-Vefa, hafızanın vicdanıdır.-
Kötülüklerin kaydını tutan hafızaların çoğaldığı bir dünyada, kendisine yapılan en küçük iyiliği bile unutmayan ve onu gönül vitrininde ömür boyu muhafaza eden insanlar, insanlığın tükenmeyen umududur.
Onlar insandır; hem de insanlığın “İyi ki hâlâ varlar!” diyerek varlıklarıyla övündüğü güzel karakterler… Bu vefalı ruhlar, hafıza nimetinin şükrünü sadakat ve kadirşinaslıkla eda ederler. İşte bunun adı vefadır.
Vefa, Rabbimize şükür, Allah Resûlü’ne (sallallâhu aleyhi ve sellem) sadakat, dine hizmet, aileye bağlılık ve insanlara karşı kadirşinaslık olarak uzanan geniş bir ufuktur. Bu ufkun en parlak yıldızlarından biri ise aynı ideale inanmış, aynı çileyi paylaşmış, aynı fırtınalarda omuz omuza durmuş yol arkadaşlarını unutmamaktır. Zira insanı ihmal eden, gönlü görmezden gelen hiçbir anlayış, hiçbir faaliyet ve hiçbir sistem gerçek anlamda muvaffak olamaz.
Sünnetin mayası ile yüreklerini mayalamış olanların gönül yamaçlarında vefa, Hocaefendi’nin ifadesiyle, o yamaçların gülü, çiçeğidir. Vefalı insanlar, gördükleri iyiliği ömür boyu kalplerinin en müstesna köşesinde saklar; buna karşılık kendi yaptıkları iyilikleri suya yazılmış yazılar gibi unutur giderler.
Vefa, bir dostun sesini yıllar sonra duyunca kalbin titremesi, uzaklarda kalan bir kardeşin adı anılınca gözlerin nemlenmesi ve araya giren onca zamana, engele, imtihanlara rağmen hatıraların üzerindeki tozu silip aynı muhabbet ikliminde yeniden buluşabilmektir. Vefa, geçmişe ait güzel hatıraları saklamanın ötesinde, o hatıraların kahramanlarını aramak, sessizleşen gönüllere ulaşmak ve kopmaya yüz tutmuş bağları yeniden düğümlemektir. Vefanın olmadığı yerde hatıralar yetim, dostluklar öksüz, insanlar ise yalnız kalmaz mı?
Rehber-i ekmel olan Allah Resûlü (sallallâhu aleyhi ve sellem), dost ve arkadaşlarına karşı vefa duygusuyla dopdoluydu. Zira vefa, mümin ruhunun en güzel meyvelerinden biridir. Nurettin Topçu’nun işaret ettiği gibi, “Vefa ve âlicenaplık, insan ruhunun göğünde birlikte parlayan iki yıldız gibidir…” Vefa, dünün hatırasını bugünün kalbinde diri tutabilmek; âlicenaplık ise eline fırsat geçtiğinde intikamın karanlığına değil, merhametin aydınlığına yürüyebilmektir. Belki de vefa, en çok da vefasızlık karşısında belli olur. Kırıldığında kırmamak, unutulduğunda unutmamak, iyiliği karşılık beklemeden sürdürebilmektir. Hocaefendi’nin ifadesiyle, insan vefasızlığa karşı dahi vefayla mukabele etmeli; defalarca vefasızlık görse de vefa yolundan ayrılmamalıdır. Çünkü bu, Vefa Abidesi Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) yoludur. O’nun izinde ne kadar yürüyebilirsek o kadar kârdır.
Belki de Allah, vefanın hakikatini ve cennetten esen o latif rüzgârın kalplerde bıraktığı izi bize bazen hiç beklemediğimiz eşiklerde, adını dahi bilmediğimiz insanların yarım kalmış hikâyeleriyle fısıldar. Çünkü bazı hayatlar vardır; sessizce yaşanır, sessizce kanar. Ve ne insanlar vardır ki acılarını bir sandık gibi yüreklerine kilitler, dertlerini kapıların ardında saklar; gözyaşlarını kimse görmesin diye gecenin koynuna emanet ederler. Dışarıdan bakıldığında sakin bir deniz gibi duran o insanlar, içlerinde fırtınalarla boğuşurken bile kimseye yük olmamayı tercih ederler. Onların sessizliği bazen en içli ağıttan, sabırları ise en gür haykırıştan daha derindir…
İşte böyle bir kapıyı 2005 yılında Zaman gazetesi abone kampanyasına destek amacıyla Almanya’dan Amerika’ya gittiğimizde çalmıştık. Orada arkadaşlar bizi Piscataway bölgesine vermişlerdi. Mütevelli abi ve ablalar, Anadolu’dan oraya göç etmiş insanların adreslerini çıkarmış ve kendi aralarında paylaşmışlardı. Her sabah kampanya merkezinden çıkıyor, verilen adreslere uğrayıp gazeteyi anlatıyor, akşam da yaşananları değerlendiriyorduk.
