Park, bahçe ve futbol sahalarını süsleyen ve bu mekânlara canlılık katan, çok yıllık buğdaygillerden olan çimlerin yetiştirilmesinde dikkat edilmesi gereken hususlar vardır. Arzu edilen vasıfta ve kalitede çim yetiştirmek için toprak hazırlığı, tohum, ekim, bakım ve ilk biçime kadarki süreçte bahçıvana önemli vazifeler düşmektedir. Aksi halde çimlerden beklediğimiz verim ve dayanıklılığı elde edemeyiz.

Daha kaliteli, çiğnenmeye dayanıklı ve görünüşü iyi olan çimlerin üretiminde önemli faktörleri şu şekilde özetleyebiliriz:

Toprak Hazırlığı: Toprağın 20-30 cm’lik üst kısmı humusça zengin, havalanması ve su tutma kapasitesi yüksek olmalıdır.[i]

Yabancı Ot Kontrolü, Toprak Drenaj ve pH’sı: Çimlerin besin elementine ortak olan, gölge yapan, kuvvetli kökleriyle toprağı kabartan, çim alanlarını bozan, fazla tohum bırakan yabancı otlarla mücadele edilmelidir. Aşırı su tutan ve asidik topraklarda çoğu bitki gelişemez.[ii]

Gübreleme: Çimlerin gelişmeleri için azot, fosfor ve potasyum çok önemlidir. Ekilen tohumlar 5–6 cm oluncaya kadar tesisin devamlı ve her biçim işleminden sonra azotla gübrelenmesi gerekmektedir.[iii]

Ekim ve Bakım: Çok yıllık, basılmaya, sık biçilmeye dayanıklı, kuvvetli yumak ve rizom (köksap) oluşturan, kuvvetli kök sistemine sahip 11–22 kg tohum, 0,2–0,5 cm derinliğe, rüzgârsız bir günde elle veya makineyle, kuraklığın olmadığı, sıcaklık ve nemin en uygun olduğu dönemde ekilmelidir. Tohumlar 7–21 gün arasında çimlenirler. Bir sürgünde 3–5 arasında değişen ilk geçici çim kökleri ve tekli yaprakçık yaratılır. Sabah erken ve akşam saatlerinde toprağın 4–5 cm’lik üst tabakası 3–4 hafta süre ile sulanmalıdır.[iv]

İlk Biçimin Zamanı: İlk biçim bitkinin yayılmasını, kökleşmesini, kardeşlenmesini ve sıklaşmasını hızlandırır. Biçimler ne çok erken ne de çok geç yapılmalıdır. Bitkiler 12–16 cm yüksekliğe eriştiğinde ilk biçim uygundur. Bu dönemde kök boğazında, bol yapraklı oluşan ilk boğumdan hakiki kökler ve türlere göre 5, 10, 20 ve 50 adet yeni kardeş yaratılır. Fazla kardeşler ortamı halı gibi kapladıklarından, yabancı otlar da gelişme imkânı bulamazlar.[v]

Erken Biçim: Kök boğazında boğumun oluşmadığı, bitkilerin 1–2 cm olduğu dönemde biçim yapılırsa, yapraksız bitkilerde fotosentez olmayacağından bitkiler yeniden gelişme imkânı bulamaz ve çoğu ölür.[vi]

Geç Biçim: İlk biçimler, 30–35 cm boylanıncaya kadar geciktirilirse, bitkilerin dip kısımları sararır ve sap üzerinde başak veya salkım oluşturan bitkiler kurur. Kardeşlenme olmadığı için seyrek bitkiler arasında yabancı otlar biterek tesisin bozulmasına ve ölmesine sebep olur.[vii]

Biçim Yüksekliği: Derin biçme işlemleri, bitki örtüsünün seyrelmesine, yüksekten biçmeler ise ikinci biçimin yüksekten yapılmasına sebep olduğundan 4–5 cm yükseklikten biçilmelidir.[viii]

Daha Sonraki Biçimlerde Biçim Yüksekliği: Fotosentez yapacak yaprak bırakmak için biçimler 5 cm’nin altından yapılmamalıdır. Daha sonraki biçimlerde, biçim zamanının erken veya geç yapılması, ilk biçimde olduğu gibi bitkilere zarar vermeyecektir.[ix]

Sonuç: Kaliteli tohumlar; toprak ve tohum yatağı iyi hazırlanmış, taban suyu yüksek, toprak pH’sı düşük olmayan, yabancı ot bulundurmayan bir tohum yatağına, uygun zamanda ve uygun derinlikte ekilmeli. Bitkiler 12–16 cm oluncaya kadar sulama ve gübrelemeyle bitki gelişimine destek verilmelidir. Daha erken veya daha yüksek boyda biçmek, bitki gelişmesine zarar verir. Bitkiler bu boya eriştiğinde de çimler 5 cm yüksekten biçilirlerse, bitkiler daha fazla kardeşlenerek toprağı kaplar, daha fazla köklenerek, biçmelere, çiğnenmelere ve uygun olmayan yetişme şartlarına dayanıklı hale gelirler.

Çimlerde, arzu edilen başarıyı elde etmek için, usul ve yöntemlere dikkat etmek gerekir. Aksi takdirde amacımıza ulaşamayız ve emeklerimiz boşa gider. Usta bahçıvan hayalindeki yeşil alan için, bahsedilen kaidelere riayet etmelidir.

[i] Serin, Y., M. Tan. 2004. Buğdaygil Yembitkileri. Atatürk Üniv. Yayın No: 859, Zir. Fak. Ders Yayın No: 334, Ders Kitapları No: 81, Erzurum: Atatürk Üniv. Zir. Fak. Ofset Tesisi.

[ii] Serin, Y., M. Tan. 2011. Yembitkileri Kültürüne Giriş. Atatürk Üniv. Zir. Fak. Ders yayın No: 206, Erzurum: Atatürk Üniv. Zir. Fak. Ofset Tesisi.

[iii] A.g.e.

[iv] Tan, M., Y. Serin, 2009. Buğdaygil Yembitkilerinin Tarımsal Özellikleri, Ekonomik Önemleri, Taksonomileri ve Genel Yapısal Özellikleri. Yembitkileri (Buğdaygil ve Diğer Familyalardan Yembitkileri Cilt III). İzmir: T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Yayınları.

[v] Serin ve Tan, 2004.

[vi] Serin ve Tan, 2011.

[vii] Serin ve Tan, 2004.

[viii] Serin ve Tan, 2009.

[ix] A.g.e.

Paylaş
Önceki İçerikEl Hijyeni
Sonraki İçerikBeşinci Tat Umami