Bediüzzaman Hazretleri, Mesnevî-i Nûriye adlı eserinde, dört anahtar tabire dikkatimizi çeker: “Kırk sene ömrümde, otuz sene tahsilimde yalnız dört kelime ile dört kelâm öğrendim… Kelimelerden maksat: Mânâ-yı harfî, mânâ-yı ismî, niyet, nazardır.[i]

Mânâ-yı Harfî ve Mânâ-yı İsmî

“Mânâ-yı ismî”, bir şeyin kendine bakan cihetini, yani kendi kendine atıfta bulunan mânâsını ifade eder. “Mânâ-yı harfî” ise başkasının mânâsını göstermek, başkasının bilinmesine hizmet etmek anlamını taşır. Yani kendi kendine atıfta bulunmaz, çünkü onun müstakil bir mânâsı yoktur.

Üstad Hazretleri, kâinata mânâ-yı ismiyle bakılmaması gerektiğinin altını çizer. “Her şey, nefsinde mânâ-yı ismiyle fânidir, mefkuttur, hâdistir, mâdumdur.”[ii] diyerek her şeye kendi hesabına bakmanın; devamlılığı olmayan, yalancı bir ışık hükmünde ve hiçliğe götüren, imansız bir bakış açısı olduğunu vurgular.

Mânâ-yı harfî ise eşya ve hadiselere Rabbimizin varlığını ve birliğini anlatan bir kitabın harfleri olarak, hikmet nazarıyla bakmaktır. Allah’a (celle celâluhu) intisap ederek ve O’nun canibinden bakmak, yani O’nu tanıma ve sevme adına, ayinedarlık cihetiyle her şeye nazar etmektir.[iii]

Mesela, kalbimizi düşünelim: Kalbimiz, dakikada ortalama 70 kere kasılıp gevşeyerek hücrelerimizin canlı kalabilmesi için gerekli olan oksijen, gıda ve çeşitli maddeleri damarlar vasıtasıyla bedenimizin en ücra noktalarına kadar ulaştırmakla vazifeli, kaslardan meydana getirilmiş, muhteşem bir organımızdır.

Sanki bir motor gibi çalışan kalbimizin durma ve dinlenme gibi bir lüksü yoktur. Çalışmazsa, üç dakika sonra, şuurumuz kapanır; 10 dakika sonra, bedenimizde geri döndürülemeyecek hasarlar meydana gelir.

Günde yaklaşık 100 bin defa sessizce, rahatsızlık vermeden kasılıp gevşeyen, uyuduğumuz zaman dakikadaki atış hızını 50’lere kadar düşüren ve koşarken de 140’lara kadar çıkartan kalbimizin bunu kendi başına yaptığını düşünmek aklımızla alay etmek olur.

[i] Bediüzzaman Said Nursî, Mesnevî-i Nûriye, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2007, s. 44.

[ii] Bediüzzaman Said Nursî, Sözler, İstanbul: Şahdamar Yayınları, 2010, s. 520.

[iii] www.herkul.org/kirik-testi/varligi-yorumlamada-anahtar-kavramlar/

Paylaş
Önceki İçerikÇürük Dişler
Sonraki İçerikNurhayat Abla