif eden bilim adamının adı ile (Starling Eşitliği) anılmaktadır. Ancak ince bir hesap yapıldığında, tam bir eşitliğin olmadığı görülür. Kılcal damarların verdiği sıvı, aldığı sıvıdan çok az fazladır. Yani her saniye damarlarımızdaki kan azalmakta, hücrelerin arasındaki doku sıvısı artmaktadır. Kan miktarındaki azalma dakikada yaklaşık 2 ml’dir. Ancak bu miktar günlük olarak hesaplanırsa 2–3 litre eder. Lenf damarları bu fazla sıvıyı doku aralıklarından adeta bir vakum gibi emerek tekrar kan damarlarına boşaltır. Vücudun bütün lenf damarları, kalp hizasında, kan damarlarına boşalırlar. Sonuçta beyaz kan, kırmızı kana karışmış olur. Eğer lenf damarları olmasaydı, kanın günde 2–3 litre azalması ile hayat bir günden daha kısa olurdu. Lenf damarları doğuştan olmayan, kanser ameliyatlarında lenf damarları çıkarılan veya lenf damarları tıkanan kişilerde, ilgili organlarda ödem meydana gelmektedir. Normalde dokulara kaçan proteinleri ve sıvıları kana geri kazandıran bu sisteme çok hayati görevler verilmiştir.</p>
<p><strong>Mikroplardan ve Kanserden Vücudun Korunması</strong></p>
<p>Bildiğimiz gibi vücudumuzun etrafı deri ile kaplıdır. Vücudumuzun içi de mukoza denilen iç deri ile kaplıdır. Derinin yapısı, mikropların içeriye girmesini engelleyecek şekilde yaratılmıştır. Mikroplar sağlam deriden içeriye giremez, ancak derinin bütünlüğü bozulmuşsa, doku aralıklarına, hücrelerin arasında bulunan doku sıvısına kolaylıkla geçebilirler. Mesela derideki bir çatlaktan, kaşıyarak oluşturduğumuz bir kanama noktasından, diş çekimi esnasında, enjektör ile veya ameliyat kesiği ile mikroplar içeriye girebilir.</p>
<p>Lenf damarları doku sıvısını emerek içine alırken bu mikropları da alır. Lenf damarları, içindeki muhtemel mikropları temizlemek için lenf düğümlerine uğrar. Lenf düğümleri kasıkta, karın içinde, bağırsakların etrafında, dil arkasında, genizde, koltuk ve çene altında, kulak arkasında, ensede ve diğer bazı yerlerde bulunur. Lenf düğümlerinde, lenf sıvısı (beyaz kan) dar yerlerden geçirilir ve buralarda bulunan mikrop avlayıcı özel hücreler ile temas ettirilir. Bu hücrelere makrofaj denilir. Makrofajlar, “fagositoz” denilen özel bir yutma işlemiyle mikropları yutarlar ve sindirerek onları öldürürler.</p>
<p>Kanser hücreleri, kanser dokusundan koparak vücuda yayılıp her tarafta yeni kanserlere sebebiyet verebilirler. Kanser dokusundan kopan kanser hücreleri, tıpkı mikroplarda olduğu gibi, önce doku sıvısına geçer. Doku sıvısından lenf damarlarının içine çekilir. Oradan lenf düğümlerine götürülerek makrofajlar ile temasları sağlanır. Makrofajlar mikroplara yaptıkları gibi, kanser hücrelerini de yutar ve parçalayarak yok ederler. Makrofajlar ayrıca “lenfositler” denilen mikroplara ve kansere karşı koruyucu olan hücrelere haber ulaştırarak onların uykudan uyanmasını sağlama görevini de üstlenmişlerdir.</p>
<p><strong>Yağ Emilimini Sağlamak</strong></p>
