Felsefeciler, felsefe tarihinde geçen bazı büyük şahsiyetleri “Muallim-i Evvel”, “Muallim-i Sâni” diye isimlendirirler. Bizce Muallim-i Evvel unvanına Hz. Âdem’in layık olduğunu söylemek çok daha isabetlidir. Çünkü insanın olduğu yerde ilme, muallime ihtiyaç var; gözlem ve müşahedemiz de bu ihtiyacın zaruri olduğunu gösteriyor. Zira bütün canlılar ve bilhassa hayvanlar, dünyaya muallem, yani yaşayabilmek için gerekli olan her çeşit bilgi ve maharetleri bir başka âlemde öğrenmiş olarak gelmektedir, hayata intibak için ne okula ne de öğretmene ihtiyaçları var. Yumurtadan çıkan ördek yavrusunun suya girip yüzdüğünü, harikalar harikası balın ve peteğin mühendisi olan arının, hayata gözlerini açtığı zaman mektebe değil bal toplamaya gittiğini biliyoruz. Diğer hayvanlar da böyle.

Ya insan yavrusu!

Kur’ân-ı Kerim, bu noktada insanın hayvanlarla kıyas bile edilmeyecek durumdaki aczini ve zavallılığını; “Allah sizi hiçbir şey bilmezler olarak annelerinizin karnından çıkarttı” mealindeki ayetle ifade eder (Nahl, 16/78).

Şu hâlde insan hem korumacıya hem de öğreticiye muhtaç. Bu zaafımızın şuurunda olarak ilk insan Hz. Âdem’i (aleyhisselâm) düşünüp mülahaza edecek olursak onun, Yüce Yaratıcı tarafından terbiye edilip muallem (bilgilenmiş) kılınan ilk öğretici, insanlığın Muallim-i Evvel’i olduğunu anlarız. Zaten Kur’ân-ı Kerim; Allah’ın Hz. Âdem’e bütün isimleri öğrettiğini haber veriyor (Bakara, 2/31). Yani, Kâinat memleketinin Küre-i Arz beldesi, kendileri için bir saray, bir misafirhane gibi hazırlanmış olan evlatlarına yeryüzünde hayatlarının devamında, tekâmül edip medeniyet kurmalarında gerekli olan bütün ilimlerin özünü, hülasasını Hz. Âdem’e öğretmiştir. Hem beşerî hayat için gerekli hem de tekniğin tahrik ve tekâmülünde varlığı zaruri olan ve yokluğu düşünülemeyecek, tekâmülcülerin iddia ettiği gibi, elma armut toplarcasına tabiattan, çevreden devşirilemeyecek olan “iğne, çekiç, örs, gürz ve maşa” beşlisinin Hz. Âdem tarafından yeryüzüne cennetten getirildiğine dair İslamî kaynaklarda yer alan bilgi bize başka ufuklar açmaktadır.