O gün birlikte abone ziyaretine çıkan iki ağabey, kampanya merkezine gözyaşları içinde döndüler. Yaşadıkları hadise hepimize unutulmaz bir hayat dersi vermişti.
Sözü onlara bırakalım:
“Elimizdeki adres listesinde Fahri isimli bir şahıs vardı. Kapısını çaldık. İkinci kattaki pencereden orta yaşlarda bir hanım göründü. Fahri Amca’yı aradığımızı söyledik. Kadın (İngilizce olarak) Fahri Bey’in kendi babası olduğunu ve kısa bir süre önce vefat ettiğini söyledi.
Üzgün bir şekilde özür dileyip babasına dua edeceğimizi söyledik. Tam ayrılmak üzereyken bir dakika beklememizi rica etti ve bizi heyecanla evine davet etti. İçeri girdik. Kahveleri hazırladıktan sonra hikâyesini anlatmaya başladı: ‘Fahri Bey benim babamdı. Türkiye’den Amerika’ya okumak için gelmiş, annemle evlenmiş. Annem Amerikalıydı. Ben doğduktan kısa süre sonra ayrılmışlar. Babam New Jersey’e taşınıp orada ikinci bir evlilik yapmış. Babam benimle irtibatını kesmedi; belli aralıklarla ziyaretime gelirdi. Annem bana Denis adını vermişti ama babam bana Mürüvvet derdi. Onu geçen ay (baba bir) erkek kardeşimle defnettik. Fakat son günlerde onu birkaç defa rüyamda gördüm. Sürekli bana; neden beni kendi dinime göre defnetmediniz, diye sitem ediyor. Ne yapacağımı bilmiyordum… Siz ayrılırken babanıza dua edeceğiz deyince sanki yıllardır kaybettiğim bir şeyi bulmuş gibi oldum…’”
Abimiz gözyaşları içinde anlatmaya devam ediyor: “Orada hemen gıyabî cenaze namazı kıldık ve dua ettik. Kampanyada hediye olarak verilen Hocaefendi’nin Sonsuz Nur adlı eserini ona uzatırken ‘Bu eser Türkçe ama İngilizcesi çıkınca onu da getiririz.’ dedik. Kitabın konusunu öğrenince bağrına basıp ‘Babam bu isimden bahsederdi.’ diyerek ağladı. Onun gözyaşları bizim gözyaşlarımıza karıştı…
Üç gün sonra Fahri Amca için küçük bir mevlit programı düzenlendi. Programın sonunda Mürüvvet Hanım ayağa kalktı ve şu cümleyi söyledi: ‘Yıllar önce kaybettiğim ailemi yeniden bulmuş gibiyim. Sanki babam sağ ve aranızda oturmuş sevinçten nemlenen gözleriyle bana bakıyor…’ Almanya’ya döndükten birkaç ay sonra Amerika’daki arkadaşlarımızdan haber geldi. Mürüvvet Hanım artık onlarla düzenli görüşüyordu.”
Bu hadise daha sonra Hocaefendi’ye anlatıldığında dudaklarından şu cümle dökülmüştü: “Evet, Hizmet bir yönüyle yitirdiklerimizi bulma seferberliğidir…”
Belki de o gün anladık ki bir kapı çalarken aslında bir insanın yıllardır kaybettiği ailesine, kimliğine ve inancına ulaşmış olursunuz.
Bu hadisenin üzerinden yıllar geçti.
Coğrafyalar değişti.
Şehirler değişti.
İnsanlar yaşlandı.
Çocuklar büyüdü.
Ama o cümle hâlâ kulaklarımızda yankılanıyor:
“Yitiklerimizi bulma seferberliği…”
Bugün dönüp etrafımıza baktığımızda, önümüzde duran en büyük seferberliğin de bu olduğunu görüyoruz.
Çünkü uzun ve yorucu bir süreçten geçtik.
Kimi zindanlarda eskitti ömrünü.
Kimi gurbet yollarında tüketti gençliğini.
Kimi malını, mülkünü, mesleğini kaybetti.
Kimi de sessizce bir kenara çekilip yaralarını kendi içinde sarmaya çalıştı.
Ve her büyük fırtına gibi bu süreç de bazı dalları birbirinden uzaklaştırdı. Kimini kırdı, kimini örseledi… Bıçak vurulmuş fidanın kolları gibi ayrılıklar düştü kaderimize…
Bir zamanlar aynı sofranın etrafında oturan, aynı davaya gönül verip aynı ideallere hizmet eden nice insan bugün farklı hayatların içinde yaşıyor.
Belki kırgın.
Belki yorgun.
Belki yalnız.
