Yaklaşık on bin yaşayan türü olan kuşlar, kabuklu yumurtalarını vücut dışına çıkarıp üzerinde kuluçkaya yatan hayvanlardır.[i] Guinness Rekorlar Kitabı’na göre, en küçük ve hafif kuş yumurtası kolibrinin (sinek kuşu) (0,027 gram) en büyük ve ağır yumurta ise devekuşunundur (2,6 kg).[ii]

Sülüngiller (Phasianidae) familyasından olan tavuklar evcilleştirilebilir bir tür olarak et ve yumurtaları ile çok değerli bir gıda kaynağı olup dünyada en fazla bulunan kuş türüdür. Omnivor (her şeyi yiyen) ve uçamayan kuşlardan olan tavukların yavrularına civciv, genç ve gelişmekte olanlarına ise piliç denir.

Yumurtanın içinden tam teşekküllü ve eksiksiz bir canlı çıktığı için tam gıda olarak tarif edilen yumurta zengin bir protein deposudur. “Allah’ın nimetlerini birer birer saymaya kalksanız, mümkün değil, sayamazsınız…” (Nahl, 16/18) âyet-i kerimesinde dikkat çekilen sayısız nimetten biri olan tavuk yumurtası, aciz bir canlı olan tavukların bünyelerinde kurulan bir tezgâhta ürettirilerek insanoğluna ulaştırılır. 2019 yılı verilerine göre, bir yılda dünyada 82 milyon tondan fazla yumurta üretilmektedir.[iii]

Bol ve ucuz olmasından dolayı pek fark edilmese de yumurta; kendine has şekli, çok fonksiyonlu kabuğu, besleyiciliği ve iç dizaynıyla harika bir eserdir. Tam küre olmayıp oval ve bir ucunun daha sivri olmasıyla kaydırılan ağırlık merkezi sayesinde yuvarlanıp kırılma riski azaltılmış olur. Tavuktan çıkan yumurta döllenmiş de olabilir, fakat markette satılanlar döllenmiş değildir. Çünkü yumurta çiftliklerinde horoz bulunmaz. Genelde sarısı ve beyazı diye iki bölümden oluştuğu bilinen yumurtanın yapısı o kadar basit değildir. Yumurta; yumurta sarısı (vitellüs), yumurta akı (albümin), iç ve dış zarlar (membranlar), hava boşluğu ve kabuk olmak üzere beş kısımdan meydana gelir.

[i] David Attenborough, The Life of Birds, Princeton University Press,1998

[ii] www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-egg-from-a-bird-living

[iii] www.statista.com/statistics/263972/egg-production