“Uykunuzu dinlenme yaptık. Geceyi bir örtü, gündüzü geçiminiz için çalışma zamanı kıldık.” (Nebe’, 78/9-11)
Kur’ân-ı Kerim’de uyku, insan için bir dinlenme vesilesi; gece ise istirahat zamanı olarak nazara verilir. Uyku, vücudun dinlenmesi ve kendini yenilemesi için hayatî öneme sahiptir. Düzenli ve yeterli uykunun sağlık üzerindeki olumlu etkilerini ve uykusuzluğun yol açabileceği problemleri birçok insan bilir. Ancak son yıllarda yapılan araştırmalar, az uyumak kadar gereğinden fazla uyumanın da çeşitli sağlık problemleriyle bağlantılı olabileceğini göstermektedir.
Yetişkin fertler için gecede 7-9 saat uyku tavsiye edilmekle birlikte, uyku ihtiyacı yaşa, sağlık durumuna ve biyolojik özelliklere göre farklılık gösterebilmektedir. Nitekim 2025 yılında yayımlanan bir çalışmada, gecede 9 saat veya daha fazla uyuyan bireylerin zihnî performanslarının (özellikle dikkat, görsel hafıza ve öğrenme becerilerini ölçen testlerde) daha düşük olduğu görülmüştür. Benzer şekilde, 8.668 kişinin dokuz yıl boyunca takip edildiği bir başka araştırmada hem kısa hem de uzun uyku sürelerinin bilişsel (düşünme, öğrenme, hafıza ve muhakeme gibi zihnî kabiliyetlerdeki) gerilemeyle bağlantılı olduğu tespit edilmiştir.
Bunun yanı sıra, uzun uyku süresinin obezite, tip 2 diyabet ve kalp-damar hastalıklarıyla daha sık birlikte görüldüğü bildirilmektedir. Bazı çalışmalar, gereğinden fazla uyuyan bireylerde genel sağlık riskleri ve ölüm oranlarının da daha yüksek olabileceğine işaret etmektedir.
Bu çalışmalar, fazla uykunun bu hastalıkların doğrudan sebebi olduğunu göstermemektedir. Araştırmacılar, uzun uyku süresinin bazen depresyon, kronik hastalıklar veya çeşitli uyku bozuklukları gibi altta yatan sağlık problemlerinin bir işareti olabileceğini ifade etmektedir. Bu bakımdan uzun uyku, üzerinde durulması gereken bir sağlık göstergesi olup yaratılıştaki hassas denge ve ölçüyü de hatırlatmaktadır.
Kaynaklar
- Feng, F. ve ark. “U-shaped Association Between Sleep Duration and Long-Term Cognitive Decline Trajectories in a National Cohort.” Scientific Reports, 2025.
- Liu, Y. ve ark. “Relationship Between Sleep Duration and Chronic Diseases Among US Adults.” Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR), 2016.