Gece ve karanlık denildiğinde, haksız şekilde korku ve şaşkınlıkla anılan hayvanların başında gelen yarasalar, hayret verici hususiyetleriyle her zaman dikkatleri çekmiştir. Efsanelere ve bâtıl itikatlara bile mevzu olmuş, kuş olmadıkları halde uçan bu memeli hayvanlar hakkında uğursuzluk ve çirkinlik gibi yanlış bilgiler de türetilmiştir.

1200’den fazla türüyle yarasalar, bütün memelilerin yaklaşık beşte birini teşkil eden şaşırtıcı yaratıklardır. Vücut yapılarının her noktası, Allah’ın (celle celâluhu) Musavvir isminin apaçık tecellilerini görebileceğimiz kompleks cihazlarla donatılmıştır. Benzersiz vücut planları sebebiyle kanatsız ve uçmayan diğer memeli gruplarıyla irtibat kurmak kolay olmadığından evrim teorisyenleri çok zorlanmaktadırlar. Diğer memeli gruplarıyla aralarında hiçbir “eksik halka” veya geçiş form bulunmayışı, evrimcilerin onları evrim ağacına yerleştirmelerini zorlaştırmaktadır. Hatta bazı evrimciler, DNA çalışmalarına göre, yarasaların en yakın akrabalarının etobur ve at olduğunu iddia etmektedirler.[i]

Antarktika hariç her kıtada yaşayan yarasaların en küçüğü olan “yaban arısı yarasası” yaklaşık 30 mm uzunluğunda ve 2 gr ağırlığındadır. Ancak kanat açıklığı 170 cm’ye ve ağırlığı 1,6 kg’a ulaşan büyük yarasalar da vardır.

Yarasaların ekolojik dengedeki rolleri önemlidir. Tabiattaki dengeye küllî olarak bakılmadığında, bir canlıyı sadece bir hususiyetine göre değerlendirmek, yanlış neticeler verir. Hiçbir canlı bütünüyle zararlı veya faydalı değildir. Türlerin ekosistem içindeki rollerine geniş perspektiften bakıldığında, her birinin vesilesiyle mükemmel bir nizamın parçası olarak işletilen çok hassas dengelerin hükümfermâ olduğunu görürüz. Yarasaların büyük çoğunluğu polen ve meyve yediklerinden hem bitkilerin polen ve tohumlarını yaymada hem de çok sayıda zararlı böceği yiyerek nüfuslarını kontrol etmede, ekosistem için kritik bir önemdedir.[ii]

Yarasalar vücut ve kanat büyüklüklerine göre küçük yarasalar (Microchiroptera) ve büyük yarasalar (Megachiroptera, meyve yarasaları veya uçan tilkiler) olarak iki ana gruba ayırılabilir. 700 civarındaki tür sayısıyla küçük yarasalar, büyük yarasalardan daha çeşitlidir. Tipik olarak böcek yiyiciler olmakla beraber meyve, balık, nektar ve kanla beslenen türleri de bilinmektedir. Bu grubun hepsi uçarken ekolokasyon (veya biyosonar) kullandıklarından, yaydıkları ses dalgalarını yakalamak için kendilerine büyük kulaklar verilmiştir.

[i] Nishihara, H., Hasegawa, M., Okada, N. (2006). Pegasoferae, an unexpected mammalian clade revealed by tracking ancient retroposon insertions. Proceedings of the National Academy of Sciences, 103 (26): 9929-9934.

[ii] Denzinger, A., Schnitzler, H.U. (2013). Bat guilds, a concept to classify the highly diverse foraging and echolocation behaviors of microchiropteran bats, Front Physiol, 4:164.