<p>Bağırsaklarda emilim, ya kan dolaşımına veya lenf dolaşımına olmaktadır. Proteinler ve karbonhidratlar kan damarları tarafından alınırken yağlar lenf damarları tarafından alınmaktadır. Dolayısıyla lenf dolaşımının önemli bir görevi de yağ emilimidir. Niçin proteinler (amino asitler) ve karbonhidratlar (glikoz, galaktoz, fruktoz), mineraller ve su, kana geçerken, yağlar lenfe geçmektedir? Bu önemli bir sorudur. Kana emilen gıdalar <em>vena porta</em>denilen, bağırsaklarda başlayıp karaciğerde sonlanan toplardamarla karaciğere gelirler. Karaciğerde ön işlemden geçtikten sonra kana verilirler. Yağlar ise karaciğere uğramadan direk kan dolaşımına verilmektedir. Eğer yağlar önce karaciğere verilseydi, karaciğer yağlanması ve arkasından siroz riski çok yüksek olacaktı. Yağlar karaciğere uğramadan direk depolama görevi gören yağ dokularına sevk edilerek fazla yağın karaciğere zarar vermesi önlenmektedir.</p>
<p><strong>Nefes Alabilmek İçin Gerekli Negatif Basıncı Oluşturmak</strong></p>
<p>Akciğerlerin etrafında göğüs kafesinin altında bulunan boşluğa göğüs boşluğu (plevra) denilmektedir. Burada akciğerlerin genişleyip daralması esnasında, kayganlığı sağlamak maksadıyla çok az miktarda kaygan bir sıvı bulunur. Bu sıvı, kan damarlarından boşluğa sürekli olarak salgılanır ve lenf damarları tarafından da sürekli olarak emilir. Yani bu boşluk sürekli olarak lenf damar sistemi tarafından vakumlanmaktadır. Bu vakumlanma neticesinde de bu boşlukta negatif bir basınç oluşmaktadır. Pozitif basınç itme, negatif basınç ise çekme etkisine sebep olmaktadır. Çok büyük bir İlahî lütuf olan negatif basınç sayesinde nefes alabilmekteyiz. Sonuç olarak, ummadığımız bir şekilde, lenf damar sistemi imdadımıza gönderilmektedir.</p>
<p>Bazı anormal durumlarda, göğüs boşluğundaki bu çok önemli negatif basınç ortadan kalkar, hatta bazen pozitif olur. Bu durumda kişi o tarafından nefes alamaz. Şükür ki Rabbimiz akciğerlerimizin sağ ve sol taraflarını, birbirinden bağımsız çalışabilir şekilde yaratmış. Bir tarafta nefes alma imkânı ortadan kalkarsa, diğer taraf, hayatta kalmak için yeterli olur. Bu anormal duruma pnömotoraks denilmektedir. Akciğer içeriden delindiğinde veya göğüs kafesi kaza neticesinde ya da bıçaklanma gibi sebeplerle dışarıdan delinirse, pnömotoraks ortaya çıkar ki bu durumun düzeltilmesi için ameliyat ve uzun süreli bir tedavi gereklidir.</p>
<p>İnsan bedeninde hiçbir yapı veya fonksiyon yoktur ki hikmetli ve mucizeli olmasın. Her şey, her şeye gücü yeten ve her şeyi en ince ayrıntısına kadar bilen, sonsuz merhamet, kerem ve ihsan sahibi Rabbimize işaret ediyor.</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Bilim ve Yaratılış</title>
		<link>https://caglayandergisi.com/2018/05/01/bilim-ve-yaratilis/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Çağlayan Dergisi]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 01 May 2018 19:11:51 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bilim]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://34.207.235.27/?p=26331</guid>

