Rusya ve Ukrayna; küresel gayrisafi millî hâsılanın sadece %2’sini karşıladıkları hâlde “dünyanın ekmek sepeti”[i] deyimiyle tarif ediliyorlar. Bu iki büyük ziraat ülkesi arasındaki kronik savaş durumu, 2022 sonu itibarıyla küresel gıda teminini, özellikle Ortadoğu ve Afrika’da ağır şekilde etkilemektedir. 2014’ten sonraki ikinci Rusya-Ukrayna krizi, Şubat 2022’de başladığında, zaten Covid-19 salgın sürecinde gıda arz zincirinin bozulmuş olması, buna karşılık talebin sürekli artması, bir önceki yıl yaşanan kuraklık ve özellikle Güney Amerika’da hasadın düşük olması sebebiyle gıda fiyatları ciddi nispette artmış durumdaydı. Küresel gıda temin sürecindeki sıkıntılar ve fiyat artışları, işgalle birlikte yeni bir ivme kazandı. Bugün Ukrayna’nın ciddi mânâda ihracat yapamaması, zorunlu askerlik ve göç hâlinin tarım iş gücünde azalmaya yol açması, tarım arazilerinin bir kısmının boş kalması, fiyatı artmış olan gübreye erişimin kısıtlı hâle gelmesi, tarla veriminin düşmesi, gelecek hasatların belirsizliği ve ekim, bakım ve hasadın ağır şartlarda yapılıyor olması, küresel gıda güvenliği için giderek artan bir tehdit oluşturuyor. Rakamlar ve oranlar durumun vahametini açıkça ortaya koyuyor:

Rusya, 2020 itibarıyla buğday ve gübre ihracatında dünyada birinci, ayçiçeği yağında ikinciydi. Ukrayna ise, ayçiçeği yağında birinci, mısırda dördüncü, buğdayda beşinciydi. Bu iki ülke dünyanın toplam mısır üretiminin beşte birini, ayçiçeği yağı üretiminin %60’ını, buğday ve arpa ticaretinin dörtte birini, mısır ticaretinin %15’ini ve dünya gıda ihtiyacının yaklaşık %25’ini karşılıyordu. Onlarca ülke, bu iki ülkeden yaptıkları ithalata güveniyordu. Kriz öncesinde Somali buğday ithalatının %100’ünü, Mısır %80’ini ve Sudan %75’ini Ukrayna ve Rusya’dan temin ediyordu.[ii],[iii]

[i] OECD, “Economic and Social Impacts and Policy Implications of the War in Ukraine”, OECD Economic Outlook, Interim Report, March 2022, www.oecd-ilibrary.org/sites/4181d61b-en/index.html?itemId=/content/publication/41 81d61b-en

[ii] Chatham House, “Resource Trade Earth Dashboard”, 2020, resourcetrade.earth.

[iii] L. Wellesley, “Why Ukraine’s ports are vital for global food prices”, 26 May 2022, www.chathamhouse.org/2022/05/why-ukraines-ports-are-vital-global-food-prices

Bu yazıyı paylaş

Adres: 335 Clifton Ave, Clifton, New Jersey, USA 07011

E-posta: caglayan@caglayandergisi.com

Tel. ve WhatsApp:
+1 (888) 234-2823
+49 (176) 16818292