Pembe şakayıklar, mor sümbüller, sarı mimozalar… Yaklaşık 10 milyon renk tonuyla muazzam bir palet olan dünyamız, Rabbimizin Mülevvin isminin tabiattaki eşsiz bir tecellisidir.1 Sanatçılar için ilham kaynağı olan renkler, derin bir tefekkür ve şükür vesilesidir.
Antarktika’nın doğusundaki McMurdo Kuru Vadileri’nde yer alan Taylor Buzulu, bilim dünyasının araştırmalarına konu olan bir bölgedir. Dünyanın en soğuk ve en kuru yerlerinden biri olan bu vadiler, bir kutup çölü niteliğindedir. Aynı zamanda bölge; sülfat ve klorür egemenliği altında olması hasebiyle, yeryüzündeki “en iyi Mars analoğu” olarak kabul edilir. Buzulun bembeyaz örtüsünün ortasında, kırmızı rengiyle büyüleyici Kan Şelalesi ile bilinmektedir. 1911 yılında Avustralyalı jeolog Thomas Griffith Taylor tarafından keşfedilen bu şelale, uzun bir süre esrarını korumuştur.
Yapılan çok yönlü analizler, rengin kaynağını gün yüzüne çıkarmaktadır. 2018 yılı verilerine göre, buzulun altında gelişen drenaj hadisesinin şümullü bir resmi elde edilmiştir. Mikroskopla yapılan incelemeler, şelalenin rengini veren yapının kristal bir formda olmadığını, demir ve klor açısından zengin amorf nanokürelerden kaynaklandığını göstermektedir.
Buzulun altındaki eriyik suda, yüksek oranda çözünmüş Fe²⁺ (demir) iyonları tespit edilmiştir. Taylor Buzulu’nun derinliklerinde hapsolan tuzlu su (brine), drenaj hadisesi sonucu yüksek basınçla çatlaklar boyunca sızar. Su içerisinde bulunan demir iyonlarının yüzeye çıkıp oksijenle temas etmesiyle oksitlenme meydana gelir. Bu kimyevî dönüşüm, berrak olan suya pas rengini vermektedir.
Hareketsiz görünen devasa buz kütlelerinin derinliklerinde periyodik olarak gelişen bu drenaj hadisesi, âdeta bir asansör görevi görmektedir. Yüzlerce metre aşağıda hapsolmuş suyun yüzeye taşınarak oksijenle buluşması, tabiatta her an işleyen canlı bir sistem olduğunu teyit etmektedir.
Dipnot
- Sinan Demir, “Esmâ-i Hüsnâ ve Sanat”, Çağlayan, sayı 82, Ocak 2024.
Kaynaklar
Doran, P. T., Siegfried, M. R., Dugan, H. A., Hubbard, K. A., & Lawrence, J. P. (2026). “Glacier surface lowering and subglacial outflow coincide with Blood Falls discharge in the McMurdo Dry Valleys.” Antarctic Science, 1–3. doi:10.1017/S0954102025100527
Sklute EC, Mikucki JA, Dyar MD, Lee PA, Livi KJT and Mitchell S (2022) “A Multi-Technique Analysis of Surface Materials From Blood Falls, Antarctica.” Front. Astron. Space Sci. 9:843174. doi: 10.3389/fspas.2022.843174