					<description><![CDATA[Doktora hocam, uluslararası yayınları ve ödülleri olan, ülkemizin yetiştirdiği önemli bilim adamlarından biriydi. Kendisini dine uzak bir insan olarak tanıdım. Ahiretin varlığına inanmıyordu. Evrim inancına sıkı sıkıya bağlıydı. İnsan beyninin fonksiyonları üzerine çalışıyordu. Beni de zaman zaman kendi görüşleri doğrultusunda ikna etmeye çalışırdı. Bir keresinde ona, “Hocam, insan vücudundaki kusursuz işletilen sistemi, kendi vicdanınızda nasıl [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Doktora hocam, uluslararası yayınları ve ödülleri olan, ülkemizin yetiştirdiği önemli bilim adamlarından biriydi. Kendisini dine uzak bir insan olarak tanıdım. Ahiretin varlığına inanmıyordu. Evrim inancına sıkı sıkıya bağlıydı. İnsan beyninin fonksiyonları üzerine çalışıyordu. Beni de zaman zaman kendi görüşleri doğrultusunda ikna etmeye çalışırdı.</p>
<p>Bir keresinde ona, “Hocam, insan vücudundaki kusursuz işletilen sistemi, kendi vicdanınızda nasıl izah ediyorsunuz?” diye sordum. Şaşırtıcı bir cevap verdi: “Kâinat ve insandaki bu harika sistem, bir Tanrı olmadan asla olamaz. Bence bu madde âlemini yaratan ve bir düzen koyan bir yüce kuvvet var. Ancak insan bu düzen içinde evrimleşerek bu son halini almıştır (!). Tanrının bizden istediği herhangi bir şey de yoktur (!).”</p>
<p>Bilimle meşgul olan her insaflı insan, yaratılış kanunlarına dayalı, kusursuz işleyen bir sistemi mutlaka fark eder. Ancak bir Yaratıcı’ya inanmak, O’nu tanımak ve sevmek için sadece bilim yeterli olmaz. Peygamberlere ve vahye de ihtiyaç olduğu aşikârdır.</p>
<p>İnsan vücudunda cereyan eden fizikî ve kimyevî hadiseler çok karmaşık olmasına rağmen mükemmel işlemektedir. Mesela göz denilen bir çeşit fotoğraf makinasıyla nasıl görüyoruz? Gören göz mü, beyin mi, yoksa ruh mu? Bir Yaratıcı’nın varlığını kabul etmeden, nasıl gördüğümüzü hakiki mânâda izah etmenin mümkün olmadığını söyleyebiliriz.</p>
<p>Nasıl düşünüyoruz, bilgileri nasıl depoluyoruz, nasıl karar veriyoruz, doğruyu yanlışı nasıl ayırıyoruz? Nasıl yeni keşifler yapabiliyoruz? Bunlar her şeyi bilen ve gören, her şeye gücü yeten bir Yaratıcı’yı kabul etmeden olur mu? Aslında bu işleri izah etmek için ileri sürülen mekanizmalar, O’nun kutsi icraat ve fiillerinin, sebepler âlemindeki yansımaları ve cilveleri değil de nedir? Bizler imtihan gereği olarak O’nun Kudret Elini, maddî gözlerimizle göremiyoruz. Mesela DNA’ya yüklenen vazifeler veya bu perde üzerinden gerçekleşen işleri takip edersek, O’nun varlığı ve birliğini açıkça görebiliriz; maddî gözümüzle görmesek de selim bir akılla, temiz bir kalble ve bozulmamış bir vicdanla, yakînen idrak edip hissedip tasdik edebiliriz.</p>
<p>Sadece karaciğerde cereyan eden kimyevî hadiseleri incelediğimizde, Allah’ın (celle celâluhu) varlığı ve birliğini açıkça hissedebiliriz. Karaciğerde vitaminlerin depolanması, protein ve yağ sentezi, vücut için zararlı maddelerin safraya atılması gibi işlemler, muhit bir ilme ve sonsuz bir kudrete işaret eder. Karaciğerin üçte ikisini ameliyatla almak zorunda kaldığımızda kalan kısmı tekrar büyüyerek eski hâline ulaşıp çok sayıdaki mühim vazifesini eda etmeye devam eder. Orijinal büyüklüğüne ulaşınca büyümesi durur. Sirozlu olup karaciğeri tamamen iflas etmiş hastaya bir yakınının karaciğerinin bir kısmı nakledildiğinde, verici ve alıcının karaciğerleri büyüyüp orijinal büyüklüğüne ulaşır.</p>