Belki de unutulduğunu düşünüyor.
Oysa insanı en çok yoran şey yaşadığı acılar değildir.
Hatırlanmamaktır.
Aranmamaktır.
Sorulmamasıdır.
Unutulmasıdır.
Bir yerde okumuş ve zihnime mıhlamıştım: İnsanlar öldüklerinde unutulmazlar, unutulduklarında ölürler. İşte o gün anlamıştım Efendimizin (sallallâhu aleyhi ve sellem) Uhud’a (mümkün olduğunca) her perşembe gidip o toprakları şereflendiren şehitleri neden ziyaret ettiğini, her fırsatta vefat eden dava arkadaşlarını hayırla yâd ettiğini…
Unutmayalım ne olur:
Bir telefonun ucunda bir dost selamına susamış nice yaralı yürekler vardır.
Kulakları sağır eden âhir zaman gürültüsünün bastırdığı seni özledim kardeşim sesine hasret yalnız(lık)lar.
Bir mesajın gelmesini umut eden nice gönüller.
Belki de bazıları yıllardır hiç söylemedikleri şu cümleyi içlerinden geçiriyorlardır:
“Acaba beni hatırlayan kaldı mı?”
İşte vefa tam burada başlar.
Vefa, yalnızca beraber yürüdüklerimizi geçmişe bakarak alkışlamak değildir. Geride kalanları aramak, yorulanların yüküne omuz vermek, kırılan kalplerin kapısını çalmak, sessizleşen dostlukları yeniden konuşturmaktır.
Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) kendisine onca kötülük yapanların en küçük iyiliklerini hiçbir zaman unutmadı. Aradan yıllar geçse de bir hayrı hatırladı ve bunu gönlünün en müstesna köşesinde sakladı. Bunun en çarpıcı misallerinden biri Mut’im bin Adî’dir. O, Müslüman değildi; hatta ömrünü putperest olarak tamamladı. Fakat Mekke’nin en karanlık günlerinde hakkın ve vicdanın yanında durmuştu. Tâif dönüşünde herkes kapıları kapatırken Allah Resûlü’ne himayesini açmış, Müslümanlara uygulanan ağır boykotun kaldırılması için gayret göstermişti. Aradan yıllar geçti. Bedir Savaşı yaşandı. Mut’im çoktan bir müşrik olarak vefat etmişti. Fakat Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) o iyiliği unutmamıştı. Bedir esirleriyle alakalı görüşme yapmak için gelen heyetin arasında Mut’im’in oğlu Cübeyr’i görünce, “Eğer baban bugün hayatta olsaydı ve bu esirleri benden isteseydi, onların hepsini ona bağışlardım.” buyurdu. Çünkü Nebevî ahlakta vefanın zaman aşımı yoktu…
Demek ki vefa, yalnızca aynı safta bulunanlara gösterilen bir sadakat değildir. Vefa, bir iyiliği unutmayan, kötülüğü ağustos sıcağında bir buz parçası gibi çöl sıcaklarına terk eden asil bir hafızadır. Yıllar geçse de dostluğu yaşatabilmek, bir hatırayı koruyabilmek ve bir gönle sahip çıkabilmektir. Allah Resûlü’nün kalbinde, kendisine uzatılan bir el yıllar geçse de değerinden hiçbir şey kaybetmiyordu.
Belki bugün yeniden hatırlamamız gereken şey de budur.
Bazı insanlar davayı terk etmedi.
Sadece yoruldu.
Bazıları vazgeçmedi.
Sadece incindi.
Bazıları uzaklaşmadı.
Sadece sessizleşti.
Bazıları da kapısının çalınmasını, hatırının sorulmasını, unutulmadığını hissetmeyi bekledi.
Geliniz, kardeşlerimizi hatalarıyla değil, hasenatlarıyla hatırlayalım; çünkü vefa, kusurları saymak değil, güzellikleri unutmamaktır. Bir insanın yıllarca omuzladığı hizmetleri, döktüğü alın terini, ettiği duaları ve yetişmesine vesile olduğu gönülleri birkaç kırgınlığın gölgesinde bırakmayalım.
Kim bilir…
Belki yıllardır görüşmediğimiz bir kardeşimizin kapısını çaldığımızda, Mürüvvet Hanım’ın söylediği o cümleyi yeniden duyacağız:
“Sanki kaybettiğim ailemi yeniden bulmuş gibiyim…”
Ve belki o gün anlayacağız ki, en büyük fetihler yeni şehirler kazanmak değil, kaybettiğimizi sandığımız gönülleri yeniden kazanmaktır.
Çünkü insanı yeniden bulmak, bir dünyayı yeniden kurmak kadar değerlidir. Zira belki de Allah, yıllardır aradığımız bereketi, unutulduğunu zanneden bir kardeşimizin kalbinde saklıyordur.