<p>Böbrekler sadece kanı temizlemekle kalmayıp aynı zamanda asit baz dengesini ayarlamakta görevlidir. Kandaki asit veya baz miktarı fazlaysa, bu fazlalık tespit edilip idrarla dışarı atılır. Böbrekler ayrıca tansiyonun ayarlanmasında görevlidir. Tansiyon yükselince idrar miktarı artırılıp tansiyon normale getirilir. Bütün bu hassas işlemler, haberimiz olmadan yaratılır.</p>
<p>Ben bir Fizyoloji hocasıyım. Fizyoloji kitaplarındaki bilgiler sürekli yenileniyor. İnsan vücudu hakkında her yıl binlerce yeni araştırma yapılıyor. Kitaplar gittikçe kalınlaşıyor. Öğrencilerimizin işleri gittikçe zorlaşıyor.</p>
<p>Mesela, pıhtılaşma mekanizmasını düşünelim. Niçin kan normalde pıhtılaşmazken kanama esnasında hemen pıhtılaşır? Kanın pıhtılaşmasını engelleyen ve kanama esnasında pıhtılaşmaya sebep olan hususi maddeler vardır. Her zaman “Sübhanallah!”, “Allahu Ekber!” demekten kendimi alamıyorum.</p>
<p>Saçlarınızı kesiyorsunuz, yeniden uzuyor ve uzamaya devam ediyor, ama kaş ve kirpikleriniz yanlışlıkla kesilirse, orijinal uzunluğuna kadar uzayıp orada kalıyor. Kol veya bacaklardaki sinir telleri kesildiğinde, uç uca denk getirirseniz, her tel kendine ait tel ile buluşturuluyor. Bu sinir tellerinin bazıları duyu telleridir ki dokunmaya ait sinyalleri beyne iletiyor. Bazıları ise motor tellerdir ki beyinden kaslara kasılma emirlerini naklediyor. Kesilmeden sonra o mikron seviyesindeki ince teller nasıl birbirini buluyor? Her şey O’nun sonsuz kudretiyle icat ediliyor.</p>
<p>Sadece insanın iki ayağı üzerinde nasıl yürüdüğünü, nasıl koştuğunu ve bunun için her yapı ve mekanizmanın uygun bir şekilde sisteme nasıl yerleştirildiğini düşünürsek, bütün bunları ilmi, kudreti, iradesi ve hikmeti sonsuz ve kusursuz bir Yaratıcı’yı kabul etmeden, hakiki mânâda izah edemeyeceğimizi anlarız. Bu yaratılış mucizelerini görüp de nasıl O’nun varlığını ve birliğini inkâr edebilir veya görmezden gelebiliriz? Önümüzdeki tabaktan kaşıkla yemeği ağzımıza götürürken çok sayıda aktin-miyozin birleşme ve ayrılması gerçekleştiğinden habersiziz. Belki yaşlanınca, çorbayı üzerimize döktüğün zaman, bizden habersiz tahakkuk eden bu tür hassas mekanizmaların varlığını hissediyoruz.</p>
<p>Konuşurken, ezan veya Kuran-ı Kerim okurken, bülbül gibi hitap ederken, hangi kasların kasıldığını, akciğerlerin, nefes yollarının, burun ve ağız boşluğunun, kafa kemikleri içinde bulunan ve adına sinüs denilen boşluğun nasıl çalıştırıldığını biliyor muyuz?</p>
<p>Yediğimiz yemek, içtiğimiz su, yutaktan yemek borusuna giderken; nefes alırken aynı yutaktan hava, mideye değil de niçin akciğere gider? Yolunu niçin hiç şaşırmaz? Kusmanın bile çok önemli bir nimet olduğunu fark ettik mi? Nefes yollarındaki tüycüklerle akciğerlerimizin sürekli temizlendiğinin farkında mıyız?</p>
<p>Kâinat kitabını okuyarak, iman ve tasdikle, ibadet ve salih amellerle marifetullaha varılabilir. Ancak bazı insanlar, O’nun tabiatta ve insan bedeninde cereyan eden mucizevi fiillerini gözleriyle gördükleri halde, “Göremiyoruz” derler. İsyan, inat, enaniyet ve nefsanîlik sebebiyle, enfüs ve afaktaki sayısız âyetlere gözlerini kapatarak yaşamak istiyorlar. Hakikati duyduklarında, kulaklarını tıkıyorlar.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
